ਮਸ੍ਤਕੇ ਧਾਰਣਂ ਮੁਖ੍ਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਚ ਤਥਾ ਕृਤਮ੍ । ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਯ ਮੁਕੁਟਸ੍ਯਾਂਤੇ ਧਾਰਣਂ ਸ਼ੁਭਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਹਿਨਣਾ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕੀਤਾ; ਮਕੁਟ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਰੱਖਣਾ ਵੀ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲਲਾਟੇ ਧਾਰਣਂ ਸ਼ਸ੍ਤਂ ਯਥਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਧृਤਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਬਾਣੇਨ ਚ ਧृਤਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਰਸਿ ਵਾ ਪੁਨਃ
ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਪਹਿਨਣਾ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਸ਼ੁਭਤਾ ਨਾਲ ਪਹਿਨਿਆ; ਤੇ ਬਾਣ ਨੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਸੱਜੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਪਹਿਨਿਆ।
ਕਰ੍ਣੇ ਚ ਹਰਕਰ੍ਣੇਨ ਮੁਨਿਨਾ ਪਰਮਰ੍षਿਣਾ । ਵਿਨਿਰ੍ਭਿਦ੍ਯ ਤਥਾ ਗਾਤ੍ਰਂ ਲੋਹਸ੍ਥਾਨਂ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪ੍ਯ ਚ
ਕੰਨ ਉੱਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਹਰੀ ਦੇ ਕੰਨ ਨੇ, ਮਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪਹਿਨਿਆ; ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੇਦ ਕੇ, ਧਾਤੂ ਦਾ ਥਾਂ ਬਣਾਕੇ ਵੀ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਧਾਰਯਂਤਿ ਤਥਾ ਲਿਂਗਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ ਕੇਚਿਦੁਤ੍ਤਮਾਃ । ਅਨਿਕੇਤਨ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾਨਾਮਸ਼ਕ੍ਤਾਨਾਂ ਸ਼ਿਰੋਧृਤਿਃ
ਕੁਝ ਉੱਤਮ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੀ ਲਿੰਗ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ; ਘਰ-ਵਿਹਣੇ ਤੇ ਅਸਹਾਇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਪਹਿਨਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ।
ਅਧਮਾਧਮਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਨੀਵੀਬਂਧਾਦਿਧਾਰਣਮ੍ । ਤੇषੁ ਤੂਚ੍ਛਿष੍ਟਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਮਸ੍ਤਕੇ ਧਾਰਣਂ ਭਵੇਤ੍
ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲਾ ਪਹਿਨਣਾ ਕਮਰ ਤੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅਜਿਹੇ ਥਾਂ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ, ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਚਿਸ਼ਟ ਮਿਲੇ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਪਹਿਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਧਮਾਧਮਵृਤ੍ਤੀਨਾਂ ਸਦਾ ਵੈ ਲਿਂਗਧਾਰਣਮ੍ । ਪਾਪਿਨਾਮਪਿ ਚਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਯਮਲੋਕੇ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਲਿੰਗ ਪਹਿਨਣਾ ਹਮੇਸ਼ਾ; ਪਾਪੀਆਂ ਲਈ ਵੀ, ਇਹ ਅਜੀਬ ਹੈ ਕਿ ਯਮ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਉਵਾਚ- ਚਿਤ੍ਰਗੁਪ੍ਤੇਨ ਲਿਖਿਤਾ ਲਲਾਟੇ ਯਾ ਲਿਪਿਰ੍ਦृਢਾ । ਤਯਾ ਤੁ ਲਿਪ੍ਯਾ ਨਿਯਤਂ ਨਰਕਂ ਕਥਮਨ੍ਯਥਾ
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ- ਚਿਤ੍ਰਗੁਪਤ ਵੱਲੋਂ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਲਿਖੀ ਲਿਖਤ, ਜੋ ਪੱਕੀ ਹੈ; ਉਸ ਲਿਖਤ ਨਾਲ, ਨਰਕ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਕਰੋਤਿ ਪੂਜਨਂ ਸ਼ਂਭੋਃ ਪਾਪਂ ਨਾਸ਼ਯਤੇ ਕਥਮ੍ । ਸ਼ਂਭੁਰੁਵਾਚ- ਪਾਪਂ ਨਾਸ਼ਯਤੇ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਮਪਿ ਜਨ੍ਮਸ਼ਤਾਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਪਾਪ ਕਿਵੇਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ? ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ- ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਭਰ੍ਤ੍ਸਨਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪਾਪਾਨਾਂ ਸ੍ਮਰਣਾਚ੍ਚ ਮਹੇਸ਼ਿਤੁਃ । ਭਸ੍ਮੇਤਿ ਪਦਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਤਸ੍ਯ ਧਾਰਣਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਡਾਂਟਣ ਤੇ ਮਹਾਂਦੇਵ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ, 'ਭਸਮ' ਸ਼ਬਦ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਪਹਿਨਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਯਥਾਵਿਧਿ ਲਲਾਟੇ ਵੈ ਵਹ੍ਨਿਵੀਰ੍ਯਪ੍ਰਧਾਰਣਾਤ੍ । ਨਾਸ਼ਯੇਲ੍ਲਿਖਿਤਾਂ ਯਾਮੀਂ ਪਟਸ੍ਥਾਮਿਵ ਹਵ੍ਯਭੁਕ੍
ਜਿਵੇਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯਮ ਦੀ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਕਪੜੇ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕਰ੍ਣੋਪਰਿਕृਤਂ ਪਾਪਂ ਨष੍ਟਂ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮੁਖਧਾਰਣੇ । ਕਂਠੇ ਚ ਧਾਰਣਾਤ੍ਕਂਠਭੋਗਾਦਿਕृਤਪਾਤਕਮ੍
ਕਰਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਇਆ ਪਾਪ, ਜਦੋਂ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਲ੍ਹ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਗਲ੍ਹ ਦੀ ਰਸਨਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਪਾਪ ਵੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹ੍ਵੋਰ੍ਬਾਹੁਕृਤਂ ਪਾਪਂ ਵਕ੍ਸ਼ਸਿ ਮਨਸਾ ਕृਤਮ੍ । ਨਾਭ੍ਯਾਂ ਸ਼ਿਸ਼੍ਨਕृਤਂ ਪਾਪਂ ਪृष੍ਠੇ ਗੁਦਕृਤਂ ਤਥਾ
ਬਾਂਹਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਮਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਪਾਪ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਭੀ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਜਿਨਾਂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੱਠ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਪਿੱਛਲੇ ਮੂਲ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਪਾਪ ਵੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਰ੍ਧਾਰਣਾਦ੍ਰਾਮ ਪਰਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਾਲਿਂਗਨਾਦਿਜਮ੍ । ਤਦ੍ਭਸ੍ਮਧਾਰਣਂ ਸ਼ਸ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰੈਵ ਤ੍ਰਿਪੁਂਡ੍ਰਕਮ੍
ਕੰਨਿਆਂ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਪਰਾਈ ਔਰਤ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਉਣ ਵਰਗੇ ਪਾਪ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਸਮ ਦਾ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਸਾਰਥਕਤਾ ਹਰ ਥਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਮਹੇਸ਼ਾਨਾਂ ਤ੍ਰਯ੍ਯਗ੍ਨੀਨਾਂ ਚ ਧਾਰਣਮ੍ । ਗੁਪ੍ਤ੍ਯੈ ਲੋਕਤ੍ਰਯਾਣਾਂ ਚ ਧਾਰਣਂ ਤੇਨ ਵੈ ਕृਤਮ੍
ਇਹ ਭਸਮ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਮਹੇਸ਼ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਯਗਨਾਂ ਨਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਧृਤਂ ਪਂਚਦਸ਼ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਭਸ੍ਮਾਭਿਮਂਤ੍ਰਿਤਮ੍ । ਕੋष੍ਠਯੁਗ੍ਮੇ ਬਾਹੁਯੁਗ੍ਮੇ ਕੋष੍ਠੋਪਰਿ ਯੁਗੇ ਤਥਾ
ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਭਸਮ, ਜਦੋਂ ਪੰਦਰਾਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਦੋਨੀਆਂ ਪਾਸਲੀਆਂ, ਦੋਨੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਪਾਸਲੀਆਂ ਉੱਤੇ ਆਦਿ—ਤਾਂ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਧਾਰਣਂ ਸਰ੍ਵਦੇਹਾਨਾਂ ਪੂਜਾਯੈ ਧਰ੍ਮਸਂਮਤਮ੍ । ਭਸ੍ਮਾਸ਼ਨਾ ਭਸ੍ਮਸ਼ਯ੍ਯਾ ਭਸ੍ਮੋਦ੍ਧੂਲਿਤਵਿਗ੍ਰਹਾਃ
ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਭਸਮ ਲਗਾਉਣ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਲਈ ਠੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਸਮ ਖਾਣਾ, ਭਸਮ 'ਤੇ ਸੌਣਾ, ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਭਸਮ ਨਾਲ ਰਗੜਨਾ ਵੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੈ।
ਭਸ੍ਮਸ੍ਨਾਨਾਃ ਸਦਾਪਾਪੈਰ੍ਮੁਚ੍ਯਂਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਆਦੌ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਦੀਕ੍ਸ਼ਾਯਾਂ ਤ੍ਰਿਯਾਯੁषਮਿਤਿ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਜੋ ਭਸਮ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਆਯੁ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸਵੇ ਚ ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਭੂਤਾਵੇਸ਼ੇऽਪਿ ਰਕ੍ਸ਼ਕਮ੍ । ਸਰ੍ਪਾਦਿਵਿषਹਾਨ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸਾਧਨਂ ਤ੍ਵਿਦਮ੍
ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਦੇ ਵਸ ਵਿੱਚ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੱਪ ਆਦਿ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, ਇਹ ਸਭ ਲਈ ਸਾਧਨ ਹੈ।
ਅਪਿ ਵਾ ਵੈष੍ਣਵੋ ਮਰ੍ਤ੍ਯ ਅਥਵਾਪੀਤਰੋ ਜਨਃ । ਭਸ੍ਮਸ੍ਨਾਯੀ ਭਸ੍ਮਯੁਕ੍ਤਃ ਕਰ੍ਮਸ੍ਵਧਿਕਰੋਤਿ ਵੈ
ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵੰਸ਼ ਦਾ, ਜੋ ਭਸਮ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਭਸਮ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਉਵਾਚ- ਭਸ੍ਮਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮਾਦੌ ਮੇ ਭਸ੍ਮਾਯੁष੍ਯਂ ਹਿ ਕਸ੍ਯ ਵੈ । ਕਥਂ ਹਿ ਰਕ੍ਸ਼ਤੇ ਹ੍ਯੇਤਤ੍ਸਰ੍ਵਮੇਤਦ੍ਵਦਸ੍ਵ ਮੇ
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਭਸਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਕਿਸ ਦੀ ਆਯੁ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦੀ ਹੈ? ਇਹ ਸਾਰਾ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਸ਼ਂਭੁਰੁਵਾਚ- ਆਯੁष੍ਯਵਰ੍ਦ੍ਧਨੇ ਹੇਤੁਸ੍ਤ੍ਰਿਵਿਧਸ੍ਯਾਪਿ ਦੇਹਿਨਃ । ਪਾਪਘ੍ਨਂ ਸ਼ੀਤਮੁष੍ਣਂ ਚ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਚ੍ਛਿਵਪਦਪ੍ਰਦਮ੍
ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਯੁ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ, ਇਸ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਠੰਡੀ ਅਤੇ ਗਰਮ ਦੋਵੇਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਅਤ੍ਰ ਤੇ ਕੀਰ੍ਤਯਿष੍ਯਾਮਿ ਚੇਤਿਹਾਸਂ ਪੁਰਾਤਨਮ੍ । ਆਸੀਦ੍ਵਾਸਿष੍ਠਵਂਸ਼੍ਯਸ੍ਤੁ ਧਨਂਜਯ ਇਤਿ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਇਥੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ: ਵਸੀਸ਼ਠ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਧਨੰਜਯ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾਸ਼ਤਂ ਚਾਸੀਦ੍ਰੂਪਲਾਵਣ੍ਯਸਂਯੁਤਮ੍ । ਤਾਸਾਮੇਕਾ ਤੁ ਸੁषੁਵੇ ਸ਼ਾਮਾਕਾਕਰੁਣਂ ਮੁਨੇ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੌ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਆਕਰਸ਼ਣ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੇ ਕਰੁਣਾ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਮੁਨੀ।
ਭਾਰ੍ਯਾਣਾਂ ਸਂਖ੍ਯਯਾ ਰਾਮ ਸੁਤਾਸ਼੍ਚਾਸਂਸ੍ਤਪਸ੍ਵਿਨਃ । ਪਿਤ੍ਰਾ ਵਿਭਾਗਸ੍ਤੇषਾਂ ਚ ਵਿषਮਃ ਪਰਿਕਲ੍ਪਿਤਃ
ਰਾਮ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਨ, ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਤਪਸਵੀ ਸਨ। ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਅਨਿਆਇਕ ਵੰਡ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਭ੍ਰਾਤॄਣਾਂ ਚ ਤਦਾ ਹ੍ਯੇਵ ਵੈਰਬਂਧੋ ਮਹਾਨਭੂਤ੍ । ਨਰਾਣਾਮੇਕਜਾਤੀਨਾਂ ਵੈਰਂ ਨਿਯਤਮੇਵ ਤੁ
ਫਿਰ, ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਵੈਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਵੈਰ ਪੱਕਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਥਾਸੌ ਕਰੁਣੋ ਗਤ੍ਵਾ ਭਵਨਾਸ਼ਿਨਿਕਾ ਤਟੇ । ਨਾਨਾਮੁਨਿਗਣੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਨਰਸਿਂਹਦਿਦृਕ੍ਸ਼ਯਾ
ਫਿਰ ਕਰੁਣਾ ਭਵਨਾਸ਼ਿਨੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਗਿਆ, ਕਈ ਮੁਨੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਰਸਿੰਘ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ।
ਨृਸਿਂਹਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਂ ਤੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ ਤੁ ਕੇਨਚਿਤ੍ । ਉਤ੍ਕृष੍ਟਫਲਿਤਂਵੀਰਮਾਨੀਤਂ ਰੂਪਗਂਧਵਤ੍
ਨਰਸਿੰਘ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਵਿਰਲੇ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਫਲ ਉਸ ਯੋਧੇ ਨੂੰ ਲਿਆ ਕੇ ਦਿੱਤਾ।
ਕਰੁਣਸ੍ਤੁ ਤਦਾਦਾਯ ਵ੍ਯਜਿਘ੍ਰਤ੍ਫਲਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਤਤ੍ਰਸ੍ਥਿਤਾ ਦ੍ਵਿਜਗਣਾਃ ਸ਼ਾਪੇਨ ਤਮਯੋਜਯਨ੍
ਕਰੁਣਾ ਨੇ ਉਹ ਫਲ ਲਿਆ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਫਲ ਨੂੰ ਸੁੰਘਿਆ। ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਮੂਹ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਮਕ੍ਸ਼ਿਕਾ ਭਵ ਪਾਪਾਤ੍ਮਨ੍ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਸ਼ਤਮਪ੍ਯਤਃ । ਸ਼ਾਪਾਵਸਾਨਂ ਭਵਿਤਾ ਦਧੀਚੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਹੇ ਪਾਪੀ, ਤੂੰ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਮੱਖੀ ਬਣ ਜਾ; ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦਧੀਚੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਅਥ ਮਕ੍ਸ਼ਿਕਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਭਾਰ੍ਯਾਮਿਦਮਭਾषਤ । ਮਕ੍ਸ਼ਿਕਾਤ੍ਵਮਹਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਮਾਂ ਸ਼ੁਭੇ ਪਾਲਯਸ੍ਵ ਭੋਃ
ਮੱਖੀ ਬਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਮੱਖੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਹੇ ਚੰਗੀ ਜੀ, ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।'