ਤੁਭ੍ਯਂ ਦੁਃਖਨਿਰਾਸਾਯ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮਾਖ੍ਯਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਯਾਵਦ੍ਦੇਹੋਸ੍ਤਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਸੁਖਦੁਃਖਾਨਿ ਕਰ੍ਮਤਃ
ਤੇਰੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਉੱਤਮ ਕਥਾ ਦੱਸੀ ਗਈ। ਜਦ ਤਕ ਸਰੀਰ ਹੈ, ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਕਰਮ ਤੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਦੇਹੀ ਭੁਂਕ੍ਤੇ ਵਸ਼ੋ ਰਾਜਨ੍ਤ੍ਰਾਣਂ ਨ ਜ੍ਞਾਨਤਃ ਪਰਮ੍ । ਕृष੍ਣਾਦੀਨਾਂ ਦੇਹਬਂਧੇ ਸੁਖਦੁਃਖਾਦਿ ਵਰ੍ਤਤੇ
ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਵਿਆਪਕ ਰਾਜਾ, ਕਰਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਭੋਗਦਾ ਹੈ; ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਵੀ, ਸਰੀਰਕ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰੇਤਰੇषਾਂ ਕਿਂ ਵਾਚ੍ਯਂ ਯੇ ਵੈਰਾਗ੍ਯਪਰਾਙ੍ਮੁਖਾਃ । ਜ੍ਞਾਤ੍ਵੇਦृਸ਼ੀਂ ਕਰ੍ਮਗਤਿਂ ਸਰ੍ਵੇਭ੍ਯੋ ਬਲਵਤ੍ਤਮਾਮ੍
ਫਿਰ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਜੋ ਵੈਰਾਗ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹਨ? ਜੇ ਐਸਾ ਕਰਮ ਦਾ ਰਸਤਾ ਜਾਣ ਲਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਧੀਰੋ ਭਵ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਸ੍ਵ ਸ਼ੁਭਕਰ੍ਮਾਗਮਂ ਪੁਨਃ । ਸ਼ਤ੍ਰੂਨ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਸਮਯੇ ਸ੍ਵਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਪੁਨਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ
ਧੀਰਜ ਰੱਖ, ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਆਉਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ। ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਦੁਬਾਰਾ ਲੈ ਲਵੇਂ।
ਇਤਿਹਾਸਮਿਮਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨ ਦੁਃਖੈ ਪਰਿਭੂਯਤੇ । ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਮੋਕ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਯਥਾਵਚ੍ਚਾਤ੍ਰ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ
ਇਹ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਹਾਰਦਾ ਨਹੀਂ। ਇਥੇ ਧਰਮ, ਧਨ, ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗ੍ਯਂ ਪਾਪਹਰਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸ਼ੋਕਮੋਹਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਜ੍ਞਾਨਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਃ
ਇਹ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪੂਣ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਭਟਕਣ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਖ਼ਤਰੀ ਰਾਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਵੈਸ਼੍ਯਸ਼੍ਚ ਬਹ੍ਵੀਂ ਸਂਪਤ੍ਤਿਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ੂਦ੍ਰਃ ਸੁਖਂ ਲਭੇਤ੍ । ਯੋ ਰਾਜਾ ਭ੍ਰष੍ਟਰਾਜ੍ਯੋऽਪਿ ਰਤਃ ਸਨ੍ਨੇਵ ਸਤ੍ਪਥਿ
ਵੈਸ਼ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਬਹੁਤ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਗੁਆ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਸੱਚੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਲੱਗਾ ਰਹੇ,
ਸ ਰਾਜ੍ਯਂ ਪੁਨਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ਼੍ਰਵਣਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਮਸ੍ਯ ਤੁ । ਆਕਰ੍ਣ੍ਯੈਤਤ੍ਸਤਾਂ ਰਾਜਨ੍ਸ਼੍ਰਾਵ੍ਯਮਨ੍ਯਨ੍ਨ ਰੋਚਤੇ
ਉਹ ਰਾਜਾ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਸੁਣ ਕੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਮੁੜ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।
ਕਲਂ ਚ ਕੋਕਿਲਾਲਾਪਂ ਰੂਕ੍ਸ਼ਂ ਧ੍ਵਾਂਕ੍ਸ਼ਰੁਤਂ ਯਥਾ । ਆਖ੍ਯਾਨਮੇਤਦਨਘਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਜ੍ਜਨਹृਤ੍ਪ੍ਰਿਯਃ
ਜਿਵੇਂ ਕੋਕਿਲ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲ ਕਾਂ ਦੀ ਕਰੜੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲੋਂ ਪਿਆਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਕਹਾਣੀ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਸੁਣਨ 'ਤੇ ਪਿਆਰੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਹਿਰਣ੍ਯਤਿਲਵਸ੍ਤ੍ਰਾਦ੍ਯੈਰ੍ਧੇਨੁਭੂਮਿਪ੍ਰਦਾਨਤਃ । ਸਂਤੋषਯੇਦ੍ਵਾਚਕਂ ਤੁ ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੁष੍ਟੇ ਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸੋਨਾ, ਤਿਲ, ਕਪੜੇ, ਗਾਂ ਜਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵਤਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਸੀਦੇਯੁਰਰ੍ਚਿਤੇ ਵਾਚਕੇ ਗੁਰੌ । ਅਨ੍ਨਦਾਨਾਨਿ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਪੂਜਯੇਤ੍
ਜਦ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਭ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਜਾਯਤੇ ਵਿਜਯੀ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਸਮृਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ । ਜਾਯਤੇ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕੇ ਯਃ ਸ਼ृਣੋਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ 6.18.
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਉੱਤਮ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ, ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਵ੍ਯਾਜੇਨ ਭੋ ਭੂਪ ਤੁਲਸ੍ਯੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਰਣਮ੍ । ਯੇ ਸ਼ृਣ੍ਵਂਤਿ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਨ ਤੇषਾਂ ਪਾਤਕਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਜੋ ਚੋਟੀ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਛੁਹਦਾ।
ਤੁਲਸੀਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮਿਦਂ ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਲਭਤੇ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚੈਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਸ੍ਵਗृਹੇ ਰੋਪਿਤਾ ਚੈਵ ਤੁਲਸੀ ਪਾਪਨਾਸ਼ਿਨੀ । ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਪਿ ਨਸ਼੍ਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਤੁਲਸੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਲਾਈ ਹੋਈ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ—even ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਵੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਚੈਵ ਮਾਘੇ ਤੁ ਤੁਲਸ੍ਯਾ ਪੂਜਯੇਦ੍ਧਰਿਮ੍ । ਵੈਸ਼ਾਖੇ ਤੁ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਪੂਜਨਂ ਚ ਹਰੇਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਕਾਰਤਿਕ ਅਤੇ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਤੁਲਸੀ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏਕੇਨੈਵ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇਨ ਸਕਲਂ ਪਾਪਂ ਗਤਂ ਵੈ ਸਦਾ ਯੇ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾ । ਭੁਵਿ ਸਂਤਿ ਦਾਨਨਿਰਤਾਃ ਕਾਲੇਨ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਂ ਗਤਾਃ । ਤੇਪਿ ਸ੍ਯੁਃ ਸੁਰਪੂਜਨਾਰ੍ਹਤਨਵਃ ਪਾਪਾਚ੍ਚ ਦੂਰਂ ਗਤਾਃ ਯੇ ਵੈ। ਵਿष੍ਣੁਜਨਾਸ਼੍ਚ ਦੁਰ੍ਲਭਤਰਾ ਹ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਕਲੌ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍
ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਸ਼ੂਦਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਾਪ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਭਗਤ ਹੁਣ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਰਲੇ ਹਨ।
ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ ਉਵਾਚ- ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੈਲਃ ਪਰ੍ਵਤੋ ਰਮ੍ਯਃ ਕੁਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਤਿ ਨਾਰਦ । ਕਿਂ ਤਤ੍ਰ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਤੀਰ੍ਥਂ ਕਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਪੂਜਨਮ੍ । ਕਸ੍ਯਾਂ ਦਿਸ਼ਿ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤੋ ਲੋਕੇषੁ ਚ ਵਦਾਧੁਨਾ
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਨਾਰਦ, ਸੋਹਣਾ ਪਹਾੜ ਸ੍ਰੀਸ਼ੈਲ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਉਥੇ ਕਿਹੜਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਕਿਹੜੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਦੱਸੋ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ- ਸ਼ृਣੁ ਰਾਜਨ੍ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੈਲਂ ਪਰ੍ਵਤੋਤ੍ਤਮਮ੍ । ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਲੋਕੋ ਬਾਲਹਤ੍ਯਾਦਿ ਪਾਤਕਾਤ੍
ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੁਣੋ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਸ੍ਰੀਸ਼ੈਲ ਪਹਾੜ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਇਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਕੇ ਲੋਕ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਪਰ੍ਵਤਵਨਂ ਰਮ੍ਯਂ ਮੁਨਿਭਿਸ਼੍ਚੋਪਸੇਵਿਤਮ੍ । ਨਾਨਾਦ੍ਰੁਮਲਤਾਕੀਰ੍ਣਂ ਨਾਨਾਪੁष੍ਪੋਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍
ਉਹ ਪਹਾੜ ਦਾ ਜੰਗਲ ਸੋਹਣਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਹੈ। ਉਥੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖ ਤੇ ਬੇਲਾਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹਂਸਕੋਕਿਲਨਾਦੈਸ਼੍ਚ ਮਯੂਰਧ੍ਵਨਿਨਾਦਿਤਮ੍ । ਸ਼੍ਰੀਵृਕ੍ਸ਼ੈਸ਼੍ਚ ਕਪਿਤ੍ਥੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਰੀषੈ ਰਾਜਵृਕ੍ਸ਼ਕੈਃ
ਉਹ ਜੰਗਲ ਹੰਸ ਤੇ ਕੋਕਿਲ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਅਤੇ ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਸ਼ੁਭ ਰੁੱਖ, ਕਪਿੱਠ, ਸ਼ਿਰੀਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਜ ਰੁੱਖ ਵੀ ਹਨ।
ਪਾਰਿਜਾਤਕਪੁष੍ਪੈਸ਼੍ਚ ਕਦਂਬੋਦੁਂਬਰੈਸ੍ਤਥਾ । ਨਾਨਾਪੁष੍ਪੈਃ ਸੁਗਂਧਾਢ੍ਯੈਰ੍ਵਾਸਿਤਂ ਤਦ੍ਵਨਂ ਗਿਰੌ
ਉਥੇ ਪਾਰਜਾਤ, ਕਦੰਬ ਅਤੇ ਉਦੁੰਬਰ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵੀ ਹਨ। ਉਹ ਜੰਗਲ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਗੰਧਤ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਮਹਿਕਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਭਿਰृषਿਪਤ੍ਨੀਭਿਃ ਸਸ਼ਿष੍ਯਾਭਿਃ ਸੁਸੇਵਿਤਮ੍ । ਕੇਚਿਦਭ੍ਯਾਸਯੁਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਕੇਚਿਦ੍ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਤਤ੍ਪਰਾਃ
ਉਥੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਨੇ ਬੜੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਅਭਿਆਸ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਸਨ।
ਕੇਚਿਦੂਰ੍ਧ੍ਵਭੁਜਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਅਂਗੁष੍ਠਾਗ੍ਰੈਃ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ਪਰੇ । ਸ਼ਿਵਧ੍ਯਾਨਰਤਾਃ ਕੇਚਿਤ੍ਕੇਚਿਦ੍ਵਿष੍ਣੁਪਰਾਯਣਾਃ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਉਥੇ ਹੱਥ ਉੱਪਰ ਕਰਕੇ ਖੜੇ ਸਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਅੰਗੂਠਿਆਂ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਕੁਝ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੀਨ ਸਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਨਿਰਾਹਾਰਾਸ਼੍ਚ ਕੇਪ੍ਯਤ੍ਰ ਕੇਚਿਤ੍ਪਰ੍ਣਾਸ਼ਨੇ ਰਤਾਃ । ਕਂਦਮੂਲਫਲਾਹਾਰਾਃ ਕੇਚਿਨ੍ਮੌਨਵ੍ਰਤਾਃ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਕੁਝ ਉਥੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਕੁਝ ਪੱਤਿਆਂ ਖਾਣ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਜੜਾਂ, ਕੰਦ ਤੇ ਫਲ ਖਾ ਕੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਮੌਨ ਵਰਤ ਵਿਚ ਸਥਿਰ ਸਨ।
ਏਕਪਾਦਾਃ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ਕੇਚਿਤ੍ਕੇਚਿਤ੍ਪਦ੍ਮਾਸਨੇ ਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਕੇਚਿਚ੍ਚੈਵ ਨਿਰਾਹਾਰਾਸ੍ਤਪਸ੍ਤੇਪੁਃ ਸੁਦੁष੍ਕਰਮ੍
ਕੁਝ ਲੋਕ ਇੱਕ ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਸਨ, ਕੁਝ ਪਦਮ ਆਸਨ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਕੁਝ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਕਠਿਨ ਤਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਆਸ਼੍ਰਮਾਣਿ ਚ ਪੁਣ੍ਯਾਨਿ ਨਦ੍ਯਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ । ਦੇਵਖਾਤਾਨ੍ਯਨੇਕਾਨਿ ਤਡਾਗਾਨਿ ਬਹੂਨਿ ਚ
ਉਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਅਨੇਕਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਖੋਦੇ ਹੋਏ ਸਰੋਵਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਡ ਸਨ।
ਪਰ੍ਵਤੋऽਯਂ ਮਹਾਰਾਜ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਕਿਲ ਸਰ੍ਵਤਃ । ਮਲ੍ਲਿਕਾਰ੍ਜੁਨਕੋ ਰਾਜਨ੍ਯਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਤਿ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ
ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਪਹਾੜ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮੱਲਿਕਾਰਜੁਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਤਚ੍ਚੈਵ ਸ਼ਿਖਰਂ ਰਮ੍ਯਂ ਪਰ੍ਵਤੋਪਰਿ ਸੇਵਿਤਮ੍ । ਸ਼ृਂਗਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਮੁਕ੍ਤਿਰੇਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਉਹ ਸੋਹਣਾ ਚੋਟੀ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ—ਉਸ ਦੀ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਦਿਸ਼ਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਪਰ੍ਵਤੋਤ੍ਤਮਃ । ਅਤ੍ਰ ਗਂਗਾ ਮਹਦ੍ਰਮ੍ਯਾ ਪਾਤਾਲੇਤਿ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾ
ਇਹ ਉੱਤਮ ਪਹਾੜ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮਹਾਨ ਤੇ ਸੁਹਾਵਣੀ ਗੰਗਾ ਵਹਿ ਰਹੀ ਹੈ।