ਪੌਰਾਣਿਕ ਉਵਾਚ- ਯਥਾਵਤ੍ਕੀਰ੍ਤਯਿष੍ਯਾਮਿ ਪੁਰਾਣਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਯਥਾਜ੍ਞਾਨਂ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਯਥਾਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਯਥਾਵਿਧਿ
ਪੁਰਾਣ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲਾ ਆਖਿਆ- 'ਮੈਂ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪੁਰਾਣ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਾਂਗਾ, ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ, ਸਮਰਥਾ, ਸ਼ੁਧਤਾ ਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ।'
ਕਿਂ ਵਾਂਚ੍ਛਸਿ ਪੁਰਾਣਂ ਤੁ ਕੀਰ੍ਤਯਿष੍ਯੇ ਤਦੇਵ ਤੁ । ਗੌਤਮ ਉਵਾਚ- ਸਰ੍ਵਂ ਰੁਚਿ ਪੁਰਾਣਂ ਮੇ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕਿਂ ਹਿਤਂ ਵਦ
'ਤੂੰ ਕਿਹੜਾ ਪੁਰਾਣ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ? ਮੈਂ ਉਹੀ ਪੜ੍ਹਾਂਗਾ।' ਗੌਤਮ ਨੇ ਆਖਿਆ- 'ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਪੁਰਾਣ ਦੱਸੋ; ਜੋ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਦੱਸੋ।'
ਸ਼੍ਰੁਤੇ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਭਿਦਾ ਨੈਵ ਜਾਯਤੇ ਤੁ ਹਰੀਸ਼ਯੋਃ । ਪੌਰਾਣਿਕ ਉਵਾਚ- ਕੌਰ੍ਮੋਕ੍ਤਂ ਯਤ੍ਪੁਰਾਣਂ ਤਦ੍ਦੇਵਯੋਰਭਿਦਾਭਿਧਮ੍
'ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਹਰੀ ਤੇ ਈਸ਼ਵਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵਖਰਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।' ਪੁਰਾਣ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲਾ ਆਖਿਆ- 'ਕਊਰਮ ਨੇ ਜੋ ਪੁਰਾਣ ਦੱਸਿਆ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।'
ਸ਼ृਣੋਤਿ ਯਸ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਥਮਂ ਤਸ੍ਯ ਪਾਪਂ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ । ਤਸ੍ਯ ਵਕ੍ਤਾ ਤੁ ਯੋ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਘ੍ਨਾਂਤਰਂ ਭਵੇਤ੍
ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਪੁਰਾਣ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੋਤਵ੍ਯਂ ਮਨ੍ਯਤੇ ਪਾਪੋ ਯਦਿ ਭਾਰ੍ਯਾ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ । ਕਿਂਚੈਕਂ ਦੁष੍ਕਰਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੋਤੁਰ੍ਵਕ੍ਤੁਰਨਿਂਦਕਮ੍
ਜੇ ਪਾਪੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਯੋਗ ਸਮਝੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਔਖਾ ਗੱਲ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੀ।
ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਰਿ ਯਦਿ ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਦ੍ਧਰ੍ਮਾਦੇਵ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਨੀ । ਆਚਾਰਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਪੁਣ੍ਯੇ ਕਰ੍ਮਮੋਕ੍ਸ਼ਾਦਿਦਰ੍ਸ਼ਕੇ
ਜੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਧਰਮ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੇ, ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ, ਪੁੰਨ ਤੇ ਕਰਮ-ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਦੱਸਣ ਵਿਚ—
ਤਦਾ ਤੁष੍ਟੋ ਮਹੇਸ਼ਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਿष੍ਣੁਰਿष੍ਟਫਲਪ੍ਰਦਃ । ਪਿਤਰਸ੍ਤਾਰਿਤਾਸ੍ਤੇਨ ਯਾਂਤਿ ਤੇ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍
ਤਾਂ ਮਹੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਚਾਹੀਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਕਰਕੇ ਪਿਤਰ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਉਵਾਚ- ਕਥਂ ਪਾਤਕਸਂਘਾਤ ਸਂਕ੍ਰਮੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਧਮੇ । ਪੁਰਾਣਜ੍ਞਃ ਕਥਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਂ ਚਕਾਰ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ- 'ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵਿਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਨੇ, ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਵਿਆਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ?'
ਸ਼ਂਭੁਰੁਵਾਚ- ਅਧ੍ਯਾਪਨੇ ਚਾਧ੍ਯਯਨੇ ਜਾਯਤੇ ਚਾਥ ਸਂਗਮਃ । ਸਂਗਤੌ ਵਤ੍ਸਰਂ ਰਾਮ ਯਾਤਿ ਪਾਤਕਿ ਪਾਤਕਮ੍
ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ- 'ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿਚ ਮਿਲਾਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਐਸਾ ਮਿਲਾਪ, ਰਾਮ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਪਾਪੀ ਹੋਰ ਪਾਪ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।'
ਪੁਰਾਣਜ੍ਞੇ ਤੁ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਸਰ੍ਵਤਤ੍ਵਾਰ੍ਥਵੇਦਿਨਿ । ਅਪਿਪਾਤਕਸਂਦੋਹ ਚੀਰ੍ਣਪਾਪਂ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ
'ਪਰ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਲਈ, ਕਕੁਤਸਥ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਜੋ ਸਭ ਤੱਤ ਤੇ ਅਰਥ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਢੇਰ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।'
ਪ੍ਰਭੂਤਵਹ੍ਨਿਨਾਸ਼ੇ ਹਿ ਧੂਮਰਾਸ਼ਿਰ੍ਯਥੈਵ ਹਿ । ਸ਼ਲਭੋ ਦੀਪਨਾਸ਼ਾਯ ਵਹ੍ਨਿਨਾਸ਼ਾਯ ਨ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੀ ਅੱਗ ਬੁਝਣ 'ਤੇ ਸਿਰਫ ਧੂੰਆਂ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਪਤੰਗਾ ਦੀਪ ਜਾਂ ਅੱਗ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕृਤਂ ਪਾਪਂ ਤਥਾਨ੍ਯੇषਾਂ ਨਾਸ਼ਨਾਯ ਪੁਰਾਣਿਕਃ । ਭੂਤਾਦਿਗ੍ਰਸ੍ਤਮਰ੍ਤ੍ਯਾਨਾਂ ਭੂਤਾਦਿ ਭਯਮੋਚਕਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਕੀਤੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਉਹ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਆਦਿ ਵਲੋਂ ਪੀੜਤ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਡਰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਮਂਤ੍ਰਵਾਨਪਨਯੇਦ੍ਯਥਾ ਨ ਸ੍ਵਯਮਾਤੁਰਃ । ਪੌਰਾਣਿਕਸ੍ਤਥਾ ਪਾਪਂ ਨ ਕਿਂਚਿਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੁਮਰ੍ਹਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਮੰਤਰਾਂ ਵਾਲਾ ਵੈਦ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੂਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਨਹੀਂ, ਉਵੇਂ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।
ਆਤ੍ਮਨਾ ਚ ਕृਤਂ ਪਾਪਮਨ੍ਯੈਰਪਿ ਚ ਯਤ੍ਕृਤਮ੍ । ਪੁਰਾਣਜ੍ਞੋ ਨਾਸ਼ਯਤਿ ਤ੍ਵਤਿਦੁष੍ਟਂ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮ੍ਮ ਵਾ
ਆਪਣੇ ਜਾਂ ਹੋਰਾਂ ਵਲੋਂ ਕੀਤਾ ਪਾਪ, ਚਾਹੇ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਭਿਆਨਕ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਆਪਣਾ ਕਰਮ ਹੋਵੇ, ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਉਸ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਭਵਾਨੀਸ਼ੇ ਹृषੀਕੇਸ਼ੇ ਸਮਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਵਿਵੇਕਵਾਨ੍ । ਲੋਕਵੇਦਕ੍ਰਿਯਾਵੇਤ੍ਤਾ ਰੁਦ੍ਰਜਾਪ੍ਯਤਿਨਿਃਸ੍ਪृਹਃ
ਭਵਾਨੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਉਹ ਨਿਰਪੱਖ, ਸਮਝਦਾਰ, ਲੋਕ ਤੇ ਵੇਦ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਜਾਣੂ, ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਜਾਪ ਤੋਂ ਵੀ ਅਲੱਗ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਤੁष੍ਟਃ ਸ਼ਾਂਤਃ ਕ੍ਰਿਯਾਦਕ੍ਸ਼ਃ ਪ੍ਰਭੂਤੋ ਯੋਗਕृਦ੍ਵਸ਼ੀ । ਯਥੈਵ ਤੇ ਪੁਰਾਣਜ੍ਞੋ ਵਸਿष੍ਠੋ ਭਗਵਾਨृषਿਃ
ਉਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟ, ਸ਼ਾਂਤ, ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਸੀ।
ਨਿਯੋਗਾਤ੍ਤਵ ਭੂਪਾਲ ਅਯੋਧ੍ਯਾਯਾਮਤਿष੍ਠਤ । ਅਪਾਲਯਦ੍ਭੁਵਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਾਂ ਤ੍ਵਾਂ ਚ ਰਕ੍ਸ਼ਃ ਸਮਾਪਤਤ੍
ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ, ਉਹ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿਆ ਤੇ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਤੈਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ ਆਇਆ, ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਬਚਾਇਆ।
ਸ ਚ ਸ਼ੁਕ੍ਰੋਪਦੇਸ਼ੇਨ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸ੍ਤ੍ਵਾਮਥਾਭ੍ਯਗਾਤ੍ । ਨਿਦ੍ਰਾਸਕ੍ਤਂ ਹਨਿष੍ਯਾਮਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾਵਸਰਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ
ਫਿਰ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ 'ਤੇ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਮਾਰਾਂਗਾ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ।'
ਅਥ ਵਿਪ੍ਰੋ ਵਿਦਿਤ੍ਵੈਤਦ੍ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਤ੍ਵਦ੍ਧਿਤਪ੍ਰਿਯਃ । ਸੁਪ੍ਤਂ ਪ੍ਰਮਤ੍ਤਂ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਂ ਰਕ੍ਸ਼ੋ ਹਂਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਫਿਰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਇਹ ਜਾਣ ਗਿਆ: 'ਰਾਕਸ਼ਸ ਕਾਕੁਤਸਥ ਨੂੰ ਸੁੱਤੇ ਤੇ ਬੇਧਿਆਨ ਹੋਏ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।'
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਵਾਪ੍ਤਵਰਂ ਤਦ੍ਧਿ ਮਯਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਨਿਵਾਰਣਮ੍ । ਇਤਿ ਸਂਚਿਂਤ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰਰ੍षਿਃ ਸੇਨਾਮਾਦਾਯ ਨਿਰ੍ਗਤਃ
'ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਵਰ ਪਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਕੰਮ ਰੋਕਣਾ ਪਵੇਗਾ।' ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ ਨਿਕਲ ਪਿਆ।
ਰਕ੍ਸ਼ੋ ਹਂਤੁਮਸ਼ਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਮृਤ੍ਯੁਹੀਨਂ ਤਤੋ ਮੁਨਿਃ । ਸ੍ਵਯਂ ਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਵਾਕ੍ਯਮਾਹ ਮਹਾਮੁਨਿਃ
ਪਰ ਰਿਸ਼ੀ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਸੀ, ਜੋ ਮੌਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੀ; ਫਿਰ, ਵੱਡਾ ਰਿਸ਼ੀ ਖੁਦ ਰਾਕਸ਼ਸ ਬਣ ਕੇ ਇਹ ਬੋਲਿਆ।
ਕਿਮਰ੍ਥਮਾਗਤੋਸੀਹ ਵਨਂ ਮੁਨਿਨਿषੇਵਿਤਮ੍ । ਸ ਆਹ ਰਾਜਾ ਰਕ੍ਸ਼ੋਘ੍ਨਸ੍ਤਮਹਂ ਹਂਤੁਮਾਗਤਃ
'ਤੂੰ ਇੱਥੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸਥਾਨ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਕਿਸ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈ?' ਉਸ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, 'ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਹਾਂ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ; ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਆਇਆ ਹਾਂ।'
ਮੁਨਿਰਪ੍ਯਾਹ ਕਿਂ ਤੇਨ ਜੀਵਿਤੇਨ ਮृਤੇਨ ਵਾ । ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾਮਿषਂ ਮਦੀਯਂ ਤੁ ਯੁਦ੍ਧਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਜਯਂ ਵ੍ਰਜ
ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵੀ ਕਿਹਾ, 'ਉਹ ਜੀਵਨ, ਜਿਉਂਦਾ ਜਾਂ ਮਰਿਆ, ਕਿਸ ਕੰਮ ਦਾ? ਮੇਰਾ ਮਾਸ ਖਾ, ਫਿਰ ਲੜ ਤੇ ਜਿੱਤ।'
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ ਉਵਾਚ- ਕਥਂ ਤ੍ਵਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋ ਮਹ੍ਯਂ ਭਕ੍ਸ਼ਣਾਯ ਭਵਿष੍ਯਸਿ । ਵਸਿष੍ਠੋऽਪ੍ਯਥ ਮਾਨੁष੍ਯਮਾਸ੍ਥਾਯ ਵਿਯਤਿ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਤੂੰ ਰਿਸ਼ੀ ਹੋ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵਾਂਗ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਕਿਵੇਂ ਬਣੇਗਾ?' ਫਿਰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਨਿष੍ਠੀਵ੍ਯ ਮਸ੍ਤਕੇ ਤਸ੍ਯ ਮੁष੍ਟਿਨਾ ਤਮਤਾਡਯਤ੍ । ਤਾਡਿਤੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸ੍ਤੇਨ ਵ੍ਯਦ੍ਰਾਵਯਦृषਿਸ਼੍ਚ ਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਥੂਕਿਆ ਤੇ ਮੁੱਠ ਨਾਲ ਵੱਜਿਆ; ਵੱਜਣ 'ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਭੱਜ ਗਿਆ, ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ।
ਪਲਾਯਮਾਨਾਵਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਜਲਧਿਂ ਤੁ ਗਤਾਵੁਭੌ । ਤਤ੍ਰਸ੍ਥੇਨ ਗ੍ਰਹੇਣਾਸੌ ਗृਹੀਤੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸ੍ਤਦਾ
ਦੋਵੇਂ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਭੱਜਦੇ ਹੋਏ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ; ਉਥੇ, ਉਥੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।
ਮੁਨਿਃ ਪੁਨਰਯੋਧ੍ਯਾਯਾਂ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ਸਮਤਿष੍ਠਤ । ਸ਼ਂਭੁਰੁਵਾਚ- ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਵਾਭਿਮਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪੁਰਾਣਜ੍ਞੋ ਵਿਮਤ੍ਸਰਃ
ਰਿਸ਼ੀ ਮੁੜ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਆ ਗਿਆ। ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਇਸ ਲਈ, ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਦਿਆਰਥਾ ਰਹਿ ਕੇ, ਕੰਮ ਕਰੇ।'
ਸ਼੍ਰਵਣਸ੍ਯ ਵਿਧਾਨਂ ਚ ਕਥਯਾਮਿ ਸ਼ੁਭਂ ਸ਼ृਣੁ । ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਦਿਨੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਵਾਰਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਯੋਗਤਃ
'ਸੁਣ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਸ਼੍ਰਵਣ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਵਿਧੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਚੰਗੇ ਦਿਨ, ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਸਹੀ ਵਾਰ ਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰ ਦੇ ਜੋੜ ਨਾਲ—'
ਕਰਣੇ ਚਾਪਿ ਲਗ੍ਨੇ ਚ ਗ੍ਰਹਤਾਰਾਬਲਾਨ੍ਵਿਤੇ । ਅਮੂਢੇਨ ਗ੍ਰਹੇ ਬਾਲੇ ਨ ਚ ਵृਦ੍ਧੌ ਗੁਰੌਸ੍ਥਿਤੇ
ਚੰਦ੍ਰ-ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਣ ਜਾਂ ਤਾਰੇ-ਗ੍ਰਹੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਤੇ, ਮਨ ਭਟਕਿਆ ਹੋਵੇ, ਗ੍ਰਹੇ ਨਵੇਂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰਹੇ ਡਿੱਗਦੇ ਹੋਣ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ 'ਚ ਪੁਰਾਣਾ ਨਹੀਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਨ ਕृष੍ਣਪਕ੍ਸ਼ੇ ਗ੍ਰਹਣੇ ਨ ਚ ਨਾਸ੍ਤਿਕਸਂਨਿਧੌ । ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਲਕ੍ਸ਼ਣੋਪੇਤਂ ਪੁਰਾਣਂ ਸ਼ृਣੁਯਾਦਿਤਿ
ਕਾਲੀ ਪੱਖ, ਗ੍ਰਹਣ ਜਾਂ ਨਾਸਤਿਕਾਂ ਦੀ ਹਾਜਰੀ 'ਚ ਵੀ ਪੁਰਾਣਾ ਨਹੀਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਪੁਰਾਣਾ ਉਹੋ ਸਮੇਂ ਸੁਣੋ ਜਦੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਸ਼ੁਭ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੋਣ।