ਸ ਪੁਰਾ ਸ੍ਵੇਦਕਰਣੇਸ਼੍ਵਰਾਰ੍ਚਨਂ ਕृਤਵਾਨ੍ । ਅਤ੍ਰੇਤਿਹਾਸਂ ਕੀਰ੍ਤਯਿष੍ਯਾਮਿ
ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਪਸੀਨਾ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਇਥੇ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਚੇਕਿਤਾਨਿਰਿਤਿ ਖ੍ਯਾਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਕਰ੍षਕੋਭਵਤ੍ । ਸ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕृषਿਮੁਤ੍ਪਾਦ੍ਯ ਪ੍ਰਾਤਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਚ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ
ਚੇਕਿਤਾਨੀ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਿਸਾਨ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਖੇਤੀ ਕਰਦਾ ਤੇ ਸਵੇਰੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨਿੱਤ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ।
ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨਕਾਲੇ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਸਂਜਪਨ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਤ੍ਵਸੌ । ਅਨ੍ਨਮਾਨਯ ਮੇ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮਿਤਿ ਭਾਰ੍ਯਾਮਭਾषਤ
ਦੁਪਹਿਰ ਹੋਣ ਤੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਜਲਦੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਖਾਣਾ ਲਿਆ।'
ਤਯਾਨੀਤੇਨ ਚਾਨ੍ਨੇਨ ਵੇਗੇਨ ਸ਼ਿਵਪੂਜਨਮ੍ । ਕृਤਵਾਨਰ੍ਕਸਂਤਪ੍ਤਃ ਸ੍ਵੇਦਿਲਃ ਸਰ੍ਵਦੈਵ ਤੁ
ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜੋ ਖਾਣਾ ਲਿਆਈ, ਉਸ ਨਾਲ ਉਹ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਾਪ ਵਿਚ ਸਦਾ ਪਸੀਨੇ-ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ।
ਗਂਧਪੁष੍ਪਾਕ੍ਸ਼ਤਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵੇਦਬਿਂਦੁਸਮਨ੍ਵਿਤੈਃ । ਅਥ ਸਾਯਂਦਿਨੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਕ੍ਸ਼ਾਲਿਤਾਂਗਃ ਸੁਸ਼ੋਭਨਃ
ਉਹ ਸੁਗੰਧੀ ਫੁੱਲ, ਅੱਖਤ ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪਸੀਨੇ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਪਈਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ। ਸ਼ਾਮ ਹੋਣ ਤੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਲੱਗਦਾ।
ਪੂਜਯਾਮਾਸ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਕਾਲਸਂਭਵਸਾਧਨੈਃ । ਮਮਾਰਾਥ ਮਹਾਬੁਦ੍ਧਿਃ ਸ਼ਿਵਲੋਕਂ ਗਤਸ਼੍ਚ ਸਃ
ਉਹ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਮਰ ਗਿਆ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਲੋਕ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਵੀਰਭਦ੍ਰੇਣ ਚਾਪ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਭਵ ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵੇਦਿਲੋ ਗਣਃ । ਸ੍ਵੇਦਸ੍ਪृष੍ਟਪਦਾਰ੍ਥੈਸ਼੍ਚ ਪੁਰਾ ਸ਼ਂਭੁਃ ਪ੍ਰਪੂਜਿਤਃ
ਵੀਰਭਦਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਹੁਣ ਤੂੰ ਪਸੀਨੇ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਟੋਲੇ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਲੱਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।'
ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ੍ਵੇਦਸਮਾਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤੇਨ ਸ੍ਵੇਦਗਣੋ ਭਵ । ਸ਼ਂਭੁਰੁਵਾਚ- ਵੀਰੇਣਾਥ ਸਮਾਦਿष੍ਟਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਰਾਮਗਣਸ੍ਤ੍ਵਯਮ੍
ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹੇਂ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਪਸੀਨੇ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਗਣ ਵਿਚ ਆ ਜਾ। ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ- ਫਿਰ, ਵੀਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਇਹ ਰਾਮਾ ਗਣ ਮਿਲਿਆ।
ਅਮੁਂ ਘਂਟਾਮੁਖਂ ਪਸ਼੍ਯਾਯਂ ਪੁਰਾ ਵੈਸ਼੍ਯੋ ਵਿਭਾਵਸੋਨਾਮ ਧਾਰ੍ਮਿਕੋ ਮਹਾਦਾਨਕਰ੍ਤ੍ਤਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਭੋਜਨਂ ਕਾਰਯਿਤ੍ਵਾ ਕृਤਾਨੁष੍ਠਾਨਃ ਪ੍ਰਾਤਃਕਾਲੇ ਸ਼ਿਵਂ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਕੁਸੁਮੈਃ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਕਿਂਚਿਤ੍ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਂ ਗੋਮਯੇਨੋਪਲਿਪ੍ਯ ਪਦ੍ਮਾਦਿਕਮਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ ਦੇਵਾਯ ਸਮਰ੍ਪ੍ਯ ਉਪਹਤ ਘਂਟਾਨਾਦਂ ਕृਤਵਾਨ੍
ਇਸ ਘੰਟੀ-ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੇਖੋ, ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਭਾਵਸੋਨ ਨਾਂ ਦਾ ਵਪਾਰੀ ਸੀ, ਜੋ ਧਰਮੀ ਤੇ ਵੱਡਾ ਦਾਨੀ ਸੀ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਂਦਾ, ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਦਾ, ਸਵੇਰੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ, ਕੁਝ ਥਾਂ ਗੋਬਰ ਨਾਲ ਲੀਪ ਕੇ, ਕਮਲ ਆਦਿਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਾਫ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਮਾੜੀ ਘੰਟੀ ਵਜਾਉਂਦਾ ਸੀ।
ਰਾਮ ਉਵਾਚ- ਕਥਮੁਪਹਤਘਂਟਾ
ਰਾਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ- ਇਹ ਘੰਟੀ ਕਿਵੇਂ ਮਾੜੀ ਹੋ ਗਈ?
ਸ਼ਂਭੁਰੁਵਾਚ- ਆਸੀਤ੍ਪੁਰਾ ਬਲਃ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਸੋਮ ਇਤ੍ਯਭਿਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ । ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਮਂਦਾਖ੍ਯੋ ਦਸ਼ਵਰ੍षਵਯਾ ਅਭੂਤ੍
ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਬੜਾ ਤਾਕਤਵਰ ਆਦਮੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੋਮਾ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਇਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ।
ਸ ਚਾਗ੍ਨਿਪਕ੍ਵਕੁਲ੍ਮਾषਾਨ੍ਘਂਟਾਯਾਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਿਪਨ੍ਨृਪ । ਤਾਨਭਕ੍ਸ਼ਯਦਪ੍ਯੇष ਤੇਨ ਚੋਪਹਤਾਭਵਤ੍
ਉਹ ਮੁੰਡਾ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਅੱਗ 'ਤੇ ਭੁੰਨੇ ਹੋਏ ਕੁਲਮਾਸ਼ (ਚਣ) ਇਕ ਘੰਟੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਗृਹੀਤੁਮਥ ਤਂ ਵੈਸ਼੍ਯਂ ਯਤਮਾਨੋऽਬ੍ਰਵੀਦਿਦਮ੍ । ਅਥ ਵੈਸ਼੍ਯਃ ਸ੍ਵਯਂ ਤਤ੍ਰ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਦ੍ਰਵ੍ਯਸ਼ੋਧਨਮ੍
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਉਸ ਵਪਾਰੀ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ। ਤੇ ਵਪਾਰੀ ਨੇ ਆਪ ਹੀ, ਸਮਾਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਲੌਕਿਕੇ ਕृਤਵਾਁਲ੍ਲੋਕੇ ਵ੍ਯਵਹਾਰਪਦਸ਼੍ਚ ਤਾਮ੍ । ਏਤੇਨ ਪਾਪਯੋਗੇਨ ਗਣੋ ਘਂਟਾਮੁਖੋऽਭਵਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਰੁਟੀਨ ਵਪਾਰਕ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ 'ਵਿਆਵਹਾਰ' ਕਰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਪਾਪੀ ਕੰਮ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਗਰੁੱਪ 'ਘੰਟੀ-ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ।
ਰਾਮ ਉਵਾਚ- ਦ੍ਰਵ੍ਯਸ਼ੁਦ੍ਧੇਰ੍ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾ ਸਾ ਕਥਂ ਪਾਪਸ੍ਯ ਕਾਰਣਮ੍ । ਸਮ੍ਯਗੁਕ੍ਤਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯੈ ਕਥਂ ਨ ਦ੍ਰਵ੍ਯਸ਼ੋਧਿਨੀ
ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇਕਰ ਸਮਾਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਸਚਮੁਚ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ, ਤਾਂ ਪਾਪ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕਿਵੇਂ ਬਣੀ? ਤੁਸੀਂ ਸਮਾਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਬਾਰੇ ਠੀਕ ਕਿਹਾ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੋਈ?
ਸ਼ਂਭੁਰੁਵਾਚ- ਨ ਲੌਕਿਕਵ੍ਯਵਹृਤੌ ਤਵਾਭਕ੍ਤੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਸ ਯਾਤਿ ਚ ਸ਼ਿਵਸ੍ਥਾਨਂ ਵਕ੍ਤਾ ਚਾਪਿ ਤਥਾ ਭਵੇਤ੍
ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਵਪਾਰਕ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ। ਪਰ ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਥਾਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵਚਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ- ਯਸ਼੍ਚ ਵਕ੍ਤਿ ਕਥਾਮੇਤਾਂ ਸ ਤੇਨ ਸਦृਸ਼ੋ ਭੁਵਿ । ਗੁਹ੍ਯਾਦ੍ਗੁਹ੍ਯਤਮਂ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਸ਼ਿਵਜ੍ਞਾਨਪ੍ਰਦਂ ਭਵੇਤ੍
ਸੂਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਉਸ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਡਿਤੋ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁੱਝੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਗਿਆਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਏਤਦ੍ਵਃ ਕਥਿਤਂ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਪੁਣ੍ਯਾਯੁष੍ਯਤਮਂ ਮਹਤ੍ । ਯ ਇਦਂ ਸ਼ृਣੁਯਾਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ਼ਿਵਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ
ਪੰਡਿਤੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਵੱਡੀ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰਾਣਵਕ੍ਤ੍ਰੇ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਗੋਹੇਮਭੂषਣਮ੍ । ਭੂਮਿਃ ਸਸ੍ਯਫਲੋਪੇਤਾ ਦੇਯਾ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਨੁਸਾਰਤਃ
ਪੁਰਾਣਾ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕੱਪੜਾ, ਗਾਂ, ਸੋਨਾ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜਮੀਨ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਫਲ ਤੇ ਫਸਲ ਹੋਵੇ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵਰਾਘਵਸਂਵਾਦਂ ਸਰ੍ਵਾਘੌਘਨਿਕृਂਤਨਮ੍ । ਯਃ ਪਠੇਚ੍ਛृਣੁਯਾਦ੍ਵਾਪਿ ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍
ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਰਾਘਵ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕੋਈ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ੴ ਸ਼੍ਰੀਵਿष੍ਣਵੇ ਨਮਃ । ੴ ਸ਼੍ਰੀਵੇਦਵ੍ਯਾਸਾਯ ਨਮਃ । ੴ ਨਾਰਾਯਣਂ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਨਰਂ ਚੈਵ ਨਰੋਤ੍ਤਮਮ੍ । ਦੇਵੀਂ ਸਰਸ੍ਵਤੀਂ ਵ੍ਯਾਸਂ ਤਤੋ ਜਯਮੁਦੀਰਯੇਤ੍
ਓਂ, ਸ੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਓਂ, ਸ੍ਰੀ ਵੇਦਵਿਆਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਓਂ, ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ, ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਤੇ ਵਿਆਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਜਿੱਤ ਦੀ ਵਾਚਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਜ੍ਞਾਨਤਿਮਿਰਾਂਧਸ੍ਯ ਜ੍ਞਾਨਾਂਜਨਸ਼ਲਾਕਯਾ । ਚਕ੍ਸ਼ੁਰੁਨ੍ਮੀਲਿਤਂ ਯੇਨ ਤਸ੍ਮੈ ਸ਼੍ਰੀਗੁਰਵੇ ਨਮਃ
ਉਸ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੀਆਂ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੀਆਂ ਹਨੇਰੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਦ ਹੋਈਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਲੱਕੀ ਨਾਲ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
ऋषਯ ਊਚੁਃ -। ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਪਾਤਾਲਖਂਡਂ ਚ ਤ੍ਵਯਾਖ੍ਯਾਤਂ ਵਿਦਾਂਵਰ । ਨਾਨਾਖ੍ਯਾਨਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਪਰਮਾਨਂਦਦਾਯਕਮ੍
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅਸੀਂ ਪਾਤਾਲ ਖੰਡ ਸੁਣਿਆ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸਿਆ, ਹੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਰਤਾਜ। ਇਹ ਕਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਆਨੰਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਧੁਨਾ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮੋ ਭਗਵਦ੍ਭਕ੍ਤਿਵਰ੍ਦ੍ਧਨਮ੍ । ਪਾਦ੍ਮੇ ਯਚ੍ਛੇषਮਸ੍ਤੀਹ ਤਦ੍ਬ੍ਰੂਹਿ ਕृਪਯਾ ਗੁਰੋ
ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਉਹ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਦਮ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਬਾਕੀ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਗੁਰੂ ਜੀ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ-। ਸ਼ृਣੁਧ੍ਵਂ ਮੁਨਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਸ਼ਂਕਰੇਣ ਹਿ । ਪृਚ੍ਛਤੇ ਨਾਰਦਾਯੈਵ ਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਸੂਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਗਿਆਨ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਏਕਾਦਾ ਨਾਰਦੋ ਲੋਕਾਨ੍ਪਰ੍ਯਟਨ੍ਭਗਵਤ੍ਪ੍ਰਿਯਃ । ਗਤੋऽਦ੍ਰਿ ਮਂਦਰਂ ਸ਼ਂਭੁਂ ਪ੍ਰष੍ਟੁਂ ਕਿਂਚਿਨ੍ਮਨੋਗਤਮ੍
ਇਕ ਵਾਰੀ, ਨਾਰਦ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਹਨ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ, ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਪੁੱਛਣ ਲਈ ਗਏ।
ਤਤ੍ਰਾਸੀਨਮੁਮਾਨਾਥਂ ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਸ਼ਿਵਾਜ੍ਞਯਾ । ਉਪਵਿष੍ਟਃ ਸਮਾਦਿष੍ਟ ਆਸਨੇऽਭਿਮੁਖੋ ਵਿਭੋਃ
ਉਥੇ, ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਬੈਠਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਉਹ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਆਸਨ 'ਤੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਬੈਠ ਗਏ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ। ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਇਦਮੇਵੇਸ਼ਂ ਯਨ੍ਮਾਂ ਪृਚ੍ਛਥ ਸਤ੍ਤਮਾਃ । ਭਗਵਨ੍ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ ਪਾਰ੍ਵਤੀਸ਼ ਜਗਦ੍ਗੁਰੋ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਨੇ ਇਹੀ ਗੱਲ ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਪੁੱਛੀ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਚੰਗਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ, ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਹੋ। ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਪਤੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਗੁਰੂ।
ਭਗਵਤ੍ਤਤ੍ਵਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਯੇਨ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਨ੍ਮਮਾਦਿਸ਼ । ਸ਼ਿਵ ਉਵਾਚ। ਸ਼ृਣੁ ਨਾਰਦ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪੁਰਾਣਂ ਵੇਦਸਂਮਿਤਮ੍
ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਦੱਸੋ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸੂਝ ਮਿਲ ਸਕੇ। ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਨਾਰਦ ਜੀ, ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।
ਯਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਪਾਪੇਭ੍ਯੋ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਪ੍ਰਥਮੋਤ੍ਤਰਕੀਰ੍ਤਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪਰ੍ਵਤਾਖ੍ਯਾਨਮੇਵ ਚ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਤਰ ਖੰਡ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਬਤ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ।