ਮੇਘਚ੍ਛਨ੍ਨੇ ਤਥਾਕਾਸ਼ੇ ਮਂਦਂ ਚਰਤਿ ਮਾਰੁਤੇ । ਤਦ੍ਵਨਾਭ੍ਯਂਤਰੇ ਕ੍ਵਾਪਿ ਸੁਦੇਵਗृਹਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਆਸਮਾਨ ਹੇਠਾਂ, ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਹਵਾ ਚਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਜੰਗਲ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਕਿਤੇ ਇੱਕ ਵਧੀਆ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਘਰ ਮਿਲਿਆ।
ਅष੍ਟਾਪਦਸ੍ਤਂਭਯੁਤਂ ਹੇਮਪਟ੍ਟਿਕਕਲ੍ਪਿਤਮ੍ । ਮਣਿਮੌਕ੍ਤਿਕਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਰਾਜਤੈਃ ਕਲਸ਼ੈਰ੍ਯੁਤਮ੍
ਉਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਪਾਸੇ ਵਾਲੇ ਸਥੰਭ ਸਨ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਰਤਨਾਂ ਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਜੜੇ ਹੋਏ, ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਘੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਏ।
ਪਾਟੀਰਚਂਦ੍ਰਕਸ੍ਤੂਰੀਕੁਂਕੁਮੈਃ ਸੁਰਭੀਕृਤਮ੍ । ਕਰ੍ਦ੍ਦਮੈਰ੍ਜਾਲਕਯੁਤਂ ਸ਼ਕਲੋਪਰਿ ਸਂਵृਤਿ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਕਪੂਰ, ਚੰਦਨ, ਕਸਤੂਰੀ ਤੇ ਕੇਸਰ ਦੀ ਮਹਿਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ। ਜਾਲੀਦਾਰ ਖਿੜਕੀਆਂ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਪੇ ਹੋਏ, ਉਪਰੋਂ ਟਾਇਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ।
ਚਂਦ੍ਰਜੋਤ੍ਸ੍ਨਾਗਮਂ ਸੂਰ੍ਯ੍ਯਾ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮਧ੍ਯਭਿਤ੍ਤਿਕਮ੍ । ਗृਹਾਂਤਰ੍ਭੂਤਲਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਚਂਦ੍ਰਪੁष੍ਪਰਸੋਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍
ਚੰਦਨੀ ਕੇਂਦਰੀ ਕੰਧ ਰਾਹੀਂ ਅੰਦਰ ਆਉਂਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਘਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਫਰਸ਼ ਚੰਦਨ-ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਛਿੜਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਦਿਗੁਦੀਚੀ ਤਥਾ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਾਭਿਤ੍ਤਿਕਲ੍ਪਨਵਰ੍ਜਿਤਾ । ਸ੍ਤਂਭੇਸ੍ਤਂਭੇ ਚਿਤ੍ਰਕਾਰੀ ਸ੍ਵਪਾਦੀ ਪਰਿਕਲ੍ਪਿਤਮ੍
ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਧਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਸੀ; ਹਰ ਸਥੰਭ ਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਸ਼ਤਹਸ੍ਤਾਂਗਣਂ ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਫਟਿਕੋਪਰਿਕਲ੍ਪਿਤਮ੍ । ਗृਹਾਂਗਣਾਧਿਕਚ੍ਛਾਯਃ ਪਾਰਿਜਾਤਮਹੀਰੁਹਃ
ਉਸ ਦਾ ਆੰਗਣ ਸੌ ਹੱਥ ਲੰਬਾ ਸੀ, ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਨਾਲ ਪਕਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ। ਪਾਰਿਜਾਤ ਦਾ ਰੁੱਖ ਘਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੀਕ ਛਾਂ ਪਾਉਂਦਾ ਸੀ।
ਕृਤ੍ਸ੍ਨਪ੍ਰਾਵृਤਿਕਂ ਤਤ੍ਰ ਨਿਬਿਡਂ ਕਦਲੀਵਨਮ੍ । ਕਦਲੀਵਨਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਕੇਤਕੀਵਨਸਂਵृਤਮ੍
ਉਥੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਕੇਲੇ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਘਣਾ ਜੰਗਲ ਸੀ, ਤੇ ਕੇਤਕੀ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਮਯੂਰਨਾਦਬਹੁਲਂ ਮਂਜੁਕੂਜਨ੍ਮਧੁਵ੍ਰਤਮ੍ । ਪਾਰਾਵਤਗਣਧ੍ਵਾਨਂ ਨਾਨੋਪਵਨਸ਼ੋਭਿਤਮ੍
ਉਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ, ਮਧੁਰ ਗੂੰਜਦੇ ਭੌਂਰਿਆਂ, ਤੇ ਕਬੂਤਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਸਨ। ਕਈ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ ਥਾਂ ਸੋਹਣੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਪ੍ਰਾਸਾਦਸ਼ਤਸਂਬਾਧਂ ਮਤ੍ਤਕੋਕਿਲਨਾਦਿਤਮ੍ । ਸ਼ਾਖਾਲਂਬਿਮਹਾਰਤ੍ਨਸ਼ੋਭਿਤਾਨੇਕਪਾਦਪਮ੍
ਉਥੇ ਸੈਂਕੜੇ ਮਹਲਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ, ਮਸਤ ਕੋਕਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਲਟਕਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਰ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਕਿਨ੍ਨਰੀਵਨਿਤਾਗੀਤਨਾਦਪੂਰਿਤਦਿਙ੍ਮੁਖਮ੍ । ਅਨੇਕਾਰਾਮਸੁਭਗਂ ਗੌਤਮੀਤਟਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਕਿਨਨਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗਾਇਕੀ ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਭਰਪੂਰ ਸਨ; ਕਈ ਬਾਗਾਂ ਤੇ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਦਾ ਵਧੀਆ ਕੰਢਾ ਥਾਂ ਨੂੰ ਸੋਹਣਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਨ।
ਭਾਰਦ੍ਵਾਜਗृਹਂ ਪੁਣ੍ਯਮਨਂਤਗੁਣਸੇਵਿਤਮ੍ । ਰਤਿਕਂਦਰ੍ਪਸਂਕਾਸ਼ ਦਾਸੀਦਾਸਸ਼ਤਾਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਭਾਰਦਵਾਜ ਦਾ ਘਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ, ਅਣਗਿਣਤ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਰਸ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ, ਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਦਾਸੀਆਂ ਤੇ ਦਾਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।
ਨਾਨੋਪਕਰਣੋਪੇਤਂ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜਗृਹਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਤਸ੍ਯ ਚਾਂਤਰ੍ਗਤਃ ਸੌਧਸ੍ਤਤ੍ਰਾਂਤਰ੍ਗृਹਵਾਟਿਕਾਃ
ਭਾਰਦਵਾਜ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਘਰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਜ-ਸਮਾਨ ਨਾਲ ਲੈਸ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਹਲ ਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਾਗਾਂ ਸਨ।
ਅष੍ਟੌ ਤਨ੍ਮਧ੍ਯਤੋ ਹ੍ਯੇਕਂ ਗृਹਂ ਪਰਮਸ਼ੋਭਨਮ੍ । ਚਤੁਰ੍ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਮਹਾਦੇਵ ਗृਹਪ੍ਰਾਸਾਦਸ਼ੋਭਿਤਮ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਠ ਘਰਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘਰ ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣਾ ਸੀ; ਚਾਰੋ ਪਾਸੇ, ਹੇ ਮਹਾਂਦੇਵ, ਮਹਲ ਤੇ ਪ੍ਰਾਸਾਦਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਪ੍ਰਤਿਦੇਵਗृਹਂ ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਤੌਰ੍ਯ੍ਯਤ੍ਰਿਕਸੁਸ਼ੋਭਿਤਮ੍ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਥਿਤਵਰਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮਾਯੈਵ ਕਲ੍ਪਿਤਮ੍
ਹਰ ਦੇਵੀ ਦਾ ਘਰ ਕਾਲੀ ਚੰਨਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਸੰਗੀਤਕ ਤ੍ਰਿਓਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕਦਾਰ ਸੀ; ਇਹ ਘਰ ਸੁਰਗ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਧੀਆ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਰਾਮ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਭਾਰਦ੍ਵਾਜਗृਹਾਦ੍ਰਾਮੋ ਨਿਰ੍ਗਤ੍ਯਾਸ਼ੇषਸਂਯੁਤਃ । ਤਸ੍ਯੈਵ ਚ ਮਹਾਗੇਹਂ ਵਨਮਧ੍ਯਗਤਂ ਤ੍ਵਗਾਤ੍
ਭਾਰਦਵਾਜ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਰਾਮ ਸਾਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਨਿਕਲਿਆ ਤੇ ਉਹ ਵੱਡਾ ਘਰ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੀ, ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਤਦਂਤਰਾਚ੍ਛਾਦਿਤਕਂਬਲਂ ਤਦਾ ਪृਥਕ੍ਸ੍ਥਵਸ੍ਤ੍ਰਾਸਨਸਂਯੁਤਂ ਚ । ਸਿਂਹਾਸਨਂ ਮਧ੍ਯਗਤਂ ਤਥੈਕਂ ਮੁਨ੍ਯਾਸਨਾਨੇਕਗਤਂ ਵਿਵੇਸ਼
ਉਥੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸਿੰਘਾਸਨ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਕੰਬਲ ਪਿਆ ਸੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਪੜੇ ਤੇ ਬੈਠਕਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਲਈ ਕਈ ਬੈਠਕਾਂ ਵੀ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਤੇ ਜਾ ਬੈਠਿਆ।
ਪੌਰਾਣਿਕਸ੍ਯਾਨੁਪਮਾਸਨਾਂਤਰਂ ਭੂਪਾਲਹਰ੍ਯृਕ੍ਸ਼ਵਰਾਸਨਂ ਚ । ਪੌਰਾਣਿਕਂ ਪੂਰ੍ਵਮਥੋਪਵੇਸ਼੍ਯ ਤਤੋ ਵਸਿष੍ਠਂ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵਾਂਸ਼੍ਚ
ਉਸ ਨੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਬੈਠਕ ਤੇ ਬੈਠਾਇਆ, ਫਿਰ ਰਾਜਿਆਂ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਤੇ ਰੀਛਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੈਠਕਾਂ ਤੇ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਸੀਸ਼ਠ ਸਮੇਤ ਮੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੈਠਕਾਂ ਤੇ ਬੈਠਾਇਆ।
ਨਾਰਾਯਣਂ ਭੂਮਿਪਤੀਨ੍ਕਪੀਂਸ਼੍ਚ ਨੀਚਾਸਨਂ ਚ ਸ੍ਵਯਮਾਸਸਾਦ । ਮੇਘਾਵृਤਂ ਵ੍ਯੋਮਦਿਸ਼ਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਃ ਸੁਪੁष੍ਪਮੁਰ੍ਵੀਤਲਮੁਪ੍ਤਬੀਜਮ੍
ਨਾਰਾਯਣ, ਰਾਜੇ ਤੇ ਬਾਂਦਰ ਨੀਵੀਆਂ ਬੈਠਕਾਂ ਤੇ ਬੈਠੇ, ਤੇ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਲਈ; ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ 'ਤੇ ਬੱਦਲ ਛਾਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਧਰਤੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਬੀਜ ਪਾਇਆ ਗਿਆ।
ਤਦਂਗਣਂ ਨੋष੍ਣਮਹੋ ਨ ਸ਼ੀਤਲਂ ਸਂਤਾਨਪੁष੍ਪਂ ਦਮਪੁष੍ਪਗਂਧਿ । ਸ਼ਂਭੁਂ ਵਿਲੋਕ੍ਯਾਥ ਵਚੋ ਬਭਾषੇ ਰਾਮਃ ਕਥਾਂ ਕੀਰ੍ਤਯ ਸ਼ਂਕਰਸ੍ਯ
ਉਹ ਆੰਗਣ ਨਾ ਗਰਮ ਸੀ, ਨਾ ਠੰਢਾ; ਸੰਤੋਖ ਤੇ ਦਮ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਫਿਰ, ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਓ।'
ਤृਪ੍ਤਿਰ੍ਨ ਜਾਤਾ ਮੁਨਿਵਰ੍ਯ੍ਯ ਸ਼ृਣ੍ਵਤੋ ਮਾਹੇਸ਼ਮਾਖ੍ਯਾਨਮਘੌਘਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਚਕਾਰ ਕਿਂ ਵਾ ਨਨੁ ਗੌਤਮਾਸ਼੍ਰਮੇ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰੋ ਦੇਵਗਣਾਧਿਸਂਵृਤਃ
ਮੁਨੀਵਰ, ਮੈਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਗੌਤਮ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ?
ਸ਼ਿਵ ਉਵਾਚ- ਮਹਾਵਿਪਂਚੀਮਵਲਂਬ੍ਯ ਨਿष੍ਠਿਤਃ ਸ ਵਾਯੁਸੂਨੁਃ ਸ਼ਿਵਮਨ੍ਵਪृਚ੍ਛਤ੍ । ਨ੍ਯਾਯਾਰ੍ਜਿਤੈਰੇਵ ਹਿ ਪੂਜਨੇ ਵਿਭੋਃ ਕੀਦृਗ੍ਭਵੇਚ੍ਚਾਨਯਜੈਃ ਫਲਂ ਵਦ
ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਵੱਡੀ ਵੀਣਾ ਨੂੰ ਝੁਕ ਕੇ, ਵਾਯੂ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਕਮਾਈ ਹੋਈ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਤੇ, ਪ੍ਰਭੂ, ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ? ਦੱਸੋ।'
ਚੌਰ੍ਯ੍ਯੈਰਥੋ ਕਿਂ ਫਲਮਰ੍ਪਿਤਾਰ੍ਪਣੇ ਉਪਾਹृਤਦ੍ਰਵ੍ਯਸਮਰ੍ਪਣੇषੁ । ਏਕੈਕਸ਼ੋ ਮੇ ਭਗਵਨ੍ਵਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨੋਤ੍ਤਰਂ ਕਿਂ ਕਥਯਾਸ਼ੁ ਸ਼ਂਭੋ
ਚੋਰੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਚੋਰੀ ਕਰਕੇ ਲਿਆਈਆਂ ਭੇਟਾਂ ਦੇਣ ਨਾਲ ਕੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ? ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੇ ਹਰ ਸਵਾਲ ਦਾ ਉੱਤਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੱਸੋ; ਜਲਦੀ ਬੋਲੋ, ਸ਼ੰਭੂ।
ਅਥੇਸ਼੍ਵਰੋ ਵਾਨਰਮਾਬਭਾषੇ ਵਦਾਮਿ ਸਰ੍ਵਂ ਤਵ ਧ੍ਯਾਨਤਃ ਸ਼ृਣੁ । ਨ੍ਯਾਯਾਰ੍ਜਿਤੈਃ ਪੂਜ੍ਯ ਸਦਾਸ਼ਿਵਂ ਤ੍ਵਜਂ ਸਂਪ੍ਰਾਪ ਚੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਮਿਦਂ ਹਿ ਗੌਤਮਃ
ਫਿਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਤੁਸੀਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਕਮਾਈ ਹੋਈ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਗੌਤਮ ਨੇ ਇਹ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।'
ਪੁਰਾ ਦ੍ਵਿਜੋ ਮਂਕਣਸੂਨੁਰਾਕਥਃ ਸੁਸ਼ੋਭਨਾਮਾਪ ਸਤੀਂ ਦ੍ਵਿਜਨ੍ਮਾ । ਦ੍ਰਰਿਦ੍ਰ ਏਕਃ ਕਰੁਣਾਸਮਨ੍ਵਿਤਃ षष੍ਠਾਹਭੋਜੀ ਪਿਤृਵਰ੍ਜਿਤਸ਼੍ਚ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਮੰਕਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਅਕਥਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਸ਼ੋਭਨ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਪਤਨੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ; ਉਹ ਗਰੀਬ ਸੀ, ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਵਿਹੂਣ ਸੀ।
ਉਪੋष੍ਯ ਪਂਚਾਹਮਥਾਪਿ ਭੋਕ੍ਤੁਂ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤ ਏਵਾਥ ਸਮਾਪਤਦ੍ਯਤਿਃ । ਯਤਿਰ੍ਬਭਾषੇ ਮਧੁਰਂ ਤਦਾ ਕਥਂ ਮਾਸੋਪਵਾਸੀ ਤਵ ਭੋਕ੍ਤੁਮਾਗਤਃ
ਪੰਜ ਦਿਨ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦ ਉਹ ਖਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ, ਇੱਕ ਯਤੀ ਆ ਗਿਆ; ਯਤੀ ਨੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਿਆ: 'ਤੂੰ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਫਿਰ ਖਾਣ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਆਇਆ?'
ਤਿष੍ਠਾਮਿ ਭੁਂਜੇ ਯਦਿ ਚਾਸ੍ਤਿ ਤੇ ਮੁਨੇ ਨ ਮੇ ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਯਗृਹਾਦ੍ਵਿਭੋਕ੍ਤੁਮ੍ । ਆਕਥ ਉਵਾਚ- ਨ ਮੇ ਭੁਜਿਃ ਪਂਚਦਿਨਂ ਦ੍ਵਿਜੇਂਦ੍ਰ षष੍ਠੇ ਦਿਨੇ ਮੇ ਭੁਜਿਰਾਗਤਸ਼੍ਚ
'ਜੇ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਖਾਂ ਲਾਂਗਾ, ਮੁਨੀ; ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਖਾਣ ਦੀ ਭੁੱਖ ਨਹੀਂ।' ਅਕਥਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਮੈਂ ਪੰਜ ਦਿਨ ਨਹੀਂ ਖਾਇਆ, ਦੋਵੇਂ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਤੇ ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ ਮੇਰਾ ਖਾਣਾ ਆਇਆ ਹੈ।'
ਤਦਾ ਮਯਾ ਕਾਰ੍ਯਮਚਿਂਤਨੀਯਂ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲਯਾਮ੍ਯੇਹਿ ਤਵਾਦ੍ਯ ਪਾਦੌ । ਓਮਿਤ੍ਯਥ ਕ੍ਸ਼ਾਲਿਤਪਾਦਯੁਗ੍ਮਃ ਸ ਭੋਜਨਂ ਕਰ੍ਤੁਮਿਯੇष ਯੋਗੀ
ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਫਰਜ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਆ, ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਪੈਰ ਧੋ ਲਵਾਂ। 'ਓਮ' ਕਹਿ ਕੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਧੋ ਕੇ, ਯੋਗੀ ਨੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ।
ਰਂਭਾਦਲਾਂਸੇ ਬੁਭੁਜੇ ਤਦਨ੍ਨਂ ਵਿਪਾਚ੍ਯ ਸਂਪਾਦਿਤਮਾਜ੍ਯਯੁਕ੍ਤਮ੍ । ਵਨ੍ਯੈਃ ਸੁਸਂਯੁਕ੍ਤਮਥਾਦਰੇਣ ਨ ਕਿਂਚਿਦੁਚ੍ਛੇषਿਤਮਨ੍ਨਮਸ੍ਯ
ਉਸ ਨੇ ਕੇਲੇ ਦੇ ਪੱਤੇ 'ਤੇ, ਘੀ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ, ਪੂਰੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਖਾਇਆ, ਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਬਚਾਇਆ ਨਹੀਂ।
ਅਥਾਕਥੋ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮੁਨਿਂ ਸੁਤੁष੍ਟਂ ਤੁਤੋष ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾਸਹਿਤਸ੍ਤਪਸ੍ਵੀ । ਗਤੋऽਥ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾਪਿ ਯਤਿਃ ਸ ਚਾਕਥਃ ਸਂਤੁष੍ਟਚਿਤ੍ਤੋऽਥ ਜਪਂ ਚਕਾਰ
ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਕਥਾ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ; ਯਤੀ ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਅਕਥਾ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੰਤੋਖ ਪਾ ਕੇ ਜਪ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਕਪੋਤਵृਤ੍ਤਿਂ ਸ ਚਕਾਰ ਪਤ੍ਨ੍ਯਾ ਤਪੋਵਿਤਾਨਾਯਸ ਸਜ੍ਜਨੋ ਮੁਨਿਃ । ਪੀਠੇऽਥ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਮੁਮਾਪਤਿਂ ਸ਼ਿਵਂ ਲਿਂਗੇ ਸਮਾਰਾਧ੍ਯ ਸਮਨ੍ਵਿਤਂ ਗਣੈਃ
ਉਹ ਨੇਕ ਮੁਨੀ, ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਕਬੂਤਰ ਵਾਂਗ ਜੀਵਨ ਵਤੀਤ ਕਰਦਾ, ਤਪਸਿਆ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਸੀ; ਫਿਰ, ਪੀਠ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਮਾ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਲਿੰਗ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ, ਆਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ।