ਸ਼ਂਭੁਰੁਵਾਚ- ਏਵਂ ਚਿਂਤਯਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਅਕਾਲਮਰਣਂ ਤ੍ਵਭੂਤ੍ । ਯਮਲੋਕਂ ਗਤਸ਼੍ਚਾਥ ਯਮੇਨ ਪਰਿਭਾषਿਤਃ
ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਜਦ ਉਹ ਇਹ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਆ ਗਈ। ਉਹ ਯਮ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਗਿਆ ਤੇ ਯਮ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਯਮ ਉਵਾਚ- ਅਨੇਕਪਾਪਯੁਕ੍ਤੋਸਿ ਪੁਣ੍ਯਂ ਨੈਵ ਮਹਤ੍ਤਵ । ਨ ਵੇਦਾਧ੍ਯਾਪਨਾਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਪਾਪਂ ਚ ਵਿਦਿਤਂ ਤਵ
ਯਮ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਤੂੰ ਅਨੇਕ ਪਾਪਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈਂ, ਤੇਰਾ ਪੁੰਨ ਵੀ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਪੁੰਨ ਨਹੀਂ ਕਮਾਇਆ, ਤੇਰੇ ਪਾਪ ਸਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹਨ।
ਕੋਟਿਵਰ੍षਾਣਿ ਨਰਕੇ ਤਵਸ੍ਥਿਤਿਰਿਤਿ ਦ੍ਵਿਜ । ਆਯੁਰਸ੍ਤਿ ਤਵਾਤ੍ਯਲ੍ਪਂ ਗਮ੍ਯਤਾਂ ਪੌਰ੍ਵਿਕੀਂ ਤਨੁਮ੍
ਹੇ ਦੁਜਾੜਾ, ਤੈਨੂੰ ਨਰਕ ਵਿਚ ਦਸ ਕਰੋੜ ਸਾਲ ਰਹਿਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਤੇਰੀ ਉਮਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ—ਹੁਣ ਪਿੱਛਲੀ ਜਨਮ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰ ਫੇਰ ਲੈ।
ਕੁਰੁ ਪੁਣ੍ਯਂ ਹਿਤਂ ਦਾਨਂ ਦੇਵਤਾਪੂਜਨਂ ਜਪਮ੍ । ਸਾਂਗਮਧ੍ਯਾਪਨਂ ਵਿਪ੍ਰ ਭੋਜਨਂ ਭਸ੍ਮਧਾਰਣਮ੍
ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰ, ਦਾਨ ਦੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ, ਜਪ ਕਰ, ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ, ਤੇ ਭਸਮ ਲਾ।
ਭਜ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਂ ਦੇਵਂ ਦੇਵਦੇਵਮੁਮਾਪਤਿਮ੍ । ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਮਮ ਲੋਕਂ ਨ ਗਚ੍ਛਸਿ
ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰ। ਸਿਰਫ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਵੇਂਗਾ।
ਯਤ੍ਕਿਂਚਿਤ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਪਾਪਿਨ੍ਪੁਰਾਣਂ ਸ਼ृਣੁ ਸਾਦਰਮ੍ । ਤਤਸ੍ਤਚ੍ਛ੍ਰਵਣਾਦੇਵ ਨੇਕ੍ਸ਼ਸੇ ਮਮ ਯਾਤਨਾਃ
ਹੇ ਪਾਪੀ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਪੁਰਾਣਾ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਉਸ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੀਆਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣਗੀਆਂ।
ਯਮਸ੍ਯ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਸ੍ਵਾਂ ਯਯੌ ਤਨੁਮ੍ । ਅਥੇਸ਼ਪੂਜਨਕृਤੇ ਯਤ੍ਨਮਾਸ੍ਥਾਯ ਸ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਯਮ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਦੁਜਾੜਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਅਗਮਨ੍ਮੁਨਿਵਰ੍ਯਂ ਤੁ ਜਾਬਾਲਿਸ਼ਿਵਪੂਜਕਮ੍ । ਤਪਃ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਸਂਪਨ੍ਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ੍ਮृਤਿਵਿਵੇਚਕਮ੍
ਉਹ ਜਾਬਾਲੀ ਨਾਮਕ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਭਗਤ ਸੀ, ਤਪ ਤੇ ਪਾਠ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਤੇ ਸ਼੍ਰੁਤੀ-ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਸਮਝ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।
ਪੁਰਾਣਤਤ੍ਤ੍ਵਵੇਤ੍ਤਾਰਂ ਲਕ੍ਸ਼ਸ਼ਿष੍ਯਸਮਾਵृਤਮ੍ । ਜਰਾਸ਼ਿਥਿਲਸਰ੍ਵਾਂਗਂ ਵੇਦਵੇਦਾਂਗਪਾਰਗਮ੍
ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਦਾ ਤੱਤ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਲੱਖਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਬੁੱਢਾਪੇ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਵੇਦ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ।
ਦ੍ਰष੍ਟੁਕਾਮੋ ਯਯੌ ਸ਼ੈਲਂ ਮਂਦਰਂ ਚਾਰੁਕਂਦਰਮ੍ । ਨਾਨਾਵਿਹਂਗਸਂਪੂਰ੍ਣਂ ਨਾਨਾਪੁष੍ਪਲਤਾਵृਤਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਨਾਨਾ ਫੁੱਲਦਾਰ ਬੇਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸਰ੍ਵਰ੍ਤੁਕੁਸੁਮੋਪੇਤਂ ਨਾਨਾਗਂਧੋਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍ । ਕਿਨ੍ਨਰਾਣਾਂ ਚ ਮਿਥੁਨੈਰ੍ਗੀਤਪੂਰ੍ਣਮਹਾਗੁਹਮ੍
ਉਹ ਹਰ ਰੁੱਤ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਵੱਖ ਵੱਖ ਸੁਗੰਧਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿਚ ਕਿੰਨਰ ਜੋੜਿਆਂ ਦੇ ਗੀਤ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਸਨ।
ਅਨੇਕਰੂਪਲਾਵਣ੍ਯ ਵਨਿਤੋषਿਤਪਾਦਪਮ੍ । ਲਂਬਮਾਨਵਿਚਿਤ੍ਰਾਭਿਸ੍ਤਾਭਿਃ ਸ਼ੋਭਿਤਪਾਦਪਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਅਨੇਕ ਸੋਹਣੀਆਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਦਰੱਖਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਲਟਕਦੀਆਂ ਸਜਾਵਟਾਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕ ਮਾਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਰਤਿਸ਼੍ਰਮਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਾਨਾਂ ਬੋਧਨਾਦਿਤषਟ੍ਪਦਮ੍ । ਕੂਜਂਤਿ ਚ ਪਿਕਾਃ ਕਾਮਂ ਵਿਯੁਕ੍ਤਾਨਾਂ ਯੁਜੇ ਕਿਲ
ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਕਰਕੇ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਹਨ। ਤੇ ਕੋਇਲਾਂ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਸੱਜਣਾਂ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਨਾਨਾਮੁਨਿਗਣਾਕੀਰ੍ਣਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤਮृਗਚਾਰਿਣਮ੍ । ਅਪ੍ਸਰੋਗਣਸਂਕੀਰ੍ਣਂ ਗਂਧਰ੍ਵਗਣਸੇਵਿਤਮ੍
ਉਹ ਥਾਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਸ਼ਾਂਤ ਸਨ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕ ਸੀ, ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਨਾਨਾਸਿਦ੍ਧਮੁਖੋਦ੍ਭੂਤਗੀਤਪੂਰ੍ਣਵਨਾਂਤਰਮ੍ । ਵਿਚਿਤ੍ਰਫਲਸਂਪੂਰ੍ਣਂ ਨਾਨਾਦੇਵਾਲਯਾਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਉਹ ਜੰਗਲ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਗੀਤਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਅਜੋਕੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਕਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਸਾਦਸ਼ਤਸਂਬਾਧਂ ਨਾਨਾਗृਹਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਸਿਂਹਾਨਨੈਰ੍ਗਜਮੁਖੈਰੁਲੂਕਵਦਨੈਰਥ
ਉਹ ਥਾਂ ਸੈਂਕੜੇ ਮਹਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਘਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਸਿੰਘ, ਹਾਥੀ, ਉਲੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਅਮੁਖੈਰ੍ਵਿਮੁਖੈਰੁਗ੍ਰੈਰਰ੍ਦ੍ਧਵਕ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਮृਗੀਮੁਖੈਃ । ਰੁਰੁਜਂਤੁਕਗੋਧਾਹਿ ਵਾਨਰਰ੍ਕ੍ਸ਼ਮੁਖੈਰਪਿ
ਉਹ ਥਾਂ ਕੁਝ ਚਿਹਰੇ ਬਿਨਾ ਮੂੰਹ ਦੇ, ਕੁਝ ਪਿੱਠ ਵੱਲ ਮੁੜੇ ਹੋਏ, ਕੁਝ ਡਰਾਉਣੇ, ਕੁਝ ਅਧ-ਚਿਹਰੇ, ਕੁਝ ਹਿਰਣ ਦੇ ਚਿਹਰੇ, ਤੇ ਰੂ ਰੂ, ਗਿੱਧੜ, ਗੋਧਾ, ਸੱਪ, ਬਾਂਦਰ, ਤੇ ਰਿੱਛ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਵੀ ਹਨ।
ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਵृਸ਼੍ਚਿਕਭਲ੍ਲੂष੍ਟ੍ਰਸ਼੍ਵਾਨਗਰ੍ਦਭਤੁਂਡਕੈਃ । ਸਮਸ੍ਤਜੀਵਵਦਨਸਦृਸ਼ਾਸ੍ਯੈਰ੍ਗਣੇਸ਼੍ਵਰੈਃ । ਵਲ੍ਲੀਮੁਖੈਰ੍ਵृਕ੍ਸ਼ਮੁਖੈਃ ਸ਼ਿਲਾਵਕ੍ਤ੍ਰੈਰਯੋਮੁਖੈਃ
ਉਹ ਥਾਂ ਬਾਘ, ਬਿਛੂ, ਭੱਲੂ, ਊਠ, ਕੁੱਤਾ, ਗਧਾ, ਤੇ ਸੂਰ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ; ਬੇਲਾਂ, ਰੁੱਖਾਂ, ਪੱਥਰਾਂ ਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵੀ ਹਨ।
ਸ਼ਂਖਮੁਕ੍ਤਾਦਿਜਲਜਵਦਨੈਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍ । ਅਧਿਕਾਂਗੈਰਨਂਗੈਸ਼੍ਚ ਜਟਿਲੈਃ ਸ਼ਿਖਿਮੁਂਡਿਤੈਃ
ਉਹ ਥਾਂ ਸੰਖ, ਮੋਤੀ, ਤੇ ਜਲ-ਜੀਵਾਂ ਵਾਂਗ ਚਿਹਰੇ ਹਨ; ਕੁਝ ਵਧੇਰੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਕੁਝ ਬਿਨਾ ਅੰਗਾਂ ਦੇ, ਕੁਝ ਜਟਾਧਾਰੀ, ਕੁਝ ਚੋਟੀ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਕੁਝ ਮੁੰਡੇ ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਪਤ੍ਰਿਵਕ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਦ੍ਵਿषਡ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰੈਸ੍ਤ੍ਰਿਵਿਗ੍ਰਹਮੁਖੈਰਪਿ । ਘਂਟਾਸ੍ਯੈਃ ਸ਼ੂਰ੍ਪਵਦਨਕਰ੍ਣਪਾਦਮੁਖੈਰਪਿ
ਉਹ ਥਾਂ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ, ਦੋ ਚਿਹਰੇ, ਛੇ ਚਿਹਰੇ, ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਚਿਹਰੇ ਹਨ; ਘੰਟੀ ਦੇ ਮੂੰਹ, ਚੁਲ੍ਹਾ, ਕੰਨ, ਪੈਰ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵੀ ਹਨ।
ਘਂਟਾਮੁਖੈਰ੍ਵੇਣੁਮੁਖੈਃ ਕਿਂਕਿਣੀਵਦਨੈਰਪਿ । ਯਾਦृਗ੍ਵਸ੍ਤੁ ਜਗਤ੍ਯਸ੍ਤਿ ਤਾਦृਸ਼ਾਸ੍ਯੈਰਯੋਮੁਖੈਃ
ਉਹ ਥਾਂ ਘੰਟੀ, ਵਾਂਸਰੀ, ਤੇ ਝੰਕਾਰ ਵਾਲੇ ਚਿਹਰੇ ਹਨ; ਜਿਹੜਾ ਕੁਝ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਸੇ ਵਾਂਗ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵੀ ਹਨ।
ਕੈਸ਼੍ਚਿਨ੍ਨਿਭृਤਕਂਦਰ੍ਪਰੂਪਲਾਵਣ੍ਯਕੋਮਲੈਃ । ਕੋਟਿਸੂਰ੍ਯਪ੍ਰਤੀਕਾਸ਼ੈਸ਼੍ਚਂਦ੍ਰ ਕੋਟਿਸਮਪ੍ਰਭੈਃ
ਕੁਝ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨਿਮਰਤਾ, ਸੁੰਦਰਤਾ, ਰੂਪ, ਤੇ ਨਰਮਤਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਉਹ ਦਸ ਕਰੋੜ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਦਸ ਕਰੋੜ ਚੰਦਾਂ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹਨ।
ਨਾਨਾਵਰ੍ਣੈਰ੍ਵਿਸ਼੍ਵਮੁਖੈਰ੍ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪੈਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਮੁਖੈਃ । ਦ੍ਵਿਮੁਖੈਃ ਪਂਚਵਕ੍ਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਿਮੁਖੈਃ षਣ੍ਮੁਖੈਰਪਿ
ਉਹ ਥਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ, ਵਿਸ਼ਵ-ਚਿਹਰੇ, ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ, ਚਾਰ-ਚਿਹਰੇ, ਦੋ-ਚਿਹਰੇ, ਪੰਜ-ਚਿਹਰੇ, ਤਿੰਨ-ਚਿਹਰੇ, ਤੇ ਛੇ-ਚਿਹਰੇ ਹਨ।
ਏਕਾਨੇਕਮੁਖੈਃ ਸ਼ਾਂਤੈਃ ਸਰ੍ਵਦਾ ਸੁਖਿਭਿਰ੍ਯੁਤਮ੍ । ਨਾਨਾਭੋਗਸਮृਦ੍ਧੈਸ਼੍ਚ ਰਤਿਕਾਮਸਮੈਰਪਿ
ਉਹ ਥਾਂ ਇੱਕ ਜਾਂ ਕਈ ਚਿਹਰੇ, ਸ਼ਾਂਤ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਖ-ਭੋਗਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਰਤੀ-ਕਾਮ ਦੇ ਸੁਖਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਨਾਰਾਯਣਮੁਖੈਰੁਮੇਸ਼ਸਮਵਿਗ੍ਰਹੈਃ । ਨਾਨਾਰੂਪਧਰੈਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੈਃ ਸੇਵਿਤਂ ਮਂਦਰਾਚਲਮ੍
ਉਹ ਥਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਚਿਹਰੇ, ਉਮਾ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ; ਹੋਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਮੰਦਰਾਚਲ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਧੇਨਵੋ ਯਤ੍ਰ ਵੇਦਾਸ਼੍ਚ ਮੀਮਾਂਸਾਵਤ੍ਸ ਸਂਯੁਤਾਃ । ਧਰ੍ਮਾਦਯਃ ਸਵਰ੍ष੍ਮਾਣਃ ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਚ ਕਰ੍ਮਣਾ
ਜਿੱਥੇ ਗਾਂਵਾਂ ਤੇ ਵੇਦ ਹਨ, ਤੇ ਮੀਮਾਂਸਾ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀ ਹਨ; ਧਰਮ ਆਦਿ, ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਸ੍ਮृਤੀਤਿਹਾਸਜਾਤਾਨਿ ਆਗਮਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਰੀਰਿਣਃ । ਸ੍ਥਿਤਾਸ਼੍ਚ ਮਂਦਰੇ ਯਤ੍ਰ ਸਸ਼ੈਲਃ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਃ
ਜਿੱਥੇ ਸ੍ਰਿਤੀਆਂ, ਇਤਿਹਾਸ, ਜਾਤਕ ਤੇ ਆਗਮਾਂ ਸਰੀਰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਹਨ; ਮੰਦਰਾਚਲ ਤੇ ਪਹਾੜ ਸਮੇਤ, ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਉਹ ਥਾਂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਂ ਪੁਰਂ ਪਰਮਸ਼ੋਭਿਤਮ੍ । ਵਾਪੀਤਡਾਗੋਪਵਨਪ੍ਰਾਸਾਦਸ਼ਤਸ਼ੋਭਿਤਮ੍
ਉਸਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਪੋਖਰ, ਤਲਾਬ, ਬਾਗਾਂ ਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਮਹਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸਪ੍ਤਪ੍ਰਾਕਾਰਪਰਿਖਂ ਰਤ੍ਨਾਟ੍ਟਾਲਕਸਂਯੁਤਮ੍ । ਗੋਪੁਰੈਰ੍ਨਵਭਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਵਿਚਿਤ੍ਰਗृਹਸਂਯੁਤਮ੍
ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸੱਤ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਤੇ ਖਾਈਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਜੜੇ ਮੀਨਾਰਾਂ, ਨੌਂ ਦਰਵਾਜਿਆਂ, ਤੇ ਅਜੋਕੇ ਘਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯ ਚਾਪ੍ਰਤਿਮਂ ਤੇਜ ਉष੍ਣਸ਼ੀਤਾਦਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਤਨ੍ਮਧ੍ਯੇ ਨਗਰੀ ਪੁਣ੍ਯਾ ਤਨ੍ਮਧ੍ਯੇ ਚ ਸਭਾ ਸ਼ੁਭਾ
ਉਸਦਾ ਤੇਜ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ, ਠੰਢ, ਆਦਿ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਉਸਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੁੰਦਰ ਸਭਾ ਹੈ।