ਅਥ ਤਰੁਚ੍ਛਾਯਾਧਃ ਸਂਸ੍ਥਿਤੌ ਸਰ੍ਵਲਕ੍ਸ਼ਣਸਂਪਨ੍ਨੌ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੌ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਉਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵਾਯ ਨਿਵੇਦਯੇਤਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਯਿ ਨਿਵੇਦਿਤਮ੍
ਫਿਰ, ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠਾਂ, ਦੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਲਕਸ਼ਣ ਹਨ, ਖੜਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ।' ਤਾਂ, ਉਹ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਗਿਆ।
ਅਥ ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਸਤ੍ਵਰਮੁਤ੍ਥਾਯ ਪੁष੍ਪਸਲਿਲਾਦਿਦ੍ਰਵ੍ਯਮਾਦਾਯ ਪਾਦਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲਨਾਦਿਕਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਫਲਾਨਿ ਸਮਰ੍ਪ੍ਯ ਵ੍ਯਜ੍ਞਾਪਯਤ੍
ਫਿਰ, ਸੁਗਰੀਵ ਤੁਰੰਤ ਉਠ ਕੇ, ਫੁੱਲ, ਪਾਣੀ ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲੈ ਕੇ, ਪੈਰ ਧੋ ਕੇ, ਫਲ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਬੇਨਤੀ ਰੱਖੀ।
ਕੌ ਯੁਵਾਂ ਕਿਮਰ੍ਥਮਾਗਤੌ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੌ ਤਪਸ੍ਵਿਨਾਵਿਤਿ ਸੁਗ੍ਰੀਵਵਚਨਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨਾਭਾषਤ ਰਾਮਃ
ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, 'ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਆਏ ਹੋ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਤੇ ਤਪਸਵੀ?' ਲਕਸ਼ਮਣ ਰਾਹੀਂ ਰਾਮ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਦਸ਼ਰਥਤਨਯਾਵਾਵਾਂ ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੌ ਦੁष੍ਟਨਿਗ੍ਰਹ ਸ਼ਿष੍ਟਪਰਿਪਾਲਨਾਯ ਵਨਂ ਗਤਾਵਿਤਿ
ਅਸੀਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਹਾਂ। ਬੁਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਤੇ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਆਏ ਹਾਂ।
ਅਥ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਆਹ ਯੁਵਯੋਰੁਪਕਾਰਮਪਕਾਰਂ ਕਾਰ੍ਯਮਸ੍ਤੀਤਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ
ਫਿਰ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਕਿਸੇ ਮਦਦ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਗੱਲ ਲਈ ਆਏ ਹੋ।'
ਅਨ੍ਯਥਾ ਸੇਨਾਸਮੇਤਾਵਾਗਮਿष੍ਯਤਃ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਆਹ ਅਸ੍ਤਿ ਕਾਰ੍ਯਾਂਤਰਮ੍ ਅਮੁष੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾ ਕੇਨਾਪਹृਤਾ ਨ ਜ੍ਞਾਯਤੇ ਤਾਮਨ੍ਵੇष੍ਟੁਮਾਗਤੌ ਤਦੇਵਾਵਯੋਃ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਮਨ੍ਯਦਾਨੁषਂਗਿਕਮ੍ ਤਦਰ੍ਥਮਪਿ ਜਲਧਿਂ ਤਰਾਵ ਅਪਿ ਪਾਤਾਲਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਾਵ ਅਪਿ ਨਾਕਂ ਸਾਧਯਾਵਃ ਅਪਿ ਮਹੇਂਦ੍ਰਂ ਪਾਤਯਾਵਃ ਅਪਿ ਬਲਿਨਂ ਹਨਾਵਃ ਕਿਮਪਿ ਕੁਰ੍ਵਹੇ
ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਫੌਜ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੱਲ ਹੈ: ਕਿਸੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕਿਸੇ ਅਣਜਾਣ ਨੇ ਚੁਰਾ ਲਈ ਹੈ; ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਆਏ ਹਾਂ। ਇਹ ਸਾਡਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਹੈ, ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੂਜੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਣ, ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ ਜਾਣ, ਅਸਮਾਨ ਚੜ੍ਹਣ, ਮਹੇਂਦਰ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਜਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰਣ—ਜੋ ਵੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ—ਤਿਆਰ ਹਾਂ।'
ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਉਵਾਚ- ਰਾਵਣੇਨਾਪਹृਤਯਾ ਕਯਾਚਿਦ੍ਧ੍ਰਿਯਮਾਣਾਗਤਯਾ ਵਿਭੂषਣਾਨਿ ਕਾਨਿਚਿਤ੍ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਨਿਗਤਾਨਿ ਮਯਾ ਸਂਗृਹੀਤਾਨਿ ਤਾਨਿ ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮੀਤ੍ਯਾਭਾष੍ਯ ਰਾਮਂ ਮਂਦਿਰਮਾਗਮਯ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ
ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਰਾਵਣ ਨੇ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੂੰ ਚੁਰਾ ਕੇ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਗਹਿਣੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਮੈਂ ਉਹ ਗਹਿਣੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਲਏ ਹਨ। ਮੈਂ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿਖਾਵਾਂਗਾ।' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਗਹਿਣੇ ਦਿਖਾਏ।
ਰਾਮੋऽਪਿ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਪ੍ਰਰੁਦ੍ਯ ਕ੍ਵ ਗਤੋऽਸੌ ਰਾਵਣ ਇਤਿ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਸ ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮਾਸ਼ਾਂ ਗਤ ਇਤਿ ਬਭਾषੇ
ਰਾਮ ਨੇ ਉਹ ਗਹਿਣੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਛਾਣ ਕੇ, ਰੋਂਦੇ ਹੋਏ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਗਈ? ਰਾਵਣ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?' ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਉਹ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਗਿਆ ਹੈ।'
ਅਥ ਰਾਮਸ੍ਤੇਨ ਸਖ੍ਯਮਕਰੋਤ੍ ਅਪृਚ੍ਛਚ੍ਚ ਕਿਮਰ੍ਥਮਿਹ ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾਹੀਨਃ ਸ੍ਥਿਤ ਇਤਿ
ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਕਰ ਲਈ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਵਿਛੜ ਕੇ ਕਿਉਂ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?'
ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਉਵਾਚ-। ਮਮ ਭ੍ਰਾਤਾ ਵਾਲੀ ਮਹਾਬਲੋ ਮਮਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਚਾਪਹृਤ੍ਯ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਯਾਮਾਸ੍ਤੇ ਯੁਦ੍ਧੇਨ ਚਾਹਂ ਪਰਾਜਿਤਃ ਤਦ੍ਵਧਾਯ ਸਰ੍ਵਥਾ ਮਮ ਚਿਂਤਾ ਯਥਾਸੌ ਤ੍ਵਯਾ ਨਿਹਨ੍ਯਤੇ ਤਥਾਹਮਪਿ ਸਾਗਰਂ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਪਰਤੀਰੇ ਲਂਕਾਯਾਂ ਸ੍ਥਿਤਾਂ ਸੀਤਾਂ ਰਾਵਣੇਨਾਪਹृਤਾਂ ਤਵ ਸਮਰ੍ਪਯਾਮੀਤ੍ਯਾਭਾष੍ਯ ਸ਼ਪਥਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਵਾਲਿਨਾਤਿਬਲਿਨਾ ਯੁਦ੍ਧਾਯਾਹੂਤੇਨ ਯੁਯੁਧੇ
ਰਾਮੋਪ੍ਯਨਂਤਰਮਨਿਸ਼੍ਚਯਾਦ੍ਵਾਲਿਨਂ ਨਾਹਨਤ੍
ਰਾਮ ਨੇ, ਅਣਸੁਝੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ।
ਅਥ ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਪਲਾਯਿਤੋ ਰਾਮਮਿਦਮਭਾषਤ
ਫਿਰ ਸੁਗਰੀਵ, ਭੱਜ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਇਹ ਬੋਲਿਆ।
ਤਵ ਚਿਤ੍ਤਮਵਿਜ੍ਞਾਯ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੋऽਹਮਰਣਾਯ
'ਤੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਬਿਨਾ, ਮੈਂ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਉਤਰ ਗਿਆ।'
ਰਾਮੋਪਿ ਯੁਵਯੋਰ੍ਵਿਸ਼ੇषਾਜ੍ਞਾਨਾਨ੍ਮਯਾ ਤੂष੍ਣੀਂ ਭੂਤਂ ਚਿਹ੍ਨਿਤਂ ਤ੍ਵਾ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯਤਂ ਹਨ੍ਮਿ
ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਚੁੱਪ ਰਿਹਾ; ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾ, ਮੈਂ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਾਂਗਾ।'
ਅਥ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ਼੍ਚਿਹ੍ਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਾਲਿਨਂ ਯੁਦ੍ਧਾਯਾਹੂਯ ਸਮਤਿष੍ਠਤ
ਫਿਰ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾ ਕੇ, ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਾਰਾ ਬਭਾषੇ ਵਾਲਿਨਮ੍
ਤਾਰਾ ਨੇ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
ਸਹਾਯਵਾਨਿਵ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਨੋਚੇਦੇਵਂ ਨਾਹ੍ਵਯਤਿ ਜ੍ਞਾਤਂ ਮਯਾ ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੌ ਦਸ਼ਰਥਤਨਯੌ ਨਾਰਾਯਣਾਂਸ਼ੌ ਭੂਭਾਰਾਵਤਰਣਾਯ ਸਮਾਗਤੌ ਤਾਵਸ੍ਯ ਸਹਾਯਭੂਤੌ
'ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸਾਥੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਲੜਾਈ ਲਈ ਨਹੀਂ ਬੁਲਾਂਦਾ। ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਅੰਸ਼, ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਆਏ ਹਨ। ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਹਨ।'
ਵਾਲ੍ਯੁਵਾਚ- ਨੀਤਿਮਾਨ੍ਰਾਮ ਇਤਿ ਮਯਾ ਸ਼੍ਰੁਤਃ । ਨਹਿ ਬਲਵਂਤਂ ਵਿਹਾਯ ਦੁਰ੍ਬਲਂ ਭਜਤੇ ਤਾਦृਸ਼ਃ ਸਮਾਯਾਤੁ ਵਾ ਰਾਮਃ ਪ੍ਰਤਿਪਨ੍ਨਮਧਿਕਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਬਿਭੇਤਿ ਵੀਰੋ ਯਦਿ ਰਾਮਃ ਸ੍ਵਯਂ ਯੁਦ੍ਧਾਯ ਯਾਤਸ੍ਤਦਾ ਯੁਦ੍ਧਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਿਤ੍ਯਾਭਾष੍ਯ ਤਾਰਾਂ ਸਂਭਾਵ੍ਯ ਸੁਗ੍ਰੀਵਯੁਦ੍ਧਾਯ ਨਿਰ੍ਯ੍ਯਾਤਃ
ਵਾਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਰਾਮ ਨਿਆਈ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਦਾ ਸਾਥ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ। ਜੇ ਰਾਮ ਖੁਦ ਲੜਾਈ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੜਾਈ ਕਰਨੀ ਹੀ ਪਵੇਗੀ।' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਿਵਾ ਕੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਨਿਕਲਿਆ।
ਅਥ ਮੁष੍ਟਿਯੁਦ੍ਧਮਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮਭੂਤ੍
ਫਿਰ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਮੁੱਠੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ।
ਰਾਮੋऽਪਿ ਵਾਲਿਨਂ ਜਘਾਨ
ਰਾਮ ਨੇ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਪਪਾਤ ਚ ਵਾਲ੍ਯਾਹ ਚਾਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਯੁਦ੍ਧੇ ਵਾ ਬਾਣਘਾਤੋऽਥ ਸ਼ੋਣਿਤਸਰ੍ਵਾਂਗੋ ਬਭੂਵ
ਫਿਰ ਵਾਲ਼ੀ ਜੰਗ ਵਿਚ ਤੀਰ ਨਾਲ ਵੱਜਿਆ ਤੇ ਓਹ ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਗਿਆ।
ਅਥ ਤਾਰਾ ਚਾਂਗਦਸ਼੍ਚ ਸਮਾਗਤ੍ਯ ਵ੍ਯਥਿਤੌ ਬਭੂਵਤੁਃ
ਫਿਰ ਤਾਰਾ ਤੇ ਅੰਗਦ ਇਕੱਠੇ ਆਏ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਏ।
ਅਥ ਰਾਘਵਂ ਵਾਨਰਾਃ ਸਮਾਯਾਤਾ ਵਾਲ੍ਯੁਪਾਂਤੇ ਨਿਪੇਤੂਰੁਰੁਦੁਸ਼੍ਚ
ਫਿਰ ਵਾਨਰ ਰਾਘਵ ਦੇ ਕੋਲ ਆਏ ਤੇ ਵਾਲ਼ੀ ਦੇ ਪਾਸ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਰੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਥ ਤਾਰਾ ਰਾਮਂ ਬਭਾषੇ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਕੁਸ਼ਲਾਃ ਸ਼ੂਰਾ ਧਾਰ੍ਮਿਕਾ ਰਾਘਵਾਃ ਪੁਰਾ ਚਾਪਿ ਰਾਮ ਕਥਂ ਪਾਪਮਕਾਰ੍षੀਃ
ਫਿਰ ਤਾਰਾ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਰਾਘਵ, ਤੂੰ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਬਹਾਦਰ ਤੇ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਤੂੰ ਇਹ ਪਾਪ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਬੈਠਾ?'
ਨ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਧਰ੍ਮ੍ਮਂ ਜਾਨੀषੇ ਰਾਜਗਣਸੇਵਿਤਮ੍
ਤੂੰ ਯੋਧਿਆਂ ਦਾ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਜੋ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਯੁਦ੍ਧ੍ਯਤੋਰ੍ਯੁਦ੍ਧੇ ਜਯੋ ਵਾ ਮਰਣਂ ਭਵੇਤ੍ । ਅਨ੍ਯੋ ਯਦਿਤਯੋਰ੍ਹਨ੍ਯਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਾ ਸ ਨਿਗਦ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਦੋ ਜਣੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜਿੱਤ ਜਾਂ ਮੌਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਛਲ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਾ ਕਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿਂ ਵੈਰੇਣ ਵਾਲਿਨਮਾਹਨਃ ਕਿਂ ਵਾਨਰਮਾਂਸਾਸ਼ਯਾ
ਤੂੰ ਵਾਲ਼ੀ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਕਰਕੇ ਮਾਰਿਆ, ਇਹ ਕਿਉਂ? ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ?
ਅਭੋਜ੍ਯਂ ਵਾਨਰਂ ਮਾਂਸਂ ਯਦ੍ਯਾਤ੍ਮਨੋऽਪ੍ਰਿਯਾਤ੍ਸੁਖਾਭਾਵਾਦਪਰੇषਾਮਪਿ ਤਥਾਭਾਵਂ ਮਨ੍ਯਸੇ ਅਹੋ ਵਿਮੋਹਾਦ੍ਯਦਿਮਾਮਾਦਾਤੁਮਿਦਂ ਕृਤਮੇਕਪਤ੍ਨੀਵ੍ਰਤਂ ਤਵ
ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਨਾ ਆਪਣੇ ਲਈ ਸੁਖ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੋਰਾਂ ਲਈ। ਜੇ ਤੂੰ ਹੋਰ ਸੋਚਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੱਡਾ ਭੁਲੇਖਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੈਣ ਲਈ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਇਕ-ਪਤਨੀ ਦਾ ਵਚਨ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।
ਅਹੋ ਜ੍ਞਾਤਂ ਸਰ੍ਵਦੇਵ ਭਦ੍ਰਂ ਯਦੁਕ੍ਤੋਸਿ
ਹਾਂ, ਜੋ ਤੂੰ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ।
ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਵਾਲੀ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਰਾਜ ਲੈ ਕੇ, ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਮੇਰੀ ਸਾਰੀ ਚਿੰਤਾ ਉਸ ਦੇ ਮਰਨ ਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕੇ। ਫਿਰ, ਸਮੁੰਦਰ 'ਤੇ ਪੁਲ ਬਣਾਕੇ, ਮੈਂ ਲੰਕਾ ਵਿਚ ਰਾਵਣ ਵਲੋਂ ਚੁਰਾਈ ਹੋਈ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਾਂਗਾ।' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਕਸਮ ਖਾ ਕੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਲੜਿਆ।
ਯਦਿ ਰਾਵਣਹृਤਾਂ ਸੀਤਾਮਾਨੇਤੁਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸਹਾਯਾਯ ਕृਤਮੇਵਮੇਵ ਹਾ ਮਹਦਂਤਰਂ ਬਲਵृਦ੍ਧੇਨ ਮਹਾਬਲੇਨ ਵਾਲਿਨਾ ਸਦ੍ਭਾਵੇਨ ਦਿਨਕਰਾਵਰ੍ਤਿਤਾਂਤਰੇ ਸੀਤਾਮਾਨੇਤੁਂ ਸਮਰ੍ਥੇਨ ਸ੍ਮਰਣਾਗਤਰਾਵਣਦਾਨਮਰ੍ਥੇਨ ਵਾਨਰਰਾਜੇਨ ਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਪਰਾਰ੍ਦ੍ਧਵਾਨਰਭਲ੍ਲੂਕਸੇਨਾਵਤਾ ਆਤ੍ਮਕਾਰ੍ਯੇਣ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਤ ਇਤਿ ਕਿਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵੇਣਾਲ੍ਪਵੀ-ਰ੍ਯੇਣ ਸਪ੍ਤਪਰਾਰ੍ਦ੍ਧਸੇਨਾਪਤਿਨਾ ਕਪਿਨਾ ਕਿਂ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਤਿ ਕਾਰ੍ਯਂ ਵਚਨਵਤਃ
ਜੇ ਇਹ ਰਾਵਣ ਵਲੋਂ ਚੁੱਕੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਵੱਡਾ ਫਰਕ ਆ ਗਿਆ। ਵਾਲ਼ੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਉੱਚਾ ਚਰਿਤਰ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਰਾਵਣ ਦੀ ਭੇਟ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ। ਉਸ ਕੋਲ ਪੰਜ ਕ੍ਰੋੜ ਵਾਨਰ ਤੇ ਭੱਲੂ ਦੀ ਫੌਜ ਸੀ, ਉਹ ਆਪ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਸੁਗਰੀਵ, ਜਿਸ ਦੀ ਥੋੜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸੀ, ਸੱਤ ਕ੍ਰੋੜ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ? ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਕੇ ਕੀ ਮਿਲਣਾ?