ਅਥ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ ਸਮਾਗਤਾਃ
ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ।
ਅਥ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਧਨੁਰਾਦਾਯ ਏਕਾਂਗੁਲਪਰ੍ਯਂਤਂ ਸਜ੍ਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿਰਰਾਮ ਨਿਵृਤ੍ਤਾਸ਼੍ਚਾਪਰੇ
ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ, ਇੱਕ ਉਂਗਲ ਦੇ ਲੰਬੇ ਤੱਕ ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਆਰਾਮ ਕੀਤਾ; ਹੋਰ ਵੀ ਵਾਪਸ ਹੋ ਗਏ।
ਅਥ ਦਿਨਮਾਤ੍ਰੇ ਧਨੁषਿ ਤੂष੍ਣੀਂਭੂਤੇषੁ ਰਾਘਵਃ ਸਹਾਨੁਜੈਰਾਗਤ੍ਯ ਧਨੁਰ੍ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯਾਸ੍ਪृਸ਼ਤ੍
ਫਿਰ, ਇੱਕ ਦਿਨ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਘਵ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਆਇਆ, ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਛੂਹਿਆ।
ਅਥ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਃ ਸ਼ਤਸ਼ਃ ਸਮਾਗਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾਭਰਣਭੂषਿਤਾ ਧਨੁਰ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾਪਸ੍ਪृਸ਼ੁਰ੍ਨ ਚਾਲਨਕ੍ਸ਼ਮਾਃ
ਫਿਰ ਸੈਂਕੜੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਸਾਰੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ; ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਛੂਹਿਆ, ਪਰ ਹਿਲਾ ਨਾ ਸਕੇ।
ਅਥ ਦਾਸ਼ਰਥਿਪ੍ਰਮੁਖਾਃਕੁਮਾਰਾਃ ਸਮਾਗਤਾਃ
ਫਿਰ ਦਾਸਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।
ਅਥ ਵੇਤ੍ਰਝਰ੍ਝਰਪਾਣਯਃ ਸਮਾਗਮਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨੇਵਾਪਸਾਰਯਾਮਾਸੁਃ
ਫਿਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵੈਤ੍ਰ ਅਤੇ ਝਰਝਰ ਸੀ, ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਥ ਰਾਮੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਰਣਹਸ੍ਤਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਾਭਰਣਭੂषਿਤੋ ਧਨੁਰਾਸਾਦ੍ਯ ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣੀਕृਤ੍ਯ ਧਨੁਰਾਦਾਯੋਦ੍ਦਧਾਰ
ਫਿਰ ਰਾਮ, ਸਾਰੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ, ਧਨੁਸ਼ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਛੂਹਿਆ, ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ, ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ ਤੇ ਉਠਾ ਲਿਆ।
ਤਦਾਦਾਨਸਮਯੇ ਸਰ੍ਵ ਏਵੈਤ੍ਯ ਸਹਾਸਮੂਚੁਃ ਅਤ੍ਰ ਭਗ੍ਨਾ ਮਹਾਰਥਾ ਇਤਿ
ਜਦੋਂ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ, ਸਭ ਆਏ ਤੇ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, 'ਇਥੇ ਵੱਡੇ ਰਥੀ ਹਾਰ ਗਏ ਹਨ।'
ਅਥ ਸ ਰਾਮੋ ਧਨੁਰ੍ਜ੍ਯਾਸ੍ਥਾਨਮਵਨਮਯ੍ਯ ਧਨੁषਿ ਜਾਨੁਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਜ੍ਯਮੇਕਕਰੇਣੋਤ੍ਪਾਦਯਨ੍ਕੋਟ੍ਯਾਮਨਾਮਯਤ੍
ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤੀਰ ਦੀ ਥਾਂ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਰੱਖੀ, ਆਪਣਾ ਘੁੱਟਾ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਰੱਖਿਆ, ਇੱਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾਈ, ਤੇ ਕੋਣ ਨਾਲ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਵੰਨਿਆ।
ਅਥਸਜ੍ਜੀਕृਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਨਾਸਾਗ੍ਰਨ੍ਯਸ੍ਤਾਂਗੁਲਯੋऽਭਵਨ੍
ਫਿਰ, ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਭ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਨੱਕ ਦੇ ਕੋਣ ਤੇ ਰੱਖ ਲੀਆਂ।
ਰਾਮੋऽਪਿ ਜ੍ਯਾਮਨ੍ਵਨਾਦਯਤ੍ । ਤੇਨ ਨਾਦੇਨ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਮਨਾਂਸਿ ਕ੍ਸ਼ੁਭਿਤਾਨ੍ਯਾਸਨ੍
ਰਾਮ ਨੇ ਵੀ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤੀਰ ਨੂੰ ਵਜਾਇਆ; ਉਸ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਸਭ ਦੇ ਮਨ ਡੋਲ ਗਏ।
ਰਾਮੇਣਸਜ੍ਯਿਤਂ ਧਨੁਰਿਤਿ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਵਾਦਃ ਸਂਜਾਤਃ
ਹਰ ਥਾਂ ਇਹ ਗੱਲ ਹੋਣ ਲੱਗੀ, 'ਧਨੁਸ਼ ਰਾਮ ਨੇ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।'
ਜਨਕੋऽਪਿ ਸੀਤਾਂ ਰਾਮਾਯ ਦਦੌ ਰਾਜਭਿਸ਼੍ਚ ਯੁਦ੍ਧਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਾਨ੍ਨਿਰ੍ਜ੍ਜਿਤ੍ਯ ਸ੍ਵਪੁਰੀਮਾਗਾਤ੍
ਜਨਕ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਗਿਆ।
ਅਥੈਕਦਾ ਦਸ਼ਰਥੋ ਰਾਮਂ ਯੌਵਰਾਜ੍ਯੇਭਿषਿਚ੍ਯ ਸੁਖੀ ਬਭੂਵ ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਜਾਰਂਜਨਾਚ੍ਚ ਰਾਮੋ ਰਾਜਾਨੁਮਤ ਇਤਿ ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਜਾਵਾਦੋऽਭੂਤ੍
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਦਾਸਰਥ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਯੁਵਰਾਜ ਬਣਾਇਆ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਰਾਮ ਨੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਲਈ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ ਹੋਈ, 'ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲੀ ਹੈ।'
ਅਥ ਕੈਕਯਦੇਸ਼ਾਧਿਪਤਿਤਨਯਾ ਸੁਵੇषਾ ਰਾਮਂ ਰਾਜਾਨਮਸਹਮਾਨਾ ਰਾਜਾਨਮੁਵਾਚ ਮਮ ਵਰਦਾਨਾਵਸਰ ਇਤਿ ਰਾਜਾਚਿਂਤਯਤ੍ਕਿਂ ਦੇਯਮਿਤਿ
ਫਿਰ ਕੈਕੇਯ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਸਜੀ ਹੋਈ ਧੀ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਣਾ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕੀ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਮੰਗੇ ਹੋਏ ਵਰ ਦੀ ਵਾਰੀ ਆ ਗਈ ਹੈ।' ਰਾਜਾ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ, 'ਕੀ ਦੇਵਾਂ?'
ਦੇਵ੍ਯੁਵਾਚ-। ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਵਰ੍षਾਣਿ ਰਾਮੋ ਵਨਂ ਵਿਸ਼ਤੁ ਪਾਲਯਤੁ ਰਾਜ੍ਯਂ ਭਰਤਃ
ਰਾਣੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਰਾਮ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਭਰਤ ਰਾਜ ਕਰੇ।'
ਰਾਜਾਨृਤਵਚਨਦੋषਭਯਾਤ੍ਕਥਂਕਥਮਪਿ ਸ੍ਵੀਚਕਾਰ
ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਤੋਂ ਮੁੱਕ ਜਾਣ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮੰਗ ਮੰਨ ਲਈ।
ਅਥ ਵਸਿष੍ਠਂ ਭਾਵਿਤਯਾਵੋਚਤ ਰਾਮੋ ਵਨਾਯ ਨਿਰ੍ਗਚ੍ਛਤਿ ਅਸ੍ਯ ਕਿਂਵਾ ਭਵੇਦਿਤਿ ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਂ ਬ੍ਰੂਹਿ
ਫਿਰ, ਮਨ ਵਿਚ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਰਾਮ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਨਤੀਜਾ ਹੋਵੇਗਾ? ਚੰਗਾ-ਮੰਦਾ ਸੋਚ ਕੇ ਦੱਸੋ।'
ਵਸਿष੍ਠੋ ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਸਹਰ੍षਂ ਰਾਜਾਨਮੁਵਾਚ
ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਸੋਚ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ:
ਗਤ੍ਵਾ ਵਨਂ ਨਿਖਿਲਦਾਨਵਵੀਰਹਂਤਾ ਸ਼ਂਭੋਰਨੇਕਵਿਧਪੂਜਨਮਾਤਨੋਤਿ । ਸੀਤਾਵਿਯੋਗਰੁषਿਤਃ ਕਪਿਸੇਨਯਾ ਚ ਤੀਰ੍ਤ੍ਵੋਦਧਿਂ ਦਸ਼ਮੁਖਂ ਚ ਨਿਹਂਤਿ ਰਾਮਃ
ਜਦ ਰਾਮ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ; ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀਆਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੂਜਾਵਾਂ ਕਰੇਗਾ। ਸੀਤਾ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿਚ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਾਲ, ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰੇਗਾ ਤੇ ਦਸ-ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ।
ਆਗਮ੍ਯ ਰਾਜ੍ਯਂ ਰਘੁਨਂਦਨੋऽਪਿ ਬਹੂਨਿ ਵਰ੍षਾਣਿ ਸਮਾਤਨੋਤਿ । ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਕੀਰ੍ਤਿਰ੍ਨਿਖਿਲੇਪਿ ਲੋਕੇ ਸ਼ਰ੍ਵੇਣ ਦੇਵੇਨ ਚਿਰਂ ਨ੍ਯਵਾਤ੍ਸੀਤ੍
ਰਾਜ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਰਾਮ ਕਈ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ। ਉਸ ਦੀ ਚੰਗੀ ਕੀਰਤੀ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਫੈਲ ਜਾਵੇਗੀ, ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਉਸ ਨਾਲ ਰਹੇਗਾ।
ਸੁਪੁਤ੍ਰਯੁਕ੍ਤੋ ਬਹੁਯਜ੍ਞਯਾਜੀ ਪਰਿਵृਢਃ ਸਰ੍ਵਗੁਣਾਧਿਕਸ਼੍ਚ
ਉਹ ਚੰਗੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਈ ਵੱਡੇ ਯਜਨ ਕਰੇਗਾ, ਧਨ-ਦੌਲਤ ਵਿਚ ਵਧੇਗਾ, ਤੇ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਹੋਵੇਗਾ।
ਇਤਿ ਵਸਿष੍ਠਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦਸ਼ਰਥੋ ਰਾਮਗੁਣਾਨਨੁਸ੍ਮਰਨ੍ਨਿਤ੍ਯੁਵਾਚ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਮੇ ਮਰਣਂ ਰਾਮਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਗਮਨੇ ਇਤਿ
ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਰਾਮ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਆਖਿਆ, 'ਰਾਮ ਦੇ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਤੇ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਮਰਨਾਂ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੈ।'
ਅਥ ਰਾਮੋ ਮਾਤਰਂ ਪਿਤਰਂ ਗੁਰੁਂ ਚ ਵਸਿष੍ਠਂ ਪਿਤृਪਤ੍ਨੀਰ੍ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਵਨਾਯ ਜਗਾਮ
ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਪਿਤਾ, ਗੁਰੂ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ, ਤੇ ਪਿਤਾ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਥੋਪਵਨੇ ਦਿਨਮੇਕਂ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਜਟਾਃ ਕਾਰਯਿਤ੍ਵਾ ਵਲ੍ਕਲਂ ਵਾਸੋ ਧृਤ੍ਵੈਕੋਪਵੀਤੀ ਕृਤਦਂਤਸ਼ੁਦ੍ਧਿਰੇਕੇਨੋਪਵੀਤੇਨ ਜਟਾਂ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਭਸ੍ਮੋਦ੍ਧੂਲਿਤਸਰ੍ਵਾਂਗੋ ਭਸਿਤ ਨਿष੍ਠੁਰਕਾਯੋ ਮੁਕ੍ਤਾਫਲਦਾਮਮਣਿਵ੍ਯਤ੍ਯਸ੍ਤ ਰੁਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਮਾਲਾਮੁਰਸਿ ਦਧਾਨੋऽਲ੍ਪਭੂषਣਾਧਿਭੂषਿਤ ਸੀਤਾਸਹਾਯੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਨੁਚਰੋ ਵਿਵੇਸ਼ ਵਨਾਂਤਰਮ੍
ਫਿਰ, ਇਕ ਦਿਨ ਬਾਗ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਜਟਾ ਕਰਵਾਏ, ਛਾਲ ਦੀ ਪੋਸ਼ਾਕ ਪਾਈ, ਇਕ ਹੀ ਜਨੇਉ ਪਾਇਆ, ਦੰਦ ਸਾਫ ਕੀਤੇ, ਇਕ ਜਨੇਉ ਨਾਲ ਜਟਾ ਬੰਨ੍ਹੀ, ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਭਸਮ ਲਾਈ, ਭਸਮ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਕਰੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਗਹਣੇ ਪਾਏ, ਮੋਤੀ, ਰਤਨ ਤੇ ਰੁਦਰਾਖ ਦੀ ਮਾਲਾ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਪਾਈ, ਸੀਤਾ ਨਾਲ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਪਿੱਛੇ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਕੋऽਯਂ ਕਪਿਰਿਤਿ
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਹ ਕੌਣ ਬਾਂਦਰ ਹੈ?
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋऽਪਿ ਨ ਜਾਨ ਇਤ੍ਯੁਵਾਚ ਅਥ ਰਾਮਃ ਸਮਾਹੂਯ ਕਸ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਕਿਂ ਨਾਮਤ੍ਯੇਪृਚ੍ਛਤ੍
ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੀ ਪਤਾ ਨਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਆਖਿਆ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈਂ? ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ?'
ਸ ਚ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯ ਹਨੂਮਾਨਿਤ੍ਯੁਵਾਚ
ਉਹ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਸੁਗਰੀਵ ਦਾ ਸੇਵਕ ਹਨੂਮਾਨ ਹਾਂ।'
ਰਾਮਂ ਨਤ੍ਵਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵਮੇਤ੍ਯ ਨਤ੍ਵਾ ਦੇਵਨਾਰਾਯਣਇਵਾਪਰਃ ਪੁਰੁषੋ ਯੁਵਾ ਮੇਘਸ਼੍ਯਾਮੋ ਜਟੀ ਆਜਾਨੁਬਾਹੁਰਤਿਯਸ਼ਸ੍ਵੀ ਸੂਰ੍ਯਸਂਕਾਸ਼ੇਨ ਸਹਾਪਰੇਣ ਨਰੇਣ ਇਹਾਸ੍ਤੇ
ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ ਸੁਗਰੀਵ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਖਿਆ, 'ਇਥੇ ਇਕ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਨਾਰਾਇਣ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਨੌਜਵਾਨ, ਬਦਲ ਵਾਂਗ ਕਾਲਾ, ਜਟਾ ਵਾਲਾ, ਬਾਹਾਂ ਘੁੱਟਾਂ ਤੱਕ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੈ।'
ਅਥਾਨੇਕ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਂਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਜਘਾਨ ਭਵਾਨਿਵ ਨਿਖਿਲਂ ਚਕਾਰ ਸੀਤਾਪਹਰਣਾਦਿਨਿਖਿਲਮਪਿ ਭਵਤਾ ਯਥਾਤਥਾ ਸ੍ਯਾਥ ਸੁਗ੍ਰੀਵਾਸ਼੍ਰਮਮृष੍ਯਮੂਕਪਰ੍ਵਤਂ ਰਾਮੋ ਜਗਾਮ ਨਿਬਿਡਚ੍ਛਾਯਾਚੂਤਵृਕ੍ਸ਼ਮਾਸਾਦ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸਹਾਯਃ ਪਰਿਸ਼੍ਰਯਮਕਲ੍ਪਯਤ੍ । ਵृਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਧਨੁषੀ ਆਰੋਪ੍ਯਾਸੀਨਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਂਕੇ ਸ਼ਿਰਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਹਰਿਚਰ੍ਮਸ਼ਯ੍ਯਾਸ਼ਯਨੋਲਕ੍ਸ਼ਿਤਾਂਗੀਤਿਂ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਵृਕ੍ਸ਼ਫਲਂ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣੋ ਵਾਨਰਮੇਕਂ ਮਣਿਕੁਂਡਲਂ ਹੇਮਪਿਂਗਲਂ ਸਦृਢਬਦ੍ਧਮੌਂਜੀਕੌਪੀਨਮਚ੍ਛੋਪਵੀਤਿਨਮਤਿਚਂਚਲਂ ਫਲਮਾਦਾਯਾਤ੍ਮਨਿਵਿਕ੍ਸ਼ਿਪਂਤਂ ਪੁष੍ਪਮਂਜਰੀਸ਼੍ਚ ਕਿਰਂਤਂ ਗਾਨਮਨੁਕੁਰ੍ਵਂਤਂ ਵ੍ਯਜਨੇਨ ਰਾਮਂ ਵੀਜਯਂਤਮਾਰੁਹ੍ਯ ਸ਼ਾਖਾਮਪਿ ਤਥਾ ਵੀਜਯਂਤਮਾਬਦ੍ਧਚੂਤਫਲਮਾਤ੍ਰਂ ਰਾਮੋ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮਭਾषਤ
ਉਥੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਕਈ ਰਾਖਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਅਪਹਰਨ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀਆਂ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਗਿਆ, ਗੂੜ੍ਹੀ ਛਾਂ ਵਾਲਾ ਆਮ ਦਾ ਰੁੱਖ ਲੱਭਿਆ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਲਈ ਥਾਂ ਬਣਾਈ। ਰੁੱਖ 'ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਰੱਖਿਆ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਗੋਦ 'ਚ ਸਿਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਹਿਰਣ ਦੀ ਖਾਲ 'ਤੇ ਲਿਆ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣਦਾ, ਫਲ ਵੇਖਦਾ, ਇਕ ਬਾਂਦਰ ਦੇਖਿਆ ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਡੇ ਵਿਚ ਮੋਤੀ-ਕੁੰਡਲ, ਸੋਨੇ-ਰੰਗ ਦਾ, ਮੂੰਜ ਦੀ ਕਮਰਬੰਧੀ, ਸਾਫ ਜਨੇਉ, ਬਹੁਤ ਚਲਾਕ, ਫਲ ਲੈ ਕੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਜਰੀਆਂ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਪੱਖਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਟਾਹਣੀ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਵੀ ਪੱਖਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਆਮ ਦਾ ਫਲ ਹੀ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।