ਆਦੌ ਕਲਂਕਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਗੁਣਵਜ੍ਜਨੈਃ । ਅਨਰ੍ਥਭਾषਿਣੀ ਕ੍ਰੂਰਾ ਕੁਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਰ੍ਗੁਣਵਰ੍ਜਿਤਾ
ਚੰਨ ਦਾ ਦਾਗ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹੀ ਲੋਕ ਵੇਖਦੇ ਹਨ ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਬੁਰਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ, ਕਰੂੜ ਤੇ ਮਾੜੀ ਸੂਰਤ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਗੁਣ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਯਦਾਹਂ ਨਾਸ੍ਮਿ ਗੁਣਿਨੀ ਭਜਤੁ ਤ੍ਵਾਂ ਤਦਾ ਪਤਿਃ । ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ- ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਦ੍ਮਗਂਧਾ ਸਾ ਕ੍ਰੋਧਾਤ੍ਕੋਕਨਦੇਕ੍ਸ਼ਣਾ
ਜੇ ਮੈਂ ਗੁਣਵਾਨ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਪੂਜ ਲਵੇ। ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ – ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਪਦਮਗੰਧਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ—
ਉਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਸ੍ਵਰ੍ਣਪਰ੍ਯਙ੍ਕਾਤ੍ਕੁਰ੍ਵਂਤੀ ਕਰੁਣਂ ਮਹਤ੍ । ਇਨ੍ਦ੍ਰ ਉਵਾਚ- ਪ੍ਰਿਯੇ ਪ੍ਰਾਣੇਸ਼੍ਵਰਿ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੇ ਮਾਂ ਵਿਹਾਯ ਕ੍ਵ ਗਚ੍ਛਸਿ
ਸੋਨੇ ਦੇ ਸੋਫੇ ਤੋਂ ਉੱਠ ਖੜੀ ਹੋਈ ਤੇ ਵੱਡਾ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਖਿਆ – ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਦੀ ਮਾਲਕਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈਂ?
ਮਯਾ ਕਿਮਪਰਾਦ੍ਧਂ ਤੇ ਮਮ ਤਦ੍ਵਦ ਸੁਂਦਰਿ । ਕਾਂਤੇ ਦਾਸੋऽਸ੍ਮ੍ਯਹਂ ਨੂਨਂ ਦਾਸਕਰ੍ਮ ਕਰੋਮਿ ਤੇ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਗੁਨਾਹ ਕੀਤਾ ਹੈ? ਦੱਸ ਸੁੰਦਰੇ। ਪਿਆਰੀਏ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਨੌਕਰ ਹਾਂ ਤੇ ਤੇਰੀ ਨੌਕਰੀ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਦਾਸਪਤ੍ਨੀ ਭਵੇਦ੍ਦਾਸੀ ਵਾਕ੍ਯਂ ਤ੍ਵਂ ਨ ਸ਼ृਣੋषਿ ਕਮ੍ । ਸਮੁਤ੍ਥਾਯ ਤਤਃ ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਤਨ੍ਮੋਹਾਕੁਲਮਾਨਸਃ
ਨੌਕਰ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਵੀ ਨੌਕਰਣੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੀ। ਫਿਰ ਸ਼ਕਰ ਉੱਠਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਮੋਹ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ।
ਅਂਕੇ ਨਿਵੇਸ਼ਯਾਮਾਸ ਭੂਯਸ੍ਤਾਂ ਵਰਸੁਂਦਰੀਮ੍ । ਸ਼ਚ੍ਯੁਵਾਚ- ਕ੍ਰੌਂਚਿਤ੍ਵਜ੍ਜੀਵਨਂ ਧਨ੍ਯਂ ਵ੍ਯਰ੍ਥਂ ਮਜ੍ਜੀਵਨਂ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਉਸ ਸੁੰਦਰਤਮ ਔਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਬਿਠਾ ਲਿਆ। ਸ਼ਚੀ ਨੇ ਆਖਿਆ – ਕ੍ਰੌਂਚ ਪੰਛੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤਾਂ ਸਫਲ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤਾਂ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਹੈ।
ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਾਮਿਸੁਭਗਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦੁਰ੍ਭਗਾਹਂ ਵਰਾਂਗਨਾ । ਯਾਵਤ੍ਪੁਣ੍ਯਕ੍ਸ਼ਯਂ ਕ੍ਰੌਂਚਿ ਤਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਯਾਸ੍ਯਤੇ ਕ੍ਸ਼ਯਮ੍
ਤੂੰ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਚਾਹਲੀ ਹੈਂ, ਤੇ ਮੈਂ ਬੇਨਸੀਬ ਹਾਂ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ। ਜਦ ਤੱਕ ਕ੍ਰੌਂਚ ਦਾ ਪੁੰਨ ਫੁਰਦਾ ਨਹੀਂ, ਤਦ ਤੱਕ ਉਹ ਪੁੰਨ ਵੀ ਮੁੱਕ ਜਾਵੇਗਾ।
ਕ੍ਰੌਂਚਵਂਸ਼ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਦੁਃਖਂਭੂਯੋऽਪਿ ਭੋਕ੍ਸ਼੍ਯਸਿ । ਦੇਵੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣਸਮਂ ਤਾਵਤ੍ਕੁਰੁ ਕੇਲਿ ਯਥਾਸੁਖਮ੍
ਕ੍ਰੌਂਚ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਤੂੰ ਮੁੜ ਦੁੱਖ ਸਹਿਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਉਧੋਂ ਤੱਕ, ਜਦ ਤੱਕ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰ।
ਕਿਯਦ੍ਭਿਰ੍ਦਿਵਸੈਃ ਕ੍ਰੌਂਚਿ ਨ ਭਵੇਤ੍ਤਵ ਨਿਰ੍ਗੁਣੇ । ਅਤ੍ਯਦ੍ਭੁਤਂ ਵਚਸ੍ਤਸ੍ਯਾਃ ਪਦ੍ਮਗਨ੍ਧਾ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਸਾ ੫੦ 7.8.
ਹੇ ਕ੍ਰੌਂਚ, ਤੂੰ ਕਿੰਨੇ ਦਿਨ ਗੁਣਹੀਣ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣੀ? ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਦਮਗੰਧਾ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋਈ।
ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਭਾਵਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯੋਵਾਚ ਤਾਂ ਸਤੀਮ੍ । ਪਦ੍ਮਗਂਧੋਵਾਚ- ਪੁਲੋਮਜੇ ਵਰਾਰੋਹੇ ਚਿਤ੍ਰਮੇਤਤ੍ਤ੍ਵਯੋਦਿਤਮ੍
ਝਗੜਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਚੰਗੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ। ਪਦਮਗੰਧਾ ਨੇ ਆਖਿਆ – ਹੇ ਪੁਲੋਮਾ ਦੀ ਧੀ, ਹੇ ਉੱਚੀ ਸੋਚ ਵਾਲੀ, ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਵਾਕਈ ਅਜੀਬ ਹੈ।
ਕ੍ਰੌਂਚੀ ਕਥਮਹਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਯਤ੍ਨਤਃ । ਕਾਹਂ ਕੁਤ੍ਰਸ੍ਥਿਤਾ ਚਾਪਿ ਕਥਮਤ੍ਰਾਗਤਾ ਸਤੀ
ਕ੍ਰੌਂਚੀ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਕਿੱਥੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈਂ ਤੇ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਆਈਂ? ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਕਾਲੈਃ ਕਿਯਦ੍ਭਿਰ੍ਮਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ੀਣਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਿਯਾਸ੍ਯਤਿ । ਸ਼ਚ੍ਯੁਵਾਚ- ਪਦ੍ਮਗਨ੍ਧੇ ਪੁਰਾ ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਕ੍ਰੌਂਚੀ ਪਕ੍ਸ਼ਿਸਮੁਦ੍ਭਵਾ
ਮੇਰਾ ਚੰਗਾ ਕਰਮ ਕਿੰਨੇ ਸਮੇਂ ਚ ਘਟ ਜਾਵੇਗਾ? — ਸ਼ਚੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪਹਿਲਾਂ ਤੂੰ ਕ੍ਰੌਂਚੀ ਸੀ, ਪੰਛੀਆਂ ਵਿਚ ਜੰਮੀ, ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਕਮਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਸੀ।
ਅਮੇਧ੍ਯਮਾਮਿषਂ ਕੀਟਾਨ੍ਭਕ੍ਸ਼ਯਂਤੀ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ਸ੍ਥਿਤਾ । ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਤਰੁਰੇਕੋऽਸ੍ਤਿ ਗਙ੍ਗਾਤੀਰੇ ਮਨੋਰਮੇ
ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਤੇ ਮੈਲਾ ਮਾਸ ਤੇ ਕੀੜੇ ਖਾਂਦੀ ਸੀ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਇਕ ਵੱਡਾ ਬੋਹੜ ਦਾ ਰੁੱਖ ਸੀ।
ਤਤ੍ਰ ਨੀਡਂ ਵਿਨਿਰ੍ਮਾਯ ਭਵਤ੍ਯਾ ਵਸਤਿਃ ਕृਤਾ । ਏਕਦਾ ਕृष੍ਣਸਰ੍ਪੇਣ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਪਾਦਪੇ
ਉੱਥੇ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਘੋਸਲਾ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਇਕ ਦਿਨ, ਉਸ ਬੋਹੜ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵਿਚ ਇਕ ਕਾਲਾ ਸੱਪ ਆ ਗਿਆ।
ਨੀਡਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਦष੍ਟਾ ਤ੍ਵਂ ਸਹਸਾ ਪਂਚਤਾਂ ਗਤਾ । ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਤਵ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਸ ਸਰ੍ਪੋ ਭਕ੍ਸ਼ਯਤ੍ਕ੍ਰੁਧਾ
ਉਹ ਸੱਪ ਘੋਸਲੇ ਵਿਚ ਆਇਆ, ਤੈਨੂੰ ਡੰਸ ਲਿਆ ਤੇ ਤੂੰ ਓਥੇ ਹੀ ਮਰ ਗਈ। ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਸੱਪ ਨੇ ਤੇਰਾ ਸਾਰਾ ਮਾਸ ਖਾ ਲਿਆ।
ਸ੍ਥਿਤਾਨਿ ਤਤ੍ਰੈਵਾਸ੍ਥੀਨਿ ਨਿਰ੍ਮਾਂਸਾਨਿ ਵਰਾਨਨੇ । ਕਦਾਚਿਤ੍ਪਵਨੈਰ੍ਭਦ੍ਰੇ ਮਹਦ੍ਭਿਃ ਸ ਚ ਪਾਤਿਤਃ
ਤੇਰੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਮਾਸ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਓਥੇ ਹੀ ਪਈਆਂ ਰਹਿ ਗਈਆਂ, ਸੋਹਣੀਏ। ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੱਡੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਹ ਸੱਪ ਵੀ ਓਥੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਭਗ੍ਨਃ ਪਪਾਤ ਗਙ੍ਗਾਯਾਂ ਸਮੂਲੋऽਪਿ ਵਰਾਂਗਨੇ । ਗਙ੍ਗਾਯਾਂ ਪਤਿਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧੇ ਧਰਣੀਰੁਹੇ
ਉਹ ਰੁੱਖ ਟੁੱਟ ਕੇ, ਜੜ੍ਹ ਸਮੇਤ, ਗੰਗਾ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਸੋਹਣੀਏ। ਜਦ ਉਹ ਬੋਹੜ ਗੰਗਾ ਵਿਚ ਡਿੱਗਿਆ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਰੁੱਖ—
ਗਙ੍ਗਾਜਲੈਃ ਪ੍ਲਾਵਿਤਾਨਿ ਤਾਨ੍ਯਸ੍ਥੀਨਿ ਤਵੋਤ੍ਤਮੇ । ਯਾਵਦਸ੍ਥੀਨਿ ਗਙ੍ਗਾਯਾਂ ਤਾਵਤ੍ਤਿष੍ਠਂਤਿ ਤਾਨਿ ਚ
ਤੇਰੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਜਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਤੇਰੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਗੰਗਾ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹੋਨਾ ਸਮਾਂ ਉਹ ਓਥੇ ਹੀ ਰਹਿਣਗੀਆਂ।
ਤਾਵਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਾਮਿਸੁਭਗਾ ਭਵਿष੍ਯਸਿ ਸਦੈਵ ਹਿ । ਇਤਿ ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਪਦ੍ਮਗਂਧੇ ਮਯਾਧੁਨਾ
ਉਹੋਨਾ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਰਹੇਂਗੀ। ਹੇ ਪਦਮਗੰਧੇ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਯੇਨ ਪੁਣ੍ਯਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਸ਼ਕ੍ਰੋऽਪਿ ਵਸ਼ਗਸ੍ਤਵ । ਧਨ੍ਯਾ ਤੁ ਜਾਹ੍ਨਵੀ ਦੇਵੀ ਕ੍ਰੌਂਚੀ ਯਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਸਾਦਤਃ
ਜਿਸ ਦੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਵੀ ਤੇਰੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਹੈ। ਸੱਚਮੁੱਚ, ਜਹਨਵੀ ਦੇਵੀ ਧੰਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਕ੍ਰੌਂਚੀ—
ਤ੍ਵਮਸ੍ਪृਸ਼੍ਯਾਸਿ ਚਾਣ੍ਡਾਲੈਰਂਕੇਸ੍ਵਪਿषਿ ਵਜ੍ਰਿਣਃ । ਤੇਨਾਪਮਾਨਿਤਾ ਸਾਧ੍ਵੀ ਸ਼ਕ੍ਰੇਣਾਪਿ ਪੁਲੋਮਜਾ
ਤੂੰ ਚੁਹੜਿਆਂ ਵਲੋਂ ਵੀ ਅਸਪ੍ਰਸ਼ਿਆ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈਂ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ। ਉਸ ਇੰਦਰ ਨੇ, ਪੁਲੋਮਜਾ, ਉਸ ਚੰਗੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵੀ ਅਪਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਪਰਿਮ੍ਲਾਨਮੁਖਾਂਭੋਜਾ ਸਾ ਜਗਾਮ ਯਥਾਗਤਾ । ਸ਼ਕ੍ਰਾਂਕ ਏਵ ਸਾ ਤਸ੍ਥੌ ਪਦ੍ਮਗਨ੍ਧਾ ਵਰਾਂਗਨਾ
ਉਸ ਦਾ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਮੁਰਝਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਆਈ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਚਲੀ ਗਈ। ਪਦਮਗੰਧਾ, ਉਹ ਸੋਹਣੀ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ।
ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਹृਦਯੇ ਤਸ੍ਯਾ ਜਾਗਰੂਕਮਿਵਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਅਥੈਕਦਾ ਸੁਰਾਧੀਸ਼ਃ ਸੁਪ੍ਰੀਤਸ੍ਤਦ੍ਗੁਣੈਰ੍ਦ੍ਵਿਜ
ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਜਿਵੇਂ ਜਾਗਦੀਆਂ ਹੀ ਰਹੀਆਂ। ਫਿਰ ਇਕ ਦਿਨ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜੰਮਿਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਉਸ ਦੀਆਂ ਖੂਬੀਆਂ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ।
ਵਰਂ ਵਰਯ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣਿ ਸ੍ਵਯਂ ਤਾਮਿਤ੍ਯੁਵਾਚ ਹ । ਪਦ੍ਮਗਂਧੋਵਾਚ । ਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਦੇਵਤਾਧੀਸ਼ੋ ਨਾਰੀਕੋਟਿਪਤਿਸ੍ਥਤਾ
ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਮੰਗਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਮੰਗ ਲੈ।' ਪਦਮਗੰਧਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਤੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈਂ, ਲੱਖਾਂ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈਂ—'
ਤਥਾਪ੍ਯਸਿ ਮਮਾਧੀਨਃ ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਕਿਮਪਰੈਰ੍ਵਰੈਃ । ਤਥਾਪਿ ਤ੍ਵਂ ਵਰਂ ਦਿਤ੍ਸੁਰ੍ਯਦਾ ਨੂਨਂ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮ
ਫਿਰ ਵੀ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਹੈਂ, ਮਾਲਕ; ਹੋਰ ਵਰਾਂ ਦੀ ਮੈਨੂੰ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਵੀ ਜੇ ਤੂੰ ਕੁਝ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤਾ—
ਕਰ੍ਮਣਾ ਮਨਸਾ ਵਾਚਾ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਂ ਕੁਰੁ ਮਤ੍ਪੁਰਃ । ਇਂਦ੍ਰ ਉਵਾਚ- ਜੀਵਿਤਂ ਚ ਧਨਂ ਚੈਵ ਰਾਜ੍ਯਂ ਚੈਵ ਪਰਿਚ੍ਛਦਮ੍
ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਕੰਮ, ਮਨ ਤੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਚਨ ਦੇ।' ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਜੀਵਨ, ਧਨ, ਰਾਜ ਤੇ ਸਾਥੀ—'
ਆਜ੍ਞਾਪਯ ਕਿਮੇਤਦ੍ਵੈ ਤੁਭ੍ਯਂ ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਸੁਂਦਰਿ । ਸਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਂ ਪੁਨਃ ਸਤ੍ਯਂ ਸਂਦੇਹੋ ਨਾਤ੍ਰ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
'ਹੁਕਮ ਕਰ, ਸੋਹਣੀਏ, ਜੋ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਇਹ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਸੱਚ ਹੈ, ਫਿਰ ਸੱਚ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।'
ਯਦੀਚ੍ਛਸਿ ਮृਗੀਨੇਤ੍ਰੇ ਤਤ੍ਤੇ ਦਾਸ੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । ਪਦ੍ਮਗਂਧੋਵਾਚ- ਨੂਨਮੇਵ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋऽਸਿ ਯਦਿ ਤ੍ਵਂ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੇਸ਼੍ਵਰ
'ਜੇ ਤੂੰ ਕੁਝ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਹਿਰਣੀ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਪੱਕਾ ਤੈਨੂੰ ਦੇਵਾਂਗਾ।' ਪਦਮਗੰਧਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਜੇ ਤੂੰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ—'
ਜਨ੍ਮ ਮੇ ਹਸ੍ਤਿਯੋਨੌ ਚ ਭੂਯੋ ਦੇਹੀਤਿ ਮੇ ਵਰਮ੍ । ਇਂਦ੍ਰ ਉਵਾਚ- ਕृਤਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਃ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣਿ ਵਰਂ ਤੇऽਹਂ ਦਦਾਮਿ ਵੈ
ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਫਿਰ ਹਾਥਣ ਦੀ ਕੋਖ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਵਰ ਦਿਓ। ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀਏ, ਮੈਂ ਵਾਅਦਾ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਵਰ ਤੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।
ਕਿਂਤੁ ਦੁਃਖਾਨਿ ਯਾਤਾਨਿ ਬਹੂਨਿ ਹृਦਯੇ ਮਮ । ਤ੍ਵਾਮਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਰਾਰੋਹੇ ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਪਰ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਲੰਘ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਸੋਹਣੀਏ, ਤੈਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।