ਦੁਃਖਪ੍ਰਦੇਨ ਮਾਰ੍ਗੇਣ ਜਗ੍ਮਤੁਰ੍ਯਮਮਂਦਿਰਮ੍ । ਤੌ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਰਾਜੋऽਪਿ ਚਿਤ੍ਰਗੁਪ੍ਤਮੁਵਾਚ ਹ
ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਦੁਖਦਾਈ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਯਮ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵੱਲ ਗਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਧਰਮ ਰਾਜ ਨੇ ਚਿਤ੍ਰਗੁਪਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਏਤਯੋਃ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਾਣਿ ਚਿਤ੍ਰਗੁਪ੍ਤ ਵਿਚਾਰਯ । ਤੇਨਾਜ੍ਞਪ੍ਤਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਗੁਪ੍ਤਸ੍ਤਯੋਃ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਜੈਮਿਨੇ
ਚਿਤ੍ਰਗੁਪਤ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਵੇਖੋ। ਧਰਮ ਰਾਜ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਚਿਤ੍ਰਗੁਪਤ ਨੇ, ਜੈਮਿਨੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਜੜ ਤੋਂ ਵੇਖੇ।
ਮੂਲਾਦ੍ਵਿਚਾਰਯਾਮਾਸ ਪ੍ਰਾਹ ਚੇਤਿ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿ । ਚਿਤ੍ਰਗੁਪ੍ਤ ਉਵਾਚ- ਏਤਯੋਃ ਸਕਲਂ ਕਰ੍ਮ ਸ਼ृਣੁ ਰਾਜਨ੍ਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਉਹ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ: ਚਿਤ੍ਰਗੁਪਤ ਨੇ ਆਖਿਆ—'ਰਾਜਾ, ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।'
ਸ਼ੁਭਂ ਵਾਪ੍ਯਸ਼ੁਭਂ ਕਰ੍ਮ ਯਦੇਤਾਭ੍ਯਾਂ ਕृਤਂ ਭੁਵਿ । ਕਿਂਚਿਦਸ੍ਯਾ ਨਯੋਪਾਯਂ ਵਦਾਮਿ ਤਦਹਂ ਸ਼ृਣੁ
'ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ, ਜੋ ਕੁਝ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕੀਤਾ, ਮੈਂ ਉਸ ਲਈ ਕੁਝ ਰਾਹ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ—ਉਹ ਸੁਣੋ।'
ਏਕਾਦਾ ਤ੍ਰਾਸਿਤੋ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੈਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦੇਕੋ ਮृਗਃ ਪ੍ਰਭੋ । ਵਨਾਜ੍ਜੀਵਨਰਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਮਾਗਤੋऽਸ੍ਯ ਸਭਾਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਇਕ ਵਾਰੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੰਗਲ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹਿਰਨ, ਬਾਘਾਂ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਇਥੇ ਸਭਾ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਤਮਾਯਾਂਤਂ ਸਮਾਲੋਕ੍ਯ ਭੂਯੋऽਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਕੌਤੁਕਃ । ਜਘਨੇ ਸ੍ਵਯਮੁਤ੍ਥਾਯ ਖਡ੍ਗੇਨ ਤਰਸਾ ਮृਗਮ੍
ਉਸਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਇਹ ਰਾਜਾ ਫਿਰ ਤੋਂ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਹਿਰਨ ਨੂੰ ਵਧ ਦਿੱਤਾ।
ਜਘਾਨ ਹ ਮृਗਂ ਰਾਜਾ ਸ਼ਰਣਾਗਤਮਪ੍ਯਮੁਮ੍ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਦਾਰੋਭੂਪੋऽਯਂ ਦਂਡਨੀਯਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਪ੍ਰਭੋ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਹਿਰਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਦ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਰਾਜਾ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ।
ਯਾਵਂਤਿ ਤਸ੍ਯ ਰੋਮਾਣਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਨਿ ਕਲੇਵਰੇ । ਮਨ੍ਵਂਤਰਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਮਨ੍ਵਂਤਰਸ਼ਤਾਨਿ ਚ
ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਜਿੰਨੇ ਵਾਲ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾ ਦੇ ਗਿਣਤ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਮਨਵੰਤਰਾਂ ਲਈ,
ਕੋਟਿਕੋਟਿਕੁਲੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਨਾਰਕੀ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਸ਼ਰਣਾਗਤਰਕ੍ਸ਼ਾਂ ਯਃ ਪ੍ਰਾਣੈਰਪਿ ਧਨੈਰਪਿ
ਉਹ ਅਣਗਿਣਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਵੇਗਾ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਚਾਹੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਜਾਂ ਧਨ ਦੇਣੀ ਪਵੇ।
ਕੁਰੁਤੇ ਯੋ ਨਰੋ ਜ੍ਞਾਨੀ ਤਸ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯਂ ਨਿਸ਼ਾਮਯ । ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਰ੍ਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਮੁਖੈਰਪਿ
ਸੁਣ, ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਪੂਣ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਹੋਣ।
ਆਯੁषੋऽਨ੍ਤੇ ਵ੍ਰਜੇਨ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਯੋਗਿਨਾਮਪਿ ਦੁਰ੍ਲ੍ਲਭਮ੍ । ਯਮਾਜ੍ਞਯਾ ਤਤੋ ਦੂਤੈਃ ਸਦਾਰੋऽਸੌ ਮਹੀਪਤਿਃ
ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਪਰ ਯਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਪਤਨੀ,
ਅਸਿਪਤ੍ਰਵਨੇ ਘੋਰੇ ਸ੍ਥਾਪਿਤੋऽਤ੍ਯਂਤਦੁਃਖਦੇ । ਅਸਿਤੁਲ੍ਯਾਨਿ ਪਤ੍ਰਾਣਿ ਯਤਸ੍ਤੇषਾਂ ਚ ਸ਼ਾਖਿਨਾਮ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖਦਾਇਕ ਤਲਵਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪੱਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਵਰਗੇ ਹਨ।
ਅਸਿਪਤ੍ਰਵਨਂ ਪ੍ਰਾਹੁਰਤਸ੍ਤਦ੍ਵੈ ਮਨੀषਿਣਃ । ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾਸਿਪਤ੍ਰਵਿਪਿਨੇ ਯੁਗਕੋਟਿਸ਼ਤਾਨਿ ਚ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਇਸਨੂੰ 'ਤਲਵਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਜੰਗਲ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ, ਉਹ ਲੱਖਾਂ ਯੁੱਗਾਂ ਲਈ ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਹੇ।
ਸਦਾਰੋ ਨਰਕਂ ਭੇਜੇ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਭਕ੍ਸ਼੍ਯਾਹ੍ਵਯਂ ਤਤਃ । ਨਿਰਯਂ ਤਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਤਿ ਸਰ੍ਵੋਪਦ੍ਰਵਸਂਯੁਤਮ੍
ਰਾਜਾ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਰਕ ਵਿਚ 'ਬਾਘਾਂ ਦਾ ਖਾਣਾ' ਨਾਮਕ ਥਾਂ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਹਨ।
ਭਵੇਚ੍ਚ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯੋ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੇਣ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਭਕ੍ਸ਼੍ਯਸ੍ਤਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਯੁਗਕੋਟਿਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਸ ਭੂਪਤਿਃ
ਉਹ ਬਾਘਾਂ ਦਾ ਖਾਣਾ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ 'ਬਾਘਾਂ ਦਾ ਖਾਣਾ' ਹੀ ਕਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲੱਖਾਂ ਯੁੱਗਾਂ ਤਕ ਉਥੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਜਾ
ਸਦਾਰੋऽਜਨਿ ਪਾਪਾਂਤੇ ਭੇਕਯੋਨਿਂ ਗਤਃ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ । ਜਾਤਿਸ੍ਮਰੌ ਤਤਸ੍ਤੌ ਤੁ ਭੇਕੀਭੇਕੌ ਸੁਦੁਃਖਿਤੌ
ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਪਾਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੱਦਕ ਦੀ ਜਾਤੀ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੋਵੇਂ ਬੱਦਕ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਏ।
ਤੀਰੇ ਤਸ੍ਥਤੁਰੇਕਸ੍ਮਿਨ੍ਸਤਤਂ ਕੀਟਭੋਜਿਨੌ । ਅਥੈਕਦਾ ਤੇਨ ਪਥਾ ਪੁਣ੍ਯਾਹਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮਾਨਵਾਃ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਇਕੱਠੇ ਖੜੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਤੇ ਕੀੜਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦੇ। ਫਿਰ, ਇਕ ਦਿਨ, ਉਸ ਰਾਹ ਤੇ ਕੁਝ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨੁੱਖ ਆਏ।
ਗਚ੍ਛਂਤਿ ਜਾਹ੍ਨਵੀਤੀਰਂ ਤਾਂਸ੍ਤੌ ਦਦृਸ਼ਤੁਰ੍ਦ੍ਵਿਜ । ਭੇਕ ਉਵਾਚ- ਵਰ੍षਾਭ੍ਵਿ ਮੋਹਾਦ੍ਯਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਪਾਪਂ ਕਰ੍ਮ ਕृਤਂ ਮਯਾ
ਜਦ ਉਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਬੱਦਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਵਰਖਾ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਮੋਹ ਕਾਰਨ, ਜੋ ਵੀ ਪਾਪੀ ਕੰਮ ਮੈਂ ਕੀਤੇ—'
ਅਦ੍ਯਾਪਿ ਕਰ੍ਮਣਾ ਤੇਨ ਦੁਃਖਮਾਵਾਂ ਨ ਮੁਂਚਤਿ । ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ਰੀਰਂ ਗਂਗਾਯਾਂ ਮੁਕ੍ਤਾਃ ਸ੍ਯੁਃ ਪਾਪਿਨੋऽਪਿ ਚ ੧੦੦ 7.9.
'ਅੱਜ ਵੀ, ਉਸ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਅਸੀਂ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਜੇ ਗੰਗਾ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਪਾਪੀ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।'
ਤਥਾਪ੍ਯੇਵਂ ਵਿਧਂ ਦੁਃਖਮਨੁਭੂਯਾਵਹੇ ਕਥਮ੍ । ਗਂਗਾਯਾਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਸਂਪ੍ਰਤ੍ਯੇਤਤ੍ਕਲੇਵਰਮ੍
'ਫਿਰ ਵੀ, ਇੰਨਾ ਦੁੱਖ ਭੋਗ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਾਂ? ਹੁਣ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਸਰੀਰ ਗੰਗਾ ਵਿਚ ਛੱਡ ਦਵਾਂ।'
ਕਾ ਯੁਕ੍ਤਿਰ੍ਬ੍ਰੂਹਿ ਤਾਂ ਕਾਂਤੇ ਤਿਤੀਰ੍षੁਰ੍ਦੁਃਖਸਾਗਰਮ੍ । ਵਰ੍षਾਭ੍ਵੀ ਤਦ੍ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਹੇਤਿ ਵਿਨਯਾਨ੍ਵਿਤਾ
'ਕਿਹੜਾ ਢੰਗ ਹੈ, ਦੱਸੋ, ਪ੍ਰੀਤਮ, ਮੈਂ ਇਹ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।' ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਬੱਦਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ:
ਵਰ੍षਾਭ੍ਵ੍ਯੁਵਾਚ- ਦੁਃਖਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ ਸੋਢੁਂ ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਨੇਤਦ੍ ਦ੍ਰੁਤਂ ਕੁਰੁ । ਤਤਸ੍ਤੌ ਦਂਪਤੀ ਵਿਪ੍ਰ ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਗਂਗਾਂ ਸ਼ੁਭਪ੍ਰਦਾਮ੍
ਬੱਦਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਇਹ ਦੁੱਖ ਸਹਿਣਾ ਨਹੀਂ, ਸਵਾਮੀ, ਇਹ ਕੰਮ ਜਲਦੀ ਕਰ।' ਫਿਰ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਦੋਵੇਂ ਦੰਪਤੀ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ।
ਸਹਸਾ ਚਕ੍ਰਤੁਰ੍ਯਾਤ੍ਰਾਂ ਮਰਣਾਯੋਪਹਰ੍षਿਤੌ । ਅਥੈਤੌ ਪਥਿ ਗਚ੍ਛਂਤੌ ਚਿਰਕਾਲਂ ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਿਤੌ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਅਚਾਨਕ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਨਿਕਲ ਪਏ, ਪਰ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਚੱਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਖ ਲੱਗ ਗਈ।
ਅਪਸ਼੍ਯਤ੍ਪਾਪਕृਤ੍ਕ੍ਸ਼੍ਵੇਡਃ ਕਾਲਸਰ੍ਪੋ ਭਯਂਕਰਃ । ਕਾਲਸਰ੍ਪ੍ਪ ਉਵਾਚ- ਦਰ੍ਦੁਰੌ ਪਾਪਿਨੌ ਯੇਥਾਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਕਾਲੌ ਯੁਵਾਂ ਤਤਃ
ਇੱਕ ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਪਾਪੀ ਕਾਲ-ਸੱਪ, ਸੀਟੀ ਮਾਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ। ਕਾਲ-ਸੱਪ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਪਾਪੀ ਡੱਡੂ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋ।'
ਅਥ ਨੂਨਂ ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਵ੍ਯੌ ਕ੍ਸ਼ੁਧਿਤੇਨ ਮਯਾ ਯੁਵਾਮ੍ । ਤਤਸ੍ਤਾਵਤਿਸਂਤ੍ਰਸ੍ਤੌ ਦਂਪਤੀ ਦੁਃਖਭਾਗਿਨੌ
'ਹੁਣ ਮੈਂ ਭੁੱਖਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖਾਣਾ ਪਵੇਗਾ।' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਡਰ ਗਏ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ।
ਇਤ੍ਯੂਚਤੁਰ੍ਵਚੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਕਾਲਸਰ੍ਪਂ ਪੁਰੋਗਤਮ੍ । ਨਾਸ੍ਤਿ ਮृਤ੍ਯੁਭਯਂ ਸਰ੍ਪ ਸ੍ਵਲ੍ਪਮਪ੍ਯਾਵਯੋਰ੍ਹृਦਿ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕਾਲ-ਸੱਪ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: 'ਸੱਪ, ਸਾਡੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੀ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।'
ਅਹਮਾਸਂ ਪੁਰਾ ਰਾਜਾ ਸਤ੍ਯਧਰ੍ਮਾਹ੍ਵਯਃ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ । ਇਯਂ ਚ ਵਿਜਯਾ ਨਾਮ ਮਹਿषੀ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ ਮਮ
'ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸਤ੍ਯਧਰਮ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ; ਇਹ ਮੇਰੀ ਰਾਣੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵਿਜਯਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹੀ।'
ਮਯਾ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਾ ਮੋਹਾਨ੍ਨਿਤਃ ਸ਼ਰਣਂ ਗਤਃ ?। ਤੇਨੈਵ ਕਰ੍ਮਣਾ ਭੁਕ੍ਤਂ ਚਿਰਂ ਦੁਃਖਂ ਯਮਾਲਯੇ
'ਮੈਂ ਮੋਹ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ, ਮੰਦੇ ਮਨ ਨਾਲ, ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਸ਼ਰਨ ਲਈ; ਉਸ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਦੁੱਖ ਭੋਗਿਆ।'
ਭੋਕ੍ਤੁਂ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਃ ਸ਼ੇषਂ ਭੇਕਯੋਨੌ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਸਹ । ਸੋऽਹਂ ਯਾਤੋऽਸ੍ਮਿ ਪਾਪੇਨ ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਨ ਮੁਂਚਤਿ
'ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਦਾ ਬਾਕੀ ਭੋਗਣ ਲਈ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਡੱਡੂ ਦੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਆਇਆ; ਪਾਪ ਕਰਮ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਛੱਡਦਾ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ।'
ਸਤ੍ਯਮਾਵਾਂ ਜਿਗਮਿषੂ ਪਰਮਂ ਧਾਮ ਪਨ੍ਨਗ । ਵ੍ਰਜਾਵੋ ਜਾਹ੍ਨਵੀਤੀਰਂ ਸ਼ਰੀਰਤ੍ਯਾਗਹੇਤਵੇ
'ਸੱਚਮੁੱਚ, ਅਸੀਂ ਉੱਚਾ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਸੱਪ; ਆਓ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡੀਏ।'