ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਦਿਕਂ ਪਾਪਂ ਯਤ੍ਕਿਂਚਿਤ੍ਕੁਰੁਤੇ ਨਰਃ । ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਨਾਸ਼ਯੇਦਾਸ਼ੁ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਸ਼ਿਲਾਰ੍ਚਨਾਤ੍
ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਜੇ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਹੱਤਿਆ ਵਰਗਾ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਵੀ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਤੁਰੰਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਹਾਦੇਵਉਵਾਚ- ਪ੍ਰਯਾਗਤੀਰ੍ਥਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਥਾ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ । ਮਹਾਦਾਨਪਰਾਃ ਪੁਣ੍ਯਕਰ੍ਮਾਣੋ ਯਤ੍ਰ ਸਂਤਿ ਹਿ
ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੇ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ; ਉਥੇ ਵੱਡੇ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਯਤ੍ਰ ਗਂਗਾ ਚ ਯਮੁਨਾ ਯਤ੍ਰ ਚੈਵ ਸਰਸ੍ਵਤੀ । ਤਂ ਦੇਵਤੀਰ੍ਥਪ੍ਰਵਰਂ ਦੇਵਾਨਾਮਪਿ ਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਗੰਗਾ, ਯਮੁਨਾ ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਥਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਵਿੱਤਰ ਘਾਟ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਵਿਰਲਾ ਹੈ।
ਈਦृਸ਼ਂ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਭੂਤਂ ਨ ਚ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਗ੍ਰਹਾਣਾਂ ਚ ਯਥਾ ਸੂਰ੍ਯੋ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਯਥਾ ਸ਼ਸ਼ੀ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਹੋਵੇਗੀ; ਜਿਵੇਂ ਗ੍ਰਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੰਦ।
ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਮੁਤ੍ਤਮਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਯਾਗਾਖ੍ਯਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਪ੍ਰਾਤਃਕਾਲੇ ਤੁ ਭੋ ਵਿਦ੍ਵਨ੍ਪ੍ਰਯਾਗੇ ਸ੍ਨਾਨਮਾਚਰੇਤ੍
ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਯਾਗ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਤੀਰਥ ਹੈ; ਹੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਸਵੇਰੇ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਪਾਪਾਦ੍ਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਃ ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍ । ਦੇਯਂ ਕਿਂਚਿਦ੍ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਦਾਰਿਦ੍ਰ੍ਯਾਭਾਵਮਿਚ੍ਛਤਾ
ਮਹਾਂ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਗਰੀਬੀ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਝ ਦਾਨ ਕਰੇ।
ਯੋ ਨਰਸ੍ਤਤ੍ਰ ਗਤ੍ਵਾ ਵੈ ਪ੍ਰਯਾਗੇ ਸ੍ਨਾਨਮਾਚਰੇਤ੍ । ਧਨਿਕੋ ਦੀਰ੍ਘਜੀਵੀ ਚ ਜਾਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਨਵਾਨ ਤੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਯਤ੍ਰ ਵਟਸ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਯਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਕੁਰੁਤੇ ਨਰਃ । ਤੇਨ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਅਕshay ਵਟ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ ਚਾਕ੍ਸ਼ਯਵਟਃ ਖ੍ਯਾਤਃ ਕਲ੍ਪਾਂਤੇਪਿ ਚ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ । ਸ਼ੇਤੇ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਯਸ੍ਯ ਪਤ੍ਰੇ ਅਤੋਯਮਵ੍ਯਯਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਉਹ ਅਕshay ਵਟ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਤੇ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਵੀ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ; ਵਿਸ਼ਨੁ, ਜੋ ਅਟੱਲ ਤੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਵਿਖੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਪੂਜਾਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਮਾਨਵਾ ਵਿष੍ਣੁਵਲ੍ਲਭਾਃ । ਸੂਤ੍ਰੇਣਾਚ੍ਛਾਦਿਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪੂਜਾਂ ਚੈਵ ਤੁ ਕਾਰਯੇਤ੍
ਉੱਥੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਭਗਤ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਧਾਗਾ ਪਾ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਮਾਧਵਾਖ੍ਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਦੇਵਃ ਸੁਖਂ ਤਿष੍ਠਤਿ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ । ਤਸ੍ਯ ਵੈ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਮਹਾਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਉੱਥੇ ਮਾਧਵ ਨਾਮ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਸਦਾ ਸੁਖ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਮਹਾਂ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ऋषਯੋ ਮਨੁष੍ਯਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ । ਸ੍ਵਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਤਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਂਤਿ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ
ਉੱਥੇ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ, ਸਦਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਗੋਘ੍ਨੋ ਵਾਪਿ ਚ ਚਾਂਡਾਲੋ ਦੁष੍ਟੋ ਵਾ ਦੁष੍ਟਚੇਤਨਃ । ਬਾਲਘਾਤੀ ਤਥਾऽਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਤਤ੍ਰ ਵੈ ਤਦਾ
ਉੱਥੇ ਗਾਂ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ, ਚੰਡਾਲ, ਦੁਸ਼ਟ ਜਾਂ ਮੰਦੀ ਸੋਚ ਵਾਲਾ, ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਹੱਤਿਆਰਾ ਜਾਂ ਅਣਪੜ੍ਹ—ਜੇ ਉਹ ਉੱਥੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਰ ਜਾਵੇ—
ਸ ਵੈ ਚਤੁਰ੍ਭੁਜੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਵੈਕੁਂਠੇ ਵਸਤੇ ਚਿਰਮ੍ । ਪ੍ਰਯਾਗੇ ਤੁ ਨਰੋ ਯਸ੍ਤੁ ਮਾਘਸ੍ਨਾਨਂ ਕਰੋਤਿ ਚ
ਉਹ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਵੈਕੁੰਠ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯਾਗ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਨ ਤਸ੍ਯ ਫਲਸਂਖ੍ਯਾਸ੍ਤਿ ਸ਼ृਣੁ ਦੇਵਰ੍षਿਸਤ੍ਤਮ । ਆਪੋ ਨਾਰਾ ਇਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਸਰ੍ਵਲੋਕੇषੁ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਮ
ਉਸ ਦੇ ਫਲ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਹੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ; ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਾਣੀ ਨੂੰ 'ਨਰਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੇਨ ਨਾਰਾਯਣਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਸ੍ਨਾਤਾਨਾਂ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਦਃ । ਗ੍ਰਹਾਣਾਂ ਚ ਯਥਾ ਸੂਰ੍ਯੋ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਯਥਾ ਸ਼ਸ਼ੀ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਨਾਰਾਯਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਗ੍ਰਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ, ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੰਦ।
ਮਾਸਾਨਾਂ ਹਿ ਤਥਾ ਮਾਘਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਕਰ੍ਮਸੁ । ਮਕਰਸ੍ਥੇ ਰਵੌ ਮਾਘੇ ਪ੍ਰਾਤਃਕਾਲੇ ਤਥਾਮਲੇ
ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਘ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ; ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਮਕਰ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਮਾਘ ਦੇ ਸੁਚੱਜੇ ਸਵੇਰੇ।
ਗੋਃਪਦੇऽਪਿ ਜਲੇ ਸ੍ਨਾਨਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਦਂ ਪਾਪਿਨਾਮਪਿ । ਯੋਗੋऽਯਂ ਦੁਰ੍ਲਭੋ ਵਿਦ੍ਵਨ੍ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੇ ਸਚਰਾਚਰੇ
ਗਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਵੀ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਜੋੜ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਰਲਾ ਹੈ, ਹੇ ਵਿਦਵਾਨ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਯੋ ਯਤ੍ਨਮਾਪਨ੍ਨਃ ਸ੍ਨਾਯਾਦਪਿ ਦਿਨਤ੍ਰਯਮ੍ । ਪਂਚ ਵਾ ਸਪ੍ਤ ਵਾਪ੍ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਨਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਪ੍ਰਯਾਗਜਮ੍
ਜੋ ਇੱਥੇ ਯਤਨ ਕਰ ਕੇ ਤਿੰਨ, ਪੰਜ ਜਾਂ ਸੱਤ ਦਿਨ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਯਾਗ ਦਾ ਇਸ਼ਨਾਨ—
ਚਂਦ੍ਰਵਦ੍ਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ ਸੋऽਪਿ ਕੁਲੇ ਵਾਡਵਸਤ੍ਤਮ । ਚਰਾਚਰਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਜੀਵਾਸ੍ਤਥੈਵ ਮਨੁਜਾਦਯਃ
ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਵਡ਼ੇ ਭਾਰਤ; ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ, ਮਨੁੱਖ ਆਦਿਕ ਵੀ।
ਪ੍ਰਯਾਗਂ ਤੀਰ੍ਥਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਵੈਕੁਂਠਂ ਯਾਂਤਿ ਤੇऽਚਿਰਾਤ੍ । ਯੇ ਵਸਿष੍ਠਾਦਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ऋषਯਃ ਸਨਕਾਦਯਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਵੈਕੁੰਠ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਸਨਕ ਆਦਿਕ ਮਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਤੇऽਪਿ ਪ੍ਰਯਾਗਜਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਸੇਵਂਤੇ ਚ ਪੁਨਃਪੁਨਃ । ਯਤ੍ਰ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਰੁਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਯਤ੍ਰੇਂਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਪੁਨਃ
ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪ੍ਰਯਾਗ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਹੋਏ ਤੀਰਥ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਰੁਦਰ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਵੀ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਹਾਜ਼ਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤੇऽਪਿ ਸਰ੍ਵੇ ਵਸਂਤੀਹ ਪ੍ਰਯਾਗੇ ਤੀਰ੍ਥਸਤ੍ਤਮੇ । ਦਾਨਂ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਂਤਿ ਨਿਯਮਾਂਸ਼੍ਚ ਤਥੈਵ ਚ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਵੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਚ ਪੀਤ੍ਵਾ ਚ ਪੁਨਰ੍ਜਨ੍ਮ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਮੁੜ ਜਨਮ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਾਦ੍ਮੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਂਚਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਸਹਸ੍ਰਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਉਤ੍ਤਰਖਣ੍ਡੇ ਉਮਾਪਤਿਨਾਰਦਸਂਵਾਦੇ ਪ੍ਰਯਾਗਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਂਪੁਰਾਣ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਵਿੱਚ, ਉੱਤਰਖੰਡ ਵਿੱਚ ਉਮਾਪਤੀ ਤੇ ਨਾਰਦ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲਾ ਚੌਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਨਾਰਦਉਵਾਚ- ਏਵਂ ਤੁਲਸ੍ਯਾ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਚ੍ਛ੍ਰੁਤਂ ਮਯਾ । ਸਾਂਪ੍ਰਤਂ ਤੁ ਸਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਂ ਤੁਲਸੀਵ੍ਰਤਮ੍
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਲਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਵਾਲਾ ਤੁਲਸੀ ਵਰਤ ਵੀ ਦੱਸ।
ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਉਵਾਚ- ਸ਼ृਣੁ ਵਿਪ੍ਰ ਮਹਾਬੁਦ੍ਧੇ ਵ੍ਰਤਮੇਤਤ੍ਪੁਰਾਤਨਮ੍ । ਯਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਪਾਪੇਭ੍ਯੋ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸੁਣੋ, ਵਿੱਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਵਰਤ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਪੁਰਾ ਰੈਭ੍ਯਂਤਰੇ ਕਲ੍ਪੇ ਰਾਜਾ ਹ੍ਯਾਸੀਤ੍ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ । ਤਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾ ਚ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਚਂਦ੍ਰਰੂਪਾ ਮਹਾਸਤੀ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਇਕ ਪਿਛਲੇ ਕਲਪ ਵਿੱਚ, ਇਕ ਰਾਜਾ ਸੀ ਜੋ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਚੰਨ ਵਰਗੀ ਸੋਹਣੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਪਤਿਵਰਤਾ ਸੀ।
ਸਾ ਵੈ ਵ੍ਰਤਮਿਦਂ ਚਕ੍ਰੇ ਸਰ੍ਵਕਾਮਫਲਪ੍ਰਦਮ੍ । ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਂ ਤੁ ਵ੍ਰਤਂ ਤਸ੍ਯਾ ਧਰ੍ਮਕਾਮਾਰ੍ਥ ਮੋਕ੍ਸ਼ਦਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵਰਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਵਾਲਾ ਵਰਤ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਸਫਲਂ ਜੀਵਿਤਂ ਤੇषਾਂ ਯੈਃ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਤੁਲਸੀਵ੍ਰਤਮ੍ । ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਨਵਮ੍ਯਾਂ ਚੈਵ ਨਾਰਦ
ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਫਲ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੁਲਸੀ ਵਰਤ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਾਰਤਿਕ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਨੌਂਵੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ।