ਅਥ ਪੁਰਾਤਨਂ ਰਾਮਾਯਣਂ ਕਥਯਾਮਿ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਰਾਮਾਯਣ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।
ਯਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰਵਣੇਨਾਖਿਲਜਨ੍ਮਸਂਪਾਦਿਤ ਪਾਪਕ੍ਸ਼ਯੋ ਜਾਯਤੇ
ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਥ ਤਥਾਪਿ ਦਸ਼ਰਥੋ ਦਸ਼ਰਥਸਮਾਨਰਥੀ ਮਹੀਯਸਾ ਬਲੇਨ ਸੁਮਾਨਸਨਾਮਨਗਰਜਿਗੀषਯਾ ਪਂਕੇਰੁਹਸੁਤਸੁਤਂ ਵਸਿष੍ਠਮਾਹੂਯ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਮੁਨਿਦਤ੍ਤਾਨੁਜ੍ਞਃ ਸ਼ਤਾਕ੍ਸ਼ੌਹਿਣੀਸੇਨਯਾ ਸਹਾਰੁਹ੍ਯ ਤੁਰਂਗਮਂ ਚਂਦ੍ਰ ਸਮਾਨਸ਼ਰੀਰਮਤਿਰੋषਸਮਾਵਿष੍ਟੋ ਵਿष੍ਟਰਸ਼੍ਰਵਸਮਾਰਾਧ੍ਯ ਦਂਡਯਾਤ੍ਰਾਂ ਚਕਾਰ
ਫਿਰ ਵੀ, ਦਸ਼ਰਥ, ਜੋ ਰਥ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦਸ਼ਰਥ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਤੇ ਸੁਮਾਨਸਾ ਨਗਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ, ਜੋ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਸੀ, ਬੁਲਾਇਆ, ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਮੁਨੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਸੌ ਅਕਸ਼ੌਹਿਨੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਵਿਟਰਸ਼੍ਰਵ ਨੂੰ ਪੂਜਿਆ ਤੇ ਫੌਜੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਨਿਕਲਿਆ।
ਸਾਧ੍ਯੋ ਨਾਮ ਸ੍ਵੀਯਯਾ ਸੇਨਯਾਵृਤੋ ਦਸ਼ਰਥਾਭਿਮੁਖਮਾਯਯੌ ਯੋਦ੍ਧੁਂ ਯੁਦ੍ਧਂ ਚਾਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮਭੂਤ੍
ਸਾਧਿਆ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਦਸ਼ਰਥ ਵੱਲ ਲੜਨ ਆਇਆ, ਤੇ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜੰਗ ਹੋਈ।
ਮਾਸਮੇਕਂ ਯੁਦ੍ਧਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਦਸ਼ਰਥਸ੍ਤਂ ਸਾਧ੍ਯਂ ਜਗ੍ਰਾਹ
ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਲੜਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਸਾਧਿਆ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।
ਅਥ ਸਾਧ੍ਯਸੂਨੁਰ੍ਭੂषਣੋਨਾਮਾਲ੍ਪਪਰਿਵਾਰੋ ਯੁਯੁਧੇ ਦਸ਼ਰਥੇਨ
ਫਿਰ ਸਾਧਿਆ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਭੂਸ਼ਣ ਸੀ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ, ਦਸ਼ਰਥ ਨਾਲ ਲੜਿਆ।
ਦਸ਼ਰਥੋऽਪਿ ਸਾਧ੍ਯਸੂਨੁਂ ਭੁਵੋਭੂषਣਮਵਲੋਕ੍ਯ ਯੋਦ੍ਧੁਮੇਵ ਨੈਚ੍ਛਤ੍
ਪਰ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ, ਸਾਧਿਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।
ਕਥਮੇਤਾਦृਸ਼ਂ ਹਨ੍ਮਿ ਚਾਸ੍ਮਿਨ੍ਹਤੇऽਸ੍ਯ ਕਥਂ ਪਿਤਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਕਥਂ ਤਨ੍ਮਾਤਾ ਕਥਮਪ੍ਰੌਢਯੌਵਨਾਪ੍ਰਿਯਾਰ੍ਯਾ
ਮੈਂ ਇਸ ਜਿਹਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਜੇ ਇਹ ਮਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਕਿਵੇਂ ਰਹੇਗਾ? ਇਸ ਦੀ ਮਾਂ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਜੋ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਰਹੇਗੀ?
ਅਮੁष੍ਯ ਹਿ ਦੇਹੇ ਸਮਾਲਿਂਗਨਚੁਂਬਨਪਰਿਵਰ੍ਤਨ ਨਵੀਨਤਰਦਲਾਰਵਿਂਦਪਦਾਨਿ ਕੁਸੁਮਾਨੀਵ ਦृਸ਼੍ਯਂਤੇ
ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਗਲੇ ਲਗਣ, ਚੁੰਬਨ ਤੇ ਮੋੜਨ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਨਵੇਂ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਦਿਸਦੇ ਹਨ।
ਏਤਤ੍ਸਮਾਨਵਰ੍ਣਵਯਾ ਏਤਾਦृਸ਼ਃ ਸੁਭਗਃ ਪਰਮਪ੍ਰੀਤਿਵਰ੍ਦ੍ਧਨੋਨਾਮ ਪੁਤ੍ਰੋ ਭਲ੍ਲੂਕਭਕ੍ਸ਼ਿਤੋਮृਤਃਸ੍ਮृਤਿਪਥਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਪਿ ਮਾਂ ਰਕ੍ਸ਼ਯਿਤੁਮਿਚ੍ਛਤੀਵ ਮਮ ਹृਦਯਮਨ੍ਯਥਾ ਕਰੋਤਿ ਇਤਿ ਮਨਸਾ ਵਿਤਰ੍ਕ੍ਯਾਤਿਬਾਲਕਂ ਗ੍ਰਹੀਤੁਮਾਰਭਤ੍
ਇਹ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਤੇ ਉਮਰ ਦਾ, ਸੋਹਣਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪਰਮਪ੍ਰੀਤਿਵਰਧਨ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭੱਲੂ ਨੇ ਖਾ ਲਿਆ ਸੀ ਤੇ ਯਾਦਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਵੀ, ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਹੋਰ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਸ ਚ ਸਾਧ੍ਯੋਪਿ ਪਰਾਧੀਨੋ ਬਭੂਵ
ਸਾਧਿਆ ਵੀ ਹੋਰ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ ਚ ਕੁਮਾਰੇਣ ਸਹ ਪਰਾਜਯ ਖੇਦਮਪਿ ਮਤ੍ਵਾ ਸੁਖਮਧ੍ਯੁਵਾਸ ਚ
ਉਹ, ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਹਾਰ ਤੇ ਦੁਖ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਵੀ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਦਸ਼ਰਥੋऽਪਿ ਤਤ੍ਰ ਮਾਸਂ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਪੁਤ੍ਰਸਂਦਰ੍ਸ਼ਨਸੁਖਮਵਲੋਕ੍ਯਾਚਿਂਤਯਤ੍
ਦਸ਼ਰਥ ਵੀ ਉਥੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਰਹਿ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ।
ਅਹੋ ਸਰ੍ਵਦੁਃਖਾਪਨੋਦਨਕ੍ਸ਼ਮਮੇਤਨ੍ਮੁਖਾਵਲੋਕਨਂ ਪੁਤ੍ਰਸਂਵਰ੍ਦ੍ਧਨਂਨਾਮ ਸਰ੍ਵਰਾष੍ਟ੍ਰਿਕੋ ਮਮ ਜਯਃ ਪੁਤ੍ਰਵਿਯੋਗਮਨੁਸ੍ਮਰਤੋ ਦੁਃਖਾਯ ਕੇਵਲਂ ਭਵਤਿ
ਹਾਏ! ਇਹ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖਣਾ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕਰਨਾ, ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਜਿੱਤ, ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਵਿੱਛੋੜਾ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਸਿਰਫ਼ ਦੁਖੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਦਸ੍ਯ ਪृਚ੍ਛਾਂ ਕਰੋਮਿ ਕਥਮੀਦृਸ਼ੋ ਜਾਯਤੇ ਪੁਤ੍ਰ ਇਤਿ ਵਿਤਰ੍ਕ੍ਯ ਤਮਪृਚ੍ਛਤ੍
ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਾਂਗਾ: ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਐਸਾ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਸਾਧ੍ਯੋऽਪਿ ਸਕਲਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਰ੍ਗਂ ਕ੍ਸ਼ਿਤੀਸ਼ਾਯਾਦਿਸ਼ਤ੍
ਸਾਧਿਆ ਨੇ ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਪੂਰੇ ਰਾਹ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ।
ਤਥਾ ਵ੍ਰਤਾਨਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਨਾਰਾਯਣਪ੍ਰੀਣਨਾਯ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਤ੍
ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵ੍ਰਤ ਵੀ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋ ਭਗਵਾਨ੍ਮੁਨਿਰੀਪ੍ਸਿਤਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਯਚ੍ਛਤਿ ਤਦਮੁਮਾਰਾਧਯਸ੍ਵੇਤਿ ਦਸ਼ਰਥਮੁਕ੍ਤਵਾਨ੍
ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਜੋ ਚਾਹਿਆ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। 'ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ,' ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਸ ਚਾਪਿ ਸਾਧ੍ਯਂ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਗਤ੍ਵਾਯੋਧ੍ਯਾਂ ਤਥਾ ਸਰ੍ਵਂ ਕृਤਵਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਥੇ ਸਾਰਾ ਕਰਮ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਅਯੋਧਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ।
ਅਥ ਪੁਤ੍ਰਕਾਮੇष੍ਟੌ ਸਮਾਪ੍ਤਾਯਾਮਾਹਵਨੀਯਾਦ੍ਯਜ੍ਞਮੂਰ੍ਤਿਃ ਸ਼ਂਖਚਕ੍ਰਗਦਾਪਾਣਿਰੁਦਤਿष੍ਠਤ੍ । ਰਾਜਾਨਂ ਚ ਵਰਂ ਵृਣੀष੍ਵੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਵਾਨ੍
ਜਦੋਂ ਪੁੱਤਰਕਾਮੇਸ਼ਟੀ ਯਜਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਆਹਵਨੀਅ ਅਗਨਿ-ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਆਪਣਾ ਵਰ ਮੰਗੋ।'
ਸ ਚ ਰਾਜਾ ਵਵ੍ਰੇ ਪੁਤ੍ਰਾਨਤਿਧਾਰ੍ਮ੍ਮਿਕਾਨ੍ਦੀਰ੍ਘਾਯੁषਸ਼੍ਚਤੁਰੋਲੋਕੋਪਕਾਰਕਾਨ੍ਦੇਹੀਤਿ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਮੰਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਐਸੇ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਣ ਜੋ ਬਹੁਤ ਧਾਰਮਿਕ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਹੋਣ।
ਅਥ ਰਾਜਮਹਿष੍ਯਸ਼੍ਚਤਸ੍ਰਃ ਕੌਸ਼ਲ੍ਯਾ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਸੁਰੂਪਾ ਸੁਵੇषਾ ਚੇਤਿ
ਫਿਰ, ਚਾਰ ਰਾਣੀਆਂ — ਕੌਸ਼ਲਿਆ, ਸੁਮਿਤਰਾ, ਸੁਰੂਪਾ ਅਤੇ ਸੁਵੇਸ਼ਾ — ਸਨ।
ਰਾਜਾਨਮਬ੍ਰੁਵਨ੍ਦੇਵ ਪ੍ਰਤਿਯੋषਮੇਕੇਨ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਭਵਿਤਵ੍ਯਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਸਾਨੂੰ ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।'
ਅਥ ਕੌਸ਼ਲ੍ਯੋਵਾਚ ਏष ਯਦਿ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋ ਦੇਵਸ੍ਤਦਾਯਮੁਤ੍ਪਦ੍ਯਤਾਂ ਮਮ
ਫਿਰ ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਜੇ ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਮੇਰੇ ਘਰ ਜਨਮ ਲਵੇ।'
ਰਾਜੋਵਾਚ- ਮਮ ਯਦਿष੍ਟਂ ਤਦਯਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥ੍ਯਤੇ ਹਰਿਃ । ਵਿष੍ਣੋਪ੍ਰਸੀਦਦੇਵੇਸ਼ ਕਮਲਾਪਤੇ ਸ਼ਂਖਚਕ੍ਰਗਦਾਧਰਵਿਭੀषਣਸृष੍ਟਿਸਮਸ੍ਤਲੋਕਪਾਲਾਦਿਪੂਜਿਤ ਪਾਦਯੁਗਲਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਹਰੇ ਨਮਸ੍ਤੇ ਨਮਸ੍ਤੇ ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤੋ ਭਗਵਾਨਥ ਰਾਜਾਨਮਾਹ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਜੇ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਹ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ, ਹਰੀ। ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਕਮਲ-ਨੈਣ, ਸ਼ੰਖ-ਚਕਰ-ਗਦਾ ਵਾਲੇ, ਭਿਆਨਕ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਤਾ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਰੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਮਾਧਵ ਉਵਾਚ- ਤਵ ਪੁਤ੍ਰੋ ਭਵਿष੍ਯਾਮਿ ਕੌਸ਼ਲ੍ਯਾਯਾਮ੍ । ਅਥ ਚਰੁਂ ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਦ੍ਧਰਿਃ । ਤਂ ਚਰੁਂ ਹਿ ਚਤੁਰ੍ਧਾ ਵਿਭਜ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾਭ੍ਯੋ ਦਤ੍ਤਵਾਨ੍
ਮਾਧਵ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਕੇ ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮ ਲਵਾਂਗਾ।' ਫਿਰ ਹਰੀ ਨੇ ਯਜਨਾ ਦੇ ਚਰੂ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਚਰੂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਥ ਕੌਸ਼ਲ੍ਯਾਯਾਂ ਰਾਮੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾਯਾਂ ਸੁਰੂਪਾਯਾਂ ਭਰਤਃ ਸੁਵੇषਾਯਾਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੋ ਜਜ੍ਞੇ ਖਾਤ੍ਪੁष੍ਪਵृष੍ਟਿਸ਼੍ਚ ਪਪਾਤ
ਫਿਰ, ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਦੇ ਘਰ ਰਾਮ, ਸੁਮਿਤਰਾ ਦੇ ਘਰ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸੁਰੂਪਾ ਦੇ ਘਰ ਭਰਤ ਅਤੇ ਸੁਵੇਸ਼ਾ ਦੇ ਘਰ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਜਨਮ ਲਏ। ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ।
ਅਥ ਚਤੁਰਾਨਨਃ ਸ੍ਵਯਮੁਪੇਤ੍ਯ ਜਾਤਕਰ੍ਮਾਦਿਕਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ
ਫਿਰ, ਚਤੁਰਾਨਨ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਖੁਦ ਆਏ ਅਤੇ ਜਨਮ-ਸੰਬੰਧੀ ਕਰਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਸਮਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।
ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਾਭਿਰਾਮਤਯਾ ਰਾਮ ਇਤਿ ਨਾਮ ਚਕ੍ਰੇ ਰੂਪਸ਼ੌਰ੍ਯ੍ਯਾਦਿਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਯੋਗ੍ਯਤਯਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਇਤ੍ਯਪਰਸ੍ਯ ਭੁਵਂ ਭਾਰਾਤ੍ਤਾਰਯਤੀਤਿ ਭਰਤਃ ਸ਼ਤ੍ਰੂਨ੍ਹਂਤੀਤਿ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨ ਇਤਿ ਨਾਮਾਨਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ੍ਵਭਵਨਂ ਜਗਾਮ ਸ਼ਿਸ਼ਵਸ਼੍ਚ ਵृਦ੍ਧਿਮੀਯੁਃ
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਰਾਮ ਰੱਖਿਆ; ਰੂਪ, ਸ਼ੌਰ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਯੋਗਤਾ ਕਰਕੇ ਦੂਜੇ ਦਾ ਨਾਮ ਲਕਸ਼ਮਣ ਰੱਖਿਆ; ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਉਣ ਕਰਕੇ ਭਰਤ, ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਕਰਕੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ। ਨਾਮ ਰੱਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਵਧੇ।
ਹਰੀਸ਼ਾਨੌ ਸਹਾਰਾਧ੍ਯ ਸਰ੍ਵੈਕਾਦਸ਼ੀਰੁਪੋष੍ਯ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀषੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਰਾਧ੍ਯ ਤਤ੍ਤਤ੍ਕਾਲਭਵਂ ਫਲਪੂਰ੍ਵਮਨ੍ਨਾਦ੍ਯਂ ਵ੍ਯਂਜਨਂ ਪੁष੍ਪਂ ਚ ਨ੍ਯਾਯੇਨ ਸਂਪਾਦ੍ਯ ਕਪਿਲਾਘृਤੇਨ ਕੇਸ਼ਵਂ ਸ੍ਨਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਮੁਦ੍ਗਚੂਰ੍ਣੇਨ ਸਂਲਿਪ੍ਯ ਸ੍ਵਾਦੂਦਕੇਨ ਸ੍ਨਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਸੁਰਭਿਪਾਟੀਰਂ ਸ੍ਵਯਮੁਦ੍ਘृष੍ਟਂ ਮृਗਨਾਭ੍ਯਾਗੁਰੁਸਾਰੇਣ ਵਾਸਮੇਤਂ ਦੇਵਾਂਗਂ ਸਰ੍ਵਮੁਪਲਿਪ੍ਯ ਤੁਲਸੀਦਲੈਰ੍ਯੂਥਿਕਾਕਰਵੀਰਨੀਲੋਤ੍ਪਲਕਮਲ ਕੋਕਨਦਦ੍ਰੋ ਣਕੁਸੁਮ ਮਰੁਵਦਮਨਕ ਗਿਰਿਕਰ੍ਣਿਕਾਕੇਤਕੀਦਲਪੂਰ੍ਵੈਰ੍ਯਥਾਸਂਭਵਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਕ੍ਸ਼ਰੇਣ ਪੁਰੁषਸੂਕ੍ਤੇਨ ਵਾ ਨਾਮ੍ਨਾ षੋਡਸ਼ੋਪਚਾਰੇਣ ਵਾਰਾਧ੍ਯ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਨृਤ੍ਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਦੇਵਂ ਕ੍ਸ਼ਮਾਪਯੇਤ੍
ਹਰੀ ਅਤੇ ਈਸ਼ਾਨ ਦੀ ਇਕੱਠੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਉਪਵਾਸ ਰੱਖ ਕੇ, ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਦੇ ਘੀ ਨਾਲ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਉਣਾ, ਮੂੰਗ ਦੇ ਆਟੇ ਨਾਲ ਲਗਾਉਣਾ, ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਉਣਾ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਮ੍ਰਿਗਨਾਬ ਅਤੇ ਅਗਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਲਗਾ ਕੇ ਪੂਰੇ ਦੇਵ ਰੂਪ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣਾ। ਤਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤੇ, ਯੂਥਿਕਾ, ਕਰਵੀਰ, ਨੀਲੋਤਪਲ, ਕਮਲ, ਕੋਕਨਦ, ਦ੍ਰੋਣ, ਮਰੁਵਦ, ਮਨਕਾ, ਪਹਾੜੀ ਕਰਣਿਕਾ, ਕੇਤਕੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਿਹੜੇ ਫੁੱਲ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ। ਫਿਰ ਦਵਾਦਸ਼ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਂ ਪੁਰੁਸ਼ਸੂਕਤ ਜਾਂ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਸੋਲਾਂ ਉਪਚਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਨੱਚ ਕੇ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਤੋਂ ਮਾਫੀ ਮੰਗਣੀ।