ਅਨਂਤਰਂ ਸਮਾਜਗ੍ਮੁਰ੍ਜਾਂਘਿਕਾਃ ਸਤ੍ਵਰਸ਼੍ਰਮਾਃ । ਤਤ੍ਕਰਾਤ੍ਪਤ੍ਰਿਕਾਂ ਗृਹ੍ਯ ਪਪਾਠ ਰਘੁਸਤ੍ਤਮਃ
ਫ਼ੌਰਨ, ਤੇਜ਼ ਚਾਲ ਵਾਲੇ ਯਤੀ ਆ ਗਏ; ਉਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਪੱਤਰ ਲੈ ਕੇ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨੇ ਉਹ ਪੜ੍ਹਿਆ।
ਮਨਸਾऽਚਿਂਤਯਦ੍ਰਾਮਃ ਕਥਮੇਤਦਭੂਦਿਤਿ । ਰਾਮਂ ਸ਼ਂਭੁਸ੍ਤਦਾ ਪ੍ਰਾਹ ਦੇਵ੍ਯਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵੇषਵਾਨ੍
ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ, 'ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ?' ਫਿਰ ਸ਼ੰਭੂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਕਿਂ ਚਿਂਤਯਸਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਮੁਨਿष੍ਵਗ੍ਰੇ ਵਸਤ੍ਸ੍ਵਪਿ । ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਰਾਘਵਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵਾਨ੍
ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ, ਜਦੋਂ ਮੁਨੀ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠੇ ਹਨ? ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਮੁਨੀ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਉਵਾਚ- ਵਿਭੀषਣਃ ਕਥਮਸੌ ਬਦ੍ਧਃ ਸ਼ृਂਖਲਯਾ ਨृਭਿਃ । ਮਤ੍ਸ੍ਥਾਪਿਤਂ ਸ਼ਿਵਂ ਲਿਗਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਮੇਸ਼੍ਵਰਂ ਤ੍ਵਹੋ
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਲੋਂ ਜੰਜੀਰਾਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਲਿੰਗ, ਰਾਮੇਸ਼ਵਰ, ਵੇਖਿਆ?
ਦ੍ਰਾਵਿਡੈਃ ਕੁਟਿਲੈਰ੍ਦੁष੍ਟੈਰਾਤ੍ਮਨਾ ਤਦ੍ਵਿਚਾਰ੍ਯਤਾਮ੍ । ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਮੁਨਿਵਰ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਨੇਸ਼ਾਸ੍ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਤੁਮਲ੍ਪਤਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਲੋਕਾਂ, ਜੋ ਕਟਿਲ ਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਹਨ, ਵਲੋਂ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ; ਤੇ ਮੁਨੀ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ।
ਨ ਜਾਨੀਮ ਇਤਿ ਪ੍ਰਾਹੂ ਰਾਮਂ ਰਾਮਸ੍ਤਦਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਪੁਰਾਣਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵਿਧਿਨਾ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਬ੍ਰੂਤ ਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਉਹ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, 'ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।' ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਪੁਰਾਣਾ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵੇਖੋ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ।'
ਭਵਦਜ੍ਞਾਨਹੇਤੁਸ਼੍ਚ ਵਿਚਾਰ੍ਯਸ੍ਤਦਨਂਤਰਮ੍ । ਕਿਂ ਕਿਂ ਪੁਰਾਣਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਰ੍ਜਨੀਯਂ ਤਥੈਵ ਕਿਮ੍
ਫਿਰ, ਤੁਹਾਡੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾਵੇ; ਕਿਹੜਾ ਪੁਰਾਣਾ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਃ ਕੀਦृਸ਼ਃ ਸ਼੍ਲੋਕਸ੍ਤਦਨ੍ਯਃ ਕੀਦृਸ਼ੋ ਭਵੇਤ੍ । ਕੀਦृਸ਼ੇषੁ ਚ ਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਕੀਦृਸ਼ਃ ਪੂਜਕਸ੍ਤਥਾ
ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸ਼ਲੋਕ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਕਿਹੜੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ, ਤੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਪੂਜਕ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਪੂਜਾ ਚ ਕੀਦृਸ਼ੈਰ੍ਭਕ੍ਤੈਃ ਕਾਰ੍ਯਾ ਨਿਰ੍ਣਯਦਰ੍ਸ਼ਨੇ । ਇਤਿ ਰਾਮਸ੍ਯ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੇ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਪੂਜਾ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਵਲੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਠੀਕ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ? ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਦਵਿਜ—
ਪ੍ਰਤ੍ਯੂਚੁਸ੍ਤਂ ਰਘੁਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਚਿਂਤਾਵ੍ਯਾਕੁਲਮਾਨਸਮ੍ । ਨ ਵਕ੍ਤਾਰੋ ਵਰਂ ਰਾਮ ਵੀਕ੍ਸ਼ਤਾਂ ਤੁ ਪੁਰਾਣਵਿਤ੍
ਉਹ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ: 'ਅਸੀਂ ਬੋਲਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਰਾਮ; ਪੁਰਾਣਾ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪੁੱਛੋ।'
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਘਵਃ ਸ਼ਂਭੁਂ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਵਿਨਯਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਸੋਪਿ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਮਹਾਮਤਿਃ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ; ਉਹ ਵੀ ਉਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਬੁਧੀ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਂਭੁਰੁਵਾਚ- ਪੁਰਾਣਜੀਵੀ ਪੂਜਾਰ੍ਹਃ ਸ੍ਵਸ਼ਾਖਾਧ੍ਯਯਨਃ ਸ਼ੁਚਿਃ । ਮੀਮਾਂਸਾਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਜ੍ਞਾਨਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯੋऽਨृਤਦੂषਕਃ
ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਜੋ ਪੁਰਾਣਾ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਪੂਜਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਖਾ ਪੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਸ਼ੁੱਧ ਹੈ, ਮੀਮਾਂਸਾ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਵੇਦਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ, ਤੇ ਝੂਠ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਦੇਵੇषੁ ਚ ਸਮਸ੍ਤੇषੁ ਸਮਦृष੍ਟਿਃ ਸ਼ਿਵੇ ਰਤਃ । ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰਿਯਜਾਪੀ ਚ ਸਾਗ੍ਨਿਕਸ਼੍ਚਾਤਿਵਾਚਕਃ
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਮੰਨ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਰੱਖ ਕੇ, ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰਿਯ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਾ, ਅੱਗ ਵਾਲੇ ਯਜਨ ਕਰਦਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬੋਲ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ।
ਯਜੁਰ੍ਵੇਦੀ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਪੂਜਯੇਤ੍ਪੁਸ੍ਤਕਂ ਸੁਧੀਃ । ਸ਼੍ਰੀਤਾਲਪਤ੍ਰਲਿਖਿਤਂ ਦੇਵਲਿਪ੍ਯਨ੍ਵਿਤਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਯਜੁਰਵੇਦ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸਮਝਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪਾਲਮ ਪੱਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਲਿਖੀ, ਦੇਵ-ਲਿਪੀ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਬਂਧਾਦ੍ਯਤਿਪ੍ਰਪਂਚਂ ਯਦ੍ਯੁਗਪਤ੍ਪ੍ਰਣਵਾਕ੍ਸ਼ਰਮ੍ । ਪ੍ਰਾਗੂਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂਰੇਖਯੋਃ ਪ੍ਰਾਂਤੇ ਪ੍ਰਣਵਸ੍ਯਾਗ੍ਰਯੋਜਿਕਾ
ਜੇਕਰ ਪ੍ਰਣਵ ਦੇ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਲੰਬੀ ਲਕੀਰਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕਠਾ ਜੋੜਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਲਕੀਰਾਂ ਦੇ ਦੋਨੋ ਪਾਸੇ ਪ੍ਰਣਵ ਦਾ ਸਿਰਾ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰੇਖਾ ਭਵੇਦੇਵਮੇਕਾ ਅਕਾਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਤਃ । ਸ਼ਿਰੋਭਾਗਮੁਪਕ੍ਰਮ੍ਯ ਸਕੋਣਾਧਃ ਪ੍ਰਲਂਬਿਨੀ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਲਕੀਰ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਪਾਸੇ 'ਅ' ਅੱਖਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਢੁਕਵੇਂ ਕੋਣ ਨਾਲ ਹੇਠਾਂ ਲਟਕਦਾ ਹੈ।
ਆਕਾਰਃ ਸ ਹਿ ਵਿਜ੍ਞੇਯਃ ਪਟ੍ਟਿਕਾਦਕ੍ਸ਼ਰੇਖਯਾ । ਵਾਮੇ षਡ੍ਵਕ੍ਰਬਿਂਦੂਦ੍ਵਾ ਵਿਕਾਰ ਇਤਿ ਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
'ਆ' ਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਲਿਪੀ ਦੀ ਲਕੀਰ ਨਾਲ ਪਛਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਛੇ ਵਕਰੇ ਤੇ ਬਿੰਦੀਆਂ ਨਾਲ, ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਰੂਪ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਵਾਮਸ਼ਿਰੋਰੇਖਾ ਲਂਬਿਨ੍ਯਾ ਈ ਉਦਾਹृਤਃ । ਸਰ੍ਵਾਕ੍ਸ਼ਰੇ ਸ਼ਿਰੋਰੇਖਾ ਅਵਕ੍ਰਾ ਪ੍ਰਣਵਂ ਵਿਨਾ
ਉਸ ਲਟਕਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਖੱਬੀ ਉਪਰਲੀ ਲਕੀਰ 'ਈ' ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਰਲੀ ਲਕੀਰ ਵਕਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪ੍ਰਣਵ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਤੁ ਲਂਬਰੇਖਾਨ੍ਯਾ ਤਦਂਤੇ ਚ ਲਵਿਤ੍ਰਵਤ੍ । ਉਕਾਰਃ ਸ ਹਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤੋ ਲਵਿਤ੍ਰਦ੍ਵਯਤਸ੍ਤਦੂ
ਉਸ ਵਿੱਚ, ਆਖਰੀ ਲਟਕਦੀ ਲਕੀਰ ਲਵਿਤਰ (ਕੁਹਾੜੀ) ਵਾਂਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਹ 'ਉ' ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਦੋ ਲਵਿਤਰਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਏਵਮਨ੍ਯਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਅਕ੍ਸ਼ਰਾਣ੍ਯਾਹ ਭਾਰਤੀ । ਲਿਪ੍ਯਾਨਯੈਵ ਲਿਖਿਤਂ ਪੁਰਾਣਂ ਤੁ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਸ੍ਤੇ
ਭਾਰਤੀ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਪੁਰਾਣਾ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਪਾਦ੍ਮਂ ਵੈष੍ਣਵਂ ਚ ਮਾਰ੍ਤਂਡਂ ਨਾਰਦੇਰਿਤਮ੍ । ਮਾਰ੍ਕਂਡੇਯਮਥਾਗ੍ਨੇਯਂ ਕੌਰ੍ਮਂ ਵਾਮਨਮੇਵ ਚ
ਬ੍ਰਾਹਮ, ਪਦਮ, ਵੈਸ਼ਣਵ, ਮਾਰਤੰਡ, ਨਾਰਦ, ਮਾਰਕੰਡੇ, ਅਗਨਿਆ, ਕੂਰਮ ਤੇ ਵਾਮਨ ਪੁਰਾਣੇ ਵੀ।
ਗਾਰੁਡਂ ਲੈਂਗਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਸ੍ਕਾਂਦਂ ਮਾਤ੍ਸ੍ਯਂ ਨृਸਿਂਹਕਮ੍ । ਤਥੈਵ ਗਦਿਤਂ ਰਾਮ ਪੁਰਾਣਂ ਕਾਪਿਲਂ ਤਥਾ
ਗਾਰੁੜ, ਲਿੰਗ, ਸਕੰਦ, ਮਤਸ, ਨਰਸਿੰਹ, ਰਾਮ ਪੁਰਾਣਾ ਤੇ ਕਾਪਿਲ ਪੁਰਾਣਾ ਵੀ।
ਵਾਰਾਹਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵੈਵਰ੍ਤਂ ਸ਼ਕੁਨੇषੁ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ । ਸ਼ੈਵਂ ਭਾਗਵਤਂ ਦੌਰ੍ਗਂ ਭਵਿष੍ਯੋਤ੍ਤਰਮੇਵ ਚ
ਵਾਰਾਹ, ਬ੍ਰਹਮਵੈਵਰਤ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸ਼ਿਵ, ਭਾਗਵਤ, ਦੁਰਗਾ ਤੇ ਭਵਿਸ਼ਯੋਤਤਰ ਵੀ।
ਭਵਿष੍ਯਂ ਚੋਪਸਂਜ੍ਞਾਨਿ ਤ੍ਵਨ੍ਯਾਨਿ ਚ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ । ਵਿਮੁਚ੍ਯ ਪੁਸ੍ਤਕਂ ਰਤ੍ਨਪੀਠੇ ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਸਂਸ੍ਕृਤਮ੍
ਭਵਿਸ਼ਯ ਤੇ ਹੋਰ ਉਪ-ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਕੇ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਰੱਖੋ।
ਧੌਤਵਸ੍ਤ੍ਰਧਰਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਸ਼ੁਚਿਰਕ੍ਰੋਧਨੋऽਜ੍ਵਰਃ । ਆਦਾਵਾਤ੍ਮਾਨਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਂਕਲ੍ਪਮੇਵ ਚ
ਸਾਫ ਕਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ, ਗੁੱਸਾ ਤੇ ਬੁਖਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸੰਕਲਪ ਕਰੋ।
ਅਂਕੁਸ਼ਂ ਚਾਕ੍ਸ਼ਸੂਤ੍ਰਂ ਚ ਪਾਸ਼ਂ ਪੁਸ੍ਤਕਮੇਵ ਚ । ਧਾਰਯਂਤੀਂ ਸਿਤਾਂ ਧ੍ਯਾਯੇਤ੍ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਸ੍ਯਾਂ ਸਰਸ੍ਵਤੀਮ੍
ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਧਿਆਨ ਕਰੋ, ਜੋ ਅੰਕੁਸ਼, ਅੱਖਸੂਤਰ, ਪਾਸ ਤੇ ਪੁਸਤਕ ਫੜੀ ਹੋਈ, ਚਿੱਟੀ ਰੰਗ ਦੀ, ਤੇ ਮੁਖ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਸਕਾਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਗੋਕ੍ਸ਼ੀਰਸਦृਸ਼ਾਕਾਰਂ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਂ ਵृषਵਾਹਨਮ੍ । ਸਹਾਸਵਦਨਂ ਸ਼ਾਂਤਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਂਬਰਧਰਂ ਸ਼ਿਵਮ੍
ਗੋ-ਦੂਧ ਵਰਗਾ ਰੂਪ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ, ਬਲਦ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ, ਮੁਖ ਤੇ ਹਾਸਾ, ਸ਼ਾਂਤ, ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸ਼ਿਵ।
ਹਰਿਣਂ ਚਾਭਯਂ ਚੋਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਬਾਹੁਯੁਗ੍ਮਂ ਕਿਰੀਟਿਨਮ੍ । ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਮੁਦ੍ਰਾ ਚਂ ਦਕ੍ਸ਼ੇਧੋ ਵਾਮਹਸ੍ਤੇ ਵਰਪ੍ਰਦਮ੍
ਹਿਰਨ, ਅਭੈ ਮੂਦਰਾ, ਦੋ ਉਪਰ ਉਠੇ ਹੱਥ, ਮੌਤੀਆਂ ਵਾਲਾ ਮਕੁਟ; ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਵਿਆਖਿਆ ਮੂਦਰਾ, ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਵਰ ਦਿੰਦੀ ਮੂਦਰਾ।
ਨਾਨਾਰਤ੍ਨਵਿਭੂषਾਢ੍ਯਂ ਗਿਰਿਜਾਰ੍ਦ੍ਧਾਂਬੁਜਾਸਨਮ੍ । ਬਹੁਭਿਰ੍ਮੁਨਿਮੁਖ੍ਯੈਸ੍ਤੁ ਧ੍ਯਾਯਮਾਨ ਪਦਾਂਬੁਜਮ੍
ਨਾਨਾ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਗਿਰਿਜਾ ਨਾਲ ਅੱਧਾ ਕਮਲ-ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠਾ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਉਸ ਦੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮੂਰ੍ਤਿਮਦ੍ਭਿਸ੍ਤਥਾ ਵੇਦੈਃ ਸ੍ਤੂਯਮਾਨਂ ਪੁਰਾਣਕੈਃ । ਅਨ੍ਯੈਃ ਸਮਸ੍ਤਲੋਕੈਸ਼੍ਚ ਸਂਸੇਵਿਤਪਦਾਂਬੁਜਮ੍
ਮੂਰਤ ਵਾਲੇ ਵੇਦਾਂ, ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।