ਅਤੋऽਸ੍ਯ ਵਿਵਿਧਾ ਪੂਜਾ ਸ਼ਂਕਰਸ੍ਯ ਵਿਧੀਯਤੇ । ਰਜਸ਼੍ਚ ਤਮਸਾਯੁਕ੍ਤਂ ਦਾਰੁਣਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਜ ਤਮ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਕਠੋਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਾਰੁਣਾਪਿ ਤਤਃ ਪੂਜਾ ਸ਼ਂਕਰੇ ਗਤਿਦਾ ਮਤਾ । ਰਜਸ਼੍ਚ ਤਮਸਾਯੁਕ੍ਤਮਲਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਵਰ੍ਤਕਮ੍
ਕਠੋਰ ਪੂਜਾ ਵੀ ਜੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ। ਰਜ ਤੇ ਤਮ ਮਿਲ ਕੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਲੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਪਿ ਤਤਃ ਪੂਜਾ ਸ਼ਂਕਰੇ ਫਲਦਾ ਮਤਾ । ਤਮਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਵਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਮਿਸ਼੍ਰਕਂ ਚ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਕਮ੍
ਜੇ ਪੂਜਾ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਟੁੱਟ ਵੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤਮ ਜਦੋਂ ਸਤ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਪੂਜਾ ਵੀ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮੰਨਣਯੋਗ ਹੈ।
ਮਿਸ਼੍ਰਪੂਜਾ ਵਿਫਲਦਾ ਸ਼ਂਕਰੇ ਲੋਕਸ਼ਂਕਰੇ । ਯਾਦृਸ਼ਂ ਤਾਦृਸ਼ਂ ਵਾਪਿ ਨਿਯਮੇਨਾਰ੍ਚਨਂ ਵਿਭੋਃ
ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਪੂਜਾ ਸ਼ੰਕਰ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਲਈ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ। ਪਰ ਜਿਹੜੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—
ਸ਼ਂਕਰਸ੍ਯਾਸ਼ੁਫਲਦਂ ਯਾਦृਸ਼ਸ੍ਯਾਪਿ ਦੇਹਿਨਃ । ਸ਼ਂਭੁਰੁਵਾਚ- ਏਤਤ੍ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਵਿਧਾਨਂ ਭਸ੍ਮਨੋऽਨਘ
ਸ਼ੰਕਰ ਉਹ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਉਹਦੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਲਦੀ ਫਲ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਹ ਭਸਮ ਦੀ ਰੀਤ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਵਰਣਨ ਹੋਇਆ।
ਵਕ੍ਤृਸ਼੍ਰੋਤृਜਨਾਨਾਂ ਚ ਸਮਸ੍ਤਾਘਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਦੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਦ੍ਮਪੁਰਾਣੇ ਪਾਤਾਲਖਂਡੇ ਸ਼ਿਵਰਾਘਵਸਂਵਾਦੇ ਭਸ੍ਮੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਵਿਧਾਨਂ ਨਾਮਾष੍ਟੋਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਾਤਾਲ ਖੰਡ ਵਿਚ ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਰਾਘਵ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿਚ 'ਭਸਮ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਵਿਧੀ' ਨਾਂ ੧੦੮ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਸ਼ਂਭੁਰੁਵਾਚ- ਅਤ੍ਰ ਤੇ ਕੀਰ੍ਤਯਿष੍ਯਾਮਿ ਕਥਾਂ ਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਿਨੀਮ੍ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਯਾਂ ਪ੍ਰਾਪ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਸ਼ਿਵਭਕ੍ਤਿਮਨੁਤ੍ਤਮਾਮ੍
ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਐਸੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਇਕ ਧਰਮੀ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਭਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ।
ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਰ੍ਨਾਮ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰੋ ਮਹਾਵਿਦ੍ਯੋ ਮਹਾਮਤਿਃ । ਬਹੁਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਵੀਣਸ਼੍ਚ ਨੀਤਿਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਰਦਃ
ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਸੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨੀ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਕਈ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਨੀਤੀ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ।
ਨ ਯष੍ਟਾ ਨ ਚ ਦਾਤਾ ਚ ਨ ਦੇਵਾਨਾਂ ਚ ਪੂਜਕਃ । ਨ ਚਾਧ੍ਯਾਪਯਿਤਾ ਵੇਦਂ ਨ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਾ ਸ਼੍ਰੁਤਸ੍ਯ ਚ
ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਕਦੇ ਯਜਨ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਨਾ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਨਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਨਾ ਉਹ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਸੁਣੀ ਹੋਈ ਗੱਲ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਨ ਪੁਰਾਣੇਤਿਹਾਸਾਨਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤੀਨਾਮਾਗਮਸ੍ਯ ਵਾ । ਯਤ੍ਨਾਦ੍ਭੋਕ੍ਤਾ ਤਥਾ ਦੇਹਸਂਸ੍ਕਾਰੈਕਪ੍ਰਵਰ੍ਤਕਃ
ਉਹ ਪੁਰਾਣੇ, ਇਤਿਹਾਸ, ਸ਼੍ਰੁਤੀਆਂ ਜਾਂ ਆਗਮਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਿਰਫ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਵਿਚ ਹੀ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਤਾਦृਸ਼ਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜਸ੍ਯਾਥ ਸਮਾਲਕ੍ਸ਼੍ਯਾਯੁਰਤ੍ਯਗਾਤ੍ । ਲਕ੍ਸ਼ਾਂਤਰੇ ਤਥੈਕਸ੍ਮਿਨ੍ਵਤ੍ਸਰੇ ਮਾਸਿ ਪਂਚਮੇ
ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਦੋਂ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ। ਲੱਖਾਂ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ—
ਤृਤੀਯ ਦਿਵਸੇ ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਾਂ ਪੁਰਾਣਂ ਸ਼੍ਰੁਤਵਾਨਿਦਮ੍ । ਸ੍ਵਸਂਪਾਦਿਤਵਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਯੇਨ ਦਾਨਂ ਨ ਵੈ ਕृਤਮ੍
ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਿਆ। ਪਰ ਆਪਣੇ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਧਨ ਨਾਲ ਵੀ, ਉਸ ਨੇ ਕਦੇ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
ਦਿਨੇਦਿਨੇ ਭੁਜ੍ਯਮਾਨਂ ਨਿਃਸਾਰਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕ੍ਰਮੇਣ ਹਿ । ਵਰ੍षਾਣ੍ਯੇਵ ਚ ਤਾਵਂਤਿ ਨਰਕੇ ਪਚ੍ਯਤੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਰੋਜ਼-ਰੋਜ਼ ਜੋ ਖਾਂਦਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਨਿਕੰਮਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿੰਨੇ ਸਾਲ ਉਹ ਖਾਂਦਾ ਰਿਹਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਉਹ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਰੂਰ ਸਜ਼ਾ ਭੁਗਤਦਾ ਹੈ।
ਕृਮਿਯੋਨਿਸਹਸ੍ਰਂ ਚ ਅਨੁਭੂਯ ਤਤਃ ਪਰਮ੍ । ਦਰਿਦ੍ਰੋ ਵ੍ਯਾਧਿਤੋऽਬਂਧੁਰ੍ਦੁष੍ਟਭਾਰ੍ਯੋ ਬਹੁਪ੍ਰਜਃ
ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਜਨਮ ਭੋਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮੰਦਾ, ਬੀਮਾਰ, ਬਿਨਾ ਮਿੱਤਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਮਾੜੀ ਵਹੁਟੀ ਤੇ ਵੱਧ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਿਨੇਦਿਨੇ ਭਿਕ੍ਸ਼ਿਤੇਨ ਯਾਚਿਤੇਨ ਚ ਜੀਵਨਮ੍ । ਯਨ੍ਨ ਕ੍ਵਾਪਿ ਚ ਬੀਜਾਨਾਂ ਮਗ੍ਨਾਨਾਮਥ ਮਾਰ੍ਗਣਾਤ੍
ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਮੰਗ ਕੇ ਜਾਂ ਮੰਗੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਾ ਕੇ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ। ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ, ਬੀਜਾਂ ਵਿਚ ਲੁਕ ਕੇ ਜਾਂ ਲੱਭ ਕੇ ਵੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਲਬ੍ਧੇਨਜੀਵਨਂ ਕਰ੍ਮ ਭृਤ੍ਯਾਨਾਮਥ ਜੀਵਨਮ੍ । ਮਧ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਵਿਹੀਨਸ਼੍ਚ ਨੇਤ੍ਰਹੀਨਃ ਸ੍ਖਲਨ੍ਮਲਃ
ਜੋ ਕੁਝ ਰੋਜ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਨੌਕਰਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਬੇਹਰਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਅੰਨਾ, ਕੋਈ ਲੜਖੜਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੋਈ ਗੰਦਲਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਪੁਰਾਣਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਾਵਿਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਰ੍ਭृਸ਼ਦੁਃਖਿਤਃ । ਮਨਸਾ ਚਿਂਤਯਚ੍ਚੇਦਂ ਸ੍ਮਾਰਂ ਸ੍ਮਾਰਂ ਦ੍ਵਿਜਾਧਮਃ
ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਵਿਕਸ਼ਵਾਕੂ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖੀ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਦੁਜਾੜਾ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ।
ਰੂਪਪੁष੍ਪੈਰ੍ਮਾਹਿष੍ਮਯੀ ਦੁਰ੍ਗਾਪਿ ਫਲਵਰ੍ਜਿਤਾ । ਤਥਾ ਪੁਰਾਣਰਹਿਤਾ ਵਿਦ੍ਯਾ ਨੋ ਗਤਿਦਰ੍ਸ਼ਨੀ
ਜੇਕਰ ਮਾਹਿਸ਼ਮਈ ਨੂੰ ਸੋਹਣੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਪੂਜਿਆ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਭੈਂਸ ਦੇ ਫੁੱਲ ਹੋਣ ਤਾਂ ਕੋਈ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਰਾਣਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਗਿਆਨ ਵੀ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦਾ।
ਬਹੁਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਸਮਭ੍ਯਸ੍ਯ ਬਹੁਵੇਦਾਨ੍ਸਵਿਸ੍ਤਰਾਨ੍ । ਪੁਂਸੋਸ਼੍ਰੁਤਪੁਰਾਣਸ੍ਯ ਸਮ੍ਯਗ੍ਯਾਤਿ ਨ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੇ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹ ਲੈਣ ਤੇ ਵੀ, ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪੁਰਾਣਾ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਲ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਸ਼ਂਭੁਰੁਵਾਚ- ਏਵਂ ਚਿਂਤਯਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਅਕਾਲਮਰਣਂ ਤ੍ਵਭੂਤ੍ । ਯਮਲੋਕਂ ਗਤਸ਼੍ਚਾਥ ਯਮੇਨ ਪਰਿਭਾषਿਤਃ
ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਜਦ ਉਹ ਇਹ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਆ ਗਈ। ਉਹ ਯਮ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਗਿਆ ਤੇ ਯਮ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਯਮ ਉਵਾਚ- ਅਨੇਕਪਾਪਯੁਕ੍ਤੋਸਿ ਪੁਣ੍ਯਂ ਨੈਵ ਮਹਤ੍ਤਵ । ਨ ਵੇਦਾਧ੍ਯਾਪਨਾਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਪਾਪਂ ਚ ਵਿਦਿਤਂ ਤਵ
ਯਮ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਤੂੰ ਅਨੇਕ ਪਾਪਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈਂ, ਤੇਰਾ ਪੁੰਨ ਵੀ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਪੁੰਨ ਨਹੀਂ ਕਮਾਇਆ, ਤੇਰੇ ਪਾਪ ਸਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹਨ।
ਕੋਟਿਵਰ੍षਾਣਿ ਨਰਕੇ ਤਵਸ੍ਥਿਤਿਰਿਤਿ ਦ੍ਵਿਜ । ਆਯੁਰਸ੍ਤਿ ਤਵਾਤ੍ਯਲ੍ਪਂ ਗਮ੍ਯਤਾਂ ਪੌਰ੍ਵਿਕੀਂ ਤਨੁਮ੍
ਹੇ ਦੁਜਾੜਾ, ਤੈਨੂੰ ਨਰਕ ਵਿਚ ਦਸ ਕਰੋੜ ਸਾਲ ਰਹਿਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਤੇਰੀ ਉਮਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ—ਹੁਣ ਪਿੱਛਲੀ ਜਨਮ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰ ਫੇਰ ਲੈ।
ਕੁਰੁ ਪੁਣ੍ਯਂ ਹਿਤਂ ਦਾਨਂ ਦੇਵਤਾਪੂਜਨਂ ਜਪਮ੍ । ਸਾਂਗਮਧ੍ਯਾਪਨਂ ਵਿਪ੍ਰ ਭੋਜਨਂ ਭਸ੍ਮਧਾਰਣਮ੍
ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰ, ਦਾਨ ਦੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ, ਜਪ ਕਰ, ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ, ਤੇ ਭਸਮ ਲਾ।
ਭਜ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਂ ਦੇਵਂ ਦੇਵਦੇਵਮੁਮਾਪਤਿਮ੍ । ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਮਮ ਲੋਕਂ ਨ ਗਚ੍ਛਸਿ
ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰ। ਸਿਰਫ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਵੇਂਗਾ।
ਯਤ੍ਕਿਂਚਿਤ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਪਾਪਿਨ੍ਪੁਰਾਣਂ ਸ਼ृਣੁ ਸਾਦਰਮ੍ । ਤਤਸ੍ਤਚ੍ਛ੍ਰਵਣਾਦੇਵ ਨੇਕ੍ਸ਼ਸੇ ਮਮ ਯਾਤਨਾਃ
ਹੇ ਪਾਪੀ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਪੁਰਾਣਾ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਉਸ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੀਆਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣਗੀਆਂ।
ਯਮਸ੍ਯ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਸ੍ਵਾਂ ਯਯੌ ਤਨੁਮ੍ । ਅਥੇਸ਼ਪੂਜਨਕृਤੇ ਯਤ੍ਨਮਾਸ੍ਥਾਯ ਸ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਯਮ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਦੁਜਾੜਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਅਗਮਨ੍ਮੁਨਿਵਰ੍ਯਂ ਤੁ ਜਾਬਾਲਿਸ਼ਿਵਪੂਜਕਮ੍ । ਤਪਃ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਸਂਪਨ੍ਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ੍ਮृਤਿਵਿਵੇਚਕਮ੍
ਉਹ ਜਾਬਾਲੀ ਨਾਮਕ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਭਗਤ ਸੀ, ਤਪ ਤੇ ਪਾਠ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਤੇ ਸ਼੍ਰੁਤੀ-ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਸਮਝ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।
ਪੁਰਾਣਤਤ੍ਤ੍ਵਵੇਤ੍ਤਾਰਂ ਲਕ੍ਸ਼ਸ਼ਿष੍ਯਸਮਾਵृਤਮ੍ । ਜਰਾਸ਼ਿਥਿਲਸਰ੍ਵਾਂਗਂ ਵੇਦਵੇਦਾਂਗਪਾਰਗਮ੍
ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਦਾ ਤੱਤ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਲੱਖਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਬੁੱਢਾਪੇ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਵੇਦ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ।
ਦ੍ਰष੍ਟੁਕਾਮੋ ਯਯੌ ਸ਼ੈਲਂ ਮਂਦਰਂ ਚਾਰੁਕਂਦਰਮ੍ । ਨਾਨਾਵਿਹਂਗਸਂਪੂਰ੍ਣਂ ਨਾਨਾਪੁष੍ਪਲਤਾਵृਤਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਨਾਨਾ ਫੁੱਲਦਾਰ ਬੇਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।