ਨਿਰ੍ਜੀਵਮਭਵਤ੍ਸ੍ਥਾਨਂ ਸਮਂਤਾਦ੍ਦਸ਼ਯੋਜਨਮ੍ । ਅਥ ਮृਤ੍ਯੁਦਿਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਰਾਜ੍ਞਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਸਦਾ ਵਸੇਬਾ ਦੱਸ ਯੋਜਨ ਚੌਹੱਦੀਂ ਸੁੰਨ-ਸਿਆਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਲਈ ਮੌਤ ਦਾ ਦਿਨ ਆ ਗਿਆ।
ਮृਤ੍ਯੁਕਾਲੇਥ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਸ੍ਨਾਤਂ ਭੂਮਿਗਤਂ ਨृਪਮ੍ । ਤਸ੍ਯ ਚਾਨੁਚਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪਰਿਵਾਰ੍ਯੋਪਤਸ੍ਥਿਰੇ
ਜਦੋਂ ਮੌਤ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਰਾਜਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲੈਟ ਗਿਆ। ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਸਾਥੀ ਉਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ।
ਸੁਰਾਪਃ ਸਚਿਵਃ ਪ੍ਰਾਹ ਕਿਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਮਮ ਚਾਦਿਸ਼ । ਅਥ ਰਾਜਾ ਤਥਾ ਸ਼ਕ੍ਤੋ ਨਿਰ੍ਗਤਾਯੁਸ੍ਤਦਾਰ੍ਦਿਤਃ
ਸੁਰਾਪਾ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਹੁਕਮ ਕਰੋ।' ਫਿਰ ਰਾਜਾ, ਜਿਸਦੀ ਤਾਕਤ ਮੁੱਕ ਗਈ ਸੀ ਤੇ ਜਿੰਦ ਛੱਡ ਰਹੀ ਸੀ,
ਨਾਭੇਰਧਸ੍ਤੁ ਕ੍ਸ਼ੀਣਾਸੁਃ ਕਥਂਚਿਦ੍ਵਾਕ੍ਯਮੁਕ੍ਤਵਾਨ੍ । ਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਕਾਲੇ ਦੈਤ੍ਯੇਂਦ੍ਰ ਪ੍ਰਹਰਪ੍ਰਾਹਰਾਹਰ
ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਸਾਹ ਰੁਕਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਆਖਿਆ, 'ਤੂੰ ਹਰ ਵੇਲੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਹਰ ਪਹਿਰ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਲਿਆ।'
ਇਤ੍ਯਥੋਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਮਾਰਾਸੌ ਯਮਦੂਤਾਃ ਸਮਾਯਯੁਃ । ਵਿਚਿਤ੍ਰਂ ਬਂਧਨੇ ਯਤ੍ਨਂ ਚਕ੍ਰੁਸ੍ਤਾਡਨਤਤ੍ਪਰਾਃ
ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਆ ਗਏ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਮਾਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ।
ਚੂਰ੍ਣਿਤਾ ਬਂਧਪਾਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਹੇਤਿਦਂਡਾਸ਼੍ਚ ਚੂਰ੍ਣਿਤਾਃ । ਤਦ੍ਗਾਤ੍ਰਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਮਾਤ੍ਰੇ ਚ ਤਦਦ੍ਭੁਤਮਿਵਾਭਵਤ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੁਹਦੇ, ਤਾਂ ਰੱਸੀਆਂ ਤੇ ਹਥਿਆਰ ਸਭ ਕੁਝ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੇ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਅਜੀਬ ਚਮਤਕਾਰ ਵਾਂਗ ਹੋਇਆ।
ਅਥਾਯਾਤਃ ਸ੍ਵਯਂ ਮृਤ੍ਯੁਃ ਪਾਸ਼ੇਨੈਨਮਯੋਜਯਤ੍ । ਮृਤ੍ਯੁਪਾਸ਼ਮਪਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮृਤ੍ਯੁਰਚਿਂਤਯਤ੍
ਫਿਰ ਮੌਤ ਆਪ ਆਈ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਫੰਦੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਮੌਤ ਨੇ ਆਪਣਾ ਫੰਦਾ ਵੀ ਟੁੱਟਿਆ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਸਰ੍ਵਮਰ੍ਤ੍ਯਮृਤਿਰ੍ਦृष੍ਟਾ ਦृष੍ਟਾ ਨੈਤਾਦृਸ਼ੀ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਇਤਿ ਚਿਂਤਾਪਰੇ ਮृਤ੍ਯੌ ਜ੍ਵਾਲਾਵਕ੍ਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍
ਸਭ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਆਉਂਦੀ ਵੇਖੀ, ਪਰ ਐਸਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਮੌਤ ਸੋਚ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ, ਤੇ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ, ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ,
ਵੀਰਭਦ੍ਰੇਣ ਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟਃ ਸਹਸਾਯਾਚ੍ਚ ਸ਼ੂਲਭृਤ੍ । ਜ੍ਵਾਲਾਵਕ੍ਤ੍ਰਮਥਾਲੋਕ੍ਯ ਮृਤ੍ਯੁਸ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਪਲਾਯਯੌ
ਵੀਰਭਦਰ, ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਵਾਲਾ, ਅਚਾਨਕ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ। ਅੱਗ-ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੌਤ ਤੁਰੰਤ ਭੱਜ ਪਿਆ।
ਪਲਾਯਮਾਨਂ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮृਤ੍ਯੁਂ ਵਹ੍ਨਿਮੁਖਸ੍ਤਦਾ । ਅਰੇ ਰੇ ਚੋਰ ਚੋਰ ਤ੍ਵਂ ਤਿष੍ਠਤਿष੍ਠ ਕ੍ਵ ਯਾਸ੍ਯਸਿ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਜਦੋਂ ਮੌਤ ਭੱਜਦੀ ਵੇਖੀ, ਤਾਂ ਅੱਗ-ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਓਏ ਚੋਰ, ਚੋਰ! ਰੁਕ, ਰੁਕ, ਕਿੱਥੇ ਭੱਜਦਾ ਹੈਂ?'
ਏਨਸੋ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਚੋਰਃ ਸ਼ੂਲਾਰੋਪਣਮਾਤ੍ਰਤਃ । ਏਵਮਾਭਾष੍ਯ ਮृਤ੍ਯੁਂ ਤਂ ਸ਼ੂਲਪ੍ਰੋਤਮਕਲ੍ਪਯਤ੍
ਚੋਰ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ੂਲ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਪ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਸ਼ੂਲ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਲਈ।
ਸ਼ੂਲਂ ਸ੍ਕਂਧਗਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਦੂਤਾਨ੍ਸਂਗ੍ਰਥ੍ਯ ਰਜ੍ਜੁਨਾ । ਪਾਦਸ਼ृਂਖਲਵਿਨ੍ਯਸ੍ਤਾਨਾਦਾਯ ਨृਪਮਧ੍ਯਗਾਤ੍
ਸ਼ੂਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਜੰਜੀਰਾਂ ਪਾਈਆਂ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗਿਆ।
ਵਿਮਾਨਵਰਮਾਰੋਪ੍ਯ ਗੀਤਵਾਦ੍ਯਸੁਸ਼ੋਭਿਤਮ੍ । ਵੀਰਾਂਤਿਕਮਥੋ ਗਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਮਸ੍ਮੈ ਨ੍ਯਵੇਦਯਤ੍
ਫਿਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਗੀਤ ਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੁੰਦਰ ਅਕਾਸ਼ੀ ਰਥ 'ਚ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਵੀਰਾਂਤਿਕਾ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।
ਵੀਰਭਦ੍ਰੋਪਿ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ਂਕਰਾਯਾਮਿਤਾਤ੍ਮਨੇ । ਨਾਨਾਮੁਨਿਗਣੈਰ੍ਦੇਵੈਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਪੁਰਃ ਸੁਰੈਃ
ਵੀਰਭਦਰ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਿਸੀਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੁਰਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਅਸੀਮ ਆਤਮਾ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ।
ਸੇਵ੍ਯਮਾਨਾਯ ਦੇਵਾਯ ਪਾਰ੍ਵਤੀਸਹਿਤਾਯ ਚ । ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਨਿਵੇਦ੍ਯਾਥ ਸ਼ੂਲਸ੍ਥਂਮृਤ੍ਯੁਮੇਵ ਚ
ਜਿਸ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪਾਰਵਤੀ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਝੁਕ ਕੇ, ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਦੱਸਿਆ ਤੇ ਸ਼ੂਲ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਤੂष੍ਣੀਂ ਬਭੂਵ ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਵੀਰਭਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍ । ਅਗ੍ਨ੍ਯਾਨਨਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸ਼ਿਵੋ ਵਿਗਰ੍ਹਯਨ੍ਕਥਂ ਤ੍ਵਯੈਤਦ੍ਗਣਸਾਹਸਂ ਕृਤਮ੍ । ਬਿਭੇषਿ ਮृਤ੍ਯੋਰ੍ਨ ਕਥਂ ਯਮਾਧਿਕਾਦ੍ਵਦਸ੍ਵ ਸਰ੍ਵਂ ਪਰਮਾਰ੍ਥਤੋ ਮੇ
ਵੀਰਭਦਰ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਆਤਮਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਅੱਗ-ਮੁਖੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਡਾਂਟਿਆ: "ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਗਣਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਹਿੰਮਤ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ? ਮੌਤ ਜਾਂ ਯਮ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਤੋਂ ਤੂੰ ਡਰਦਾ ਨਹੀਂ? ਸੱਚ ਸੱਚ ਸਾਰਾ ਦੱਸ।"
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਤਂ ਵਹ੍ਨਿਮੁਖੋऽਤਿਰੋषੋ ਮृਤ੍ਯੁਂ ਸਮਾਲੋਕ੍ਯ ਨਨਰ੍ਤ ਹਰ੍षਾਤ੍ । ਉਵਾਚ ਚੌਰ੍ਯਂ ਕृਤਮੇਵ ਮृਤ੍ਯੁਨਾ ਤਦੇष ਸ਼ੂਲੇऽਪਿ ਮਯਾ ਪ੍ਰਰੋਹਿਤਃ
ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਝੁਕ ਕੇ, ਅੱਗ-ਮੁਖੀ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਮੌਤ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨੱਚਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੌਤ ਨੇ ਚੋਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੂਲ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ।"
ਵਿਮੋਚਯਾਮਾਸ ਸ਼ਿਵੋਪਿ ਮृਤ੍ਯੁਂ ਦੂਤਾਨਸ਼ੇषਾਨ੍ਨਿਰੁਜਸ਼੍ਚਕਾਰ । ਮृਤ੍ਯੁਂ ਸਮਾਲੋਕ੍ਯ ਸ਼ਿਵੋ ਬਭਾषੇ ਮਨ੍ਨਾਮ ਏषਾਂ ਮਰਣੇ ਸਮਾਸ੍ਤੇ
ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਮੌਤ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਰਦ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮੌਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਹੀ ਸਭ 'ਤੇ ਵੱਧ ਹੈ।"
ਮਚ੍ਚੇਤਸਾਮਨ੍ਯਧਿਯਾਂ ਚ ਨਾਮਹੀਨਾਕ੍ਸ਼ਰਂ ਵਾਧਿਕਵਰ੍ਣਯੁਕ੍ਤਮ੍ । ਮਮੈਵ ਲੋਕਂ ਪ੍ਰਦਦਾਮਿ ਸਤ੍ਯਂ ਹ੍ਯਨੇਨ ਨਾਮ ਪ੍ਰਹਰੇਤਿ ਭਾषਿਤਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਟਿਕੇ ਹਨ ਜਾਂ ਜੋ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਇੱਕ ਅੱਖਰ ਵੱਧ ਜਾਂ ਘੱਟ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਲੋਕ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਮੇਰਾ ਸੱਚਾ ਵਚਨ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਬ੍ਦਮਾਤ੍ਰਂ ਤ੍ਵਧਿਕਂ ਹਰੇਤਿਪਦਪ੍ਰਦਂ ਵੈ ਪਦਮੀਰਯਂਤਿ । ਆਰਾਦਮੂਂਸ੍ਤ੍ਵਂ ਜਪਤੋ ਨਮਸ੍ਵ ਮਦੀਯਵਾਕ੍ਯਂ ਚ ਯਮਂ ਵਦਸ੍ਵ
ਮੇਰੇ ਨਾਮ ਜਾਂ 'ਹਰਾ' ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਉਚਾਰਣੀ ਵੀ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਦੂਰੋਂ ਜਪਦੇ, ਮੇਰੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਝੁਕਦੇ ਤੇ ਮੇਰਾ ਹੁਕਮ ਮੰਨਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਗੱਲ ਯਮ ਨੂੰ ਦੱਸ।
ਨਤਿਂ ਯਤਿਂ ਕੀਰ੍ਤਿਮੁਪਾਸ੍ਤਿਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾ ਦਾਸ੍ਯਂ ਚ ਕੈਂਕਰ੍ਯ੍ਯਮਥ ਸ਼੍ਰੁਤਿਂਵਦਾਃ । ਪਂਚਾਕ੍ਸ਼ਰੋਕ੍ਤਿਂ ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰਿਯੋਕ੍ਤਿਂ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਨ ਤੇ ਵਿਚਾਰ੍ਯਾਃ
ਜੋ ਨਮਨ, ਯਤ, ਕੀਰਤੀ, ਭਗਤੀ, ਸੇਵਾ ਜਾਂ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਪਾਠ, ਪੰਜ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਜਾਂ ਸ਼ਤ ਰੁਦ੍ਰੀ ਜਪਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ।
ਮਨ੍ਨਾਮਰੁਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਵਿਭੂਤਿਧਾਰਣੋ ਮਮਾਗ੍ਰਤੋ ਯਸ੍ਤੁ ਪੁਰਾਣਵਕ੍ਤਾ । ਸਰ੍ਵੇषੁ ਪਾਪੇष੍ਵਪਿ ਤੇषੁ ਸਤ੍ਸੁ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ੍ਮ੍ਯਹਂ ਨੈਵ ਯਮਾਧਿਕਾਰਃ
ਜੋ ਮੇਰਾ ਨਾਮ, ਰੁਦ੍ਰਾਖ, ਵਿਭੂਤੀ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੁਰਾਣਾ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ, ਭਾਵੇਂ ਪਾਪੀ ਹੋਣ, ਮੈਂ ਹੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਾਂ; ਯਮ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਕੋਈ ਹੱਕ ਨਹੀਂ।
ਯੇ ਚਾਪਿ ਪਾਪਾਨ੍ਵਿਤਮਾਯਿਨੋ ਨਰਾਃ ਪਰਾਨ੍ਨਵਸ੍ਤ੍ਰਾਦਿਵਧੂਭੁਜਸ਼੍ਚ । ਵਾਰਾਣਸੀਮृਤ੍ਯੁਪਰਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਵੈ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੈਲਮਰ੍ਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਨ ਤੇ ਵਿਚਾਰ੍ਯਾਃ
ਜੋ ਪਾਪੀ, ਛਲਕ, ਦੂਜਿਆਂ ਦਾ ਖਾਣਾ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਜਾਂ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਵਾਰਾਣਸੀ ਜਾਂ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੈਲ 'ਚ ਮਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ।
ਯੂਕਾਸ਼੍ਚ ਦਂਸ਼ਾ ਅਪਿ ਮਤ੍ਕੁਣਾਸ਼੍ਚ ਮृਗਾਦਯਃ ਕੀਟਪਿਪੀਲਿਕਾਸ਼੍ਚ । ਸਰੀਸृਪਾ ਵृਸ਼੍ਚਿਕਸ਼ੂਕਰਾਸ਼੍ਚ ਕਾਸ਼ੀਮृਤਾਃ ਸ਼ਂਕਰਮਾਪ੍ਨੁਵਂਤਿ
ਜੂਆਂ, ਮੱਛਰ, ਕੀੜੇ, ਜਾਨਵਰ, ਪਿੱਪੜ, ਚੀਟੀਆਂ, ਰੇਂਗਣ ਵਾਲੇ, ਬਿਛੂ ਤੇ ਸੂਰ—ਜੋ ਕਾਸ਼ੀ 'ਚ ਮਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਇਦਂ ਨਾਮਗृਣਨ੍ਧ੍ਯਾਯੇਦ੍ਯੋ ਵੈ ਹृਤ੍ਪਦ੍ਮਮਂਦਿਰੇ । ਤ੍ਰਿਯਂਬਕਂ ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼ਂ ਸੋਮਂ ਸੋਮਾਰ੍ਦ੍ਧਭੂषਣਮ੍
ਜੋ ਇਹ ਨਾਮ ਜਪਦਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ-ਕਮਲ ਦੇ ਮੰਦਰ 'ਚ ਤ੍ਰਿਅੰਬਕ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਵਿਲੱਖਣ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਸੋਮ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ—ਇਸ ਦੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਕਂ ਤ੍ਰਯੀਨੇਤ੍ਰਂ ਸੋਮਸੂਰ੍ਯਾਗ੍ਨਿਲੋਚਨਮ੍ । ਤਂ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਦੂਰਸ੍ਥੋ ਭਵਮृਤ੍ਯੋ ਮਮਾਜ੍ਞਯਾ
ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਤ੍ਰੈਅੱਖਰੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਅੱਗ ਹਨ—ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਮੌਤ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਅਥਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਸ਼ਿਵਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਮृਤ੍ਯੁਸ੍ਤੁष੍ਟਾਵ ਸ਼ਂਕਰਮ੍ । ਨਮਸ੍ਤੇ ਦੇਵਤਾਨਾਥ ਨਮਸ੍ਤੇ ਦੇਵਮੂਰ੍ਤਯੇ
ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਕਹੇ ਹੋਏ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੌਤ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰੀ: "ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ; ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ, ਦੇਵਤਾ-ਸਰੂਪ।"
ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਾਯ ਨਮਸ੍ਤੁਭ੍ਯਂ ਪਸ਼ੂਨਾਂ ਪਤਯੇ ਨਮਃ । ਅਥ ਦੇਵੋ ਮਹਾਦੇਵੋ ਮृਤ੍ਯੁਂ ਪ੍ਰਾਹ ਵਰਂ ਵृਣੁ
"ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ; ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ।" ਫਿਰ ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਇੱਕ ਵਰ ਮੰਗ।"
ਸ੍ਤੋਤ੍ਰੇਣਾਨੇਨ ਤੁष੍ਟੋਸ੍ਮਿ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ਵਰਮਯਾਚਤ । ਤ੍ਵਦੀਯਂ ਪਾਲਯ ਵਿਭੋ ਮਾਂ ਚ ਸ਼ਂਕਰ ਪਾਪਿਨਮ੍
ਇਸ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਮੌਤ, ਤੂੰ ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਪਾਪੀ ਹਾਂ।
ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮृਤ੍ਯੁਮੀਸ਼ੋ ਗਚ੍ਛ ਵਤ੍ਸੇਤਿ ਚਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਯਮਲੋਕਂ ਗਤਃ ਸੋਪਿ ਯਮਾਯਾਸ਼ੇषਮੁਕ੍ਤਵਾਨ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 'ਠੀਕ ਹੈ' ਕਹਿ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਜਾ, ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ।' ਉਹ ਯਮ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਯਮ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।