ਦਧੀਚ ਉਵਾਚ- ਸ਼ੈਵਸ੍ਯ ਭਸ੍ਮਨਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪੇਣ ਵਦਾਮਿ ਵਃ । ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯੇਤ ਵਕ੍ਤੁਂ ਵਰ੍षਸ਼ਤੈਰਪਿ
ਦਧੀਚੀ ਨੇ ਕਿਹਾ— 'ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਭਸਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਣ ਲਈ ਸੌ ਸਾਲ ਵੀ ਕਾਫੀ ਨਹੀਂ।'
ਅਤ੍ਰ ਵਃ ਕੀਰ੍ਤਯਿष੍ਯਾਮਿ ਪੁਰਾਵृਤ੍ਤਂ ਤੁ ਦੇਵਯੋਃ । ਹਰਿਸ਼ਂਕਰਯੋਃ ਸਰ੍ਵੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਦਿਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਇਥੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁਰਾਣਾ ਘਟਨਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ: ਹਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਹਤਿਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ।
ਪੁਰਾ ਚੈਕਾਰ੍ਣਵੇ ਘੋਰੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪ੍ਰਲਯੇ ਸਤਿ । ਮਹਾਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤੁ ਭਗਵਾਞ੍ਛੇਤੇ ਸ੍ਮ ਪ੍ਰਲਯਾਂਭਸਿ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਇਕ ਭਿਆਨਕ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਲੈ ਦੌਰਾਨ, ਮਹਾ-ਵਿਸ਼ਨੁ ਪਰਮਾਤਮਾ ਪ੍ਰਲੈ ਦੇ ਪਾਣੀ 'ਤੇ ਵਿਹੜੇ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ।
ਤਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਦ੍ਵਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਂਡਾਨਾਂ ਸ਼ਤਦ੍ਵਯਮ੍ । ਵਿਂਸ਼ਤਿਃ ਪਾਦਯੋਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਵਿਂਸ਼ਤਿਰ੍ਮਸ੍ਤਕਾਂਤਰੇ
ਉਸ ਦੇ ਦੋਨੋਂ ਪਾਸੇ, ਦੋ ਸੌ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਉਸਦੇ ਪੈਰਾਂ ਕੋਲ ਸਨ, ਤੇ ਵੀਹ ਉਸਦੇ ਪਾਸੇ, ਤੇ ਵੀਹ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਸਨ।
ਨਾਸਾਮੌਕ੍ਤਿਕਭਾਵੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਂਡਮਦਧਾਤ੍ਪ੍ਰਭੁਃ । ਤਨ੍ਨਾਭਿਮਂਡਲੇ ਕੇਚਿਲ੍ਲੋਮਸ਼ਾਦ੍ਯਾ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਾਃ
ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡਾਂ ਨੂੰ ਨੱਕ ਦੇ ਮੋਤੀ ਵਾਂਗ ਰੱਖਿਆ। ਉਸਦੇ ਨਾਭੀ ਚੱਕਰ 'ਤੇ ਕੁਝ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ, ਜਿਵੇਂ ਲੋਮਸ਼ਾ, ਵੱਡੀ ਤਪस्या ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਤਪਸ੍ਤਪਂਤਃ ਸੁਮਹਦੀਸ਼੍ਵਰਂ ਪਰ੍ਯੁਪਾਸਤੇ । ਅਥ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਮਹਾਤੇਜਾਸ਼੍ਚਿਂਤਾਮਾਪ ਸਿਸृਕ੍ਸ਼ਯਾ
ਉਹ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਵੱਡੇ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੇਜ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਆ ਗਈ।
ਧ੍ਯਾਨਯੋਗਪਰੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਨ ਕਿਂਚਿਤ੍ਪਰ੍ਯਪਸ਼੍ਯਤ । ਅਥ ਦੁਃਖੇਨ ਮਹਤਾ ਰੁਰੋਦੋਚ੍ਚੈਃ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਉਹ ਧਿਆਨ ਤੇ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਰਹਾ, ਪਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ। ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ, ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਰੋਇਆ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਦੀਪ੍ਤਿਃ ਕਾਚਿਲ੍ਲੋਕਵਿਲਕ੍ਸ਼ਣਾ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਹਰਿਣਾ ਭੀਤ੍ਯਾ ਲੋਚਨੇ ਚ ਨਿਮੀਲਿਤੇ
ਇਸ ਵੇਲੇ, ਇਕ ਅਜੀਬ ਤੇਜ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਹਰੀ ਨੇ ਉਹ ਵੇਖ ਕੇ ਡਰ ਕਰ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਲੀਆਂ।
ਆਗਮ੍ਯਮਾਨੋ ਗੋਕ੍ਸ਼ੀਰਸਮਤੇਜਾਃ ਸ ਗਾਤ੍ਰਵਾਨ੍ । ਸਂਗ੍ਰਥ੍ਯ ਕੋਟਿਬ੍ਰਹ੍ਮਾਂਡਦਾਮਯੁਗ੍ਮਂ ਕਰਦ੍ਵਯੇ
ਇਕ ਦੇਵ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ, ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਬ੍ਰਹਮੰਡਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ।
ਦਧਾਨਮੁਰਸਾ ਧਾਮਕੋਟਿਬ੍ਰਹ੍ਮਾਂਡਕਲ੍ਪਿਤਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਂਡਮੇਕਂ ਨਿਪਤਦੁਤ੍ਪਤਚ੍ਚ ਕਰਦ੍ਵਯੇ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ, ਉਹ ਅਣਗਿਣਤ ਬ੍ਰਹਮੰਡਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਜਗਤ ਨੂੰ ਥਾਮਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਕ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਹੱਥੋਂ ਡਿੱਗਿਆ, ਦੂਜਾ ਉੱਠ ਗਿਆ।
ਸਰ੍ਵਾਭਰਣਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਤਥਾਭੂਤਂ ਤਮਵ੍ਯਯਮ੍ । ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤੁष੍ਟਾਵ ਚਾਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਯ ਚ ਤਸ੍ਯ ਵੈ
ਉਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਸਾਰੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਐਸਾ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕੀਤੀ।
ਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ- ਨਮਸ੍ਤੇ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ ਨਮਸ੍ਤੇ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਾਵ੍ਯਯ । ਨ ਜਾਨੇऽਹਂ ਭਵਂਤਂ ਭੋਸ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਵੇਤ੍ਸਿ ਨਮੋਨਮਃ
ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਕਿਹਾ— 'ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਪਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ— ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ।'
ਜਾਨਾਮਿ ਨ ਚ ਤੇ ਭਾਵਂ ਦੁਰ੍ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯਾ ਚ ਤੇ ਦ੍ਯੁਤਿਃ । ਮਾਣਿਕ੍ਯਕੁਂਡਲਂ ਹੇਮਦਾਮਜਾਲਵਿਭੂषਿਤਮ੍
ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸਵਭਾਵ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਤੇਰੀ ਤੇਜ ਵੇਖਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਮਾਣਿਕ ਦੇ ਕੁੰਡਲ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਜਾਲੀ ਵਾਲੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ।
ਰਤ੍ਨਾਂਗੁਲੀਯਂ ਸੁਭਗਂ ਬਾਹੁਕੋष੍ਠਵਿਭੂषਣਮ੍ । ਤਨੁਰਕ੍ਤੋਤ੍ਤਮਾਕੀਰ੍ਣ ਦੀਪ੍ਤਾਯਤਵਿਲੋਚਨਮ੍
ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਰਤਨ ਦੀ ਅੰਗੂਠੀ ਹੈ, ਬਾਹ ਤੇ ਛਾਤੀ ਦੇ ਗਹਣੇ ਹਨ। ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਉੱਤਮ ਲਾਲ ਰੰਗ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਹਨ।
ਬਾਣਲੋਚਨਸਂਕਾਸ਼ਂ ਭਾਲਲੋਚਨਮਵ੍ਯਯਮ੍ । ਕਂਦਰ੍ਪਕਾਰ੍ਮੁਕਭ੍ਰਾਂਤਿਜਨਕ ਭ੍ਰੁਵਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੀਰਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਅਟੱਲ ਅੱਖ ਹੈ, ਤੇ ਭੰਵਾਂ ਇੰਝ ਲਗਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਾਮਦੇਵ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹੋਣ।
ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਧੋਨ੍ਨਤਚਾਰ੍ਵਂਗ ਨਾਸਮਚ੍ਛਕਪੋਲਕਮ੍ । ਮਂਦਸ੍ਮਿਤਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਸ੍ਯਂ ਵਿਭੁਂ ਬਾਲੇਂਦੁਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਮਿੱਠਾ, ਉੱਚਾ ਤੇ ਸੋਹਣਾ ਹੈ, ਨੱਕ ਤੇ ਗਲ੍ਹਾ ਮੱਛੀ ਵਰਗੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਾਨ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਚਿਹਰਾ, ਨੌਜਵਾਨ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਰੂਪ ਹੈ।
ਵਿਜ੍ਞਾਨਰਕ੍ਤਵਸਨਂ ਵੇਦਕਲ੍ਪਿਤਭੂषਣਮ੍ । ਸ਼ਰਣਂ ਤ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨੋऽਸ੍ਮਿ ਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਮੇ ਦੀਯਤਾਂ ਵਿਭੋ
ਉਹ ਗਿਆਨ ਦੇ ਰੰਗੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹੈ, ਵੇਦਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਗਹਿਣੇ ਪਾਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਓਟ ਲੈ ਲਈ ਹੈਂ—ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ।
ਦੀਨਾਂਧਕृਪਣਾਜ੍ਞਾਨਨष੍ਟਸ੍ਯ ਸ਼ਰਣਂ ਭਵ । ਅਥ ਦਿਵ੍ਯਂ ਦਦੌ ਚਕ੍ਸ਼ੁਃ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਦਰ੍ਸ਼ਨਸ਼ਕ੍ਤਿਮਤ੍
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ, ਅੰਨ੍ਹਾ, ਬੇਚਾਰਾ ਤੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਿੱਚ ਖੋਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਓਟ ਬਣ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਦਿਵ੍ਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਆਪ ਵੇਖਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਆ ਗਈ।
ਅਥ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹਰਿਃ ਸ਼ਂਭੁਂ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਂ ਪੁਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਕੋ ਭਵਾਨਿਤ੍ਯੁਵਾਚਾਥ ਨ ਜਾਨੇ ਤ੍ਵਾਂ ਮਹਾਯਸ਼ਃ
ਫਿਰ ਹਰੀ ਨੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ?' ਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ਸਵੀ।'
ਪ੍ਰਣਾਮਂ ਕੇਵਲਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਤੋऽਸ੍ਮਿ ਨ ਹਿ ਵੇਦਿਤੁਮ੍ । ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਉਵਾਚ- ਤਵ ਜ੍ਞਾਨਂ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਕੁਰੁ ਸ੍ਨਾਨਂ ਚ ਵਾਰੁਣਮ੍
ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਤੈਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਆਖਿਆ—'ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦਿਆਂਗਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਜਲ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰ।'
ਭਸ੍ਮਸ੍ਨਾਨਂ ਤਤਃ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤਤੋ ਜ੍ਞਾਨਂ ਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍ । ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ- ਮਤ੍ਸ੍ਨਾਨਯੋਗ੍ਯਂ ਸਲਿਲਂ ਨ ਚਤਿष੍ਠਤਿ ਕੁਤ੍ਰਚਿਤ੍
'ਫਿਰ ਭਸਮ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੱਸਾਂਗਾ।' ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ—'ਮੇਰੇ ਸਨਾਨ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਪਾਣੀ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋਥ ਨਿषਣ੍ਣਸ੍ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਂਡਾਸਕ੍ਤਵਿਗ੍ਰਹਃ । ਊਰੁਦਘ੍ਨਜਲੇ ਸ੍ਨਾਤੁਂ ਨ ਯੋਗ੍ਯਮਭਵਦ੍ਧਰੇਃ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਿਆ। ਹਰੀ ਲਈ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਉੱਤੋਂ ਉਰਾਂ ਤੱਕ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਸਨਾਨ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਸ਼ਂਭੁਰ੍ਜਹਾਸ ਸ੍ਨਾਨਾਯ ਜਲਮਤ੍ਯਧਿਕਂ ਤ੍ਵਹੋ । ਦਧੀਚ ਉਵਾਚ- ਅਥ ਦੇਵਃ ਸ਼ਿਵੋ ਵਿष੍ਣੁਂ ਭਾਲਾਕ੍ਸ਼ੇਣ ਵ੍ਯਲੋਕਯਤ੍
ਸ਼ੰਭੂ ਹੱਸ ਪਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਨਾਨ ਲਈ ਪਾਣੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ। ਦਧੀਚੀ ਨੇ ਆਖਿਆ—'ਫਿਰ ਦੇਵਤਾ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ਵਾਲੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ।'
ਵਿਲੀਨਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਵਯਵਂ ਵਾਮਾਕ੍ਸ਼ੇਣ ਵ੍ਯਲੋਕਯਤ੍ । ਤਤਃ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਤਨੁਰ੍ਵਿष੍ਣੁਃ ਸ਼ੀਤਦੇਹਸ਼੍ਚ ਸ਼ਂਭੁਨਾ
ਉਸ ਨੇ ਖੱਬੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਸੁੱਖਮ ਤੇ ਲੀਨ ਰੂਪ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ। ਫਿਰ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਸੁੱਖਮ ਤੇ ਠੰਢੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਉਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਸ੍ਨਾਹਿ ਭੋ ਵਿष੍ਣੋ ਹ੍ਰਦ ਏष ਵਿਕਲ੍ਪਿਤਃ । ਤਤੋ ਹ੍ਰਦੇ ਹਰਿਃ ਸ੍ਨਾਤੁਂ ਹਰਾਂਕੇ ਕਲ੍ਪਿਤੇ ਤਦਾ
ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਸਨਾਨ ਕਰ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਇਹ ਸਰੋਵਰ ਤੇਰੇ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।' ਫਿਰ ਹਰੀ ਨੇ ਹਰਾ ਵਲੋਂ ਬਣਾਏ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਪ੍ਰਵੇष੍ਟੁਂ ਨ ਸ਼ਸ਼ਾਕਾਥ ਗਂਭੀਰੇ ਤਦ੍ਧ੍ਰਦਸ੍ਯ ਤੁ । ਹਰਿਰਾਹ ਚ ਨੋ ਪਂਥਾ ਹ੍ਰਦਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਨੇ
ਉਹ ਉਸ ਡੂੰਘੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ। ਹਰੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਸ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲਈ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਹੈ।'
ਮਾਰ੍ਗੋ ਮੇ ਦੀਯਤਾਂ ਦੇਵ ਤਮਥੋ ਸ਼ਂਭੁਰਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਕੋਟਿਯੋਜਨਗਂਭੀਰਂ ਜਲਮੇਤਨ੍ਮਹਤ੍ਪੁਰਾ
'ਮੈਨੂੰ ਰਾਹ ਦੇ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਅੰਦਰ ਜਾ ਸਕਾਂ।' ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਪਾਣੀ ਪਹਿਲਾਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਸੌ ਯੋਜਨ ਡੂੰਘਾ।'
ਨਿਵਿष੍ਟਸ੍ਯੈਵ ਭਵਤ ਊਰੁਦਘ੍ਨਂ ਜਲਂ ਵਿਭੋ । ਇਦਾਨੀਂ ਤਿष੍ਠਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਨ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ੋ ਹ੍ਰਦੇ ਕਥਮ੍
'ਤੇਰੇ ਵਾਸਤੇ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਸਿਰਫ਼ ਉਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਹੁਣ, ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈਂ?'
ਅष੍ਟਾਂਗੁਲਪ੍ਰਮਾਣੋऽਯਮੂਰੁਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਹ੍ਰਦੇ ਚ ਮੇ । ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ ਤ੍ਵਂ ਚ ਪਾਦਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਂ ਦਦਾਮਿ ਤੇ
'ਮੇਰਾ ਉਰ ਇਸ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਉਂਗਲਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਵੇਖ, ਤੂੰ ਦਾਖਲ ਹੋ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਦਾ ਸਪਰਸ਼ ਦਿਆਂਗਾ।'
ਵਾਕ੍ਯਮੇਕਂ ਤੁ ਸੋਪਾਨਂ ਵੇਦਂ ਮਦ੍ਵਾਕ੍ਯਨਿਸ੍ਸृਤਮ੍ । ਹਰਿਰੁਵਾਚ- ਸ਼ਬ੍ਦਾਰੋਹਣਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਂ ਕਸ੍ਯਾਪੀਹ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
'ਇੱਕ ਹੀ ਬਾਤੀ ਸੌਪਾਨ ਹੈ, ਵੇਦ ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ।' ਹਰੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨਹੀਂ।'