ਅਰ੍ਥੋਧਰ੍ਮ੍ਮਸ਼੍ਚ ਕਾਮਸ਼੍ਚ ਮੋਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਨृਪਸਤ੍ਤਮ । ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ਼੍ਰਵਣਤਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਿਦ੍ਧਯਂਤਿ ਚ ਸੁਬੁਦ੍ਧਯਃ
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਵਿਆਖਿਆ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਧਨ, ਧਰਮ, ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਲਾਭ ਚੰਗੀ ਸਮਝ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਦਿਪਾਪਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਮਪਿ ਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਏਕੇਨ ਸ਼੍ਰਵਣੇਨਾਸ੍ਯ ਕਿਂ ਨਰੈਰ੍ਨ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਭੁਵਿ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰੀ ਸੁਣ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕੀ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ?
ਯਾਨਵਸੁਸੁਵਰ੍ਣਾਦ੍ਯੈਰ੍ਨਿਤ੍ਯਮੇਨਂ ਪ੍ਰਪੂਜਯੇਤ੍ । ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਾਰਂ ਯਤਃ ਪਾਪਸਂਦੋਹਸ੍ਯ ਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਹਨਾਂ, ਪਸ਼ੂਆਂ, ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯਾਨ੍ਯਪਿ ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਮੁਨਿਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਨਿ ਤਾਨ੍ਯਪਿ । ਸ਼੍ਰੋਤॄਣਾਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਾਯ ਵਕ੍ਤੁਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਹੋਰ ਪੁਰਾਣੇ ਜੋ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਕਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਸੁਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ, ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਲਈ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਪੁਰਾਣਾਨਿ षਟ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤੁ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਯੇਤ੍ । ਸ਼ृਣੋਤਿ ਵਾ ਨ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਚ੍ਛੇਦਃ ਕਦਾਚਨ
ਜੋ ਕੋਈ ਛੱਤੀ ਪੁਰਾਣੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਕਦੇ ਵੀ ਉਲਝਦਾ ਨਹੀਂ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਪੁਰਾਣਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਪਾਦ੍ਮਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਤृਤੀਯਂ ਵੈष੍ਣਵਂ ਚੈਵ ਚਤੁਰ੍ਥਂ ਸ਼ੈਵਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਪੁਰਾਣਾ ਪਹਿਲਾ, ਪਦਮ ਦੂਜਾ, ਵੈਸ਼ਣਵ ਤੀਜਾ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣਾ ਚੌਥਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਭਾਗਵਤਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪਂਚਮਂ षष੍ਠਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਭਵਿष੍ਯਂ ਨਾਰਦੀਯਂ ਚ ਸਪ੍ਤਮਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣਾ ਪੰਜਵਾਂ, ਭਵਿਸ਼ ਪੁਰਾਣਾ ਛੇਵਾਂ, ਅਤੇ ਨਾਰਦੀਆ ਪੁਰਾਣਾ ਸੱਤਵਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਰ੍ਕਂਡੇਯਮਿਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮष੍ਟਮਂ ਨਵਮਂ ਤਥਾ । ਆਗ੍ਨੇਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵੈਵਰ੍ਤਂ ਦਸ਼ਮਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਮਾਰਕੰਡੇ ਪੁਰਾਣਾ ਅੱਠਵਾਂ, ਅਗਨਿਆ ਪੁਰਾਣਾ ਨੌਵਾਂ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਵੈਵਰਤ ਪੁਰਾਣਾ ਦਸਵਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲੈਂਗਂ ਚ ਵਾਮਨਂ ਚੈਵ ਸ੍ਕਾਂਦਂ ਮਾਤ੍ਸ੍ਯਮਥੈਵ ਚ । ਕੌਰ੍ਮਂ ਵਾਰਾਹਮੁਦਿਤਂ ਗਾਰੁਡਂ ਵਾਥ ਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਲਿੰਗ, ਵਾਮਨ, ਸਕੰਦ, ਮਤਸਯ, ਕੂर्म, ਵਾਰਾਹ ਅਤੇ ਗਾਰੁੜ ਪੁਰਾਣੇ ਵੀ ਉਲੇਖ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਂਡਮਿਤ੍ਯष੍ਟਾਦਸ਼ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਵਿਦੁਰ੍ਬੁਧਾਃ । ਤਥਾ ਚੋਪਪੁਰਾਣਾਨਿ ਕਥਯਿष੍ਯਾਮ੍ਯਤਃ ਪਰਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਪੁਰਾਣਾ ਅਠਾਰਵਾਂ ਹੈ; ਇਹ ਅਠਾਰਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਪਪੁਰਾਣਿਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਆਦ੍ਯਂ ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰਾਖ੍ਯਂ ਨਾਰਸਿਂਹਮਤਃ ਪਰਮ੍ । ਤृਤੀਯਮਾਂਡਮੁਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਦੌਰ੍ਵਾਸਸਮਥੈਵ ਚ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨਾਂ ਵਾਲਾ, ਫਿਰ ਨਰਸਿੰਹ, ਤੀਜਾ ਆੰਡਾ, ਅਤੇ ਦੌਰਵਾਸ ਵੀ ਹਨ।
ਨਾਰਦੀਯਮਥਾਨ੍ਯਂ ਚ ਕਾਪਿਲਂ ਮਾਨਵਂ ਤਥਾ । ਤਦ੍ਵਦੌਸ਼ਨਸ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਂਡਂ ਚ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਫਿਰ ਨਾਰਦ, ਫਿਰ ਹੋਰ ਇੱਕ, ਕਪਿਲ, ਅਤੇ ਮਾਨਵ; ਉਸਨਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਵਾਰੁਣਂ ਕਾਲਿਕਾਹ੍ਵਾਨਂ ਮਾਹੇਸ਼ਂ ਸਾਂਬਮੇਵ ਚ । ਸੌਰਂ ਪਾਰਾਸ਼ਰਂ ਚੈਵ ਮਾਰੀਚਂ ਭਾਰ੍ਗਵਾਹ੍ਵਯਮ੍
ਵਾਰੁਣ, ਕਾਲਿਕਾ ਨਾਂ ਵਾਲਾ, ਮਾਹੇਸ਼, ਅਤੇ ਸੰਬਵ; ਸੌਰ, ਪਾਰਾਸ਼ਰ, ਮਾਰੀਚ, ਅਤੇ ਭਾਰਗਵ ਨਾਂ ਵਾਲਾ।
ਕੌਮਾਰਂ ਚ ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾਨ੍ਯष੍ਟ ਵੈ ਦਸ਼ । ਅष੍ਟਾਦਸ਼ਪੁਰਾਣਾਨਾਂ ਵ੍ਯਾਕਰ੍ਤਾ ਤੁ ਭਵੇਨ੍ਮਨੁਃ
ਕੌਮਾਰਾ ਵੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਅਠਾਰਾਂ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਠਾਰਾਂ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿਚ ਮਨੁ ਹੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਦ੍ਮਪੁਰਾਣੇ ਪਾਤਾਲਖਂਡੇ ਸ਼ਿਵਰਾਘਵਸਂਵਾਦੇ ਪੁਰਾਣਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਕਥਨਂਨਾਮ ਪਂਚਦਸ਼ੋਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣੇ ਦੇ ਪਾਤਾਲ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਰਾਘਵ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ, ਪੁਰਾਣਾ ਮਹਾਤਮ੍ਯ ਕਥਾ ਨਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸੌ ਪੰਦਰਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ- ਸਂਧ੍ਯਾਵਂਦਨਕਰ੍ਮਕ੍ਰਿਯਤਾਮਿਤਿ ਰਾਮੋ ਮੁਨਿਮਾਚष੍ਟਾਯਮ੍ । ਉष੍ਣਦ੍ਯੁਤਿਰਪ੍ਯਸ੍ਤਮੁਪੈਤਿ ਦ੍ਵਿਜਕੁਲਮੇਤਨ੍ਨੀਡਮੁਪੈਤਿ
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸੰਧਿਆ ਵੰਦਨ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ; ਤਪਦੇ ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਸੂਰਜ ਨੇ ਡੁੱਬਣ ਲੱਗਾ, ਅਤੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆ ਗਏ।
ਸ੍ਵਯਮਪਿ ਸਂਧ੍ਯਾਵਂਦਨਕਾਮੋऽਵ੍ਰਜਦੁਤ੍ਤਰਦਿਸ਼ਮੁਜ੍ਝਿਤਯਾਨਃ । ਹਾਹਾਹੂਹੂਕृਤਸਂਗੀਤਿਰ੍ਬਂਦੀਪ੍ਰਮੁਖਪ੍ਰਸ੍ਤੁਤਕੀਰ੍ਤਿਃ
ਉਹ ਆਪ ਵੀ ਸੰਧਿਆ ਵੰਦਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਆਪਣਾ ਰਥ ਛੱਡ ਕੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ; 'ਹਾ ਹਾ' ਤੇ 'ਹੂ ਹੂ' ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਨਾਲ, ਮੁੱਖ ਬੰਦੀ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
ਗੌਤਮੀਤਟਮੁਪੇਤ੍ਯ ਰਾਘਵੋ ਵਾਯੁਨਂਦਨਸੁਧੌਤਪਦ੍ਯੁਗਃ । ਜਾਂਬਵਤ੍ਕृਤਕਰਾਵਲਂਬਨਃ ਪ੍ਰਾਪਦੁਤ੍ਤਮਨਦੀਂ ਤੁ ਗੌਤਮੀਮ੍
ਰਾਘਵ, ਜਿਸ ਦੇ ਪੈਰ ਵਾਯੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਧੋਏ, ਗੌਤਮੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆ ਗਿਆ; ਜਾਮਬਵੰਤ ਨੇ ਹੱਥ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਕਰਦ੍ਵਯੇ ਧृਤਕੁਸ਼ਃ ਸ ਰਾਘਵਃ ਪ੍ਰਾਗਮਦ੍ਵਰੁਣਦਿਸ਼ਾਮਥੋਤ੍ਤਮਾਮ੍ । ਦਤ੍ਵਾ ਤਤੋऽਰ੍ਘਤ੍ਰਿਤਯਂ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਰੋਮਾਥ ਜਜਾਪ ਸੋਂऽਤਰੇ
ਰਾਘਵ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਧਿਆ ਤੇ ਵਧੀਆ ਵਰੁਣ ਦੀਸਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ; ਫਿਰ, ਤਿੰਨ ਅਰਘ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿੱਤੇ, ਉਸ ਦੇ ਰੋਮ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਅੰਦਰ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪਣ ਲੱਗਾ।
ਸਂਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਿਤ੍ਵਾ ਵਰੁਣਂ ਯਥਾਕ੍ਰਮਂ ਸ਼ਂਭੁਂ ਵਸਿष੍ਠਂ ਪ੍ਰਣਨਾਮ ਰਾਘਵਃ । ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਕृਤਾਸ਼ੀਰਗਮਨ੍ਮਨਃਪਦਂ ਹਨੂਮਤਾ ਕ੍ਸ਼ਾਲਿਤ ਪਾਦਪਂਕਜਃ । ਜੁਹਾਵ ਵਹ੍ਨੀਨਥ ਬਂਦਿਮਾਗਧੈਃ ਸਂਸ੍ਤੂਯਮਾਨੋऽਥ ਵਿਨਿਰ੍ਯਯੌ ਬਹਿਃ
ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅਰਦਾਸ ਕਰਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਸ਼ੰਭੂ ਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ; ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਦਿਖਾਈ ਰਾਹ 'ਤੇ ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਧੋਏ, ਉਹ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਬੰਦੀ ਤੇ ਮਾਗਧ ਵਲੋਂ ਵਡਿਆਈ ਹੋਈ, ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਹਸਚ੍ਚਂਦ੍ਰ ਕਿਰਣੈਃ ਸੁਧਾਲਿਪ੍ਤਮਿਵਾਂਬਰਮ੍ । ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਤਾਰਾਕੁਸੁਮਂ ਵਿਤਾਨਮਿਵ ਸਰ੍ਵਤਃ
ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਹੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਬਰ 'ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਗਿਆ ਹੋਵੇ; ਹਰ ਪਾਸੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਛਤ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਦਿਸ ਰਹੀ ਸੀ।
ਅਥਾਗਚ੍ਛਤ੍ਸੌਧਤਲਂ ਵृਦ੍ਧਾਮਾਤ੍ਯੇਨ ਕਲ੍ਪਿਤਮ੍ । ਨਾਨਾਸਨਸਮੋਪੇਤਂ ਸਭਾਸ੍ਥਾਨਂ ਯਯੌ ਨृਪਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਮਹਲ ਦੀ ਉਪਰਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ 'ਤੇ ਗਿਆ, ਜੋ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਬਣਾਈ ਸੀ; ਰਾਜਾ ਵਿਭਿੰਨ ਅਸਨ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।
ਅਥ ਮੁਨਿਂ ਹ੍ਯੁਪਵੇਸ਼੍ਯ ਸ ਰਾਘਵਃ ਸ੍ਵਯਮਪਿ ਪ੍ਰਥਮਾਸਨਮਾਭਜਤ੍ । ਕਪਿਗਣਾਃ ਪਰਿਤਃ ਪृਥੁਵਿਗ੍ਰਹਾ ਰਚਨਯਾਸ੍ਥਿਤਿਮਾਪ੍ਰਤਿਪੇਦਿਰੇ
ਫਿਰ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਆਪ ਪਹਿਲਾ ਅਸਨ ਲਿਆ; ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਬੰਦਰ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਗਏ।
ਸੁਖਸ੍ਥਿਤਂ ਨृਪਮਭਿਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸ ਦ੍ਵਿਜੋ ਵਚਸ੍ਤਦਾ ਸਮੁਚਿਤਮਾਹ ਸ਼ਂਭੁਃ । ਇਹਸ੍ਥਿਤੋ ਭਵਤਿ ਸਮਸ੍ਤਪੂਜਿਤਃ ਕਥਂ ਕਥਾ ਨृਪਵਰ ਵਰ੍ਤਤੇ ਗੁਹਾਯਾਮ੍
ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸ਼ੰਭੂ, ਢੁਕਵੀਂ ਗੱਲ ਬੋਲੀ: 'ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਸਭ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ ਕਿਵੇਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ?'
ਆਕਰ੍ਣ੍ਯਾਥ ਰਘੂਦ੍ਵਹੋ ਦ੍ਵਿਜਵਚਃ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषੁਰਾਸੀਤ੍ਕਥਾਂ । ਤਤ੍ਰਸ੍ਥੋ ਨਿਪੁਣਂ ਨਿਵਾਰ੍ਯਵਚਨਂ ਸਰ੍ਵੈਃ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਾਮਿ ਕਥਂ ਮਹਾਦ੍ਭੁਤਤਯਾ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾਸ਼੍ਰਯਾਮਨ੍ਯਥਾ । ਰਕ੍ਸ਼ੋਬਾਧਨਵਾਦਿਨੀਮਥਨृਪਃ ਕਿਂਤ੍ਵੇਤਦਿਤ੍ਯਾਹ ਚ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਘੂ ਵੰਸ਼ੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਗਿਆ; ਉੱਥੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਤੇ ਸਭ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੁਣਿਆ; 'ਮੈਂ ਇਹ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਅਚੰਭਾ ਹੈ ਤੇ ਮੇਰੇ ਆਪ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ—ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਰਾਖਸ਼ਾ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਕੀ ਹੈ?' ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਿਆ।
ਕੁਂਭਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਵਧਃ ਪੁਰਾ ਸਮਜਨਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਦਸ਼ਾਸ੍ਯੋ ਵਧਂ । ਪਸ਼੍ਚਾਦਿਤ੍ਯਯਮਨ੍ਯਥਾ ਵਿਰਚਿਤਂ ਰਾਮਾਯਣਂ ਭਾषਤੇ । ਕੋऽਯਂ ਵਿਪ੍ਰਵਰਃ ਸਮਸ੍ਤਜਨਤਾ ਨਾਸ੍ਤਿਕ੍ਯ ਸਂਪਾਦਕੋ । ਰਾਜ੍ਞਾਂਸ੍ਥਾਨਮੁਪੇਤ੍ਯ ਵਕ੍ਤਿ ਸਮਯਾ ਦਂਡ੍ਯੋऽਥ ਪੂਜ੍ਯੋऽਥਵਾ
ਪਹਿਲਾਂ ਕੁੰਭਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰ ਦਾ ਵਧ ਹੋਇਆ, ਫਿਰ ਦਸ-ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਦਾ ਵਧ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਰਾਮਾਯਣ ਹੋਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੌਣ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਸਤਿਕਤਾ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ? ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਕੀ ਉਹ ਅਧਿਕਾਰ ਨਾਲ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਜਾਂ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਅਥਾਹ ਜਾਂਬਵਾਨਮੁਂ ਰਘੂਤ੍ਤਮਂ ਕਥਾਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਰਾਮਾਯਣਂ ਨ ਤਾਵਕਂ ਤ੍ਵਿਦਂ ਹਿ ਕਲ੍ਪਿਤਂ ਮਤਮ੍ । ਸਮਸ੍ਤਮਤ੍ਰ ਵਿਸ੍ਤਰਾਦ੍ਵਦਾਮਿ ਦੇਵ ਤਚ੍ਛृਣੁ । ਪਂਕੇਰੁਹਸ੍ਯਸੂਨੁਤੋ ਮਯਾ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਪੁਰਾਹ੍ਯਭੂਤ੍
ਫਿਰ ਜਾਮਬਵੰਤ ਨੇ ਰਘੂ ਵੰਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕਹਾਣੀ ਬਾਰੇ ਆਖਿਆ: 'ਇਹ ਰਾਮਾਯਣ ਤੇਰਾ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਗੱਲ ਹੈ; ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਪ੍ਰਭੂ, ਉਹ ਸੁਣ ਜੋ ਮੈਂ ਕਦੇ ਕਮਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ।'
ਜਾਂਬਵਂਤਂ ਵਿਜ੍ਞਾਪ੍ਯ ਰਾਮਚਂਦ੍ਰੋ ਵਚਨਮਾਹ
ਜਾਮਬਵੰਤ ਨੂੰ ਦੱਸ ਕੇ, ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ।
ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਉਵਾਚ- ਕੀਰ੍ਤਯ ਪੁਰਾਣਂ ਮੇ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषੁਃ ਕੁਤੂਹਲਾਦਹਂ ਪ੍ਰਣੀਤਂ ਤਤ੍ਕੇਨ ਚ ਵਿਜ੍ਞਾਤਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੇਰੇ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਾਓ; ਮੈਂ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਕੌਣ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਇਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ?
ਜਾਂਬਵਾਨਥ ਬਭਾषੇ ਹਿ ਵਿਧਾਤ੍ਰੇ ਨਮੋ ਨਮਸ੍ਤਥੈਵ ਵਿਧੁਭੂषਣਕੇਸ਼ਵਾਭ੍ਯਾਮ੍
ਜਾਂਬਵਨ ਨੇ ਫਿਰ ਬੋਲਿਆ, ਰਚਨਹਾਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਗਹਣੇ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।