ਸ ਚ ਸਾਧ੍ਯੋਪਿ ਪਰਾਧੀਨੋ ਬਭੂਵ
ਸਾਧਿਆ ਵੀ ਹੋਰ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ ਚ ਕੁਮਾਰੇਣ ਸਹ ਪਰਾਜਯ ਖੇਦਮਪਿ ਮਤ੍ਵਾ ਸੁਖਮਧ੍ਯੁਵਾਸ ਚ
ਉਹ, ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਹਾਰ ਤੇ ਦੁਖ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਵੀ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਦਸ਼ਰਥੋऽਪਿ ਤਤ੍ਰ ਮਾਸਂ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਪੁਤ੍ਰਸਂਦਰ੍ਸ਼ਨਸੁਖਮਵਲੋਕ੍ਯਾਚਿਂਤਯਤ੍
ਦਸ਼ਰਥ ਵੀ ਉਥੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਰਹਿ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ।
ਅਹੋ ਸਰ੍ਵਦੁਃਖਾਪਨੋਦਨਕ੍ਸ਼ਮਮੇਤਨ੍ਮੁਖਾਵਲੋਕਨਂ ਪੁਤ੍ਰਸਂਵਰ੍ਦ੍ਧਨਂਨਾਮ ਸਰ੍ਵਰਾष੍ਟ੍ਰਿਕੋ ਮਮ ਜਯਃ ਪੁਤ੍ਰਵਿਯੋਗਮਨੁਸ੍ਮਰਤੋ ਦੁਃਖਾਯ ਕੇਵਲਂ ਭਵਤਿ
ਹਾਏ! ਇਹ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖਣਾ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕਰਨਾ, ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਜਿੱਤ, ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਵਿੱਛੋੜਾ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਸਿਰਫ਼ ਦੁਖੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਦਸ੍ਯ ਪृਚ੍ਛਾਂ ਕਰੋਮਿ ਕਥਮੀਦृਸ਼ੋ ਜਾਯਤੇ ਪੁਤ੍ਰ ਇਤਿ ਵਿਤਰ੍ਕ੍ਯ ਤਮਪृਚ੍ਛਤ੍
ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਾਂਗਾ: ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਐਸਾ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਸਾਧ੍ਯੋऽਪਿ ਸਕਲਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਰ੍ਗਂ ਕ੍ਸ਼ਿਤੀਸ਼ਾਯਾਦਿਸ਼ਤ੍
ਸਾਧਿਆ ਨੇ ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਪੂਰੇ ਰਾਹ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ।
ਤਥਾ ਵ੍ਰਤਾਨਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਨਾਰਾਯਣਪ੍ਰੀਣਨਾਯ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਤ੍
ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵ੍ਰਤ ਵੀ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋ ਭਗਵਾਨ੍ਮੁਨਿਰੀਪ੍ਸਿਤਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਯਚ੍ਛਤਿ ਤਦਮੁਮਾਰਾਧਯਸ੍ਵੇਤਿ ਦਸ਼ਰਥਮੁਕ੍ਤਵਾਨ੍
ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਜੋ ਚਾਹਿਆ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। 'ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ,' ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਸ ਚਾਪਿ ਸਾਧ੍ਯਂ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਗਤ੍ਵਾਯੋਧ੍ਯਾਂ ਤਥਾ ਸਰ੍ਵਂ ਕृਤਵਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਥੇ ਸਾਰਾ ਕਰਮ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਅਯੋਧਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ।
ਅਥ ਪੁਤ੍ਰਕਾਮੇष੍ਟੌ ਸਮਾਪ੍ਤਾਯਾਮਾਹਵਨੀਯਾਦ੍ਯਜ੍ਞਮੂਰ੍ਤਿਃ ਸ਼ਂਖਚਕ੍ਰਗਦਾਪਾਣਿਰੁਦਤਿष੍ਠਤ੍ । ਰਾਜਾਨਂ ਚ ਵਰਂ ਵृਣੀष੍ਵੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਵਾਨ੍
ਜਦੋਂ ਪੁੱਤਰਕਾਮੇਸ਼ਟੀ ਯਜਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਆਹਵਨੀਅ ਅਗਨਿ-ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਆਪਣਾ ਵਰ ਮੰਗੋ।'
ਸ ਚ ਰਾਜਾ ਵਵ੍ਰੇ ਪੁਤ੍ਰਾਨਤਿਧਾਰ੍ਮ੍ਮਿਕਾਨ੍ਦੀਰ੍ਘਾਯੁषਸ਼੍ਚਤੁਰੋਲੋਕੋਪਕਾਰਕਾਨ੍ਦੇਹੀਤਿ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਮੰਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਐਸੇ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਣ ਜੋ ਬਹੁਤ ਧਾਰਮਿਕ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਹੋਣ।
ਅਥ ਰਾਜਮਹਿष੍ਯਸ਼੍ਚਤਸ੍ਰਃ ਕੌਸ਼ਲ੍ਯਾ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਸੁਰੂਪਾ ਸੁਵੇषਾ ਚੇਤਿ
ਫਿਰ, ਚਾਰ ਰਾਣੀਆਂ — ਕੌਸ਼ਲਿਆ, ਸੁਮਿਤਰਾ, ਸੁਰੂਪਾ ਅਤੇ ਸੁਵੇਸ਼ਾ — ਸਨ।
ਰਾਜਾਨਮਬ੍ਰੁਵਨ੍ਦੇਵ ਪ੍ਰਤਿਯੋषਮੇਕੇਨ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਭਵਿਤਵ੍ਯਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਸਾਨੂੰ ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।'
ਅਥ ਕੌਸ਼ਲ੍ਯੋਵਾਚ ਏष ਯਦਿ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋ ਦੇਵਸ੍ਤਦਾਯਮੁਤ੍ਪਦ੍ਯਤਾਂ ਮਮ
ਫਿਰ ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਜੇ ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਮੇਰੇ ਘਰ ਜਨਮ ਲਵੇ।'
ਰਾਜੋਵਾਚ- ਮਮ ਯਦਿष੍ਟਂ ਤਦਯਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥ੍ਯਤੇ ਹਰਿਃ । ਵਿष੍ਣੋਪ੍ਰਸੀਦਦੇਵੇਸ਼ ਕਮਲਾਪਤੇ ਸ਼ਂਖਚਕ੍ਰਗਦਾਧਰਵਿਭੀषਣਸृष੍ਟਿਸਮਸ੍ਤਲੋਕਪਾਲਾਦਿਪੂਜਿਤ ਪਾਦਯੁਗਲਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਹਰੇ ਨਮਸ੍ਤੇ ਨਮਸ੍ਤੇ ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤੋ ਭਗਵਾਨਥ ਰਾਜਾਨਮਾਹ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਜੇ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਹ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ, ਹਰੀ। ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਕਮਲ-ਨੈਣ, ਸ਼ੰਖ-ਚਕਰ-ਗਦਾ ਵਾਲੇ, ਭਿਆਨਕ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਤਾ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਰੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਮਾਧਵ ਉਵਾਚ- ਤਵ ਪੁਤ੍ਰੋ ਭਵਿष੍ਯਾਮਿ ਕੌਸ਼ਲ੍ਯਾਯਾਮ੍ । ਅਥ ਚਰੁਂ ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਦ੍ਧਰਿਃ । ਤਂ ਚਰੁਂ ਹਿ ਚਤੁਰ੍ਧਾ ਵਿਭਜ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾਭ੍ਯੋ ਦਤ੍ਤਵਾਨ੍
ਮਾਧਵ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਕੇ ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮ ਲਵਾਂਗਾ।' ਫਿਰ ਹਰੀ ਨੇ ਯਜਨਾ ਦੇ ਚਰੂ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਚਰੂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਥ ਕੌਸ਼ਲ੍ਯਾਯਾਂ ਰਾਮੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾਯਾਂ ਸੁਰੂਪਾਯਾਂ ਭਰਤਃ ਸੁਵੇषਾਯਾਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੋ ਜਜ੍ਞੇ ਖਾਤ੍ਪੁष੍ਪਵृष੍ਟਿਸ਼੍ਚ ਪਪਾਤ
ਫਿਰ, ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਦੇ ਘਰ ਰਾਮ, ਸੁਮਿਤਰਾ ਦੇ ਘਰ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸੁਰੂਪਾ ਦੇ ਘਰ ਭਰਤ ਅਤੇ ਸੁਵੇਸ਼ਾ ਦੇ ਘਰ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਜਨਮ ਲਏ। ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ।
ਅਥ ਚਤੁਰਾਨਨਃ ਸ੍ਵਯਮੁਪੇਤ੍ਯ ਜਾਤਕਰ੍ਮਾਦਿਕਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ
ਫਿਰ, ਚਤੁਰਾਨਨ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਖੁਦ ਆਏ ਅਤੇ ਜਨਮ-ਸੰਬੰਧੀ ਕਰਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਸਮਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।
ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਾਭਿਰਾਮਤਯਾ ਰਾਮ ਇਤਿ ਨਾਮ ਚਕ੍ਰੇ ਰੂਪਸ਼ੌਰ੍ਯ੍ਯਾਦਿਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਯੋਗ੍ਯਤਯਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਇਤ੍ਯਪਰਸ੍ਯ ਭੁਵਂ ਭਾਰਾਤ੍ਤਾਰਯਤੀਤਿ ਭਰਤਃ ਸ਼ਤ੍ਰੂਨ੍ਹਂਤੀਤਿ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨ ਇਤਿ ਨਾਮਾਨਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ੍ਵਭਵਨਂ ਜਗਾਮ ਸ਼ਿਸ਼ਵਸ਼੍ਚ ਵृਦ੍ਧਿਮੀਯੁਃ
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਰਾਮ ਰੱਖਿਆ; ਰੂਪ, ਸ਼ੌਰ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਯੋਗਤਾ ਕਰਕੇ ਦੂਜੇ ਦਾ ਨਾਮ ਲਕਸ਼ਮਣ ਰੱਖਿਆ; ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਉਣ ਕਰਕੇ ਭਰਤ, ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਕਰਕੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ। ਨਾਮ ਰੱਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਵਧੇ।
ਅਥ ਕੁਮਾਰੋਪਿ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇਨਾਸ੍ਯਾਂਕਮਾਰੋਪ੍ਯ ਕਲਕਲਿਤਲੋਚਨੋ ਯਤ੍ਕਿਂਚਿਦੁਵਾਚ
ਫਿਰ, ਬਾਲਕ ਨੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਾਸ ਆ ਕੇ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਗੋਦ 'ਚ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਖਿਲਦੇ ਨੈਣਾਂ ਨਾਲ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦ ਆਖੇ।
ਯਾਚਮਾਨਮਿਤਸ੍ਤਤੋ ਵੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣਃ ਤਾਤ ਗਚ੍ਛੇਸ਼ਯੇ ਤਾਤ ਕ੍ਰੀਡਾਮਿ ਤਾਤੇਤ੍ਯਾਦਿਪੁਤ੍ਰਸੁਖਮਨੁਭੂਯਾਨੁਭੂਯ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਂ ਯਯੌ
ਇधर-ਉਧਰ ਦੇਖ ਕੇ, 'ਤਾਤਾ, ਮੈਂ ਸੌਣ ਜਾਵਾਂ? ਤਾਤਾ, ਮੈਂ ਖੇਡਾਂ?' ਆਖ ਕੇ, ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਸੁਖ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਕੇ, ਸੰਤੋਖ ਪਾ ਲਿਆ।
ਅਥ ਕਦਾਚਿਦ੍ਭੋਕ੍ਤੁਮਾਗਤੇ ਰਾਜਨਿ ਰਾਮਚਂਦ੍ਰੋ ਬਾਲਕ੍ਰੀਡਾਸਕ੍ਤਹृਦਯੋ ਬਹੁਕ੍ਰੀਡਨਕਰਕਮਲ ਉਤ੍ਪ੍ਲੁਤ੍ਯ ਧਾਵਮਾਨੋ ਨਰਪਤਿਪੁਰਃਸ੍ਥਿਤਮਣਿਖਚਿਤਸੁਵਰ੍ਣਭਾਜਨਸ੍ਥਮਨ੍ਨਂ ਵਾਮਕਰੇਣ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਰਾਜਨਿ ਚਿਕ੍ਸ਼ੇਪ ਇਦਮਪਿ ਰਾਜਾ ਸੁਖਾਯ ਮੇਨੇ । ਏਤਾਦृਸ਼ਾਨ੍ਯਨ੍ਯਾਨਿ ਚਕਾਰ ਰਾਮਚਂਦ੍ਰਃ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਖਾਣ ਆਇਆ, ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਦਿਲ ਬਾਲ-ਖੇਡ 'ਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕਈ ਖਿਡੌਣੇ ਹੱਥ 'ਚ ਲੈ ਕੇ, ਉੱਠ ਕੇ ਦੌੜਿਆ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਜੜੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਰਤਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਲਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜਾ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਸਮਝਿਆ। ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਨੇ ਹੋਰ ਵੀ ਐਸੇ ਕਈ ਕੰਮ ਕੀਤੇ।
ਅਥ ਕਦਾਚਿਤ੍ਕ੍ਰੀਡਮਾਨੇ ਰਾਮੇ ਵਾਤ੍ਯਾ ਰਾਮਮਪਾਤਯਦ੍ਰਾਮਸ਼੍ਚ ਰੁਦਨ੍ਨਪਤਤ੍
ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਰਾਮ ਰੋਂਦਾ ਹੋਇਆ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋ ਰਾਮਮਗृਹ੍ਣਾਦ੍ਰਾਮਸ਼੍ਚ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਮਾਪ
ਇਸ ਵੇਲੇ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਮਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ, ਤੇ ਰਾਮ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਥ ਸਹਚਰੋ ਬਾਲ ਇਤਸ੍ਤਤੋ ਰੋਰੂਯਮਾਣੋ ਰਾਮਂ ਤਥਾਵਿਧਂ ਰਾਜ੍ਞੇ ਵ੍ਯਜ੍ਞਾਪਯਤ੍
ਫਿਰ, ਰਾਮ ਦਾ ਸਾਥੀ ਲੜਕਾ, ਇधर-ਉਧਰ ਰੋਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਰਾਮ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬਾਰੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਆਇਆ।
ਅਥ ਰਾਜਾ ਰਾਮਮਾਦਾਯ ਵਸਿष੍ਠਮਾਹ ਕਿਮਿਦਂ ਰਾਮਸ੍ਯੇਤਿ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਵਸੀਸ਼ਟ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਇਹ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕੀ ਹੋਇਆ?'
ਅਥ ਵਸਿष੍ਠੋ ਭਸ੍ਮਾਦਾਯਾਭਿਮਂਤ੍ਰ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰਾਕ੍ਸ਼ਸਂ ਮੋਚਯਾਮਾਸ
ਫਿਰ ਵਸੀਸ਼ਟ ਨੇ ਕੁਝ ਭਸਮ ਲੈ ਕੇ ਉੱਤੇ ਮੰਤਰ ਪੜ੍ਹੇ, ਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਰਾਕਸ਼ਸ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿਵਾਇਆ।
ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਕੋ ਭਵਾਨਿਤਿ ਸ ਚਾਹਾਹਂ ਵੇਦਗਰ੍ਵਿਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਬਹੁਸ਼ਃ ਪਰਧਨਮਪਹृਤ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋ ਜਾਤੋ ਮੇ ਨਿष੍ਕृਤਿਂ ਵਿਚਾਰਯ
ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ?' ਉਹ ਆਤਮਾ ਬੋਲੀ, 'ਮੈਂ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ 'ਤੇ ਘਮੰਡ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਚੁਰਾ ਕੇ, ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਰਾਕਸ਼ਸ ਬਣ ਗਿਆ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਿਹੜੀ ਪਸ਼ਚਾਤਾਪ ਦੀ ਰਾਹ ਹੈ, ਸੋਚੋ।'
ਹਰੀਸ਼ਾਨੌ ਸਹਾਰਾਧ੍ਯ ਸਰ੍ਵੈਕਾਦਸ਼ੀਰੁਪੋष੍ਯ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀषੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਰਾਧ੍ਯ ਤਤ੍ਤਤ੍ਕਾਲਭਵਂ ਫਲਪੂਰ੍ਵਮਨ੍ਨਾਦ੍ਯਂ ਵ੍ਯਂਜਨਂ ਪੁष੍ਪਂ ਚ ਨ੍ਯਾਯੇਨ ਸਂਪਾਦ੍ਯ ਕਪਿਲਾਘृਤੇਨ ਕੇਸ਼ਵਂ ਸ੍ਨਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਮੁਦ੍ਗਚੂਰ੍ਣੇਨ ਸਂਲਿਪ੍ਯ ਸ੍ਵਾਦੂਦਕੇਨ ਸ੍ਨਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਸੁਰਭਿਪਾਟੀਰਂ ਸ੍ਵਯਮੁਦ੍ਘृष੍ਟਂ ਮृਗਨਾਭ੍ਯਾਗੁਰੁਸਾਰੇਣ ਵਾਸਮੇਤਂ ਦੇਵਾਂਗਂ ਸਰ੍ਵਮੁਪਲਿਪ੍ਯ ਤੁਲਸੀਦਲੈਰ੍ਯੂਥਿਕਾਕਰਵੀਰਨੀਲੋਤ੍ਪਲਕਮਲ ਕੋਕਨਦਦ੍ਰੋ ਣਕੁਸੁਮ ਮਰੁਵਦਮਨਕ ਗਿਰਿਕਰ੍ਣਿਕਾਕੇਤਕੀਦਲਪੂਰ੍ਵੈਰ੍ਯਥਾਸਂਭਵਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਕ੍ਸ਼ਰੇਣ ਪੁਰੁषਸੂਕ੍ਤੇਨ ਵਾ ਨਾਮ੍ਨਾ षੋਡਸ਼ੋਪਚਾਰੇਣ ਵਾਰਾਧ੍ਯ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਨृਤ੍ਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਦੇਵਂ ਕ੍ਸ਼ਮਾਪਯੇਤ੍
ਹਰੀ ਅਤੇ ਈਸ਼ਾਨ ਦੀ ਇਕੱਠੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਉਪਵਾਸ ਰੱਖ ਕੇ, ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਦੇ ਘੀ ਨਾਲ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਉਣਾ, ਮੂੰਗ ਦੇ ਆਟੇ ਨਾਲ ਲਗਾਉਣਾ, ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਉਣਾ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਮ੍ਰਿਗਨਾਬ ਅਤੇ ਅਗਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਲਗਾ ਕੇ ਪੂਰੇ ਦੇਵ ਰੂਪ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣਾ। ਤਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤੇ, ਯੂਥਿਕਾ, ਕਰਵੀਰ, ਨੀਲੋਤਪਲ, ਕਮਲ, ਕੋਕਨਦ, ਦ੍ਰੋਣ, ਮਰੁਵਦ, ਮਨਕਾ, ਪਹਾੜੀ ਕਰਣਿਕਾ, ਕੇਤਕੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਿਹੜੇ ਫੁੱਲ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ। ਫਿਰ ਦਵਾਦਸ਼ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਂ ਪੁਰੁਸ਼ਸੂਕਤ ਜਾਂ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਸੋਲਾਂ ਉਪਚਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਨੱਚ ਕੇ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਤੋਂ ਮਾਫੀ ਮੰਗਣੀ।
ਅਥ ਪਾਦਸਂਚਾਰਿਣਂ ਬਾਲਚਂਦ੍ਰ ਸਂਕਾਸ਼ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਬਿਂਬਾਧਰਮੁਨ੍ਨਤਤਿਲਪ੍ਰਸੂਨਨਾਸਂ ਪੁਰਸ਼੍ਚੂਲਿਕਾਲਂਬਮਾਨ-ਰਤ੍ਨਪਤ੍ਰਕਂ ਸ਼੍ਰਵਣਲੋਲਲਂਬਮਾਨਕੁਂਡਲਂ ਵਕ੍ਸ਼ਃਸ੍ਥਲਵਿਚਲਿਤ ਸ੍ਥੂਲਮੁਕ੍ਤਾਹਾਰਂ ਵਿਲਸਤ੍ਕਾਰ੍ਤਸ੍ਵਰੋ ਬ-ਹ੍ਵਲਯਂ ਸਿਂਜਨ੍ਮਣਿਕਂਕਣਰਤ੍ਨਾਂਗੁਲੀਯਕਂ ਹੇਮਮਣਿਰਚਿਤਸ਼੍ਰੋਣਿਸੂਤ੍ਰਂ ਸਿਂਜਨ੍ਨਨੂਪੁਰੋਪਸ਼ੋਭਿਤਪਾਦਮਂਗੁਲੀਯੋਪਸ਼ੋਭਿਤਪਾਦਮਧ੍ਯਾਂਗੁਲੀਯਕਂ ਵਜ੍ਰਾਂਕੁਸ਼ਸਰੋਜਲਾਂਛਨਸ਼ੋਭਿਤੋਰੁਪਾਦਤਲਂ ਤੂਣੀਰਸਦृਸ਼ ਜਂਘਂ ਕਰਿਕਰਸਦृਸ਼ੋਰੁਂ ਵਿਸ੍ਤृਤਜਘਨਂ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਮਧ੍ਯਂਵਰ੍ਤੁਲਾਵਰ੍ਤਕਂ ਗਂਭੀਰਨਾਭਿਮਿਂਦ੍ਰਨੀਲਸ਼ਿਲਾਵਿਸ਼ਾ-ਲ ਵਕ੍ਸ਼ਃਸ੍ਥਲਂ ਕਂਬੁਗ੍ਰੀਵਂਚਂਦ੍ਰਬਿਂਬਸਦृਸ਼ਵਦਨਮਰ੍ਦ੍ਧਚਂਦ੍ਰ ਸਦृਸ਼ਲਲਾਟਂ ਨੀਲਕੁਟਿਲਕੁਂਤਲਂ ਕ੍ਰੋਡਾਸਕ੍ਤਂਧੂਲਿਭਿਰਾਪਾਂਡੁਰਂ ਫੁਲ੍ਲਪਦ੍ਮਦਲਾਰਕ੍ਤਵਿਲੋਲਲੋਚਨਂ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਮਿਵੋਦ੍ਧੂਲਿਤਭੂਤਿਂ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਮਿਵ ਦਿਗਂਬਰਂ ਰਾਮਂ ਕੁਮਾਰਂ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹਰ੍षਪਰਿਪੂਰ੍ਣਹृਦਯਃ ਪੁਤ੍ਰਮਾਲਿਂਗ੍ਯ ਚੁਂਬਿਤ੍ਵਾ ਵਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯਾਲਿਲਿਂਗ ਦृਢਮ੍
ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਬਾਲਕ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ — ਜਿਸ ਦੇ ਪੈਰ ਚਲਣ ਦਾ ਢੰਗ ਸੁੰਦਰ, ਚਿਹਰਾ ਨਵੇਂ ਚੰਦ ਵਰਗਾ, ਹੋਂਠ ਲਾਲ ਫਲ ਵਰਗੇ, ਨੱਕ ਉੱਚੀ ਤੇ ਤਿਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਰਗੀ, ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਰਤਨ ਪੱਟੀ, ਕੰਨਾਂ 'ਤੇ ਖਿਲਦੇ ਕੁੰਡਲ, ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਮੋਤੀ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਬਾਂਹਾਂ 'ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੜੇ, ਹੱਥਾਂ 'ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਉਂਗਲੀਆਂ, ਕਮਰ 'ਤੇ ਸੋਨੇ-ਮਣੀ ਦੀ ਕਮਰਬੰਦ, ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਘੁੰਘਰੂ ਤੇ ਉਂਗਲੀਆਂ 'ਤੇ ਛਲਿਆਂ, ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਤਲਿਆਂ 'ਤੇ ਵਜਰ, ਅੰਕੁਸ਼, ਕਮਲ ਦੇ ਚਿਨ੍ਹ, ਜੰਘਾ ਤੂਣੀਰ ਵਰਗੀ, ਪੈਰ ਹਾਥੀ ਦੇ ਸੂਂਡ ਵਰਗੇ, ਕਮਰ ਪਤਲੀ, ਨਾਭੀ ਗਹਿਰੀ, ਛਾਤੀ ਨੀਲਮ ਦੀ ਤਖਤ ਵਰਗੀ, ਗਰਦਨ ਸ਼ੰਖ ਵਰਗੀ, ਚਿਹਰਾ ਚੰਦ ਤੇ ਕਮਲ ਵਰਗਾ, ਮੱਥਾ ਅੱਧਾ ਚੰਦ ਵਰਗਾ, ਵਾਲ ਨੀਲੇ ਤੇ ਵੰਕ, ਖੇਡਣ ਕਰਕੇ ਧੂੜ ਨਾਲ ਪੀਲੇ, ਅੱਖਾਂ ਫੁੱਲੇ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਲਾਲ ਤੇ ਚਲਦੀਆਂ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਵਾਂਗ ਭਸਮ ਲਗਾਈ ਹੋਈ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਵਾਂਗ ਦਿਸ਼ਾ-ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ। ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਦਿਲ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਚੁੰਮਿਆ ਅਤੇ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਲਾਇਆ।