ਸ੍ਵਯਂ ਕਰ੍ਮਣ੍ਯਸ਼ਕ੍ਤਸ਼੍ਚੇਤ੍ਸੁਤਂ ਵਿਪ੍ਰਂ ਨਿਯੋਜਯੇਤ੍ । ਰਾਜਕਾਰ੍ਯਨਿਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਦਾਸਗ੍ਰਹਣਵਰ੍ਤਿਨਃ
ਜੇ ਖੁਦ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਲਗਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਰਾਜਕਾਰੀ ਜਾਂ ਮਾਲਕ ਦੇ ਘਰ 'ਚ ਹੋਵੇ—
ਵ੍ਯਸਨੇषੁ ਸਮਸ੍ਤੇषੁ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਵਿਪ੍ਰੇਣ ਕਾਰਯੇਤ੍ । ਪ੍ਰਾਤਃਕਾਲੇ ਤੁ ਨ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਸਾਰੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ 'ਚ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਾਹੀਂ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਉੱਚ ਕੋਟੀਆਂ ਦੇ ਦੁਜਾਤੀ ਸਵੇਰੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕੇषੁ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇषੁ ਨ ਕਾਲਨਿਯਮਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਨਿਮਿਤ ਵਾਲੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ।
ਗृਹਾਦਿਵ੍ਯਤਿਰਿਕ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕ੍ਰਮਃ ਕੁਤੁਪਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਕੁਤੁਪਾਦਥਵਾਪ੍ਯਰ੍ਵਾਗਾਸਨ੍ਨਕੁਤੁਪੋ ਭਵੇਤ੍
ਘਰ ਜਾਂ ਉਸ ਵਰਗੇ ਕਰਮ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਠੀਕ ਸਮਾਂ ਕੁਤੁਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਤੁਪ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਮਾਸੇਮਾਸੇ ਯਥਾਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇऽਪਰਾਹ੍ਣਸ੍ਪृਗ੍ਵਿਧੀਯਤੇ । ਅਪਰਾਹ੍ਣਵ੍ਯਾਪਿਨੀ ਸ੍ਯਾਦੁਭਯਤ੍ਰ ਯਦਾ ਤ੍ਵਮਾ
ਮਹੀਨੇ ਵਾਲੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਲਈ ਦਪਹਿਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਮਾਵੱਸ ਦੋਵੇਂ ਸਮਿਆਂ 'ਚ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ 'ਚ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ਯੇ ਪੂਰ੍ਵਾ ਤੁ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਵृਦ੍ਧੌ ਸਾਮ੍ਯੇ ਪਰਾ ਸ੍ਮृਤਾ । ਅਮਾਵਾਸ੍ਯਾ ਤੁ ਯਾ ਹਿ ਸ੍ਯਾਦਪਰਾਹ੍ਣਦ੍ਵਯੇ ਸਮਾ
ਜਦੋਂ ਘਟ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵਾਧਾ ਜਾਂ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਅਮਾਵੱਸ ਦੋ ਦਪਹਿਰਾਂ 'ਚ ਬਰਾਬਰ ਆਵੇ—
ਕ੍ਸ਼ਯੇ ਪੂਰ੍ਵਾ ਪਰਾ ਵृਦ੍ਧੌ ਸਾਮ੍ਯੇऽਪਿ ਚ ਪਰਾ ਭਵੇਤ੍ । ਕ੍ਸ਼ੀਣਸ੍ਤੁ ਚਂਦ੍ਰਮਾ ਯਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਤੁ ਪਾਰ੍ਵਣਮ੍
ਜਦੋਂ ਚੰਦ ਘਟ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਪਹਿਲੀ ਤਿਥੀ ਹੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪਿੱਛਲੀ ਤਿਥੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਦੋਵੇਂ ਬਰਾਬਰ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਵੀ ਪਿੱਛਲੀ ਤਿਥੀ ਹੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਚੰਦ ਘਟਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਪਾਰਵਣ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਮਾष੍ਟਭਾਗੇ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮੋऽਸੌ ਭੂਤਾष੍ਟਾਂਸ਼ੇ ਸ ਨਾਸ੍ਤਿ ਚੇਤ੍ । ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨਵ੍ਯਾਪਿਨੀ ਸਾ ਸ੍ਯਾਦੇਕੋਦ੍ਦਿष੍ਟੇ ਤਿਥਿਰ੍ਭਵੇਤ੍
ਨਵੀਂ ਚੰਦ ਦੀ ਅੱਠਵੀਂ ਹਿੱਸੇ 'ਚ ਜੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਚੰਦ ਬਚਿਆ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਵਧਦੇ ਚੰਦ ਦੀ ਅੱਠਵੀਂ ਹਿੱਸੇ 'ਚ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਤਿਥੀ ਦੁਪਹਿਰ ਤੱਕ ਚੱਲਦੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਏਕੋਦਿਸ਼ਟ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਲਈ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਾਯਾਹ੍ਨਵ੍ਯਾਪਿਨੀ ਯਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪਾਰ੍ਵਣੇ ਸਾ ਤਿਥਿਰ੍ਭਵੇਤ੍ । ਅਲ੍ਪਾਪਰਾਹ੍ਣਗਾ ਯਾਮਾ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਦਿਕੇ ਭਵੇਤ੍
ਜੋ ਤਿਥੀ ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ ਚੱਲਦੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪਾਰਵਣ ਲਈ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਤਿਥੀਆਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਦੁਪਹਿਰ 'ਚ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਮृਤਾਹੇ ਤ੍ਰਿਮੁਹੂਰ੍ਤਾ ਚ ਸਾਯਂਕਾਲੇ ਤਿਥਿਰ੍ਭਵੇਤ੍ । ਪਰੇਹ੍ਯਸ੍ਤਂਗਤਾ ਯਤ੍ਰ ਤ੍ਰਿਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਤੁ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍
ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਜੇ ਤਿਥੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਮੁਹੂਰਤਾਂ ਤੱਕ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿਥੀ ਮੁਕ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਮੁਹੂਰਤਾਂ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਾਪਰੇਦ੍ਯੁਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸ੍ਯਾਜ੍ਜ੍ਯੇष੍ਠਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਅਮਾਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਯਥਾ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮृਤਾਹੇ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤੇ
ਉਸ ਹਾਲਤ 'ਚ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਦਿਨ ਆਵੇ, ਅਮਾ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨਵ੍ਯਾਪਿਨੀ ਤਤ੍ਰ ਹ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜਸ੍ਯ ਵਿਧੀਯਤੇ । ਰਾਮ ਉਵਾਚ- ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕ੍ਰਮਮਸ਼ੇषੇਣ ਮਰ੍ਤ੍ਯਕਰ੍ਮਕ੍ਰਮਂ ਤਥਾ
ਜਦੋਂ ਤਿਥੀ ਦੁਪਹਿਰ ਤੱਕ ਚੱਲਦੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਉਹੀ ਨਿਯਮਿਤ ਹੈ। ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦਾ ਕਰਮਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੋ।
ਪ੍ਰਾਸਂਗਿਕਾਨਾਂ ਧਰ੍ਮਾਣਾਂ ਨਿਰ੍ਣਯਂ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ । ਸ਼ਂਭੁਰੁਵਾਚ- ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਸ੍ਯ ਦਿਵਸੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਪੂਰ੍ਵੇਦ੍ਯੁਰ੍ਨਿਯਮਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਤੁਸੀਂ ਸਬੰਧਤ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਨਿਰਣੇ ਬਿਆਨ ਕਰੋ। ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦਾ ਦਿਨ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ,
ਨਿਮਂਤ੍ਰਯੀਤ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰਾਨ੍ਵਿਪ੍ਰਲਕ੍ਸ਼ਣਸਂਯੁਤਾਨ੍ । ਏਕਭੁਕ੍ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਮਂਤ੍ਯਜਾਦ੍ਯੈਰਭਾषਣਮ੍
ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀਆਂ ਖਾਸ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਬੁਲਾਓ। ਇਕ ਵਾਰੀ ਖਾਣਾ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ, ਤੇ ਅੰਤਜਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰੋ।
ਦਂਤਧਾਵਨਮਭ੍ਯਂਗ ਨਖਕੇਸ਼ਨਿਕृਂਤਨਮ੍ । ਕਰ੍ਤਾ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਪੂਰ੍ਵੇਦ੍ਯੁਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚੈਵ ਪਰੇऽਹਨਿ
ਪਿਛਲੇ ਦਿਨ ਦੰਦ ਮੰਜੋ, ਨ੍ਹਾਉਣ, ਨਖ ਤੇ ਵਾਲ ਕੱਟੋ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨ ਹੀ ਕਰੋ, ਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਛੱਡ ਦਿਓ।
ਗृਹ੍ਣੀਤਨਿਯਮਾਨੁਕ੍ਤਾਨ੍ਸਰ੍ਵਮੇਤਤ੍ਪਰਿਤ੍ਯਜੇਤ੍ । ਤ੍ਰਿਕਾਲਂ ਚੈਵ ਪੂਜਾ ਚੇਤ੍ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਦੇਵਂ ਯਜੇਤ੍ਸ੍ਵਕਮ੍
ਸਾਰੇ ਨਿਯਮ ਜਿਵੇਂ ਦੱਸੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਨੋ, ਪਰ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਇਹ ਸਾਰੇ ਛੱਡ ਦਿਓ। ਜੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਸਵੇਰੇ ਆਪਣੇ ਇਸ਼ਟ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।
ਅਰੁਣੋਦਯਵੇਲਾਯਾਂ ਕਰੋਤਿ ਯਦਿ ਪੂਜਨਮ੍ । ਅਧਃਸ਼ਾਯੀ ਤਥਾ ਭੂਤਃ ਪ੍ਰਾਤਰੁਤ੍ਥਾਯ ਕਰ੍ਮਵਿਤ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਅਰੁਣੋਦੇ ਵੇਲੇ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਲੇਟ ਕੇ, ਤਾਂ ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ, ਕਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ,
ਪ੍ਰਾਤਸ੍ਤ੍ਯਮਪਿ ਯਤ੍ਕਰ੍ਮ ਤਤ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਨਾਨਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ । ऋਣਤ੍ਰਯਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਯਾਸ੍ਯਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤਤ੍ਪਰਮ੍
ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਕੰਮ, ਜੋ ਵੀ ਹਨ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਰਕੇ, ਤਿੰਨ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯੋਦਯਵੇਲਾਯਾਂ ਸ਼ਿਵਪੂਜਾਂ ਕਰੋਤਿ ਯਃ । ਸੂਰ੍ਯੇਣਸਮ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਸ਼ਿਵਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ
ਜੋ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਉਦਿਤੇ ਭਾਸ੍ਕਰੇ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਧਟਿਕਾਂਤਰਪੂਜਨਮ੍ । ਰੁਦ੍ਰੇਣਸਮ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਸ਼ਿਵਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ
ਜੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਕ ਘਟਿਕਾ ਦੇ ਅੰਤਰ 'ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤृਤੀਯਘਟਿਕਾਯਾਂ ਤੁ ਸ਼ਿਵਪੂਜਾਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ । ਕੁਬੇਰਸਮ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਸ਼ਿਵਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ
ਜੇ ਤੀਜੀ ਘਟਿਕਾ 'ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਕੁਬੇਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤृਤੀਯਘਟਿਕਾਯਾਂ ਤੁ ਸ਼ਿਵਪੂਜਾਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ । ਕੁਬੇਰਸਮ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਸ਼ਿਵਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ
ਜੇ ਤੀਜੀ ਘਟਿਕਾ 'ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਕੁਬੇਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਥੀਪਂਚਮੀषष੍ਠੀਸਪ੍ਤਮੀ ਘਟਿਕਾਸੁ ਯਃ । ਸ਼ਿਵਂ ਪੂਜਯਤੇ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ਼ਿਵਲੋਕੇ ਮਰੁਤ੍ਸਮਃ
ਜੋ ਚੌਥੀ, ਪੰਜਵੀਂ, ਛੇਵੀਂ ਜਾਂ ਸੱਤਵੀਂ ਘਟਿਕਾ 'ਚ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਰੁਤਾਂ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਕਾਲ ਏਵ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਪੂਜਾ ਯਤ੍ਕਾਲਨੋਦਿਤਾ । ਯਥਾ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਮਥਵਾ ਗृਹੀਤ ਨਿਯਮੋ ਯਜੇਤ੍
ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਜਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਆ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਉਪਚਾਰੇषੁ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵੈ ਨਿਯਮਂ ਪਰਿਪਾਲਯੇਤ੍ । ਨਿਯਮਾਤਿਕ੍ਰਮੇ ਵਾਪਿ ਯਾਗਸ਼੍ਚ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਿਭੋਰ੍ਯਦਿ
ਜੋ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਤੇ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਨਿਯਮ ਉਲੰਘਣਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਪੂਜਾ ਪ੍ਰਭੂ ਲਈ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਸਹੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਉਵਾਚ- ਕ੍ਵ ਪੂਜਾ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਸ਼ਂਕਰਸ੍ਯਾਮਿਤੌਜਸਃ । ਸ੍ਮਰਣਾਤ੍ਪਾਪਨਾਸ਼ਸ੍ਯ ਸ੍ਮਰਣਾਨ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ਦਸ੍ਯ ਚ
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਅਸੀਮ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਜਿਸ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਪਾਪ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਯਾਦ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਸ਼ਿਵਰੂਪਸ੍ਯ ਸ਼ਿਵਤਤ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਥਵੇਦਿਨਃ । ਸੋਮਸ੍ਯ ਸੋਮਭੂषਸ੍ਯ ਸੋਮਨੇਤ੍ਰਸ੍ਯ ਰਾਜਿਤੁਃ
ਉਸ ਸ਼ਿਵ ਦੀ, ਜੋ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਭਾਵ ਦਾ ਅਸਲ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੋਮ ਹੈ, ਚੰਦ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਅੱਖ ਚੰਦ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਹੈ।
ਵੇਦਮੂਰ੍ਤੇਰਮੂਰ੍ਤੇਸ਼੍ਚ ਵੇਦਸਾਰਸ੍ਯ ਵੇਦਿਨਃ । ਵੇਦਵੇਦਾਂਗਵਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਵੇਦ੍ਯਾਵੇਦ੍ਯਸ੍ਯ ਯੋਗਿਨਃ
ਉਸ ਵੈਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਨਿਰਾਕਾਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ, ਜੋ ਵੈਦਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੈਦ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਜਾਣਣ ਯੋਗ ਤੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਯੋਗੀ ਹੈ।
ਗੋਕ੍ਸ਼ੀਰਸਮਦੇਹਸ੍ਯ ਗੋਕ੍ਸ਼ੀਰਸ੍ਨਾਨਮੋਦਿਨਃ । ਗੋਪਾਲਿਨਸ੍ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਸ੍ਯ ਤ੍ਰਯੀਨੇਤ੍ਰਸ੍ਯ ਮਾਯਿਨਃ
ਉਸ ਦੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਜੋ ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਣ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਵੈਦਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਮਧ੍ਯੇ ਤਥਾ ਰਾਮਂ ਸ਼ਿਵਜ੍ਞਾਨਮਥਾਦਿਸ਼ਤ੍ । ਸ੍ਥਾਣੁਭੂਤਇਵਾਸੀਨੋ ਨਾਸਾਗ੍ਰਨ੍ਯਸ੍ਤਲੋਚਨਃ
ਸਵਾਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਗਿਆਨ ਦੱਸਿਆ; ਉਹ ਅਡੋਲ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਨੱਕ ਦੇ ਆਗੇ ਨਜ਼ਰ ਟਿਕਾਈ ਹੋਈ ਸੀ।