ਔष੍ਟ੍ਰਮੇਕਸ਼ਫਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਮਾਰ੍ਗਮਾਜਂ ਨृਸਂਭਵਮ੍ । ਵਿਵਤ੍ਸਾਸਂਧਿਨੀਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਲਵਣਂ ਚੈਵ ਯੋਗਿ ਯਤ੍
ਊਠ ਦਾ ਦੁੱਧ, ਇੱਕ ਪੈਰ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ, ਔਰਤ ਦਾ ਦੁੱਧ, ਜਿਸ ਗਾਂ ਦਾ ਬੱਝਾ ਮਰ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਉਸ ਦਾ ਦੁੱਧ, ਤੇ ਲੂਣ, ਹੇ ਯੋਗੀ, ਇਹ ਸਭ ਛੱਡਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਨਾਲਿਕੇਰਰਸਂ ਕਾਂਸ੍ਯੇ ਤਾਮ੍ਰੇ ਮਧੁ ਚ ਸੀਸਕੇ । ਕਾਚੇ ਤਕ੍ਰਂ ਕਰਂਭਾਂਸ਼੍ਚ ਘृਤਾਕ੍ਤਾਨ੍ਨੈਵ ਕਾਰਯੇਤ੍
ਕਾਂਸ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਅਲ ਦਾ ਰਸ, ਸੀਸ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਦ, ਕਾਂਚ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਛਾਛ, ਤੇ ਕਾਂਸ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਘੀ ਮਿਲਾ ਕੇ ਖਾਣਾ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਹੋਮਂ ਤੁ ਮृਣ੍ਮਯੇ ਪਾਤ੍ਰੇ ਪੁਰੋਡਾਸ਼ਂ ਤੁ ਰਾਜਤੇ । ਨ ਸੇਵੇਤ ਪਰਂ ਲੋਕੇ ਸ਼ੁਭਾਰ੍ਥੀ ਤੁ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਹੋਮ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਪੁਰੋਡਾਸ਼ਾ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ। ਜੋ ਭਲਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਭਾਂਡੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰੇ।
ਪਾਤ੍ਰਾਂਤਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਲੇਪੋऽਪਿ ਤਤ੍ਰ ਭਕ੍ਸ਼ਣਮੇਵ ਚ । ਕ੍ਰਮੁਕਸ੍ਯ ਤਥਾ ਭਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਪਤ੍ਰਸ੍ਯ ਚੈਵ ਹਿ
ਭਾਂਡੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚੂਰਨ ਲਗਾਉਣਾ, ਉਥੇ ਖਾਣਾ, ਤੇ ਸੁਪਾਰੀ ਜਾਂ ਪੱਤੇ ਦਾ ਚੂਰਨ ਖਾਣਾ ਵੀ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਰਮੁਕਸ੍ਯਾਪਿ ਪਕ੍ਵਸ੍ਯ ਭਕ੍ਸ਼ਣਂ ਕ੍ਰਮਿਯੋਗਿਨਃ । ਪਾਯਸੇ ਲਵਣਂ ਚੈਵ ਕੇਵਲਂ ਚ ਕਰਾਰ੍ਪਿਤਮ੍
ਪੱਕੀ ਸੁਪਾਰੀ ਖਾਣਾ, ਪਯਸ ਵਿੱਚ ਲੂਣ ਪਾਉਣਾ, ਜਾਂ ਸਿਰਫ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਕੁਝ ਖਾਣਾ — ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਛੱਡਣ।
ਸਿਂਧੁਸੌਰਾष੍ਟ੍ਰਕਾਂਬੋਜਮਾਗਧੇषੁ ਚ ਸਿਂਹਲੇ । ਨ ਦੋषਾਯ ਭਵੇਤ੍ਤਤ੍ਰ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਚ ਲਵਣਾਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਸਿੰਧ, ਸੌਰਾਟ, ਕਾਂਬੋਜ, ਮਗਧ ਤੇ ਸਿੰਹਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਤੇ ਲੂਣ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਣਾ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ।
ਕ੍ਸ਼ੀਰਾਣਿ ਚ ਸਮਸ੍ਤਾਨਿ ਲਵਣਾਨਿ ਚ ਯੋਗਤਃ । ਦੇਸ਼ੇष੍ਵਨ੍ਯੇषੁ ਦੋषਾਯ ਪਾਨੇ ਚੈਵੇਹ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਪਰ ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾਂ, ਦੁੱਧ ਤੇ ਲੂਣ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਣਾ ਗਲਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਵੀ ਇਹ ਪੀਣ ਬਾਰੇ ਸ਼ੰਕਾ ਹੈ।
ਕਿਮਤ੍ਰ ਬਹੁਨੋਕ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਭਿਰ੍ਨਿਂਦ੍ਯਂ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ । ਸ਼ਂਭੁਰੁਵਾਚ- ਏਵਂ ਤਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਕਹਿਣਾ? ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਨਿੰਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਇਸ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ,
ਸ੍ਵਮੇਵ ਭਵਨਂ ਗਤ੍ਵਾ ਚਿਂਤਯਾਮਾਸ ਦੁਃਖਿਤਃ । ਰਾਤ੍ਰੌ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ਦਿਵਾ ਚੇਤਿ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਮਹਾਨਪਿ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਗਿਆ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ— ਰਾਤ ਜਾਂ ਦਿਨ, ਮੌਤ ਕਦੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਲੋਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।
ਪਰਲੋਕੇ ਸੁਖਂ ਦੁਃਖਮਿਹ ਭੋਗਵਿਨੋਦਨਮ੍ । ਕ੍ਰਿਮਿਕੀਟਮਨੁष੍ਯਾਦ੍ਯੈਃ ਸੁਖ ਦੁਃਖੈਃ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍
ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਜਾਂ ਦੁਖ, ਇੱਥੇ ਭੋਗ ਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ, ਕੀੜੇ, ਕਿਟੇ, ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ-ਦੁਖ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਤਿਜੀਵਂਤੁ ਹੇਤੂਨਾਂ ਭੇਦੋऽਪਿ ਸੁਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਃ । ਏਕਸ੍ਯਾਪਿ ਹਿ ਜੀਵਸ੍ਯ ਨਾਸ੍ਤਿ ਚੈਕਵਿਧਾ ਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਹਰ ਜੀਵ ਲਈ ਸੁਖ-ਦੁਖ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵੱਖਰੇ ਹਨ; ਇਕ ਜੀਵ ਲਈ ਵੀ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਜਨ੍ਮਕਾਲੇ ਮਹਾऽਜ੍ਞਾਨਂ ਸ਼ੈਸ਼ਵੇਤ੍ਯਲ੍ਪਬੋਧਨਮ੍ । ਸ੍ਖਲਤ੍ਪਦੇਲ੍ਪਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਬਾਲ੍ਯੇ ਚਾਲ੍ਪਂ ਤਥੈਵ ਚ
ਜਨਮ ਵੇਲੇ ਵੱਡਾ ਅਗਿਆਨ, ਛੋਟੇ ਪਣ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਸਮਝ, ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਗਿਆਨ ਤੇ ਲੜਖੜਾਉਂਦੇ ਪੈਰ।
ਕੌਮਾਰੇ ਕ੍ਰੀਡਨਰਤਿਰ੍ਯੌਵਨੇ ਵਿषਯੋषਿਤਮ੍ । ਯੌਵਨੇ ਵਿਨਿਵृਤ੍ਤੇ ਤੁ ਦ੍ਰਵ੍ਯਸਂਪਾਦਨੇषਣਾ
ਕੌਮਰ ਵਿੱਚ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਸ਼ੌਕ, ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਲਗਨ, ਜਵਾਨੀ ਲੰਘਣ ਤੇ ਦੌਲਤ ਦੀ ਖੋਜ।
ਵਾਰ੍ਦ੍ਧਕੇ ਭੋਗਲਿਪ੍ਸਾ ਚ ਨ ਭੋਕ੍ਤੁਂ ਕ੍ਸ਼ਮਤੇਪਿ ਚ । ਦੂषਿਕਾ ਸ਼੍ਲੇष੍ਮਲਾਲਾਭਿਰ੍ਵਲੀਪਲਿਤਕਂਪਨੈਃ
ਵੱਧ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਭੋਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਭੋਗਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ; ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਫ, ਲਾਲਾ, ਚੁਰੜੀਆਂ, ਚਿੱਟੇ ਵਾਲ, ਤੇ ਕੰਪਣ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਾਨਿਲਾਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤੈਰ੍ਹृषੀਕੈਰ੍ਵਿਕਲੈਰ੍ਯੁਤਃ । ਕਿਂਚਿਦ੍ਧਰ੍ਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਨੋਤਿ ਨ ਚ ਜਾਨਾਤਿ ਕਿਂਚਨ
ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਣ, ਖੰਘਣ ਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਉਲਝ ਗਏ ਹਨ। ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਫੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਤੇ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਤਿष੍ਠਂਤੀषੁ ਪਰਸ੍ਤ੍ਰੀषੁ ਗੁਹ੍ਯਸ੍ਥਾਨਂ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ । ਕੋਸ਼ਕਂਡੂਯਨਪਰਃ ਕ੍ਰੂਰੋ ਜੀਵਿਤਲਕ੍ਸ਼ਣੈਃ
ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਅਾਂ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣਾ ਗੁਪਤ ਅੰਗ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਖੁਜਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਲਕੜਾਂ ਨਾਲ ਕਠੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਂਡੂਯਤੇ ਸ੍ਫਿਚੌ ਵਸ੍ਤ੍ਰਮੁਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਚ ਵਿਚਾਲਯਨ੍ । ਭੁਂਜਾਨਃ ਸ਼੍ਲੇष੍ਮਣਾ ਗ੍ਰਾਸਂ ਗ੍ਰਸਿਤੁਂ ਨ ਚ ਸ਼ਕ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਿਛਵਾਡੀ ਖੁਜਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਪੜਾ ਉਠਾ ਕੇ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਖਾਣ ਵੇਲੇ, ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਕਫ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਨਿਗਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਯਦਾ ਕਾਸਸ੍ਤਦਾ ਜਜ੍ਞੇ ਪਾਯੁਵਾਯੁਸ਼੍ਚ ਸ਼ਬ੍ਦਵਾਨ੍ । ਨਿਃਸृਤਿਸ਼੍ਚ ਮਲਸ੍ਯਾਪਿ ਸ਼੍ਲੇष੍ਮਨਿਰ੍ਗਮ ਏਵ ਚ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਖੰਘਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਿਛਵਾਡੀ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਹਵਾ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ। ਮਲ ਵੀ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਫ ਵੀ ਵਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਨੁषਾਦਿਭਰ੍ਤ੍ਸਨਂ ਬਾਲ ਤਾਲਹਾਸ੍ਯਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ । ਗੁਰੁਨਿਰ੍ਗਮਨਾਦੀਨਿ ਸਂਚਿਂਤ੍ਯ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੁੱਤਣ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਡਾਂਟ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਬੱਚੇ ਤਾਲੀਆਂ ਮਾਰ ਕੇ ਹੱਸਦੇ ਹਨ। ਵੱਡਿਆਂ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਵਰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੋਚਦਾ ਹੈ।
ਆਹੂਤੋ ਭੋਜਨਾਦ੍ਯਰ੍ਥਂ ਭੋਜ੍ਯਾਨ੍ਨਾਦਿ ਵਿਨਿਂਦਯਨ੍ । ਚਿਰਮੁष੍ਣਂ ਚ ਨਿਰ੍ਭਰ੍ਤ੍ਸ੍ਯ ਪੁਨਸ਼੍ਚਿਂਤਾਮਵਾਪ ਸਃ
ਜਦੋਂ ਭੋਜਨ ਆਦਿ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਖਾਣ ਨੂੰ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਠੰਢਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਮੁੜ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਤਿਦੁष੍ਕृਤਿਕਰ੍ਮ੍ਮਾਹਂ ਕਥਂ ਭੋਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਕਥਂ ਸ੍ਵਪੇ । ਕਥਂ ਤਿष੍ਠੇ ਕਥਂ ਗਚ੍ਛੇ ਪਰਲੋਕਃ ਕਥਂ ਭਵੇਤ੍
''ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਮਾੜੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ—ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਖਾਵਾਂ, ਕਿਵੇਂ ਸੌਂਵਾਂ, ਕਿਵੇਂ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਵਾਂ, ਕਿਵੇਂ ਜਾਵਾਂ, ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?''
ਇਤਿ ਚਿਂਤਾਕੁਲੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨ ਨਮਤ੍ਯਪਰਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਦ੍ਵਿਜਸ੍ਯ ਸਦਨਂ ਗਤ੍ਵਾ ਪੁਰਾਣਜ੍ਞਸ੍ਯ ਰਾਘਵ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਦੁਜਾ ਦੇ ਘਰ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਘਵ।
ਲਜ੍ਜਾਵਾਕ੍ਕृਤਵਕ੍ਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਕਿਂਕਰੋਮੀਤ੍ਯਭਾषਤ । ਨ ਕਿਂਚਿਦਪ੍ਯੁਵਾਚਾਸੌ ਦ੍ਵਿਜਃ ਪੌਰਾਣਿਕਸ੍ਤਦਾ
ਲੱਜਾ ਨਾਲ ਤੇ ਹੌਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ''ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?'' ਪਰ ਉਹ ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ।
ਪਾਪੋਯਮਿਤਿ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਸ਼ਿष੍ਯੇਣ ਨਿਰਗਾਮਯਤ੍ । ਗੌਤਮੋਪਿ ਵਿਨਿਰ੍ਗਮ੍ਯ ਦ੍ਵਾਰ੍ਯੇਵ ਚ ਬਹਿਃ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਸਨੂੰ ਪਾਪੀ ਜਾਣ ਕੇ, ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਗੌਤਮ ਵੀ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਭੁਵ੍ਯਾਸੀਨਂ ਤੁ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਪੁਰਾਣਾਰ੍ਥਵਿਚਾਰਕਮ੍ । ਕਥਂ ਕਥਮਪਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਪੀਠਂ ਦਤ੍ਤਂ ਚ ਨਾਭਜਤ੍
ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਬੈਠਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੇ ਅਰਥ ਵਿਚਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਆਇਆ, ਪਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕੁਰਸੀ ਨਹੀਂ ਲਈ।
ਨਿषਣ੍ਣੋ ਭੂਤਲੇ ਰਾਮ ਪੁਰਾਣਜ੍ਞਮਭਾषਤ । ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਤਦਤ੍ਰੈਵ ਵਿਧੀਯਤਾਮ੍
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਮ, ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: ''ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਕਰਾਂਗਾ, ਇਥੇ ਹੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰੋ।''
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਉਵਾਚ- ਪਾਪਾਨਿ ਕੀਰ੍ਤਯਸ੍ਵ ਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਥੈਵ ਕृਤਾਨਿ ਤੁ । ਸ ਚਾਪਿ ਨਾऽਕृਤਂ ਕਿਂਚਿਨ੍ਮਯਾ ਪਾਪਮਿਤੀਰਯਨ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ''ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਦੱਸ, ਜੋ ਵੀ ਕੀਤੇ ਹਨ।'' ਉਸਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, ''ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ—ਸਭ ਪਾਪ ਕੀਤੇ ਹਨ।''
ਰੁਦਨ੍ਪਪਾਤ ਭੂਮ੍ਯਾਂ ਚ ਕਥਂ ਤਾਤੇਤਿ ਪੀਡਿਤਃ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਤਮਥ ਪ੍ਰਾਹ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਰੋਂਦਾ ਹੋਇਆ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ''ਕਿਵੇਂ, ਪਿਤਾ ਜੀ?'' ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, ''ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ।''
ਮਹਾਪਾਪਂ ਤ੍ਰਿਰਾਵृਤ੍ਤੇ ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਯਦਿ ਚੇਤ੍ਕृਤਮ੍ । ਗੌਤਮ ਉਵਾਚ- ਪੌਰਾਣਿਕ ਮਹਾਭਾਗ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਪਿ ਤ੍ਵਾਮਹਂ ਕਥਮ੍
ਜੇ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਫਿਰ ਮੁੜ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਗੌਤਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ''ਪੁਰਾਣਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਵੀ—''
ਪਾਪਯੁਕ੍ਤੋ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸਂਗਤਿਰ੍ਵਿਫਲਾ ਭਵੇਤ੍ । ਪੌਰਾਣਿਕ ਉਵਾਚ- ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਵਿਨਿਰ੍ਣਯੇ
''ਪਾਪੀ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦਾ ਕੋਈ ਫਲ ਨਹੀਂ।'' ਪੁਰਾਣਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ: ''ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਦੇ ਨਿਰਣੇ ਲਈ ਸ਼ਾਸਤਰ ਹੀ ਮਾਪਦੰਡ ਹੈ।''