ਤਤਃ ਪਯਃ ਸੇਚਨੇ ਚ ਗਦਿਤਃ ਕਪਿਲਾ ਮਨੁਃ । ਅਮृਤਂ ਦੇਵਿ ਤੇ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਪਵਿਤ੍ਰਮਿਹ ਵਰ੍ਦ੍ਧਿਤਮ੍
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਦੁੱਧ ਛਿੜਕਿਆ ਗਿਆ, ਕਪਿਲਾ ਮਨੁ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੇਰਾ ਇਹ ਦੁੱਧ ਇੱਥੇ ਵਧ ਗਿਆ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਇਹ ਤਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਹੈ।'
ਤਵਪ੍ਰਸਾਦਾਨ੍ਮੁਚ੍ਯਂਤੇ ਮਨੁਜਾਃ ਸਰ੍ਵਪਾਪ੍ਮਨਃ । ਪ੍ਰਣਵੇਨਾਵਹੇਦ੍ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਭਸ੍ਮਨੋ ਵਟਕਾਨਥ
ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ 'ਓਮ' ਉਚਾਰ ਕੇ, ਭਸਮ ਦੇ ਗੋਲੀਆਂ ਬਣਾਕੇ, ਉਹ ਲਗਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਣੋਰਣੀਯਾਨਿਤਿ ਹਿ ਮਂਤ੍ਰੇਣ ਤੁ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਸ਼ਂਭੁਰੁਵਾਚ- ਇਤ੍ਥਂ ਤੁ ਭਸ੍ਮਸਂਪਾਦ੍ਯ ਸ਼ੁष੍ਕਮਾਦਾਯ ਮਂਤ੍ਰਵਿਤ੍
'ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ—ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੱਕੀ ਭਸਮ ਤਿਆਰ ਕਰੇ।
ਪ੍ਰਣਵੇਨ ਵਿਮृਜ੍ਯਾਥ ਸਪ੍ਤਪ੍ਰਣਵਮਂਤ੍ਰਿਤਮ੍ । ਈਸ਼ਾਨੇਨ ਸ਼ਿਰੋਦੇਸ਼ਂ ਮੁਖਂ ਤਤ੍ਪੁਰੁषੇਣ ਚ
ਫਿਰ 'ਓਮ' ਨਾਲ ਮਲ ਕੇ, ਸੱਤ ਵਾਰੀ 'ਓਮ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਈਸ਼ਾਨ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸਿਰ ਨੂੰ ਤੇ ਤਤਪੁਰੁਸ਼ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਮੁੰਹ ਨੂੰ ਛੂਹਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਉਰੋਦੇਸ਼ਮਘੋਰੇਣ ਗੁਹ੍ਯਂ ਵਾਮੇਨ ਮਂਤ੍ਰਯੇਤ੍ । ਸਦ੍ਯੋਜਾਤੇਨ ਵੈ ਪਾਦੌ ਸਰ੍ਵਾਂਗਂ ਪ੍ਰਣਵੇਨ ਤੁ
ਛਾਤੀ 'ਅਘੋਰਾ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਗੁਪਤ ਅੰਗ 'ਵਾਮਦੇਵ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਪੈਰ 'ਸਦ੍ਯੋਜਾਤ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਤੇ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ 'ਓਮ' ਨਾਲ ਛੂਹਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਤ ਉਦ੍ਧੂਲ੍ਯ ਸਰ੍ਵਾਂਗਮਾਪਾਦਤਲਮਸ੍ਤਕਮ੍ । ਤਤ ਆਚਮ੍ਯ ਵਸਨਂ ਧੌਤਂ ਸ਼੍ਵੇਤਂ ਪ੍ਰਧਾਰਯੇਤ੍
ਫਿਰ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਤਲਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਿਰ ਦੇ ਚੋਟੀ ਤੱਕ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਾਣੀ ਚੱਖ ਕੇ, ਧੋਤਾ ਹੋਇਆ ਚਿੱਟਾ ਕੱਪੜਾ ਪਹਿਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪੁਨਰਾਚਮ੍ਯ ਕਰ੍ਮ ਸ੍ਵਂ ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਤਿ ਸਰ੍ਵਤਃ । ਤਤੋ ਭਸ੍ਮਸਮਾਦਾਯ ਪ੍ਰਮृਜ੍ਯ ਪ੍ਰਣਵੇਨ ਤੁ
ਫੇਰ ਪਾਣੀ ਚੱਖ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਭਸਮ ਲੈ ਕੇ, 'ਓਮ' ਨਾਲ ਮਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਂ ਤ੍ਰਿਗੁਣਾਧਾਰਂ ਤ੍ਰਯਾਣਾਂ ਜਨਕਂ ਵਿਭੁਮ੍ । ਸ੍ਮਰਨ੍ਨਮਃ ਸ਼ਿਵਾਯੇਤਿ ਲਲਾਟੇ ਤੁ ਤ੍ਰਿਪੁਂਡ੍ਰਕਮ੍
ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ 'ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ' ਆਖ ਕੇ, ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਧਾਰਾਂ ਵਾਲੀ ਭਸਮ ਲਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਨਮਃ ਸ਼ਿਵਾਭ੍ਯਾਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਬਾਹ੍ਵੋਰ੍ਵਾਪਿ ਤ੍ਰਿਪੁਂਡ੍ਰਕਮ੍ । ਅਘੋਰਾਯ ਨਮ ਇਤਿ ਉਭਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਪ੍ਰਕੋष੍ਠਯੋਃ
'ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਦੋ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ' ਆਖ ਕੇ, ਦੋਵਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਧਾਰਾਂ ਵਾਲੀ ਭਸਮ ਲਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। 'ਅਘੋਰਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ' ਆਖ ਕੇ, ਦੋਵਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ ਲਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਭੀਮਾਯੇਤਿ ਤਤਃ ਪृष੍ਠੇ ਸ਼ਿਰੋਧਿ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਤਥਾ । ਨੀਲਕਂਠਾਯ ਸ਼ਿਰਸਿ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨੇ ਨਮਃ
'ਭੀਮ ਨੂੰ' ਆਖ ਕੇ ਪਿੱਠ ਤੇ ਸਿਰ ਦੇ ਪਿੱਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ, 'ਨੀਲਕੰਠ ਨੂੰ' ਆਖ ਕੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ, 'ਸਭ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ' ਵੀ ਆਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲ੍ਯਾਥ ਤਤੋ ਹਸ੍ਤੌ ਕਰ੍ਮਾਨੁष੍ਠਾਨਮਾਚਰੇਤ੍ । ਸ਼ਿਵ ਉਵਾਚ- ਯੂਯਮੇਵਂ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਭਸ੍ਮ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਘृष੍ਯ ਚ
ਫਿਰ ਹੱਥ ਧੋ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਬ ਕਰਨ। ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਭਸਮ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਮਲ ਕੇ—'
ਗੁਣਾਨ੍ਧਾਰਯਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਤਾਸ੍ਤਤਃ ਸ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਥ ਵੈ ਪ੍ਰਜਾਃ । ਸ਼ਂਭੁਰੁਵਾਚ- ਇਤ੍ਥਂ ਸ਼ਿਵੋਦਿਤਾ ਦੇਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਮਹੇਸ਼੍ਵਰਾਃ
'ਗੁਣ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।' ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਮਹੇਸ਼—'
ਤਥਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਚ ਵਿਧਿਨਾ ਹਮਹਮਿਕਯਾ ਤਦਾ । ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਬੋਧਨਾਸ਼ਕ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸ਼ਿਵਮੂਚਿਰੇ
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਵੱਡਿਆਈ ਵਿਚ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ ਰਹੇ, ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਕਂ ਗੁਣਂ ਧਾਰਯੇਤ੍ਕੋ ਵਾ ਸ਼ਿਵਃ ਪ੍ਰਾਹ ਸੁਤਾਨਥ । ਕਰ੍ਮਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਤਥਾ ਜ੍ਞਾਨਂ ਮੁਖਰੇਣ੍ਵੈਵ ਨਸ਼੍ਯਤਿ
'ਕਿਹੜਾ ਗੁਣ ਧਾਰਨ ਕਰੀਏ? ਕੌਣ? ਹੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: ਜਦੋਂ ਕਰਮ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਅਹੰਕਾਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।'
ਅਲ੍ਪਾਯੁਰ੍ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਮਨੁਭਿਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯ ਜੀਵਿਤਮ੍ । ਯੋऽਹਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਂਡਮਾਲਾਭਿਰ੍ਭੂषਿਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਗੋਪਨਮ੍
'ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਉਮਰ ਘੱਟ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮਨੂ ਨਾਲ ਹੈ। ਮੈਂ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮੰਡਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।'
ਰਜੋਗੁਣਮਵष੍ਟਭ੍ਯ ਨ ਚ ਜਾਨਾਸਿ ਮਾਂ ਤਦਾ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਧਿਕਬਲੋ ਵਿष੍ਣੁਰਾਯੁषਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋऽਧਿਕਃ
'ਤੂੰ ਰਜੋ ਗੁਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ। ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।'
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਂਡਮਾਲਾਭਰਣੇ ਮਹੇਸ਼ਸ੍ਯ ਮਮੈਵ ਤੁ । ਚਤੁਰ੍ਨਿਃਸ਼੍ਵਾਸਮਾਤ੍ਰੇਣ ਵਿष੍ਣੋਰਾਯੁਰੁਦਾਹृਤਮ੍
'ਮਹੇਸ਼ ਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮੰਡਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਉਮਰ ਸਿਰਫ ਚਾਰ ਸਾਹਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।'
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋऽਧਿਕਸਤ੍ਵਤ੍ਵਾਤ੍ਸਤ੍ਵਮਾਲਂਬਤਾਂ ਹਰਿਃ । ਜਾਨਾਤਿ ਸਰ੍ਵਕਾਲਂ ਮਾਂ ਕ੍ਵਚਿਦੇਵ ਨ ਵਿਸ੍ਮਰੇਤ੍
'ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਸ਼ਨੂ ਸਤੋਗੁਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਤੋਗੁਣ ਤੇ ਆਸਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਰ ਵੇਲੇ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਦਾ।'
ਸਾਤ੍ਵਿਕੈਕੈਵ ਪੂਜਾਸ੍ਯ ਰਾਜਸੀ ਤਾਮਸੀ ਨ ਤੁ । ਸ਼ਾਂਤਂ ਸ਼ਿਵਂ ਸਤ੍ਵਗੁਣਂ ਰਜਵਕ੍ਤ੍ਰਾਵਮਾਨਤਃ
ਉਸ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਤਵਿਕ ਪੂਜਾ ਹੀ ਮੰਨਣਯੋਗ ਹੈ, ਰਾਜਸੀ ਜਾਂ ਤਾਮਸੀ ਨਹੀਂ। ਜਿੱਥੇ ਰਜ ਜਾਂ ਤਮ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਓਥੇ ਠੰਢ-ਚੈਨ, ਮੰਗਲ ਅਤੇ ਸਾਤਵਿਕ ਸੁਭਾਵ ਘੱਟ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
ਨਭੋਨੀਲਂ ਤਥਾ ਚੈਵ ਗੁਣਂ ਸ਼ਂਭੁਸ੍ਤਥਾਭਜਤ੍ । ਸਤ੍ਵਂ ਰਜਸ੍ਤਮਸ਼੍ਚਾਪਿ ਦਧਾਰ ਚ ਪੁਰਾ ਕਿਲ
ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਦਾ ਰੰਗ ਨੀਲਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਵੀ ਉਹ ਗੁਣ ਅਪਣਾਇਆ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸਤ, ਰਜ ਤੇ ਤਮ ਤਿੰਨੇ ਗੁਣ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਸਨ।
ਅਤੋऽਸ੍ਯ ਵਿਵਿਧਾ ਪੂਜਾ ਸ਼ਂਕਰਸ੍ਯ ਵਿਧੀਯਤੇ । ਰਜਸ਼੍ਚ ਤਮਸਾਯੁਕ੍ਤਂ ਦਾਰੁਣਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਜ ਤਮ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਕਠੋਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਾਰੁਣਾਪਿ ਤਤਃ ਪੂਜਾ ਸ਼ਂਕਰੇ ਗਤਿਦਾ ਮਤਾ । ਰਜਸ਼੍ਚ ਤਮਸਾਯੁਕ੍ਤਮਲਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਵਰ੍ਤਕਮ੍
ਕਠੋਰ ਪੂਜਾ ਵੀ ਜੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ। ਰਜ ਤੇ ਤਮ ਮਿਲ ਕੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਲੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਪਿ ਤਤਃ ਪੂਜਾ ਸ਼ਂਕਰੇ ਫਲਦਾ ਮਤਾ । ਤਮਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਵਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਮਿਸ਼੍ਰਕਂ ਚ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਕਮ੍
ਜੇ ਪੂਜਾ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਟੁੱਟ ਵੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤਮ ਜਦੋਂ ਸਤ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਪੂਜਾ ਵੀ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮੰਨਣਯੋਗ ਹੈ।
ਮਿਸ਼੍ਰਪੂਜਾ ਵਿਫਲਦਾ ਸ਼ਂਕਰੇ ਲੋਕਸ਼ਂਕਰੇ । ਯਾਦृਸ਼ਂ ਤਾਦृਸ਼ਂ ਵਾਪਿ ਨਿਯਮੇਨਾਰ੍ਚਨਂ ਵਿਭੋਃ
ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਪੂਜਾ ਸ਼ੰਕਰ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਲਈ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ। ਪਰ ਜਿਹੜੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—
ਸ਼ਂਕਰਸ੍ਯਾਸ਼ੁਫਲਦਂ ਯਾਦृਸ਼ਸ੍ਯਾਪਿ ਦੇਹਿਨਃ । ਸ਼ਂਭੁਰੁਵਾਚ- ਏਤਤ੍ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਵਿਧਾਨਂ ਭਸ੍ਮਨੋऽਨਘ
ਸ਼ੰਕਰ ਉਹ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਉਹਦੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਲਦੀ ਫਲ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਹ ਭਸਮ ਦੀ ਰੀਤ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਵਰਣਨ ਹੋਇਆ।
ਵਕ੍ਤृਸ਼੍ਰੋਤृਜਨਾਨਾਂ ਚ ਸਮਸ੍ਤਾਘਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਦੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਦ੍ਮਪੁਰਾਣੇ ਪਾਤਾਲਖਂਡੇ ਸ਼ਿਵਰਾਘਵਸਂਵਾਦੇ ਭਸ੍ਮੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਵਿਧਾਨਂ ਨਾਮਾष੍ਟੋਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਾਤਾਲ ਖੰਡ ਵਿਚ ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਰਾਘਵ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿਚ 'ਭਸਮ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਵਿਧੀ' ਨਾਂ ੧੦੮ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਸ਼ਂਭੁਰੁਵਾਚ- ਅਤ੍ਰ ਤੇ ਕੀਰ੍ਤਯਿष੍ਯਾਮਿ ਕਥਾਂ ਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਿਨੀਮ੍ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਯਾਂ ਪ੍ਰਾਪ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਸ਼ਿਵਭਕ੍ਤਿਮਨੁਤ੍ਤਮਾਮ੍
ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਐਸੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਇਕ ਧਰਮੀ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਭਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ।
ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਰ੍ਨਾਮ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰੋ ਮਹਾਵਿਦ੍ਯੋ ਮਹਾਮਤਿਃ । ਬਹੁਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਵੀਣਸ਼੍ਚ ਨੀਤਿਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਰਦਃ
ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਸੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨੀ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਕਈ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਨੀਤੀ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ।
ਨ ਯष੍ਟਾ ਨ ਚ ਦਾਤਾ ਚ ਨ ਦੇਵਾਨਾਂ ਚ ਪੂਜਕਃ । ਨ ਚਾਧ੍ਯਾਪਯਿਤਾ ਵੇਦਂ ਨ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਾ ਸ਼੍ਰੁਤਸ੍ਯ ਚ
ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਕਦੇ ਯਜਨ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਨਾ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਨਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਨਾ ਉਹ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਸੁਣੀ ਹੋਈ ਗੱਲ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ।