ਦਧੀਚ ਉਵਾਚ- ਅਤ੍ਰ ਤੇ ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਇਤਿਹਾਸਂ ਪੁਰਾਤਨਮ੍ । ਚਿਤ੍ਰਗੁਪ੍ਤਯਮਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਯਦ੍ਵਿਖ੍ਯਾਤਂ ਬਭੂਵ ਹ
ਦਧੀਚ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ, ਜੋ ਚਿਤਰਗੁਪਤ ਤੇ ਯਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।'
ਮਿਥਿਲਾਯਾਂ ਪੁਰਾ ਕਸ਼੍ਚਿਚ੍ਛੁਨਃ ਪਰ੍ਯਟਤੇ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾ । ਪੁਰਾ ਜਨ੍ਮਸ਼ਤਾਤ੍ਪੂਰ੍ਵਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਪਾਪਨਿਸ਼੍ਚਯਃ
ਕਦੇ ਮਿਥਿਲਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੁੱਤਾ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸੌ ਜਨਮ ਪਹਿਲਾਂ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਵਲ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਪੂਰ੍ਵੇਵਯਸਿ ਵੇਦਾਢ੍ਯਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਢ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸੁਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ । ਸ ਸ੍ਨਾਤੁਂ ਜਾਹ੍ਨਵੀਂ ਗਤ੍ਵਾ ਸ੍ਨਾਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਿਤॄਨਪਿ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਨੌਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਚੰਗੀ ਅਕਲ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਜਾਹਨਵੀ ਨਦੀ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਗਿਆ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵੀ ਕੀਤੀ।
ਦੇਵਾਨृषੀਨ੍ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਯਯੌ ਪ੍ਰਾਤ੍ਤਲਿਕਾਪੁਰਮ੍ । ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰਯਮਥੋ ਚਕ੍ਰੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਨਿਵੇਸ਼ਨੇ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਾਤਤਲਿਕਾ ਨਗਰ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘਰ ਠਹਿਰਣ ਲਈ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਰੈਕਾ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਸੁਤਾ ਯੌਵਨਸ੍ਥਾ ਹਤਪ੍ਰਿਯਾ । ਭ੍ਰष੍ਟਰਾਜ੍ਯਾ ਚ षਟ੍ਕੋਟਿ ਨਿष੍ਕਦ੍ਰਵ੍ਯੇਣ ਸਂਯੁਤਾ
ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਯੁਵਤੀ ਖਸ਼ਤਰੀ ਕੁੜੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਮਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਰਾਜ ਵੀ ਲੁੱਟ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਛੇ ਕਰੋੜ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਕਦਰ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾਥ ਸ਼ਯਿਤਂ ਵਿਪ੍ਰਂ ਸਰ੍ਵਾਵਯਵਸੁਂਦਰਮ੍ । ਰਾਤ੍ਰੌ ਚਂਦ੍ਰੋਦਯੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨਾਹਸਿਤਦਿਙ੍ਮੁਖੇ
ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੁੱਤ ਗਿਆ। ਰਾਤ ਨੂੰ, ਜਦ ਚੰਨ ਚੜ੍ਹਿਆ ਤੇ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਚਿੱਟੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਭ੍ਯਾਸ਼ਮਾਗਤ੍ਯ ਤਮੁਦੀਕ੍ਸ਼੍ਯੇਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਕੁਤਸ੍ਤ੍ਵਮਾਗਤੋ ਵਿਪ੍ਰ ਕਂ ਵਾ ਦੇਸ਼ਂ ਗਮਿष੍ਯਸਿ
ਉਹ ਕੁੜੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੋਲ ਆਈ, ਉਸ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੀ, 'ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੂੰ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਹੈਂ ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਜਾਣਾ ਹੈ?'
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਉਵਾਚ- ਅਕਾਲਚਰ੍ਯਾ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸ਼ਂਕਾਮੁਤ੍ਪਾਦਯੇਦ੍ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । ਵਯਃਸ੍ਥਯੋਰ੍ਮਿਥੋਵਾਦੋ ਰਹਸ੍ਯੇ ਹਾਸ੍ਯਮਂਦਿਰੇ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਘੁੰਮਣਾ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਵਿੱਚ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ, ਚੁੱਪ ਚਾਪ, ਹਾਸੇ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ।'
ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੋਵਾਚ- ਕਥਾਪ੍ਰਸਂਗੇ ਯਾਤ੍ਰਾਯਾਂ ਤੀਰ੍ਥੇ ਦੇਸ਼ਾਦਿ ਵਿਪ੍ਲਵੇ । ਦੁਰ੍ਭਿਕ੍ਸ਼ੇ ਗ੍ਰਾਮਦਹਨੇ ਰਹੋਵਾਦੋ ਨ ਦੂषਿਤਃ
ਕੱਛਤਰੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਜਾਂ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਜਾਂ ਤੀਰਥ ਤੇ ਜਾਂਦੇ, ਜਾਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਅਕਾਲ ਪਏ, ਜਾਂ ਪਿੰਡ ਸੜ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਕੱਲੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਮੰਦੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ।
ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰਯਸ੍ਤੁ ਮਦ੍ਗੇਹੇ ਭਵਤੈਵ ਪੁਰਾ ਕृਤਃ । ਮਦ੍ਗੇਹਵਾਸਿਨੀ ਚਾਹਂ ਨ ਸ਼ਂਕਾ ਤ੍ਵਿਹ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍
ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਉਵਾਚ- ਤੂष੍ਣੀਂਭਾਵੋ ਮਯਾ ਕਾਰ੍ਯੋ ਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮਗ੍ਰਤਃ । ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨਾਸੌ ਮਨਸੇਦਮਚਿਂਤਯਤ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਨੂੰ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਜਾ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਲੋਂ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਈ।
ਅਨੇਨ ਸਂਗਮੋ ਮਹ੍ਯਂ ਯਥਾਭੂਯਾਤ੍ਤਥਾਵਿਧਿ । ਰੋਦਨਂ ਤੁ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਤਥਾ ਯਾਸ੍ਯਤਿ ਸਾਂਤ੍ਵਿਤੁਮ੍
ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਡੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਮੈਂ ਐਸਾ ਰੋਵਾਂਗੀ ਕਿ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਆ ਜਾਵੇ।
ਮਾਂ ਚ ਸਾਂਤ੍ਵਯਿਤੁਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਮਾਂ ਸਮੁਤ੍ਥਾਪਯਿष੍ਯਤਿ । ਅਹਮੁਤ੍ਤਿष੍ਠਮਾਨੈਵ ਦੋਰ੍ਲਤਾਕਂਠਸਂਗਿਨੀ
ਜਦ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਆਵੇਗਾ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇਗਾ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਮੈਂ ਉੱਠਾਂਗੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਉਸਦੇ ਗਲ ਵਿਚ ਪਾ ਲਵਾਂਗੀ।
ਕੁਚਯੁਗ੍ਮੇਨ ਤਦ੍ਗਾਤ੍ਰਂ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਯਂਤੀ ਵਿਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਾ । ਗਤਭਾਨਾਂ ਹਿ ਮਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਿषਣ੍ਣਃ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਸਃ
ਮੈਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਛਾਤੀ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਲਾ ਦਿਆਂਗੀ। ਜਦ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸੁੱਤਾ ਵੇਖੇਗਾ, ਆਪ ਹੀ ਕੋਲ ਬੈਠ ਜਾਵੇਗਾ।
ਉਤ੍ਸਂਗੇ ਮਾਮਕਂ ਦੇਹਂ ਨਿਧਾਸ੍ਯਤਿ ਦ੍ਵਿਜਾਗ੍ਰਣੀਃ । ਅਚੇਤਨੇਵ ਵਸਨਮਪਾਸ੍ਯ ਰੁਦਤੀਵ ਚ
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਰੱਖ ਲਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਬਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕੱਪੜੇ ਲਾਹ ਦਿਆਂਗੀ ਤੇ ਰੋਣ ਵਾਲੀ ਵਾਂਗ ਰਵੱਈਆ ਕਰਾਂਗੀ।
ਸੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਰੋਮਰਹਿਤਂ ਪਕ੍ਵਾਸ਼੍ਵਤ੍ਥਦਲਾਕृਤਿ । ਦਰ੍ਸ਼ਯਿष੍ਯਾਮਿ ਤਤ੍ਸ੍ਥਾਨਂ ਕਾਮਗੇਹਂ ਸੁਗਂਧਿ ਚ
ਮੈਂ ਉਹ ਥਾਂ ਵਿਖਾਵਾਂਗੀ ਜੋ ਨਰਮ, ਰੋਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪੱਕੀ ਪੀਪਲ ਦੀ ਪੱਤੀ ਵਰਗੀ, ਸੁਗੰਧੀ ਅਤੇ ਕਾਮ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ।
ਮਯੈਵ ਵਿਲੁਠਂਤ੍ਯਾਂਗੇ ਤਸ੍ਯ ਵਸ੍ਤ੍ਰਮਪਾਸ੍ਯਤੇ । ਵਿਲੁਪ੍ਯਮਾਨਸਂ ਤਸ੍ਯ ਕਰਿष੍ਯੇ ਸ੍ਵਵਸ਼ਂ ਦ੍ਵਿਜਮ੍
ਜਦ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਲੁੜਕਾਂਦੀ ਹਾਂ, ਉਸਦੇ ਕੱਪੜੇ ਮੈਂ ਲਾਹ ਦਿਆਂਗੀ। ਜਦ ਉਹ ਮੋਹ ਵਿਚ ਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਮੈਂ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਕਰ ਲਵਾਂਗੀ।
ਅਦृष੍ਟੌ ਯਾਦृਸ਼ਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਦृष੍ਟੌ ਨੈਤਾਦृਸ਼ਂ ਭਵੇਤ੍ । ਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਯਾਦृਸ਼ਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਂਲਾਪੇ ਨੈਵ ਤਾਦृਸ਼ਮ੍
ਜਦ ਕੋਈ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਮਨ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਣ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵੇਖਣ ਸਮੇਂ ਮਨ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਂਲਾਪੇ ਯਾਦृਸ਼ਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹਾਸ੍ਯੋਕ੍ਤੌ ਨੈਵ ਤਾਦृਸ਼ਮ੍ । ਹਾਸ੍ਯੋਕ੍ਤੌ ਯਾਦृਸ਼ਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨੇ ਨੈਵ ਤਾਦृਸ਼ਮ੍
ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਜਿਹਾ ਮਨ ਹੁੰਦਾ, ਹਾਸਾ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਹਾਸਾ ਕਰਦਿਆਂ ਜਿਹਾ ਮਨ ਹੁੰਦਾ, ਛੂਹਣ ਤੇ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨੇ ਯਾਦृਸ਼ਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਯੋਨਿਦृष੍ਟੌ ਨ ਤਾਦृਸ਼ਮ੍ । ਤਦ੍ਦृष੍ਟੌ ਯਾਦृਸ਼ਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਯੋਨਿਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇ ਨ ਤਾਦृਸ਼ਮ੍
ਛੂਹਣ ਸਮੇਂ ਜਿਹਾ ਮਨ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਜਿਵੇਂ ਜਨਾਨੀ ਅੰਗ ਵੇਖਣ ਸਮੇਂ। ਵੇਖਣ ਸਮੇਂ ਜਿਹਾ ਮਨ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਜਿਵੇਂ ਛੂਹਣ ਸਮੇਂ।
ਬਾਹੁਮੂਲਕੁਚਦ੍ਵਂਦ੍ਵ ਸ੍ਵਯੋਨਿਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ । ਕਸ੍ਯ ਨ ਸ੍ਖਲਤੇ ਚੇਤੋ ਰੇਤਃ ਸ੍ਕਨ੍ਨਂ ਚ ਨੋ ਭਵੇਤ੍
ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਛਾਤੀ ਦਾ ਜੋੜ ਜਾਂ ਆਪਣਾ ਜਨਾਨੀ ਅੰਗ ਵੇਖਣ ਜਾਂ ਛੂਹਣ ਤੇ ਕਿਹਦੇ ਮਨ ਨਹੀਂ ਡੋਲਦਾ ਜਾਂ ਰਸ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ?
ਦਧੀਚ ਉਵਾਚ- ਇਤਿ ਸਂਚਿਂਤ੍ਯ ਮਨਸਾ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾ ਗृਹਮਭ੍ਯਗਾਤ੍ । ਸ੍ਵਗृਹਦ੍ਵਾਰਮਾਸਾਦ੍ਯ ਮਂਦਂ ਮਂਦਂ ਰੁਰੋਦ ਵੈ
ਦਧੀਚੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਐਸਾ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਕੱਛਤਰੀ ਘਰ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈ।
ਚਿਰਂ ਕਾਲਂ ਚ ਰੁਦਿਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਕਰੁਣਾਨਿਧਿਃ
ਉਹ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਰੋਈ, ਫਿਰ ਉਹ ਦਇਆਲੂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ—
ਸ੍ਤ੍ਰੀਬਾਲਵृਦ੍ਧਾਤੁਰ ਰਾਜਯੋਗਿਨਾਂ ਵਿषਾਗ੍ਨਿਤੋਯਾਦ੍ਰਿ ਨਿਪਾਤਨਾਦਿਨਾ । ਦੁਃਖਸ੍ਯ ਚੈਵੋਦ੍ਧਰਣਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ਕੂਪਸ੍ਯਦਾਨੇਨ ਸਮਂ ਵਦਂਤਿ
ਇਹ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤ, ਬੱਚੇ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ, ਬੀਮਾਰ, ਰਾਜੇ, ਜੋਗੀ, ਜਾਂ ਜਿਹੜੇ ਜ਼ਹਿਰ, ਅੱਗ, ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨੀ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਹਟਾਉਣਾ, ਇਹ ਸਭ ਕੁੱਝ ਕੂੰਆ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਰਗਾ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਥਂ ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰੋऽਸੌ ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਭੂਤਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਧੀਃ । ਤਸ੍ਯਾਃ ਸਮੀਪਮਗਮਤ੍ਤਾਮੁਵਾਚ ਤਤੋ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਇੰਝ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੁਚੱਜਾ ਮਨ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ।
ਅਲਂ ਸ਼ੋਕੇਨ ਮਹਤਾ ਇਹਾਮੁਤ੍ਰ ਵਿਰੋਧਿਨਾ । ਸ਼ਰੀਰਸ਼ੋषਣਂ ਹ੍ਯੇਤਚ੍ਚਿਤ੍ਤਵਿਧ੍ਵਂਸਨਂ ਤਥਾ
ਹੁਣ ਇਹ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਦੇ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਵੀ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿਚ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਸੁਕਾ ਦਿੰਦਾ ਤੇ ਮਨ ਵੀ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਯਜ ਸ਼ੋਕਮਿਮਂ ਬਾਲੇ ਨ ਚਾਰ੍ਥਃ ਸ਼ੋਚਿਤੇਨ ਵੈ । ਸ਼ੋਕਸ੍ਯ ਕਾਰਣਂ ਕਿਂ ਵਾ ਯੇਨੇਤ੍ਥਂ ਰੁਦ੍ਯਤੇ ਤ੍ਵਯਾ
ਏ ਬੱਚੀ, ਇਹ ਗ਼ਮ ਛੱਡ ਦੇ। ਰੋਣ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ। ਤੈਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਦੁੱਖ ਹੈ, ਜੋ ਤੂੰ ਇੰਨਾ ਰੁੱਦੀ ਪਈਂ?
ਦਧੀਚ ਉਵਾਚ- ਏਵਮੁਕ੍ਤਾ ਦ੍ਵਿਜੇਨਾਥ ਨ ਸਾ ਕਿਂਚਿਦੁਵਾਚ ਹ । ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤੇਵਾਪਤਦ੍ਭੂਮੌ ਤਮਦृष੍ਟ੍ਵੇਵ ਵੀਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਦਧੀਚੀ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਜਦੋਂ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਕੁੜੀ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਬੋਲੀ। ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਵਾਂਗ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ ਤੇ ਉਸ ਵੱਲ ਵੇਖਦੀ ਰਹੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਤਾਮਥੋਤ੍ਥਾਪਯਾਮਾਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਪਰਮਾਰ੍ਥਵਿਤ੍ । ਉਤ੍ਥਿਤੋਤ੍ਥਾਪਿਤਾ ਤੇਨ ਨਿਪਪਾਤ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਸੱਚਾ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਖੜਾ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਵੀ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਖੜਾ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੀ।
ਪਤਿਤਾਂ ਪਤਿਤਾਂ ਵਿਪ੍ਰੋ ਨਿषਦ੍ਯੋਤ੍ਥਾਪ੍ਯ ਤਾਂ ਪੁਨਃ । ਅਂਕਮਾਰੋਪਯਾਮਾਸ ਪ੍ਰਮਮਾਰ੍ਜ ਵਿਲੋਚਨੇ
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਦੋਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਡਿੱਗ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪ ਬੈਠ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਫੇਰ ਚੁੱਕਿਆ। ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪੂੰਝੀਆਂ।