ਵੇਦਾ ਯਜ੍ਞਾਸ੍ਤਥਾ ਮਂਤ੍ਰਾਃ ਸਂਤਿ ਵਿਪ੍ਰੇषੁ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ । ਨ ਭਾਂਤ੍ਯੁਜ੍ਝਿਤ ਸਤ੍ਯੇषੁ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਤ੍ਯਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਵੇਦ, ਯਜਨਾ ਤੇ ਮੰਤਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਸੱਚ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇਸ ਲਈ ਸੱਚ ਦੀ ਹੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ-। ਤਪਸਾਂ ਮੇ ਫਲਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਪੁਨਰੇਵ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ । ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਚੈਵ ਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਤਪੋਬਲਮ੍
ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਮੈਨੂੰ ਫੇਰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ ਕਿ ਤਪ ਦਾ ਕੀ ਫਲ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਵਰਗਾਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਤਪ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕਿੰਨੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਪੋਧ੍ਯਾਨਂ ਸਰ੍ਵਕਾਮਾਰ੍ਥਸਾਧਕਮ੍ । ਸੁਦੁਸ਼੍ਚਰਂ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀਨਾਂ ਤਨ੍ਮੇ ਨਿਗਦਤਃ ਸ਼ृਣੁ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤਪ ਦੀ ਧਿਆਨ-ਵਿਧੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਜਾਤੀਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਤਪੋ ਹਿ ਪਰਮਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤਪਸਾ ਵਿਂਦਤੇ ਫਲਮ੍ । ਤਪੋਰਤੋ ਹਿ ਯੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮੋਦਤੇ ਸਹ ਦੈਵਤੈਃ
ਤਪ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਤਪ ਨਾਲ ਹੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਪ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਪਸਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਤਪਸਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਯਸ਼ਃ । ਤਪਸਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਤਪਸਾ ਵਿਂਦਤੇ ਮਹਤ੍
ਤਪ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤਪ ਨਾਲ ਇੱਜ਼ਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਤਪ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤਪ ਨਾਲ ਵੱਡਾਪਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਨਵਿਜ੍ਞਾਨਸਂਪਤ੍ਤਿਃ ਸੌਭਾਗ੍ਯਂ ਰੂਪਮੇਵ ਚ । ਤਪਸਾ ਲਭਤੇ ਸਰ੍ਵਂ ਮਨਸਾ ਯਦ੍ਯਦਿਚ੍ਛਤਿ
ਗਿਆਨ ਤੇ ਸਮਝ, ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਤੇ ਸੋਹਣਾਪਣ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤਪ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਝ ਮਨ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨਾਤਪ੍ਤਤਪਸੋ ਯਾਂਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਕਦਾਚਨ । ਯਤ੍ਕਾਰ੍ਯਂ ਕਿਂਚਿਦਾਸ੍ਥਾਯ ਪੁਰੁषਸ੍ਤਪ੍ਯਤੇ ਤਪਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਤਪ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਕਦੇ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੇ। ਜੋ ਕੁਝ ਮਨੁੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਪ ਕਰਕੇ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਪਰਤ੍ਰੇਹ ਚ ਮਾਨਵਃ । ਸੁਰਾਪਃ ਪਰਦਾਰੀ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਾ ਗੁਰੁਤਲ੍ਪਗਃ । ਤਪਸਾ ਤਰਤੇ ਸਰ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਤਸ਼੍ਚ ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਇਨਸਾਨ ਇੱਥੇ ਤੇ ਅੱਗੇ ਦੋਹਾਂ ਜਗ੍ਹਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਸ਼ਰਾਬੀ, ਪਰਾਈ ਔਰਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਵਾਲਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਗਲਤ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੀ ਹੋਵੇ—ਤਪ ਨਾਲ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਪਿ ਸਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਃ ਸ੍ਥਾਣੁਰ੍ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚੈਵ ਸਨਾਤਨਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਹੁਤਾਸ਼ਨਃ ਸ਼ਕ੍ਰੋ ਯੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਤਪਸਾਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਅਟੱਲ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਅੱਗ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਿਹੜੇ ਤਪ ਕਰਦੇ ਨੇ—
षਡਸ਼ੀਤਿਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਮੁਨੀਨਾਮੂਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਰੇਤਸਾਮ੍ । ਤਪਸਾ ਦਿਵਿ ਮੋਦਂਤੇ ਸਮੇਤਾ ਦੈਵਤੈਃ ਸਹ
ਛਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਉੱਚੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਆਪਣੇ ਤਪ ਨਾਲ ਸੁਰਗ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ—
ਤਪਸਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਰਾਜ੍ਯਂ ਸ਼ਕ੍ਰਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪੁਰਾ ਸੁਰਾਃ । ਤਪਸਾ ਪਾਲਯਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨਹਨ੍ਯਹਨਿ ਵृਤ੍ਤਿਦਾਃ
ਤਪ ਨਾਲ ਰਾਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਇੰਦਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਤਪ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ੀ ਰੋਟੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਚਲਾਇਆ ਹੈ।
ਸੂਰ੍ਯਾਚਂਦ੍ਰਮਸੌ ਦੇਵੌ ਸਰ੍ਵਲੋਕਹਿਤੇ ਰਤੌ । ਤਪਸੈਵ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਂਤੇ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣਿ ਗ੍ਰਹਾਸ੍ਤਥਾ
ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਨ, ਜਿਹੜੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਨੇ, ਉਹ ਵੀ ਤਪ ਨਾਲ ਹੀ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਤਾਰੇ ਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਵੀ।
ਸਰ੍ਵਂ ਚ ਤਪਸਾਭ੍ਯੇਤਿ ਸਰ੍ਵਂ ਚ ਸੁਖਮਸ਼੍ਨੁਤੇ । ਤਪਸ੍ਤਪਤਿ ਯੋऽਰਣ੍ਯੇ ਵਨਮੂਲਫਲਾਸ਼ਨਃ
ਤਪ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਜੜਾਂ ਤੇ ਫਲ ਖਾਂਦਾ ਹੋਇਆ ਤਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਮਕ ਉਠਦਾ ਹੈ।
ਯੋऽਧੀਤੇ ਸ਼੍ਰੁਤਿਮੇਵਾਦੌ ਸਮਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਪਸਾ ਮੁਨੇ । ਸ਼੍ਰੁਤੇਰਧ੍ਯਾਪਨਾਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਯਦਾਪ੍ਨੋਤਿ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਹੀ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਪ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਜਿਹੜਾ ਦੋਜਾਤੀ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਜੋ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—
ਤਦਧ੍ਯਾਯਸ੍ਯ ਜਪ੍ਯਾਚ੍ਚ ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਫਲਮਸ਼੍ਨੁਤੇ । ਜਗਦ੍ਯਥਾ ਨਿਰਾਲੋਕਂ ਜਾਯਤੇ ਸ਼ਸ਼ਿਭਾਸ੍ਕਰੌ
ਉਹ ਪੁੰਨ, ਜਦ ਪਾਠ ਤੇ ਜਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦੋਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਦੁਨੀਆਂ ਚੰਨ ਤੇ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹਨੇਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ।
ਵਿਨਾ ਤਥਾ ਪੁਰਾਣਂ ਹਿ ਧ੍ਯੇਯਮਸ੍ਮਾਨ੍ਮਹਾਮੁਨੇ । ਤਪ੍ਯਮਾਨਸ੍ਤਪੋ ਜ੍ਞਾਨਂ ਯੋ ਧਾਰਯਤਿ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਤਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਰਾਣਾ ਵੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ; ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਤਪ ਕਰ ਕੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—
ਸਂਬੋਧਯਤਿ ਲੋਕਂ ਚ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪੂਜ੍ਯਤਮੋ ਗੁਰੁਃ । ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਚੈਵ ਪਾਤ੍ਰਾਣਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਪਾਤ੍ਰਂ ਪੁਰਾਣਵਿਤ੍
ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਦਬ ਯੋਗ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਪੁਰਾਣਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਾਤਰ ਹੈ।
ਪਤਨਾਤ੍ਤ੍ਰਾਯਤੇ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪਾਤ੍ਰਮੁਦਾਹृਤਮ੍ । ਧਨਂ ਧਾਨ੍ਯਂ ਹਿਰਣ੍ਯਂ ਵਾ ਵਾਸਾਂਸਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ
ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪਤਨ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਪਾਤਰ ਕਹਿੜਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦੌਲਤ, ਅਨਾਜ, ਸੋਨਾ ਜਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਪੜੇ—
ਯੇ ਯਚ੍ਛਂਤਿ ਸੁਪਾਤ੍ਰਾਯ ਤੇ ਯਾਂਤਿ ਚ ਪਰਾਂ ਗਤਿਮ੍ । ਗਾਸ਼੍ਚੈਵ ਮਹਿषੀਰ੍ਵਾਪਿ ਗਜਾਨਸ਼੍ਵਾਂਸ਼੍ਚ ਸ਼ੋਭਨਾਨ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚੰਗੇ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਗਾਂਵਾਂ, ਮਹਿਲਾਂ, ਹਾਥੀ, ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਘੋੜੇ ਵੀ—
ਯਃ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ ਮੁਖ੍ਯਾਯ ਤਤ੍ਪੁਣ੍ਯਸ੍ਯ ਫਲਂ ਸ਼ृਣੁ । ਅਕ੍ਸ਼ਯਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਨਾਂ ਸੋऽਸ਼੍ਵਮੇਧਫਲਂ ਲਭੇਤ੍ 6.27.
ਜੋ ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਪੁੰਨ ਦਾ ਫਲ ਸੁਣ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ ਦਾ ਅਟੱਲ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਹੀਂ ਦਦਾਤਿ ਯਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਕृष੍ਟਾਂ ਫਲਵਤੀਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍ । ਸ ਤਾਰਯਤਿ ਵੈ ਵਂਸ਼ਾਨ੍ਦਸ਼ਪੂਰ੍ਵਾਨ੍ਦਸ਼ਾਪਰਾਨ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਐਸੇ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਉਪਜਾਊ, ਜੋਤੀਆਂ ਵਾਲੀ, ਚੰਗੀ ਧਰਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਦਸ ਪਿਛਲੇ ਤੇ ਦਸ ਅੱਗੇ ਵਾਲੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਮਾਨੇਨ ਚ ਦਿਵ੍ਯੇਨ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਨ ਯਜ੍ਞੈਸ੍ਤੁष੍ਟਿਮਾਯਾਂਤਿ ਦੇਵਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਸ਼ਣਕੈਰਪਿ
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸੁਨਹਿਰੀ ਰਥ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਯਗ ਜਾਂ ਹਵਨ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ—
ਬਲਿਭਿਃ ਪੁष੍ਪਪੂਜਾਭਿਰ੍ਯਥਾ ਪੁਸ੍ਤਕਵਾਚਨੈਃ । ਵਿष੍ਣੋਰਾਯਤਨੇ ਯਸ੍ਤੁ ਕਾਰਯੇਦ੍ਧਰ੍ਮਪੁਸ੍ਤਕਮ੍
ਨਾ ਹੀ ਬਲਿ ਜਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਸਤਕ ਪਾਠ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਧਰਮ ਪੁਸਤਕ ਰੱਖਦਾ ਹੈ—
ਦੇਵ੍ਯਾਃ ਸ਼ਂਭੋਰ੍ਗਣੇਸ਼ਸ੍ਯ ਅਰ੍ਕਸ੍ਯ ਚ ਤਥਾ ਪੁਨਃ । ਰਾਜਸੂਯਾਸ਼੍ਵਮੇਧਾਭ੍ਯਾਂ ਫਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਮਾਨਵਃ
ਜਾਂ ਫਿਰ ਦੁਰਗਾ, ਸ਼ਿਵ, ਗਣੇਸ਼ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਲਈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਰਾਜਸੂਯ ਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸਪੁਰਾਣਾਭ੍ਯਾਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪੁਸ੍ਤਕਵਾਚਨਮ੍ । ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਕਾਮਾਨਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸੂਰ੍ਯਲੋਕਂ ਭਿਨਤ੍ਤਿ ਸਃ
ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਪਾਠ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੂਰਜ ਲੋਕ ਨੂੰ ਵੀ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੂਰ੍ਯਲੋਕਂ ਚ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾਸੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਕਲ੍ਪਸ਼ਤਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਰਾਜਾ ਭਵਤਿ ਭੂਤਲੇ
ਸੂਰਜ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਸੈਂਕੜੇ ਯੁਗ ਰਹਿ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਸਹਸ੍ਰਸ੍ਯ ਯਤ੍ਫਲਂ ਸਮੁਦਾਹृਤਮ੍ । ਤਤ੍ਫਲਂ ਸਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਦੇਵਾਗ੍ਰੇ ਯੋ ਜਯਂ ਪਠੇਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਹਜ਼ਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਯਜਨ ਦਾ ਜੋ ਫਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅੱਗੇ ਜਯਾ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਕਾਰ੍ਯਂ ਪੁਸ੍ਤਕਵਾਚਨਮ੍ । ਇਤਿਹਾਸਪੁਰਾਣਾਭ੍ਯਾਂ ਵਿष੍ਣੋਰਾਯਤਨੇ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਪ੍ਰੀਤਿਕਰਂ ਵਿष੍ਣੋਸ੍ਤਥਾਨ੍ਯੇषਾਂ ਦਿਵੌਕਸਾਮ੍
ਇਸ ਲਈ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਨੂੰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਇੰਨੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਮਹਾਦੇਵ ਉਵਾਚ- ਅਤ੍ਰਾਪ੍ਯੁਦਾਹਰਂਤੀਮਮਿਤਿਹਾਸਂ ਪੁਰਾਤਨਮ੍ । ਪੁਰਾਣਂ ਪਰਮਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਹਰਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਇਸ ਮੌਕੇ ਤੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਕੁਮਾਰੇਣ ਚ ਲੋਕਾਨਾਂ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਪਿਤਾਮਹਮ੍ । ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਚੇਦਂ ਮਮਾਖ੍ਯਾਨਂ ਦੇਵਰ੍षੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸੂਨੁਨਾ
ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ਿ, ਮੇਰੀ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।