ਪ੍ਰਹਸਚ੍ਚਂਦ੍ਰ ਕਿਰਣੈਃ ਸੁਧਾਲਿਪ੍ਤਮਿਵਾਂਬਰਮ੍ । ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਤਾਰਾਕੁਸੁਮਂ ਵਿਤਾਨਮਿਵ ਸਰ੍ਵਤਃ
ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਹੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਬਰ 'ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਗਿਆ ਹੋਵੇ; ਹਰ ਪਾਸੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਛਤ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਦਿਸ ਰਹੀ ਸੀ।
ਅਥਾਗਚ੍ਛਤ੍ਸੌਧਤਲਂ ਵृਦ੍ਧਾਮਾਤ੍ਯੇਨ ਕਲ੍ਪਿਤਮ੍ । ਨਾਨਾਸਨਸਮੋਪੇਤਂ ਸਭਾਸ੍ਥਾਨਂ ਯਯੌ ਨृਪਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਮਹਲ ਦੀ ਉਪਰਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ 'ਤੇ ਗਿਆ, ਜੋ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਬਣਾਈ ਸੀ; ਰਾਜਾ ਵਿਭਿੰਨ ਅਸਨ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।
ਅਥ ਮੁਨਿਂ ਹ੍ਯੁਪਵੇਸ਼੍ਯ ਸ ਰਾਘਵਃ ਸ੍ਵਯਮਪਿ ਪ੍ਰਥਮਾਸਨਮਾਭਜਤ੍ । ਕਪਿਗਣਾਃ ਪਰਿਤਃ ਪृਥੁਵਿਗ੍ਰਹਾ ਰਚਨਯਾਸ੍ਥਿਤਿਮਾਪ੍ਰਤਿਪੇਦਿਰੇ
ਫਿਰ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਆਪ ਪਹਿਲਾ ਅਸਨ ਲਿਆ; ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਬੰਦਰ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਗਏ।
ਸੁਖਸ੍ਥਿਤਂ ਨृਪਮਭਿਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸ ਦ੍ਵਿਜੋ ਵਚਸ੍ਤਦਾ ਸਮੁਚਿਤਮਾਹ ਸ਼ਂਭੁਃ । ਇਹਸ੍ਥਿਤੋ ਭਵਤਿ ਸਮਸ੍ਤਪੂਜਿਤਃ ਕਥਂ ਕਥਾ ਨृਪਵਰ ਵਰ੍ਤਤੇ ਗੁਹਾਯਾਮ੍
ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸ਼ੰਭੂ, ਢੁਕਵੀਂ ਗੱਲ ਬੋਲੀ: 'ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਸਭ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ ਕਿਵੇਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ?'
ਆਕਰ੍ਣ੍ਯਾਥ ਰਘੂਦ੍ਵਹੋ ਦ੍ਵਿਜਵਚਃ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषੁਰਾਸੀਤ੍ਕਥਾਂ । ਤਤ੍ਰਸ੍ਥੋ ਨਿਪੁਣਂ ਨਿਵਾਰ੍ਯਵਚਨਂ ਸਰ੍ਵੈਃ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਾਮਿ ਕਥਂ ਮਹਾਦ੍ਭੁਤਤਯਾ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾਸ਼੍ਰਯਾਮਨ੍ਯਥਾ । ਰਕ੍ਸ਼ੋਬਾਧਨਵਾਦਿਨੀਮਥਨृਪਃ ਕਿਂਤ੍ਵੇਤਦਿਤ੍ਯਾਹ ਚ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਘੂ ਵੰਸ਼ੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਗਿਆ; ਉੱਥੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਤੇ ਸਭ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੁਣਿਆ; 'ਮੈਂ ਇਹ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਅਚੰਭਾ ਹੈ ਤੇ ਮੇਰੇ ਆਪ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ—ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਰਾਖਸ਼ਾ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਕੀ ਹੈ?' ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਿਆ।
ਕੁਂਭਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਵਧਃ ਪੁਰਾ ਸਮਜਨਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਦਸ਼ਾਸ੍ਯੋ ਵਧਂ । ਪਸ਼੍ਚਾਦਿਤ੍ਯਯਮਨ੍ਯਥਾ ਵਿਰਚਿਤਂ ਰਾਮਾਯਣਂ ਭਾषਤੇ । ਕੋऽਯਂ ਵਿਪ੍ਰਵਰਃ ਸਮਸ੍ਤਜਨਤਾ ਨਾਸ੍ਤਿਕ੍ਯ ਸਂਪਾਦਕੋ । ਰਾਜ੍ਞਾਂਸ੍ਥਾਨਮੁਪੇਤ੍ਯ ਵਕ੍ਤਿ ਸਮਯਾ ਦਂਡ੍ਯੋऽਥ ਪੂਜ੍ਯੋऽਥਵਾ
ਪਹਿਲਾਂ ਕੁੰਭਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰ ਦਾ ਵਧ ਹੋਇਆ, ਫਿਰ ਦਸ-ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਦਾ ਵਧ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਰਾਮਾਯਣ ਹੋਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੌਣ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਸਤਿਕਤਾ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ? ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਕੀ ਉਹ ਅਧਿਕਾਰ ਨਾਲ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਜਾਂ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਅਥਾਹ ਜਾਂਬਵਾਨਮੁਂ ਰਘੂਤ੍ਤਮਂ ਕਥਾਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਰਾਮਾਯਣਂ ਨ ਤਾਵਕਂ ਤ੍ਵਿਦਂ ਹਿ ਕਲ੍ਪਿਤਂ ਮਤਮ੍ । ਸਮਸ੍ਤਮਤ੍ਰ ਵਿਸ੍ਤਰਾਦ੍ਵਦਾਮਿ ਦੇਵ ਤਚ੍ਛृਣੁ । ਪਂਕੇਰੁਹਸ੍ਯਸੂਨੁਤੋ ਮਯਾ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਪੁਰਾਹ੍ਯਭੂਤ੍
ਫਿਰ ਜਾਮਬਵੰਤ ਨੇ ਰਘੂ ਵੰਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕਹਾਣੀ ਬਾਰੇ ਆਖਿਆ: 'ਇਹ ਰਾਮਾਯਣ ਤੇਰਾ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਗੱਲ ਹੈ; ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਪ੍ਰਭੂ, ਉਹ ਸੁਣ ਜੋ ਮੈਂ ਕਦੇ ਕਮਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ।'
ਜਾਂਬਵਂਤਂ ਵਿਜ੍ਞਾਪ੍ਯ ਰਾਮਚਂਦ੍ਰੋ ਵਚਨਮਾਹ
ਜਾਮਬਵੰਤ ਨੂੰ ਦੱਸ ਕੇ, ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ।
ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਉਵਾਚ- ਕੀਰ੍ਤਯ ਪੁਰਾਣਂ ਮੇ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषੁਃ ਕੁਤੂਹਲਾਦਹਂ ਪ੍ਰਣੀਤਂ ਤਤ੍ਕੇਨ ਚ ਵਿਜ੍ਞਾਤਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੇਰੇ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਾਓ; ਮੈਂ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਕੌਣ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਇਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ?
ਜਾਂਬਵਾਨਥ ਬਭਾषੇ ਹਿ ਵਿਧਾਤ੍ਰੇ ਨਮੋ ਨਮਸ੍ਤਥੈਵ ਵਿਧੁਭੂषਣਕੇਸ਼ਵਾਭ੍ਯਾਮ੍
ਜਾਂਬਵਨ ਨੇ ਫਿਰ ਬੋਲਿਆ, ਰਚਨਹਾਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਗਹਣੇ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਅਥ ਪੁਰਾਤਨਂ ਰਾਮਾਯਣਂ ਕਥਯਾਮਿ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਰਾਮਾਯਣ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।
ਯਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰਵਣੇਨਾਖਿਲਜਨ੍ਮਸਂਪਾਦਿਤ ਪਾਪਕ੍ਸ਼ਯੋ ਜਾਯਤੇ
ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਥ ਤਥਾਪਿ ਦਸ਼ਰਥੋ ਦਸ਼ਰਥਸਮਾਨਰਥੀ ਮਹੀਯਸਾ ਬਲੇਨ ਸੁਮਾਨਸਨਾਮਨਗਰਜਿਗੀषਯਾ ਪਂਕੇਰੁਹਸੁਤਸੁਤਂ ਵਸਿष੍ਠਮਾਹੂਯ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਮੁਨਿਦਤ੍ਤਾਨੁਜ੍ਞਃ ਸ਼ਤਾਕ੍ਸ਼ੌਹਿਣੀਸੇਨਯਾ ਸਹਾਰੁਹ੍ਯ ਤੁਰਂਗਮਂ ਚਂਦ੍ਰ ਸਮਾਨਸ਼ਰੀਰਮਤਿਰੋषਸਮਾਵਿष੍ਟੋ ਵਿष੍ਟਰਸ਼੍ਰਵਸਮਾਰਾਧ੍ਯ ਦਂਡਯਾਤ੍ਰਾਂ ਚਕਾਰ
ਸਾਧ੍ਯੋ ਨਾਮ ਸ੍ਵੀਯਯਾ ਸੇਨਯਾਵृਤੋ ਦਸ਼ਰਥਾਭਿਮੁਖਮਾਯਯੌ ਯੋਦ੍ਧੁਂ ਯੁਦ੍ਧਂ ਚਾਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮਭੂਤ੍
ਸਾਧਿਆ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਦਸ਼ਰਥ ਵੱਲ ਲੜਨ ਆਇਆ, ਤੇ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜੰਗ ਹੋਈ।
ਮਾਸਮੇਕਂ ਯੁਦ੍ਧਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਦਸ਼ਰਥਸ੍ਤਂ ਸਾਧ੍ਯਂ ਜਗ੍ਰਾਹ
ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਲੜਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਸਾਧਿਆ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।
ਅਥ ਸਾਧ੍ਯਸੂਨੁਰ੍ਭੂषਣੋਨਾਮਾਲ੍ਪਪਰਿਵਾਰੋ ਯੁਯੁਧੇ ਦਸ਼ਰਥੇਨ
ਫਿਰ ਸਾਧਿਆ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਭੂਸ਼ਣ ਸੀ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ, ਦਸ਼ਰਥ ਨਾਲ ਲੜਿਆ।
ਦਸ਼ਰਥੋऽਪਿ ਸਾਧ੍ਯਸੂਨੁਂ ਭੁਵੋਭੂषਣਮਵਲੋਕ੍ਯ ਯੋਦ੍ਧੁਮੇਵ ਨੈਚ੍ਛਤ੍
ਪਰ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ, ਸਾਧਿਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।
ਕਥਮੇਤਾਦृਸ਼ਂ ਹਨ੍ਮਿ ਚਾਸ੍ਮਿਨ੍ਹਤੇऽਸ੍ਯ ਕਥਂ ਪਿਤਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਕਥਂ ਤਨ੍ਮਾਤਾ ਕਥਮਪ੍ਰੌਢਯੌਵਨਾਪ੍ਰਿਯਾਰ੍ਯਾ
ਮੈਂ ਇਸ ਜਿਹਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਜੇ ਇਹ ਮਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਕਿਵੇਂ ਰਹੇਗਾ? ਇਸ ਦੀ ਮਾਂ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਜੋ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਰਹੇਗੀ?
ਅਮੁष੍ਯ ਹਿ ਦੇਹੇ ਸਮਾਲਿਂਗਨਚੁਂਬਨਪਰਿਵਰ੍ਤਨ ਨਵੀਨਤਰਦਲਾਰਵਿਂਦਪਦਾਨਿ ਕੁਸੁਮਾਨੀਵ ਦृਸ਼੍ਯਂਤੇ
ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਗਲੇ ਲਗਣ, ਚੁੰਬਨ ਤੇ ਮੋੜਨ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਨਵੇਂ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਦਿਸਦੇ ਹਨ।
ਏਤਤ੍ਸਮਾਨਵਰ੍ਣਵਯਾ ਏਤਾਦृਸ਼ਃ ਸੁਭਗਃ ਪਰਮਪ੍ਰੀਤਿਵਰ੍ਦ੍ਧਨੋਨਾਮ ਪੁਤ੍ਰੋ ਭਲ੍ਲੂਕਭਕ੍ਸ਼ਿਤੋਮृਤਃਸ੍ਮृਤਿਪਥਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਪਿ ਮਾਂ ਰਕ੍ਸ਼ਯਿਤੁਮਿਚ੍ਛਤੀਵ ਮਮ ਹृਦਯਮਨ੍ਯਥਾ ਕਰੋਤਿ ਇਤਿ ਮਨਸਾ ਵਿਤਰ੍ਕ੍ਯਾਤਿਬਾਲਕਂ ਗ੍ਰਹੀਤੁਮਾਰਭਤ੍
ਇਹ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਤੇ ਉਮਰ ਦਾ, ਸੋਹਣਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪਰਮਪ੍ਰੀਤਿਵਰਧਨ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭੱਲੂ ਨੇ ਖਾ ਲਿਆ ਸੀ ਤੇ ਯਾਦਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਵੀ, ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਹੋਰ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਸ ਚ ਸਾਧ੍ਯੋਪਿ ਪਰਾਧੀਨੋ ਬਭੂਵ
ਸਾਧਿਆ ਵੀ ਹੋਰ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ ਚ ਕੁਮਾਰੇਣ ਸਹ ਪਰਾਜਯ ਖੇਦਮਪਿ ਮਤ੍ਵਾ ਸੁਖਮਧ੍ਯੁਵਾਸ ਚ
ਉਹ, ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਹਾਰ ਤੇ ਦੁਖ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਵੀ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਦਸ਼ਰਥੋऽਪਿ ਤਤ੍ਰ ਮਾਸਂ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਪੁਤ੍ਰਸਂਦਰ੍ਸ਼ਨਸੁਖਮਵਲੋਕ੍ਯਾਚਿਂਤਯਤ੍
ਦਸ਼ਰਥ ਵੀ ਉਥੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਰਹਿ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ।
ਅਹੋ ਸਰ੍ਵਦੁਃਖਾਪਨੋਦਨਕ੍ਸ਼ਮਮੇਤਨ੍ਮੁਖਾਵਲੋਕਨਂ ਪੁਤ੍ਰਸਂਵਰ੍ਦ੍ਧਨਂਨਾਮ ਸਰ੍ਵਰਾष੍ਟ੍ਰਿਕੋ ਮਮ ਜਯਃ ਪੁਤ੍ਰਵਿਯੋਗਮਨੁਸ੍ਮਰਤੋ ਦੁਃਖਾਯ ਕੇਵਲਂ ਭਵਤਿ
ਹਾਏ! ਇਹ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖਣਾ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕਰਨਾ, ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਜਿੱਤ, ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਵਿੱਛੋੜਾ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਸਿਰਫ਼ ਦੁਖੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਦਸ੍ਯ ਪृਚ੍ਛਾਂ ਕਰੋਮਿ ਕਥਮੀਦृਸ਼ੋ ਜਾਯਤੇ ਪੁਤ੍ਰ ਇਤਿ ਵਿਤਰ੍ਕ੍ਯ ਤਮਪृਚ੍ਛਤ੍
ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਾਂਗਾ: ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਐਸਾ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਸਾਧ੍ਯੋऽਪਿ ਸਕਲਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਰ੍ਗਂ ਕ੍ਸ਼ਿਤੀਸ਼ਾਯਾਦਿਸ਼ਤ੍
ਸਾਧਿਆ ਨੇ ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਪੂਰੇ ਰਾਹ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ।
ਤਥਾ ਵ੍ਰਤਾਨਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਨਾਰਾਯਣਪ੍ਰੀਣਨਾਯ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਤ੍
ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵ੍ਰਤ ਵੀ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋ ਭਗਵਾਨ੍ਮੁਨਿਰੀਪ੍ਸਿਤਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਯਚ੍ਛਤਿ ਤਦਮੁਮਾਰਾਧਯਸ੍ਵੇਤਿ ਦਸ਼ਰਥਮੁਕ੍ਤਵਾਨ੍
ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਜੋ ਚਾਹਿਆ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। 'ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ,' ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਸ ਚਾਪਿ ਸਾਧ੍ਯਂ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਗਤ੍ਵਾਯੋਧ੍ਯਾਂ ਤਥਾ ਸਰ੍ਵਂ ਕृਤਵਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਥੇ ਸਾਰਾ ਕਰਮ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਅਯੋਧਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ।
ਫਿਰ ਵੀ, ਦਸ਼ਰਥ, ਜੋ ਰਥ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦਸ਼ਰਥ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਤੇ ਸੁਮਾਨਸਾ ਨਗਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ, ਜੋ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਸੀ, ਬੁਲਾਇਆ, ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਮੁਨੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਸੌ ਅਕਸ਼ੌਹਿਨੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਵਿਟਰਸ਼੍ਰਵ ਨੂੰ ਪੂਜਿਆ ਤੇ ਫੌਜੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਨਿਕਲਿਆ।
ਹਰੀਸ਼ਾਨੌ ਸਹਾਰਾਧ੍ਯ ਸਰ੍ਵੈਕਾਦਸ਼ੀਰੁਪੋष੍ਯ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀषੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਰਾਧ੍ਯ ਤਤ੍ਤਤ੍ਕਾਲਭਵਂ ਫਲਪੂਰ੍ਵਮਨ੍ਨਾਦ੍ਯਂ ਵ੍ਯਂਜਨਂ ਪੁष੍ਪਂ ਚ ਨ੍ਯਾਯੇਨ ਸਂਪਾਦ੍ਯ ਕਪਿਲਾਘृਤੇਨ ਕੇਸ਼ਵਂ ਸ੍ਨਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਮੁਦ੍ਗਚੂਰ੍ਣੇਨ ਸਂਲਿਪ੍ਯ ਸ੍ਵਾਦੂਦਕੇਨ ਸ੍ਨਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਸੁਰਭਿਪਾਟੀਰਂ ਸ੍ਵਯਮੁਦ੍ਘृष੍ਟਂ ਮृਗਨਾਭ੍ਯਾਗੁਰੁਸਾਰੇਣ ਵਾਸਮੇਤਂ ਦੇਵਾਂਗਂ ਸਰ੍ਵਮੁਪਲਿਪ੍ਯ ਤੁਲਸੀਦਲੈਰ੍ਯੂਥਿਕਾਕਰਵੀਰਨੀਲੋਤ੍ਪਲਕਮਲ ਕੋਕਨਦਦ੍ਰੋ ਣਕੁਸੁਮ ਮਰੁਵਦਮਨਕ ਗਿਰਿਕਰ੍ਣਿਕਾਕੇਤਕੀਦਲਪੂਰ੍ਵੈਰ੍ਯਥਾਸਂਭਵਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਕ੍ਸ਼ਰੇਣ ਪੁਰੁषਸੂਕ੍ਤੇਨ ਵਾ ਨਾਮ੍ਨਾ षੋਡਸ਼ੋਪਚਾਰੇਣ ਵਾਰਾਧ੍ਯ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਨृਤ੍ਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਦੇਵਂ ਕ੍ਸ਼ਮਾਪਯੇਤ੍
ਹਰੀ ਅਤੇ ਈਸ਼ਾਨ ਦੀ ਇਕੱਠੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਉਪਵਾਸ ਰੱਖ ਕੇ, ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਦੇ ਘੀ ਨਾਲ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਉਣਾ, ਮੂੰਗ ਦੇ ਆਟੇ ਨਾਲ ਲਗਾਉਣਾ, ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਉਣਾ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਮ੍ਰਿਗਨਾਬ ਅਤੇ ਅਗਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਲਗਾ ਕੇ ਪੂਰੇ ਦੇਵ ਰੂਪ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣਾ। ਤਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤੇ, ਯੂਥਿਕਾ, ਕਰਵੀਰ, ਨੀਲੋਤਪਲ, ਕਮਲ, ਕੋਕਨਦ, ਦ੍ਰੋਣ, ਮਰੁਵਦ, ਮਨਕਾ, ਪਹਾੜੀ ਕਰਣਿਕਾ, ਕੇਤਕੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਿਹੜੇ ਫੁੱਲ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ। ਫਿਰ ਦਵਾਦਸ਼ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਂ ਪੁਰੁਸ਼ਸੂਕਤ ਜਾਂ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਸੋਲਾਂ ਉਪਚਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਨੱਚ ਕੇ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਤੋਂ ਮਾਫੀ ਮੰਗਣੀ।