ਅਤਿਦੁष੍ਕृਤਿਕਰ੍ਮ੍ਮਾਹਂ ਕਥਂ ਭੋਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਕਥਂ ਸ੍ਵਪੇ । ਕਥਂ ਤਿष੍ਠੇ ਕਥਂ ਗਚ੍ਛੇ ਪਰਲੋਕਃ ਕਥਂ ਭਵੇਤ੍
''ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਮਾੜੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ—ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਖਾਵਾਂ, ਕਿਵੇਂ ਸੌਂਵਾਂ, ਕਿਵੇਂ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਵਾਂ, ਕਿਵੇਂ ਜਾਵਾਂ, ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?''
ਇਤਿ ਚਿਂਤਾਕੁਲੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨ ਨਮਤ੍ਯਪਰਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਦ੍ਵਿਜਸ੍ਯ ਸਦਨਂ ਗਤ੍ਵਾ ਪੁਰਾਣਜ੍ਞਸ੍ਯ ਰਾਘਵ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਦੁਜਾ ਦੇ ਘਰ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਘਵ।
ਲਜ੍ਜਾਵਾਕ੍ਕृਤਵਕ੍ਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਕਿਂਕਰੋਮੀਤ੍ਯਭਾषਤ । ਨ ਕਿਂਚਿਦਪ੍ਯੁਵਾਚਾਸੌ ਦ੍ਵਿਜਃ ਪੌਰਾਣਿਕਸ੍ਤਦਾ
ਲੱਜਾ ਨਾਲ ਤੇ ਹੌਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ''ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?'' ਪਰ ਉਹ ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ।
ਪਾਪੋਯਮਿਤਿ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਸ਼ਿष੍ਯੇਣ ਨਿਰਗਾਮਯਤ੍ । ਗੌਤਮੋਪਿ ਵਿਨਿਰ੍ਗਮ੍ਯ ਦ੍ਵਾਰ੍ਯੇਵ ਚ ਬਹਿਃ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਸਨੂੰ ਪਾਪੀ ਜਾਣ ਕੇ, ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਗੌਤਮ ਵੀ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਭੁਵ੍ਯਾਸੀਨਂ ਤੁ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਪੁਰਾਣਾਰ੍ਥਵਿਚਾਰਕਮ੍ । ਕਥਂ ਕਥਮਪਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਪੀਠਂ ਦਤ੍ਤਂ ਚ ਨਾਭਜਤ੍
ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਬੈਠਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੇ ਅਰਥ ਵਿਚਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਆਇਆ, ਪਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕੁਰਸੀ ਨਹੀਂ ਲਈ।
ਨਿषਣ੍ਣੋ ਭੂਤਲੇ ਰਾਮ ਪੁਰਾਣਜ੍ਞਮਭਾषਤ । ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਤਦਤ੍ਰੈਵ ਵਿਧੀਯਤਾਮ੍
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਮ, ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: ''ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਕਰਾਂਗਾ, ਇਥੇ ਹੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰੋ।''
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਉਵਾਚ- ਪਾਪਾਨਿ ਕੀਰ੍ਤਯਸ੍ਵ ਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਥੈਵ ਕृਤਾਨਿ ਤੁ । ਸ ਚਾਪਿ ਨਾऽਕृਤਂ ਕਿਂਚਿਨ੍ਮਯਾ ਪਾਪਮਿਤੀਰਯਨ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ''ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਦੱਸ, ਜੋ ਵੀ ਕੀਤੇ ਹਨ।'' ਉਸਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, ''ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ—ਸਭ ਪਾਪ ਕੀਤੇ ਹਨ।''
ਰੁਦਨ੍ਪਪਾਤ ਭੂਮ੍ਯਾਂ ਚ ਕਥਂ ਤਾਤੇਤਿ ਪੀਡਿਤਃ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਤਮਥ ਪ੍ਰਾਹ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਰੋਂਦਾ ਹੋਇਆ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ''ਕਿਵੇਂ, ਪਿਤਾ ਜੀ?'' ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, ''ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ।''
ਮਹਾਪਾਪਂ ਤ੍ਰਿਰਾਵृਤ੍ਤੇ ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਯਦਿ ਚੇਤ੍ਕृਤਮ੍ । ਗੌਤਮ ਉਵਾਚ- ਪੌਰਾਣਿਕ ਮਹਾਭਾਗ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਪਿ ਤ੍ਵਾਮਹਂ ਕਥਮ੍
ਜੇ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਫਿਰ ਮੁੜ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਗੌਤਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ''ਪੁਰਾਣਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਵੀ—''
ਪਾਪਯੁਕ੍ਤੋ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸਂਗਤਿਰ੍ਵਿਫਲਾ ਭਵੇਤ੍ । ਪੌਰਾਣਿਕ ਉਵਾਚ- ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਵਿਨਿਰ੍ਣਯੇ
''ਪਾਪੀ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦਾ ਕੋਈ ਫਲ ਨਹੀਂ।'' ਪੁਰਾਣਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ: ''ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਦੇ ਨਿਰਣੇ ਲਈ ਸ਼ਾਸਤਰ ਹੀ ਮਾਪਦੰਡ ਹੈ।''
ਤਦ੍ਵਿਨਾ ਯੋ ਹਿ ਤਂ ਬ੍ਰੂਯਾਤ੍ਪ੍ਰਾਯਾਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਤਦ੍ਭਵੇਤ੍ । ਸਕृਤ੍ਕृਤੇ ਸਕृਤ੍ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਭਵੇਤ੍
''ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਜੋ ਵੀ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਹੀ ਨਹੀਂ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਪਾਪ ਹੋਣ ਤੇ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ; ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।''
ਤृਤੀਯੇ ਤ੍ਰਿਗੁਣਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਨਾਸ੍ਤਿ ਨਿष੍ਕृਤਿਃ । ਤ੍ਵਯਾ ਕृਤਂ ਤੁ ਬਹੁਧਾ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਮਪੀਚ੍ਛਯਾ
''ਤੀਜੀ ਵਾਰੀ, ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ; ਚੌਥੀ ਵਾਰੀ, ਕੋਈ ਮੁਆਫੀ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਪਾਪ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਚਾਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵੀ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ।''
ਕਥਂ ਵਕ੍ਤੁਮਹਂ ਸ਼ਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਵਾਦृਸ਼ੇ । ਗੌਤਮੋऽਪਿ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਾਹ ਕ੍ਵ ਗਂਤਵ੍ਯਂ ਮਯੇਤਿ ਚ । ਉਪਵਾਸਤ੍ਰਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਵਰਾਤ੍ਰਿਮਵਿਂਦਤ
ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਦੱਸ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਗੌਤਮ ਨੇ ਵੀ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ?' ਤਿੰਨ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਰਾਤ ਮਨਾਈ।
ਚਤੁਰ੍ਥਮੁਪਵਾਸਂ ਚ ਚਕਾਰਾਤੀਵ ਦੁਃਖਿਤਃ । ਪਾਰਣਂ ਚਾਪ੍ਯਮਾਯਾਂ ਸ ਕृਤਵਾਨ੍ਫਲਵਲ੍ਕਲੈਃ
ਉਹ ਚੌਥਾ ਉਪਵਾਸ ਵੀ ਕਰ ਗਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਫਲ ਤੇ ਛਾਲ ਨਾਲ ਉਪਵਾਸ ਤੋੜਿਆ।
ਅਥ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਚਕ੍ਰੇ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੈਲਸ੍ਯ ਚ ਸ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਗਤਵਾਨ੍ਮਂਦਿਰਂ ਪਸ਼੍ਚਾਚ੍ਚਿਂਤਯਾਤਿਕृਸ਼ਃ ਸ਼੍ਵਸਨ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੈਲ ਪਹਾੜ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਆਹ ਭਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਮੰਦਰ ਵੱਲ ਗਿਆ ਤੇ ਸੋਚ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਕਥਂ ਪਾਪਨਿਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਮੇ ਤੂष੍ਣੀਂਭੂਤਸ੍ਯ ਸੇਤ੍ਸ੍ਯਤਿ । ਅਨਂਤਮਵਿਚਾਰ੍ਯਂ ਕਿਂ ਪਾਪਂ ਚ ਸੁਮਹਤ੍ਤਰਮ੍
ਮੈਂ ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ ਕਿਵੇਂ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਸਕਾਂਗਾ? ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਅੰਤਹੀਨ, ਅਗੋਚਰ ਤੇ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਹੈ?
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨ ਕੋਪਿ ਮੇ ਬ੍ਰੂਯਾਤ੍ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਧੀਯਤਾਮ੍ । ਕਿਂਤੁ ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਪੁਰਾਣੇ ਤੁ ਸ਼੍ਰੁਤੇ ਜ੍ਞਾਤਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਕਿਹੜੇ ਪੁਰਾਣ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਗਿਆਨ ਹੋਵੇਗਾ?
ਇਤਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਤਿਂ ਸੋਥ ਪੁਰਾਣਜ੍ਞਮਭਾषਤ । ਪੁਰਾਣਮੇਕਂ ਮੇ ਤਾਤ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੁ ਭਗਵਾਨਿਤਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਪਿਆਰੇ, ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣ ਸਮਝਾ ਦੇਵੋ।'
ਜਾਤਕਰ੍ਮਾਦਿਸਂਸ੍ਕਾਰਾਨ੍ਕਾਰਯਸ੍ਵ ਮਮਾਸ਼ੁ ਵੈ । ਦ੍ਵਿਜੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸ਼ृਣੋਮ੍ਯਦ੍ਯ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਰੋਮ੍ਯਤਃ
'ਮੇਰੇ ਲਈ ਜਨਮ ਤੇ ਹੋਰ ਸੰਸਕਾਰ ਜਲਦੀ ਕਰਵਾਓ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣ ਕੇ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਸੁਣਾਂਗਾ ਤੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਾਂਗਾ।'
ਵਿਧਾਯਕਂ ਪੁਰਾਣਂ ਮੇ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਚ ਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਅਤਃ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਪੁਰਾਣਾਰ੍ਥਂ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਨ੍
'ਜੋ ਪੁਰਾਣ ਕਰਮ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਅਰਥ ਸਮਝ ਕੇ ਕਰਮ ਕਰ ਸਕਾਂਗਾ।'
ਪੌਰਾਣਿਕ ਉਵਾਚ- ਯਥਾਵਤ੍ਕੀਰ੍ਤਯਿष੍ਯਾਮਿ ਪੁਰਾਣਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਯਥਾਜ੍ਞਾਨਂ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਯਥਾਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਯਥਾਵਿਧਿ
ਪੁਰਾਣ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲਾ ਆਖਿਆ- 'ਮੈਂ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪੁਰਾਣ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਾਂਗਾ, ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ, ਸਮਰਥਾ, ਸ਼ੁਧਤਾ ਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ।'
ਕਿਂ ਵਾਂਚ੍ਛਸਿ ਪੁਰਾਣਂ ਤੁ ਕੀਰ੍ਤਯਿष੍ਯੇ ਤਦੇਵ ਤੁ । ਗੌਤਮ ਉਵਾਚ- ਸਰ੍ਵਂ ਰੁਚਿ ਪੁਰਾਣਂ ਮੇ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕਿਂ ਹਿਤਂ ਵਦ
'ਤੂੰ ਕਿਹੜਾ ਪੁਰਾਣ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ? ਮੈਂ ਉਹੀ ਪੜ੍ਹਾਂਗਾ।' ਗੌਤਮ ਨੇ ਆਖਿਆ- 'ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਪੁਰਾਣ ਦੱਸੋ; ਜੋ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਦੱਸੋ।'
ਸ਼੍ਰੁਤੇ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਭਿਦਾ ਨੈਵ ਜਾਯਤੇ ਤੁ ਹਰੀਸ਼ਯੋਃ । ਪੌਰਾਣਿਕ ਉਵਾਚ- ਕੌਰ੍ਮੋਕ੍ਤਂ ਯਤ੍ਪੁਰਾਣਂ ਤਦ੍ਦੇਵਯੋਰਭਿਦਾਭਿਧਮ੍
'ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਹਰੀ ਤੇ ਈਸ਼ਵਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵਖਰਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।' ਪੁਰਾਣ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲਾ ਆਖਿਆ- 'ਕਊਰਮ ਨੇ ਜੋ ਪੁਰਾਣ ਦੱਸਿਆ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।'
ਸ਼ृਣੋਤਿ ਯਸ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਥਮਂ ਤਸ੍ਯ ਪਾਪਂ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ । ਤਸ੍ਯ ਵਕ੍ਤਾ ਤੁ ਯੋ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਘ੍ਨਾਂਤਰਂ ਭਵੇਤ੍
ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਪੁਰਾਣ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੋਤਵ੍ਯਂ ਮਨ੍ਯਤੇ ਪਾਪੋ ਯਦਿ ਭਾਰ੍ਯਾ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ । ਕਿਂਚੈਕਂ ਦੁष੍ਕਰਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੋਤੁਰ੍ਵਕ੍ਤੁਰਨਿਂਦਕਮ੍
ਜੇ ਪਾਪੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਯੋਗ ਸਮਝੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਔਖਾ ਗੱਲ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੀ।
ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਰਿ ਯਦਿ ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਦ੍ਧਰ੍ਮਾਦੇਵ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਨੀ । ਆਚਾਰਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਪੁਣ੍ਯੇ ਕਰ੍ਮਮੋਕ੍ਸ਼ਾਦਿਦਰ੍ਸ਼ਕੇ
ਜੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਧਰਮ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੇ, ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ, ਪੁੰਨ ਤੇ ਕਰਮ-ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਦੱਸਣ ਵਿਚ—
ਤਦਾ ਤੁष੍ਟੋ ਮਹੇਸ਼ਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਿष੍ਣੁਰਿष੍ਟਫਲਪ੍ਰਦਃ । ਪਿਤਰਸ੍ਤਾਰਿਤਾਸ੍ਤੇਨ ਯਾਂਤਿ ਤੇ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍
ਤਾਂ ਮਹੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਚਾਹੀਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਕਰਕੇ ਪਿਤਰ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਉਵਾਚ- ਕਥਂ ਪਾਤਕਸਂਘਾਤ ਸਂਕ੍ਰਮੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਧਮੇ । ਪੁਰਾਣਜ੍ਞਃ ਕਥਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਂ ਚਕਾਰ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ- 'ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵਿਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਨੇ, ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਵਿਆਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ?'
ਸ਼ਂਭੁਰੁਵਾਚ- ਅਧ੍ਯਾਪਨੇ ਚਾਧ੍ਯਯਨੇ ਜਾਯਤੇ ਚਾਥ ਸਂਗਮਃ । ਸਂਗਤੌ ਵਤ੍ਸਰਂ ਰਾਮ ਯਾਤਿ ਪਾਤਕਿ ਪਾਤਕਮ੍
ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ- 'ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿਚ ਮਿਲਾਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਐਸਾ ਮਿਲਾਪ, ਰਾਮ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਪਾਪੀ ਹੋਰ ਪਾਪ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।'
ਪੁਰਾਣਜ੍ਞੇ ਤੁ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਸਰ੍ਵਤਤ੍ਵਾਰ੍ਥਵੇਦਿਨਿ । ਅਪਿਪਾਤਕਸਂਦੋਹ ਚੀਰ੍ਣਪਾਪਂ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ
'ਪਰ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਲਈ, ਕਕੁਤਸਥ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਜੋ ਸਭ ਤੱਤ ਤੇ ਅਰਥ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਢੇਰ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।'