ਭੋਗਾਰ੍ਥਾਂ ਕਿਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਾਮਿ ਤੁਭ੍ਯਂ ਭਾਵੁਕ ਕਥ੍ਯਤਾਮ੍ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨਾਰਾਯਣੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਧਿਜਸ੍ਯ ਮੁਦਾਨ੍ਵਿਤਃ
"ਤੂੰ ਦੱਸ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕਿਹੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਦੇਵਾਂ?" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਹੋਏ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਨਾਰਾਇਣ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਉਵਾਚ ਕਿਂ ਕਰੋਮੀਤਿ ਪ੍ਰਿਯਂ ਸਿਂਧੁਸੁਤੇਪ੍ਸਿਤਮ੍ । ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸ ਪ੍ਰਹृष੍ਟੋऽਥ ਹਰਿਂ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਸਤ੍ਵਰਃ
ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਕਿਹੜੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂ, ਦੱਸ, ਸਮੁੰਦਰ ਪੁੱਤ?" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਹਰੀ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਯਾਮਿ ਯੋਦ੍ਧੁਂ ਰਣੇऽਹਂ ਤ੍ਵਂ ਸੁਖੀ ਤਿष੍ਠੇਹ ਸਾਗਰੇ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਦਤ੍ਤਾਕ੍ਸ਼ਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕੇਸ਼ਵੇਨਾਥ ਪੂਜਿਤਃ
"ਮੈਂ ਜੰਗ ਲਈ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹੀਂ।" ਉੱਥੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਈ।
ਸ ਨਿਰ੍ਗਤ੍ਯ ਹਰੇਃ ਸ੍ਥਾਨਾਤ੍ਸਮੁਦ੍ਰਂ ਪ੍ਰष੍ਟੁਮਾਗਤਃ । ਸੋऽਰ੍ਣਵਂ ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯਾਹ ਤਾਤ ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਦੂਰਤਃ
ਉਹ ਹਰੀ ਦੇ ਥਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, "ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਦੂਰ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।"
ਨੀਲਕਂਠਂ ਰਣੇ ਜੇਤੁਮਨੁਜ੍ਞਾਂ ਦਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ । ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਯਿਯਾਸੋਃ ਸ਼ਂਕਰਂ ਪ੍ਰਤਿ
"ਮੈਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਵੋ ਕਿ ਮੈਂ ਨੀਲਕੰਠ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਰਾਵਾਂ।" ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਸ਼ੰਕਰ ਵਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ,
ਸਿਂਧੁਰਾਜੇਨ ਸੋऽਪ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਪੁਤ੍ਰ ਤਂ ਤਾਪਸਂ ਤ੍ਯਜ । ਭੁਂਕ੍ਸ਼੍ਵ ਰਾਜ੍ਯਂ ਮਯਾ ਦਤ੍ਤਂ ਤਾਪਸਂ ਤ੍ਯਜ ਦੂਰਤਃ
ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਪੁੱਤ, ਉਹ ਤਪੱਸਵੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ। ਮੇਰਾ ਦਿੱਤਾ ਰਾਜ ਭੋਗ, ਤੇ ਤਪੱਸਵੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿ।"
ਅਤ੍ਯਦ੍ਭੁਤਃ ਪ੍ਰਤਾਪਸ੍ਤੇ ਤ੍ਵਤ੍ਤੁਲ੍ਯੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਭੂਮਿਪਃ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਦਾਧਿਕ੍ਯਤਾਂ ਨੀਤਂ ਤ੍ਵਯਾ ਵਤ੍ਸ ਧਰਾਤਲਮ੍
"ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੀਆ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ, ਪੁੱਤ।"
ਤਵ ਰਾਜ੍ਯੇਵ ਸੁਮਤੀ ਵੈਕੁਂਠ ਇਵ ਰਾਜਤੇ । ਯੋ ਦੇਵੋ ਦੁਰ੍ਜਯੋ ਦੈਤ੍ਯੈਰਾਨੀਤਃ ਸਹ ਸਸ਼੍ਰਿਯਾ
"ਤੇਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਿਆਣਪ ਐਵੇਂ ਹੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਵੈਕੁੰਠ ਵਿੱਚ। ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਦੈਤਾਂ ਵਲੋਂ ਅਜੇਤੁ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਮੇਤ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।"
ਮਮਾਂਤਿਕਂ ਵਤ੍ਸ ਵਸ ਸ਼ਂਕਰਂ ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਕਂ ਤ੍ਯਜ । ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਹ੍ਯਰ੍ਣਵੇਨ ਗਿਰਿਜਾਂ ਪ੍ਰਤਿ ਰਾਗਵਾਨ੍
ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਰਹਿ, ਪੁੱਤ, ਤੇ ਉਸ ਭਿਖਾਰੀ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ। ਅਰ੍ਣਵ ਨੇ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗਿਰਿਜਾ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ।
ਪਿਤृਵਾਕ੍ਯਮਵਿਜ੍ਞਾਯ ਆਗਤ੍ਯ ਸ੍ਵਭਟਾਨ੍ਸ੍ਵਕਾਨ੍ । ਸਜ੍ਜੀਭੂਤਂ ਤੁ ਯੁਦ੍ਧਾਯ ਵृਂਦਾ ਜਾਲਂਧਰਂ ਜਗੌ
ਪਿਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਫੌਜ ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ, ਤਾਂ ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਨੇ ਜਾਲੰਧਰ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਿਆ।
ਵृਂਦੋਵਾਚ। ਨਾਥ ਯੁਦ੍ਧਂ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ ਕੁਤ੍ਸਯੋਗਿਨਾ । ਮਨੋ ਨਿਵਰ੍ਤ੍ਯਤਾਂ ਪਸ਼੍ਯ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਂ ਪਾਰ੍ਵਤੀਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮਾਲਕ, ਤੂੰ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਤੋਹੀਂਯੋਗ ਜੋਗੀ ਹੈ, ਲੜਾਈ ਨਾ ਕਰ। ਆਪਣਾ ਮਨ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈ, ਵੇਖ ਪਰਵਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਗੌਰੀਂ ਤ੍ਵਂ ਵਾਂਛਸਿ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਪਾਰ੍ਵਤੀ ਕਿਂ ਮਮਾਧਿਕਾ । ਤਪਸ੍ਵਿਨੀ ਨਿਰਾਲਂਬਾ ਸਂਸਕ੍ਤਾ ਸ੍ਥਾਣਵੇ ਸਦਾ
ਤੂੰ ਗੌਰੀ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ? ਪਰਵਤੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਆ ਕਿਵੇਂ? ਉਹ ਤਪੱਸਣੀ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਨਹੀਂ, ਸਦਾ ਠਾਠੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸੁਤਾਨੁਰਾਗਿਣੀ ਵਂਧ੍ਯਾ ਤਤਃ ਕृਤ੍ਰਿਮਪੁਤ੍ਰਿਕਾ । ਵृਥਾਸ੍ਤੁਤਾ ਨਾਰਦੇਨ ਤਾਂ ਤ੍ਯਜਸ੍ਵ ਭਜਸ੍ਵ ਮਾਮ੍
ਉਹ ਪੁੱਤ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਨਿਸ਼ਕੰਨ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਵੀ ਬਣਾਵਟੀ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵੈਰਥ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲੈ।
ਇਤਿ ਵृਂਦਾਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚਾਰ੍ਣਵਾਤ੍ਮਜਃ । ਅਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਾਰ੍ਵਤੀਰੂਪਂ ਮਚ੍ਚੇਤੋ ਨ ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ
ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਰ੍ਣਵ ਦਾ ਪੁੱਤ ਆਖਦਾ ਹੈ: ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਪਰਵਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਨਾ ਵੇਖ ਲਵਾਂ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਨਹੀਂ ਮੁੜਦਾ।
ਵृਂਦੇ ਤ੍ਵਯਾ ਜਨਪਦੋ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪ੍ਰਪਾਲ੍ਯਤਾਮ੍ । ਸ੍ਮਰ੍ਤਵ੍ਯੋऽਹਂ ਸਦਾ ਚਂਡਿ ਯਦਿ ਮਾਂ ਹਂਤਿ ਸ਼ਂਕਰਃ
ਵ੍ਰਿੰਦੇ, ਤੂੰ ਰਾਜ ਤੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਜੇ ਸ਼ੰਕਰ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸਦਾ ਯਾਦ ਕਰੀਂ, ਚੰਡੀ।
ਇਤਿ ਭਰ੍ਤृਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵृਂਦਾ ਹਾਸਸਮਨ੍ਵਿਤਾ । ਜਗਾਮ ਸ਼ਿਬਿਕਾਰੂਢਾ ਪੀਠਂ ਜਾਲਂਧਰਂ ਤਦਾ
ਪਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਹੱਸਦੀ ਹੋਈ ਪਲਕੀ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਜਾਲੰਧਰ ਦੇ ਆਸਨ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ-। ਅਥ ਪ੍ਰਤਸ੍ਥੇ ਕੈਲਾਸਂ ਸਿਂਧੁਸੂਨੁਰ੍ਮਹਾਬਲਃ । ਮਹਾਪਦ੍ਮਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ षष੍ਟ੍ਯਾ ਸੈਨ੍ਯੇਨ ਸਂਵृਤਃ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਫਿਰ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤ, ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਵਾਲੀ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ, ਕੈਲਾਸ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ।
ਅਤ੍ਰਾਂਤਰੇ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਕੈਲਾਂਸਂ ਸ਼ਂਕਰੋ ਗਤਃ । ਗਣਪੁਤ੍ਰਪ੍ਰਿਯਾਯੁਕ੍ਤਃ ਕੈਲਾਸਂ ਮਾਨਸੋਤ੍ਤਰਮ੍
ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਕੈਲਾਸ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤ ਤੇ ਘਰਵਾਲੀ ਨਾਲ, ਉੱਚੇ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਜਾਲਂਧਰਸ੍ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਕੈਲਾਸਂ ਪ੍ਰਥਮੇऽਹਨਿ । ਸੇਨਾਃ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਕੈਲਾਸ ਆਲੋਕਨਕੁਤੂਹਲੀ
ਫਿਰ ਜਾਲੰਧਰ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਕੈਲਾਸ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਕੈਲਾਸ ਨੂੰ ਤੱਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਦਿਵ੍ਯਕੇਸਰਮਂਦਾਰਰਜਃਪੁਂਜ ਪਰਿਸ਼੍ਰਿਤਾਃ । ਸ਼ੀਤਾਂਬੁਸ਼ੀਕਰਾਸਾਰੈਃ ਪ੍ਰਭੁਗ੍ਨਾ ਵਾਂਤਿ ਵਾਯਵਃ
ਉਥੇ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਦਿਵ੍ਯ ਕੇਸਰ ਤੇ ਮੰਦਾਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਛਿੜਕਾਅ ਵਾਲੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਯਤ੍ਰ ਸਿਦ੍ਧਾਂਗਨਾ ਪੀਨਸ੍ਤਨੋਤ੍ਤੁਂਗਤਰਂਗਿਣਃ । ਮਂਦਾਰਮਕਰਂਦਾਢ੍ਯਾਃ ਸੁਂਦਰਾ ਵਾਂਤਿ ਵਾਯਵਃ
ਉਥੇ, ਮੰਦਾਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹਵਾਵਾਂ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਪੂਰਨ ਅੰਗ ਵਾਲੀਆਂ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਤੇ ਤਪਸਵਿਨੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ।
ਯਤ੍ਰਾਸ਼ੋਕਰੁਚਿਸ੍ਨਿਗ੍ਧਪਾਦਨ੍ਯਾਸਂ ਚ ਯੋषਿਤਾਮ੍ । ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਦਾਨਵੇਂਦ੍ਰੋਭੂਨ੍ਮਨੋਰਥਸਮਾਕੁਲਃ
ਉਥੇ, ਜਦੋਂ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਸ਼ੋਕ ਫੁੱਲ ਵਰਗੇ ਨਰਮ ਪੈਰ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਂਤਿ ਸੁਰਾਃ ਪ੍ਰੀਤਿਂ ਸ੍ਵਬਿਂਬਾਲੋਕਹਰ੍षਿਤਾਃ । ਯਤ੍ਰ ਕਿਨ੍ਨਰਕਾਂਤਾਨਾਂ ਸੁਰਤਵ੍ਯਂਜਿਤਪ੍ਰਭਾਃ
ਉਥੇ, ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਚਿਹਰੇ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਕਿਨਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾਵਾਂ ਦੀ ਸੋਭਾ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਵੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਭਾਂਤਿ ਸਰ੍ਵਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਮਂਦਾਰਾਃ ਸ਼ੀਰ੍ਣਪਲ੍ਲਵਾਃ । ਯਤ੍ਰ ਸ਼ਂਭੁਗਣਾਕ੍ਰਾਂਤਾ ਨਾਨਾਵੇਲਾਕੁਲਦ੍ਰੁਮਾਃ
ਉਥੇ ਹਰ ਪਾਸੇ, ਪੱਤੇ ਝੜੇ ਹੋਏ ਮੰਦਾਰ ਰੁੱਖ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਗਣ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਭਾਂਤਿ ਮਨ੍ਮਥਭੂਪਾਲ ਯਸ਼ਸਾ ਸੁਧृਤਾ ਇਵ । ਯਤ੍ਰ ਚਂਦਨਕਸ੍ਤੂਰੀ ਗਂਧੋਨ੍ਮਤ੍ਤਾਲਿਸਂਚਯਾਃ । ਵਿਭਾਂਤਿ ਦਗ੍ਧਕਂਦਰ੍ਪ੍ਪ ਨਿਰ੍ਵਾਣਾਂਗਾਰਸਨ੍ਨਿਭਾਃ
ਉਥੇ, ਉਹ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਪੱਕੇ ਹੋਏ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਚੰਦਨ ਤੇ ਕਸਤੂਰੀ ਦੀ ਮਹਿਕ ਨਾਲ ਮਸਤ ਮੱਖੀਆਂ, ਸੜੇ ਹੋਏ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਅੱਗ ਵਰਗੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਯਤ੍ਰਾਂਗਨਾਨਾਂ ਸਕਲਂ ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਸੌਰਭ੍ਯਮਤ੍ਯੁਤ੍ਤਮਕਾਂਤਿਮਿਤ੍ਰਮ੍ । ਮਨ੍ਯੇ ਪਰਿष੍ਵਕ੍ਤਮਨੋਵਿਨੋਦਾ ਕਸ੍ਤੂਰਿਕਾ ਗਾਹਤਿ ਕਾਲਿਮਾਨਮ੍
ਉਥੇ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵੇਖੀ, ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਘੇਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਰਮ ਗਿਆ, ਤੇ ਕਸਤੂਰੀ ਦੀ ਕਾਲਖ ਵੀ ਉਸ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਦੀ।
ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਪ੍ਰਵਰਗੈਰਿਕਾਸਮਸਮੁਲ੍ਲਸਤ੍ ਪਂਕਜਂ ਲਵਂਗਦਲਸਨ੍ਨਿਭਾਸਨਚਲਚ੍ਚਕੋਰਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਗਿਰਿਸਰਿਤ੍ਤਟੀਤਰਣਿਵਤ੍ਸ੍ਫੁਰਤ੍ਕੁਂਡਲਂ ਚਲਨ੍ਨਿਚੁਲਮਂਜਰੀਵਿਨਯਨਮ੍ਰਭृਂਗਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਕਦੇ-ਕਦੇ ਚਿੱਟੇ ਗੈਰਿਕ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲ ਫੁੱਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੰਖੁੜੀਆਂ ਲਵੰਗ ਵਰਗੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਚਕੋਰ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਤੇ-ਕਿਤੇ ਪਹਾੜੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਕੁੰਡਲ, ਹਿਲਦੀਆਂ ਨੀਲੀਆਂ ਮੰਜਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਭੌਂਰੇ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸੋਹਣਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਦਲਿਤਕੋਕਿਲਾਕੁਲਿਤਨੂਤ੍ਨਚੂਤਾਂਕੁਰਂ ਕੁਰਂਗਕੁਲਸੇਵਿਤਂ ਪ੍ਰਬਲਸ਼ਾਲਿਮੂਲਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਪ੍ਰਵਰਸੁਂਦਰੈਃ ਸੁਰਵਧੂਪਦੈਃ ਪਾਵਨਂ ਵਨਂ ਨਯਤਿ ਵਿਕ੍ਰਿਯਾਮਿਹ ਮਨੋ ਮੁਨੀਨਾਮਪਿ
ਕਦੇ-ਕਦੇ ਨਵੇਂ ਆਏ ਆਮ ਦੇ ਕੋਪਲੇ, ਕੋਕਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਚੌਲਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰਣਾਂ ਦੇ ਟੋਲੇ ਚਰਦੇ ਹਨ। ਕਿਤੇ-ਕਿਤੇ ਸੁੰਦਰ ਦੇਵੀਆਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਰੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵੀ ਮੋਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਏਵਂਗੁਣਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਹਰਮਂਦਿਰਮ੍ । ਵਿਚਿਤ੍ਰਂ ਚਾਪਿ ਕੈਲਾਸਂ ਸਰ੍ਵਰਤ੍ਨਸਮਾਸ਼੍ਰਯਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਹਰ ਦਾ ਮੰਦਰ ਤੇ ਅਜੀਬੋ-ਗਰੀਬ ਕੈਲਾਸ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਰਤਨਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਵੇਖ ਕੇ—
ਅਤ੍ਯਂਤਵਿਸ੍ਮਿਤੋ ਦੈਤ੍ਯਃ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਭृਗੁਨਂਦਨਮ੍ । ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਤਂ ਤਾਪਸਂ ਤਾਤ ਪ੍ਰਵਦਂਤਿ ਭਵਾਦृਸ਼ਾਃ
ਦੈਤ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਭਰਗੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਜਿਹੇ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਤਪੱਸਵੀ ਕਿਉਂ ਆਖਦੇ ਹੋ?'