ਕ੍ਰੌਂਚੀ ਕਥਮਹਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਯਤ੍ਨਤਃ । ਕਾਹਂ ਕੁਤ੍ਰਸ੍ਥਿਤਾ ਚਾਪਿ ਕਥਮਤ੍ਰਾਗਤਾ ਸਤੀ
ਕ੍ਰੌਂਚੀ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਕਿੱਥੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈਂ ਤੇ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਆਈਂ? ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਕਾਲੈਃ ਕਿਯਦ੍ਭਿਰ੍ਮਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ੀਣਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਿਯਾਸ੍ਯਤਿ । ਸ਼ਚ੍ਯੁਵਾਚ- ਪਦ੍ਮਗਨ੍ਧੇ ਪੁਰਾ ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਕ੍ਰੌਂਚੀ ਪਕ੍ਸ਼ਿਸਮੁਦ੍ਭਵਾ
ਮੇਰਾ ਚੰਗਾ ਕਰਮ ਕਿੰਨੇ ਸਮੇਂ ਚ ਘਟ ਜਾਵੇਗਾ? — ਸ਼ਚੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪਹਿਲਾਂ ਤੂੰ ਕ੍ਰੌਂਚੀ ਸੀ, ਪੰਛੀਆਂ ਵਿਚ ਜੰਮੀ, ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਕਮਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਸੀ।
ਅਮੇਧ੍ਯਮਾਮਿषਂ ਕੀਟਾਨ੍ਭਕ੍ਸ਼ਯਂਤੀ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ਸ੍ਥਿਤਾ । ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਤਰੁਰੇਕੋऽਸ੍ਤਿ ਗਙ੍ਗਾਤੀਰੇ ਮਨੋਰਮੇ
ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਤੇ ਮੈਲਾ ਮਾਸ ਤੇ ਕੀੜੇ ਖਾਂਦੀ ਸੀ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਇਕ ਵੱਡਾ ਬੋਹੜ ਦਾ ਰੁੱਖ ਸੀ।
ਤਤ੍ਰ ਨੀਡਂ ਵਿਨਿਰ੍ਮਾਯ ਭਵਤ੍ਯਾ ਵਸਤਿਃ ਕृਤਾ । ਏਕਦਾ ਕृष੍ਣਸਰ੍ਪੇਣ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਪਾਦਪੇ
ਉੱਥੇ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਘੋਸਲਾ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਇਕ ਦਿਨ, ਉਸ ਬੋਹੜ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵਿਚ ਇਕ ਕਾਲਾ ਸੱਪ ਆ ਗਿਆ।
ਨੀਡਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਦष੍ਟਾ ਤ੍ਵਂ ਸਹਸਾ ਪਂਚਤਾਂ ਗਤਾ । ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਤਵ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਸ ਸਰ੍ਪੋ ਭਕ੍ਸ਼ਯਤ੍ਕ੍ਰੁਧਾ
ਉਹ ਸੱਪ ਘੋਸਲੇ ਵਿਚ ਆਇਆ, ਤੈਨੂੰ ਡੰਸ ਲਿਆ ਤੇ ਤੂੰ ਓਥੇ ਹੀ ਮਰ ਗਈ। ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਸੱਪ ਨੇ ਤੇਰਾ ਸਾਰਾ ਮਾਸ ਖਾ ਲਿਆ।
ਸ੍ਥਿਤਾਨਿ ਤਤ੍ਰੈਵਾਸ੍ਥੀਨਿ ਨਿਰ੍ਮਾਂਸਾਨਿ ਵਰਾਨਨੇ । ਕਦਾਚਿਤ੍ਪਵਨੈਰ੍ਭਦ੍ਰੇ ਮਹਦ੍ਭਿਃ ਸ ਚ ਪਾਤਿਤਃ
ਤੇਰੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਮਾਸ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਓਥੇ ਹੀ ਪਈਆਂ ਰਹਿ ਗਈਆਂ, ਸੋਹਣੀਏ। ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੱਡੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਹ ਸੱਪ ਵੀ ਓਥੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਭਗ੍ਨਃ ਪਪਾਤ ਗਙ੍ਗਾਯਾਂ ਸਮੂਲੋऽਪਿ ਵਰਾਂਗਨੇ । ਗਙ੍ਗਾਯਾਂ ਪਤਿਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧੇ ਧਰਣੀਰੁਹੇ
ਉਹ ਰੁੱਖ ਟੁੱਟ ਕੇ, ਜੜ੍ਹ ਸਮੇਤ, ਗੰਗਾ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਸੋਹਣੀਏ। ਜਦ ਉਹ ਬੋਹੜ ਗੰਗਾ ਵਿਚ ਡਿੱਗਿਆ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਰੁੱਖ—
ਗਙ੍ਗਾਜਲੈਃ ਪ੍ਲਾਵਿਤਾਨਿ ਤਾਨ੍ਯਸ੍ਥੀਨਿ ਤਵੋਤ੍ਤਮੇ । ਯਾਵਦਸ੍ਥੀਨਿ ਗਙ੍ਗਾਯਾਂ ਤਾਵਤ੍ਤਿष੍ਠਂਤਿ ਤਾਨਿ ਚ
ਤੇਰੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਜਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਤੇਰੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਗੰਗਾ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹੋਨਾ ਸਮਾਂ ਉਹ ਓਥੇ ਹੀ ਰਹਿਣਗੀਆਂ।
ਤਾਵਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਾਮਿਸੁਭਗਾ ਭਵਿष੍ਯਸਿ ਸਦੈਵ ਹਿ । ਇਤਿ ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਪਦ੍ਮਗਂਧੇ ਮਯਾਧੁਨਾ
ਉਹੋਨਾ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਰਹੇਂਗੀ। ਹੇ ਪਦਮਗੰਧੇ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਯੇਨ ਪੁਣ੍ਯਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਸ਼ਕ੍ਰੋऽਪਿ ਵਸ਼ਗਸ੍ਤਵ । ਧਨ੍ਯਾ ਤੁ ਜਾਹ੍ਨਵੀ ਦੇਵੀ ਕ੍ਰੌਂਚੀ ਯਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਸਾਦਤਃ
ਜਿਸ ਦੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਵੀ ਤੇਰੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਹੈ। ਸੱਚਮੁੱਚ, ਜਹਨਵੀ ਦੇਵੀ ਧੰਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਕ੍ਰੌਂਚੀ—
ਤ੍ਵਮਸ੍ਪृਸ਼੍ਯਾਸਿ ਚਾਣ੍ਡਾਲੈਰਂਕੇਸ੍ਵਪਿषਿ ਵਜ੍ਰਿਣਃ । ਤੇਨਾਪਮਾਨਿਤਾ ਸਾਧ੍ਵੀ ਸ਼ਕ੍ਰੇਣਾਪਿ ਪੁਲੋਮਜਾ
ਤੂੰ ਚੁਹੜਿਆਂ ਵਲੋਂ ਵੀ ਅਸਪ੍ਰਸ਼ਿਆ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈਂ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ। ਉਸ ਇੰਦਰ ਨੇ, ਪੁਲੋਮਜਾ, ਉਸ ਚੰਗੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵੀ ਅਪਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਪਰਿਮ੍ਲਾਨਮੁਖਾਂਭੋਜਾ ਸਾ ਜਗਾਮ ਯਥਾਗਤਾ । ਸ਼ਕ੍ਰਾਂਕ ਏਵ ਸਾ ਤਸ੍ਥੌ ਪਦ੍ਮਗਨ੍ਧਾ ਵਰਾਂਗਨਾ
ਉਸ ਦਾ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਮੁਰਝਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਆਈ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਚਲੀ ਗਈ। ਪਦਮਗੰਧਾ, ਉਹ ਸੋਹਣੀ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ।
ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਹृਦਯੇ ਤਸ੍ਯਾ ਜਾਗਰੂਕਮਿਵਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਅਥੈਕਦਾ ਸੁਰਾਧੀਸ਼ਃ ਸੁਪ੍ਰੀਤਸ੍ਤਦ੍ਗੁਣੈਰ੍ਦ੍ਵਿਜ
ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਜਿਵੇਂ ਜਾਗਦੀਆਂ ਹੀ ਰਹੀਆਂ। ਫਿਰ ਇਕ ਦਿਨ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜੰਮਿਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਉਸ ਦੀਆਂ ਖੂਬੀਆਂ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ।
ਵਰਂ ਵਰਯ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣਿ ਸ੍ਵਯਂ ਤਾਮਿਤ੍ਯੁਵਾਚ ਹ । ਪਦ੍ਮਗਂਧੋਵਾਚ । ਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਦੇਵਤਾਧੀਸ਼ੋ ਨਾਰੀਕੋਟਿਪਤਿਸ੍ਥਤਾ
ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਮੰਗਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਮੰਗ ਲੈ।' ਪਦਮਗੰਧਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਤੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈਂ, ਲੱਖਾਂ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈਂ—'
ਤਥਾਪ੍ਯਸਿ ਮਮਾਧੀਨਃ ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਕਿਮਪਰੈਰ੍ਵਰੈਃ । ਤਥਾਪਿ ਤ੍ਵਂ ਵਰਂ ਦਿਤ੍ਸੁਰ੍ਯਦਾ ਨੂਨਂ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮ
ਫਿਰ ਵੀ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਹੈਂ, ਮਾਲਕ; ਹੋਰ ਵਰਾਂ ਦੀ ਮੈਨੂੰ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਵੀ ਜੇ ਤੂੰ ਕੁਝ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤਾ—
ਕਰ੍ਮਣਾ ਮਨਸਾ ਵਾਚਾ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਂ ਕੁਰੁ ਮਤ੍ਪੁਰਃ । ਇਂਦ੍ਰ ਉਵਾਚ- ਜੀਵਿਤਂ ਚ ਧਨਂ ਚੈਵ ਰਾਜ੍ਯਂ ਚੈਵ ਪਰਿਚ੍ਛਦਮ੍
ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਕੰਮ, ਮਨ ਤੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਚਨ ਦੇ।' ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਜੀਵਨ, ਧਨ, ਰਾਜ ਤੇ ਸਾਥੀ—'
ਆਜ੍ਞਾਪਯ ਕਿਮੇਤਦ੍ਵੈ ਤੁਭ੍ਯਂ ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਸੁਂਦਰਿ । ਸਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਂ ਪੁਨਃ ਸਤ੍ਯਂ ਸਂਦੇਹੋ ਨਾਤ੍ਰ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
'ਹੁਕਮ ਕਰ, ਸੋਹਣੀਏ, ਜੋ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਇਹ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਸੱਚ ਹੈ, ਫਿਰ ਸੱਚ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।'
ਯਦੀਚ੍ਛਸਿ ਮृਗੀਨੇਤ੍ਰੇ ਤਤ੍ਤੇ ਦਾਸ੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । ਪਦ੍ਮਗਂਧੋਵਾਚ- ਨੂਨਮੇਵ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋऽਸਿ ਯਦਿ ਤ੍ਵਂ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੇਸ਼੍ਵਰ
'ਜੇ ਤੂੰ ਕੁਝ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਹਿਰਣੀ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਪੱਕਾ ਤੈਨੂੰ ਦੇਵਾਂਗਾ।' ਪਦਮਗੰਧਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਜੇ ਤੂੰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ—'
ਜਨ੍ਮ ਮੇ ਹਸ੍ਤਿਯੋਨੌ ਚ ਭੂਯੋ ਦੇਹੀਤਿ ਮੇ ਵਰਮ੍ । ਇਂਦ੍ਰ ਉਵਾਚ- ਕृਤਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਃ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣਿ ਵਰਂ ਤੇऽਹਂ ਦਦਾਮਿ ਵੈ
ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਫਿਰ ਹਾਥਣ ਦੀ ਕੋਖ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਵਰ ਦਿਓ। ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀਏ, ਮੈਂ ਵਾਅਦਾ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਵਰ ਤੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।
ਕਿਂਤੁ ਦੁਃਖਾਨਿ ਯਾਤਾਨਿ ਬਹੂਨਿ ਹृਦਯੇ ਮਮ । ਤ੍ਵਾਮਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਰਾਰੋਹੇ ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਪਰ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਲੰਘ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਸੋਹਣੀਏ, ਤੈਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਕਥਂ ਤੇ ਚਿਰਵਿਚ੍ਛੇਦਂ ਸੋਢੁਂ ਸ਼ਕ੍ਨੋਮਿ ਦੁਃਸਹਮ੍ । ਯਦਾ ਮਯ੍ਯਨੁਕਂਪਾਸ੍ਤਿ ਤਵ ਪੀਨਪਯੋਧਰੇ
ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਲੰਮੀ ਜੁਦਾਈ ਕਿਵੇਂ ਸਹਿ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਤਾਂ ਬੜੀ ਔਖੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਜਦ ਤੂੰ, ਭਰੇ ਹੋਏ ਛਾਤੀਆਂ ਵਾਲੀਏ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਦੀ ਹੈਂ—
ਤਦਾ ਕਿਯਦ੍ਦਿਨਂ ਤਿष੍ਠ ਮਯਾ ਸਹ ਵਰਾਙ੍ਗਨੇ । ਤਤੋ ਦੇਵਾਧਿਰਾਜਸ੍ਯ ਵਦਂਤੀ ਬਹੁਸਂਪਦਮ੍
ਉਦੋਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹਿ ਲੈ, ਸੋਹਣੀ ਅੰਗ ਵਾਲੀਏ। ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਵੱਡੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸੀਂ।
ਵਰ੍षਾਣਾਮਯੁਤਂ ਤਸ੍ਥੌ ਸਾ ਦੇਵਨਿਲਯੇ ਸਤੀ । ਪਦ੍ਮਗਨ੍ਧੋਵਾਚ- ਆਜ੍ਞਾਂ ਦੇਹਿ ਸੁਰਾਧੀਸ਼ ਸਾਧਿਤੁਂ ਸੁਮਨੋਰਥਮ੍
ਉਹ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਰਹੀ। ਪਦਮਗੰਧ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਸਕਾਂ।
ਵ੍ਰਜਾਮ੍ਯਹਂ ਕਰ੍ਮਭੂਮਿਂ ਵਂਦੇ ਪਾਦਦ੍ਵਯਂ ਤਵ । ਇਨ੍ਦ੍ਰ ਉਵਾਚ- ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰੇਮਸਿਂਧੁਮਾਨੇਨ ਮਯਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰਨਿਭਾਨਨੇ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਤੇਰੇ ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ। ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਚੰਨ ਵਰਗੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀਏ, ਤੇਰੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪਿਆਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਕਰਕੇ—
ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਕਤਿਦਿਨਂ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਗਮਿष੍ਯਸਿ ਯਥਾਸੁਖਮ੍ । ਤਤਸ੍ਤੁਕੌਤੁਕਾਗਾਰੇ ਤੇਨ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਮਹਰ੍ਨਿਸ਼ਮ੍
ਕੁਝ ਦਿਨ ਇੱਥੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਫਿਰ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੇ ਤੂੰ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈਂ। ਫਿਰ ਉਹ ਖੇਡਾਂ ਵਾਲੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿਨ-ਰਾਤ—
ਕ੍ਰੀਡਂਤੀ ਪਦ੍ਮਗਂਧਾ ਸਾ ਤਸ੍ਥੌ ਵਰ੍षਾਯੁਤਤ੍ਰਯਮ੍ । ਸੁਰਾਧੀਸ਼ਂ ਤਤਃ ਸੇਤਿ ਤਦਾ ਪ੍ਰਾਹ ਮੁਦਾਨ੍ਵਿਤਾ
ਪਦਮਗੰਧ ਉੱਥੇ ਖੇਡਦੀ ਰਹੀ ਤੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਦਸ-ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਉੱਥੇ ਟਿਕੀ ਰਹੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੀ।
ਆਦੇਸ਼ਂ ਕੁਰੁ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਪृਥਿਵੀਂ ਪ੍ਰਤਿ ਸਂਪ੍ਰਤਿ । ਇਂਦ੍ਰ ਉਵਾਚ- ਜਾਡ੍ਯਂ ਜਹੀਹਿ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣਿ ਤਿष੍ਠਾਤ੍ਰੈਵ ਮਯਾ ਸਹ
ਹੁਣ ਆਗਿਆ ਦੇ, ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ। ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀਏ, ਆਪਣੀ ਸੁਸਤਤਾ ਛੱਡ ਦੇ ਤੇ ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਹਿ।
ਤ੍ਵਾਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤੁਂ ਨ ਹਿ ਸ਼ਕ੍ਨੋਮਿ ਪ੍ਰਾਣੇਭ੍ਯੋऽਪਿ ਗਰੀਯਸੀਮ੍ । ਪਦ੍ਮਗਨ੍ਧੋਵਾਚ- ਪੁਣ੍ਯਕ੍ਸ਼ਯੇ ਸੁਰਾਧੀਸ਼ ਯਦਾ ਯਾਸ੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਭੁਵਿ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਪਦਮਗੰਧ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਜਦ ਮੇਰਾ ਪੁੰਨ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਾਵਾਂਗੀ।
ਤਦਾ ਚਿਰਂ ਤੇ ਵਿਚ੍ਛੇਦੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਮਯਾ ਸਹ । ਯਦ੍ਵਿਚ੍ਛੇਦੇ ਮਯਾ ਨਾਥ ਪੁਨਰ੍ਗਂਤੁਂ ਭੁਵਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਉਦੋਂ ਤੇਰੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਲੰਮੀ ਜੁਦਾਈ ਹੋਵੇਗੀ। ਜਦ ਜੁਦਾਈ ਹੋਵੇ, ਮਾਲਕ, ਮੈਂ ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਾਂਗੀ।
ਇਚ੍ਛਾਮ੍ਯਹਂ ਪੁਨਰ੍ਦ੍ਯੌਸ਼੍ਚ ਪੁਣ੍ਯੋਪਾਰ੍ਜਨਹੇਤਵੇ । ਕਰ੍ਮਭੂਮਿਮਹਂ ਗਤ੍ਵਾ ਯੇਨੋਪਾਯੇਨ ਵਾਸਵ
ਮੈਂ ਫਿਰ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਉਣੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਪੁੰਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਸਕਾਂ। ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ, ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਤਰੀਕਾ ਹੋਵੇ, ਵਾਸਵ—