ਗਂਧਪੁष੍ਪੋਪਹਾਰੈਸ੍ਤੁ ਨ ਤੁष੍ਟਿਰ੍ਜਾਯਤੇ ਤਥਾ । ਦੇਵਾਨਾਮਿਹ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਪੁਰਾਣਸ਼੍ਰਵਣਾਦ੍ਯਥਾ
ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਨਾਲ ਇੰਨੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਜਿੰਨੀ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਣਰਤ੍ਨਾਦਿਵਸ੍ਤੂਨਾਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਚਾਪਿ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ਃ । ਗ੍ਰਾਮਾਣਾਂ ਨਗਰਾਣਾਂ ਚ ਦਾਨਾਤ੍ਤੁष੍ਟਿਰ੍ਭਵੇਨ੍ਨਹਿ
ਸੋਨਾ, ਰਤਨ, ਹੋਰ ਵਸਤਾਂ, ਕਪੜੇ ਜਾਂ ਪਿੰਡਾਂ-ਨਗਰਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਵੀ ਇੰਨੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਯਥਾ ਸ੍ਯਾਦ੍ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਰਵਣਾਤ੍ਪ੍ਰੀਤਿਃ ਸਰ੍ਵਦਿਵੌਕਸਾਮ੍ । ਇਤਿਹਾਸਪੁਰਾਣਾਨਾਂ ਸ਼੍ਰਵਣੇ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ
ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਓਹੋ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ।
ਤਥਾ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮੇ ਮਹਾਪ੍ਰੀਤਿਃ ਸਾਧ੍ਯੇ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਕਾਮਿਕੇ । ਕਨ੍ਯਾਦਾਨੇ ਮਹਾਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਮਮ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੇਰੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੇ, ਤੇ ਕੁੜੀ ਦੇਣ ਦੀ ਰਸਮ 'ਚ ਵੀ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰੀਤਿ ਹੋਵੇ।
ਨ ਤਥਾ ਰੋਚਤੇ ਸਾ ਚ ਯਥਾ ਪੁਸ੍ਤਕਵਾਚਨਾਤ੍ । ਅਥ ਕਿਂ ਬਹੁਨੋਕ੍ਤੇਨ ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਪ੍ਰੀਤਿਕਰਂ ਮਮ
ਪਰ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਰਗੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ। ਫਿਰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਕਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਐਨੀ ਪ੍ਰੀਤਿ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਪੁਣ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਮृਤੇ ਵਿਪ੍ਰ ਗੁਹ੍ਯਮੇਤਤ੍ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਯਸ਼੍ਚਾਯਮਪਰੋ ਵਿਪ੍ਰ ਇਹਾਯਾਤੋ ਨਰੋਤ੍ਤਮਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਚੰਗੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਗੁਪਤ ਗੱਲ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਹੋਰ ਚੰਗਾ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ।
ਸਂਗਤ੍ਯਾਨੁਗਤਸ਼੍ਚਾਯਂ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਰਵਣਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਭਕ੍ਤਿਰਭੂਦਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਵਧੀਆ ਧਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵੱਲ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਭਗਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਤਸ੍ਯ ਵਾਚਕਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਏष ਵਿਪ੍ਰੋ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਦਦੌ ਸ੍ਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਮਾषਕਮ੍
ਉਸ ਵੱਡੇ ਦਿਲ ਵਾਲੇ ਵਾਚਕ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਸ਼ਾ ਦਿਤਾ।
ਨਾਨ੍ਯਦ੍ਦਾਨਂ ਕਦਾ ਚਕ੍ਰੇ ਲੋਭਾਵਿष੍ਟੇਨ ਚੇਤਸਾ । ਪਾਤ੍ਰਦਾਨਾਤ੍ਫਲਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਸ੍ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਜਾਤਾ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦਾ ਮਨ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਸੀ। ਪਰ, ਯੋਗ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਉਸਨੂੰ ਫਲ ਜ਼ਰੂਰ ਮਿਲਿਆ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਇਤ੍ਯੇਤਤ੍ਕਥਿਤਂ ਕਰ੍ਮ ਆਭ੍ਯਾਂ ਚੈਵ ਮਹਾਮੁਨੇ
ਇਹ ਕੰਮ, ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਮੁਨੀ, ਹੁਣ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਹਾਦੇਵ ਉਵਾਚ- ਏਤਤ੍ਪੁਣ੍ਯਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਯੇ ਸ਼ृਣ੍ਵਂਤਿ ਮਨੀषਿਣਃ । ਨ ਤੇषਾਂ ਦੁਰ੍ਗਤਿਃ ਕਚ੍ਚਿਜ੍ਜਨ੍ਮਜਨ੍ਮਨਿ ਜਾਯਤੇ
ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਜੋ ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕ ਇਹ ਪੁੰਨ ਦੇ ਮਹਾਤਮ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁੱਖ ਜਾਂ ਮਾੜੀ ਹਾਲਤ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
ਮਹਾਦੇਵ ਉਵਾਚ- ਅਥਾਨ੍ਯਤ੍ਸਂਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ृਣੁ ਦੇਵਰ੍षਿਸਤ੍ਤਮ । ਗੋਪੀਚਂਦਨਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਯਥਾਦृष੍ਟਂ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਮਯਾ
ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੁਣ ਮੈਂ ਹੋਰ ਗੱਲ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਸੁਣ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀ, ਗੋਪੀਚੰਦਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਵੇਖੀ ਤੇ ਸੁਣੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾਥ ਵੈਸ਼੍ਯੋ ਵਾ ਸ਼ੂਦ੍ਰੋ ਵਾਪ੍ਯਥਵਾ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਗੋਪੀਚਂਦਨਲਿਪ੍ਤਾਂਗੋ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਯਾ
ਚਾਹੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਵੇ, ਵਣਜਾਰਾ, ਸੇਵਕ ਜਾਂ ਦੂਜਾ ਕੋਈ ਵੀ, ਜੋ ਗੋਪੀਚੰਦਨ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਲਗਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਛੁਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਿਲਕਂ ਕੁਰੁਤੇ ਯਸ੍ਤੁ ਗੋਪੀਚਂਦਨਸਂਭਵਮ੍ । ਮਦ੍ਯਪਾਨਾਦਿਦੋषੈਸ੍ਤੁ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗੋਪੀਚੰਦਨ ਨਾਲ ਤਿਲਕ ਲਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਗੋਪੀਚਂਦਨਲਿਪ੍ਤਾਂਗੋ ਵੈष੍ਣਵੋ ਵਿष੍ਣੁਤਤ੍ਪਰਃ । ਸਰ੍ਵਦੋषੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯੇਤ ਯਥਾ ਗਂਗਾਂਭਸਾ ਪੁਨਃ
ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਭਗਤ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਗੋਪੀਚੰਦਨ ਲਗਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਐਸੇ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਾ ਮਦ੍ਯਪਾਨੀ ਚ ਸ੍ਵਰ੍ਣਸ੍ਤੇਯੀ ਤਥੈਵ ਚ । ਗੁਰੁਤਲ੍ਪਗਮੋ ਵਾਥ ਸ਼ੂਦ੍ਰੋ ਵਾਪ੍ਯਥ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਚਾਹੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਾਲਾ, ਸੋਨਾ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕੋਲ ਜਾਣ ਵਾਲਾ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਸੇਵਕ ਜਾਂ ਦੂਜਾ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ—
ਸ ਸਦ੍ਯੋ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਪਾਪਾਦਾਜਨ੍ਮਸ਼ਤਕਾਰਣਾਤ੍ । ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਤਿਲਕਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਵੈ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਪਾਪ ਸੌ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਵੀ ਹੋਣ। ਸਭ ਲਈ ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਬਾਰਾਂ ਤਿਲਕ ਲਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਵੈष੍ਣਵਾਨਾਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਭੂਤਿਮਿਚ੍ਛਤਾਮ੍ । ਦਂਡਾਕਾਰਂ ਲਲਾਟੇ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪਦ੍ਮਾਕਾਰਂ ਤੁ ਵਕ੍ਸ਼ਸਿ
ਵੈਸ਼ਨਵ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ, ਜੋ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਲਲਾਟ ਤੇ ਡੰਡੇ ਵਾਲਾ ਤੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਕਮਲ ਵਾਲਾ ਤਿਲਕ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵੇਣੁਪਤ੍ਰਨਿਭਂ ਬਾਹੁਮੂਲੇऽਨ੍ਯਦ੍ਦੀਪਕਾਕृਤਿ । ਉਚ੍ਚੈਸ਼੍ਚਕ੍ਰਾਣਿ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਬਾਹੁਮੂਲੇ ਤੁ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ
ਬਾਂਹ ਦੇ ਮੂਲ 'ਤੇ ਬਾਂਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵਰਗਾ ਤੇ ਹੋਰ ਇਕ ਦੀਵੇ ਵਰਗਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ ਦੇ ਮੂਲ 'ਤੇ ਚਾਰ ਉੱਚੇ ਚੱਕਰ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨਾਮਮੁਦ੍ਰਾਦ੍ਵਯਂ ਨੀਚੈਃ ਸ਼ਂਖਮੇਕਂ ਤਯੋਰਪਿ । ਮਧ੍ਯੇ ਤਤਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਪਦ੍ਮੇ ਚ ਧਾਰਯੇਤ੍
ਹੇਠਾਂ ਦੋ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਮੁਦਰਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਸ਼ੰਖ, ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ ਦੋ ਦੋ ਕਮਲ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਵਾਮੇऽਪਿ ਚਤੁਰਃ ਸ਼ਂਖਾਨ੍ਨਾਮਮੁਦ੍ਰੇ ਚ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ । ਚਕ੍ਰਮੇਕਂਗਦੇ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਤਯੋਰਿਤਿ ਵਿਭੇਦਤਃ
ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਵੀ ਚਾਰ ਸ਼ੰਖਾਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਤੇ ਨਾਮ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਚੱਕਰ, ਦੋ ਗਦਾ, ਦੋ-ਦੋ ਹੋਰ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਇਹ ਸਭ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਹਨ।
ਲਲਾਟੇ ਚ ਗਦਾਮੇਕਾਂ ਨਾਮਮੁਦ੍ਰਾਂ ਤਥਾ ਹृਦਿ । ਤ੍ਰੀਣਿਤ੍ਰੀਣਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਮਧ੍ਯੇ ਸ਼ਾਖਾਵੁਭਾਵੁਭੌ
ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਇਕ ਗਦਾ, ਦਿਲ ਉੱਤੇ ਨਾਮ ਦੀ ਮੁਦਰਾ, ਵਿਚਕਾਰ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਤੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ।
ਹृਦਿ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਸ੍ਤਨਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਗਦਾਪਦ੍ਮਾਨਿ ਬਾਹੁਵਤ੍ । ਤ੍ਰੀਣਿ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਚਕ੍ਰਾਣਿ ਕਰ੍ਣਮੂਲੇ ਦ੍ਵਯੋਰਧਃ
ਦਿਲ, ਪਾਸੇ, ਛਾਤੀ ਤੋਂ ਉੱਤੇ, ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਂਗ ਗਦਾ ਤੇ ਕਮਲ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ, ਚਾਰ ਚੱਕਰ ਦੋਹਾਂ ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਨਿੜੇ, ਹੇਠਾਂ ਲਗਦੇ ਹਨ।
ਏਕਮੇਕਂ ਤਦਨ੍ਯੇषੁ ਤਿਲਕੇषੁ ਚ ਧਾਰਯੇਤ੍ । ਸਂਪ੍ਰਦਾਯਜਮੁਦ੍ਰਾਂ ਤੁ ਧਾਰ੍ਯਾ ਸ਼ਿष੍ਟਾਨੁਸਾਰਤਃ
ਹੋਰ ਤਿਲਕਾਂ ਉੱਤੇ ਇਕ-ਇਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਵੀ, ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਥਾਰੁਚ੍ਯਥਵਾ ਧਾਰ੍ਯਾ ਨ ਤਤ੍ਰ ਨਿਯਮਾ ਯਤਃ । ਆਚਾਂਡਾਲਾਦ੍ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਂਤਿ ਤਿਲਕਸ੍ਯੈਵ ਧਾਰਣਾਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਚਾਹੇ, ਤਿਲਕ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ। ਤਿਲਕ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਚੰਡਾਲ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਾਂਡਾਲਾਦਧਿਕਂ ਮਨ੍ਯੇ ਵੈष੍ਣਵਾਨਾਂ ਹਿ ਨਿਂਦਕਮ੍ । ਸ ਚ ਵਿष੍ਣੁਸਮੋ ਜ੍ਞੇਯੋ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ
ਮੈਂ ਤਾਂ ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਚੰਡਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਵੈष੍ਣਵੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਯਸ੍ਤੁ ਵਿष੍ਣੁਧ੍ਯਾਨੇषੁ ਤਤ੍ਪਰਃ । ਨਾਂਤਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵੈ ਜ੍ਞੇਯਃ ਸ ਵੈ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਭਵੇਦਿਹ
ਜੋ ਵੈਸ਼ਨਵ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਸੁਰਤ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਾਂਗ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਇੱਥੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਂਖਚਕ੍ਰਧਰੋ ਵਿਪ੍ਰੋ ਵੇਦਾਧ੍ਯਯਨਤਤ੍ਪਰਃ । ਸ ਵੈ ਨਾਰਾਯਣ ਇਤਿ ਵੇਦੇ ਚੈਵ ਤੁ ਪਠ੍ਯਤੇ
ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਚੱਕਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਵੈਦਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਵੈਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਇਣ ਹੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਪ੍ਤਚਕ੍ਰਧਰੋ ਵਿਪ੍ਰਃ ਪਂਕ੍ਤਿਪਾਵਨਪਾਵਨਃ । ਤਸ੍ਯ ਭਕ੍ਤਿਯੁਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਮਹਾਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਤਪਤ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਪੰਕਤੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਭਗਤੀ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੁਲਸੀਪਤ੍ਰਮਾਲਾਂ ਵਾ ਤੁਲਸੀਕਾष੍ਠਸਂਭਵਾਮ੍ । ਧृਤ੍ਵਾ ਵੈ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭੂਯਾਨ੍ਮੁਕ੍ਤਿਭਾਗੀ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਜਾਂ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।