ਪ੍ਰਤ੍ਯਗ੍ਰਸ਼ृਙ੍ਗਮृਦੁਮਸ੍ਤਕਸਂਪ੍ਰਹਾਰਸਂਰਮ੍ਭਭਾਵਨਵਿਲੋਲਖੁਰਾਗ੍ਰਪਾਤੈਃ । ਆਮੇਦੁਰੈਰ੍ਬਹੁਲਸਾਸ੍ਨਗਲੈਰੁਦਗ੍ਰਪੁਚ੍ਛੈਸ਼੍ਚ ਵਤ੍ਸਤਰਵਤ੍ਸਤਰੀਨਿਕਾਯੈਃ
ਵੱਛੇ, ਨਵੇਂ ਸਿੰਗ ਤੇ ਨਰਮ ਸਿਰਾਂ ਨਾਲ, ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਟੱਕਰ ਮਾਰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੁਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪੈਂਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਤੇ ਲਟਕਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ, ਉੱਚੀ ਪੂਛਾਂ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੱਸ ਰਹੀਆਂ, ਅਤੇ ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ।
ਹਮ੍ਭਾਰਵਕ੍ਸ਼ੁਭਿਤਦਿਗ੍ਵਲਯੈਰ੍ਮਹਦ੍ਭਿਰਧ੍ਯੁਕ੍ਸ਼ਭਿਃ ਪृਥੁਕਕੁਦ੍ਭਰਭਾਰਖਿਨ੍ਨੈਃ । ਉਤ੍ਤਮ੍ਭਿਤਸ਼੍ਰੁਤਿਪੁਟੀਪਰਿਪੀਤਵਂਸ਼ਧ੍ਵਾਨਾਮृਤੋਦ੍ਧਤਵਿਕਾਸਿਵਿਸ਼ਾਲਘੋਣੈਃ
ਵੱਡੇ ਸਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੰਭੀਰ ਵਾਜ਼ ਸਾਰੇ ਪਾਸੇ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ, ਵੱਡੀ ਕੁੰਝ ਦੇ ਭਾਰ ਹੇਠ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚੱਲ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੌੜੀਆਂ ਨੱਕਾਂ ਵਾਂਸਲੀ ਦੇ ਸੁਰਾਂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਂਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਕੰਨ ਉੱਚੇ ਖੜੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ।
ਗੋਪੈਃ ਸਮਾਨਗੁਣਸ਼ੀਲਵਯੋਵਿਲਾਸਵੇਸ਼ੈਸ਼੍ਚ ਮੂਰ੍ਛਿਤਕਲਸ੍ਵਨਵੇਣੁਵੀਣੈਃ । ਮਨ੍ਦੋਚ੍ਚਤਾਰਪਟੁਗਾਨਪਰੈਰ੍ਵਿਲੋਲਦੋਰ੍ਵਲ੍ਲਰੀਲਲਿਤਲਾਸ੍ਯਵਿਧਾਨਦਕ੍ਸ਼ੈਃ
ਉਹ ਗਵਾਲੇ, ਜੋ ਗੁਣ, ਚਲਣ, ਉਮਰ ਤੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਸਨ, ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਸੁਰੀਲੇ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਵਾਂਸਲੀ ਤੇ ਵੀਣਾ ਵਜਾ ਰਹੇ, ਹੌਲੇ ਤੇ ਉੱਚੇ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਹਲਕੀਆਂ ਹਿਲਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਨਰਮ ਨਾਚ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ।
ਜਙ੍ਘਾਨ੍ਤਪੀਵਰਕਟੀਰਤਟੀਨਿਬਦ੍ਧਵ੍ਯਾਲੋਲਕਿਙ੍ਕਿਣਿਘਟਾਰਣਿਤੈਰਟਦ੍ਭਿਃ । ਮੁਗ੍ਧੈਸ੍ਤਰਕ੍ਸ਼ੁਨਖਕਲ੍ਪਿਤਕਾਨ੍ਤਭੂषੈਰਵ੍ਯਕ੍ਤਮਂਜੁਵਚਨੈਃ ਪृਥੁਕੈਃ ਪਰੀਤਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਨੌਜਵਾਨ ਮੁੰਡੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਕਮਰਾਂ ਘੁੰਘਰੂਆਂ ਵਾਲੇ ਕਮਰਬੰਦ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ, ਜੋ ਚੱਲਦੇ ਹੋਏ ਝੰਕਾਰ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਬਾਗਾਂ ਦੇ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਸੋਹਣੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮਿੱਠੀਆਂ ਤੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ।
ਅਥ ਸੁਲਲਿਤਗੋਪਸੁਨ੍ਦਰੀਣਾਂ ਪृਥੁਕਬਰੀषਨਿਤਮ੍ਬਮਨ੍ਥਰਾਣਾਮ੍ । ਗੁਰੁਕੁਚਭਰਭਂਗੁਰਾਵਲਗ੍ਨਤ੍ਰਿਵਲਿਵਿਜृਮ੍ਭਿਤਰੋਮਰਾਜਿਭਾਜਾਮ੍
ਫਿਰ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਤੇ ਨਰਮ ਗਵਾਲਣਾਂ ਵਿਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਵੱਲੀਆਂ ਤੇ ਹਿਲਦੀਆਂ ਨਿਤੰਬ ਸਨ, ਭਾਰੀ ਛਾਤੀਆਂ ਪਤਲੀ ਕਮਰ 'ਤੇ ਟਿਕੀਆਂ, ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਭੰਭੀਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਕਾਲੀਆਂ ਰੋਮਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤਦਤਿਰੁਚਿਰਚਾਰੁਵੇਣੁਵਾਦ੍ਯਾਮृਤਰਸਪਲ੍ਲਵਿਤਾਙ੍ਗਜਾਙ੍ਘ੍ਰਿਪਸ੍ਯ । ਮੁਕੁਲਵਿਮਲਰਮ੍ਯਰੂਢਰੋਮੋਦ੍ਗਮਸਮਲਂਕृਤਗਾਤ੍ਰਵਲ੍ਲਰੀਣਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਵਾਂਸਲੀ ਦੀ ਬੇਹੱਦ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀ ਸੁਰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਖਿੜੀ, ਤਾਂ ਗਵਾਲਣਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨਵੇਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਰੋਮ-ਕੰਪ ਨਾਲ ਸਜ ਗਏ।
ਤਦਤਿਰੁਚਿਰ ਮਨ੍ਦਹਾਸਚਨ੍ਦ੍ਰਾਤਪਪਰਿਜृਮ੍ਭਿਤਰਾਗਵਾਰਿਰਾਸ਼ੇਃ । ਤਰਲਤਰਤਰਙ੍ਗਭਙ੍ਗਵਿਪ੍ਰੁਟ੍ਪ੍ਰਕਰਘਨਸ਼੍ਰਮਬਿਨ੍ਦੁਸਂਤਤਾਨਾਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਬੇਹੱਦ ਸੋਹਣੀ, ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਾਨ, ਚੰਦਨੀ ਵਾਂਗ, ਜਿਸ ਦਾ ਦਿਲ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਕੰਪਦੇ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਪਸੀਨੇ ਦੇ ਗਾੜ੍ਹੇ ਬੂੰਦੇ, ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਉਪਜ ਆਈਆਂ।
ਤਦਤਿਲਲਿਤਮਨ੍ਦਚਿਲ੍ਲਿਚਾਪਚ੍ਯੁਤਨਿਸ਼ਿਤੇਕ੍ਸ਼ਣਮਾਰਬਾਣਵृष੍ਟ੍ਯਾ । ਦਲਿਤਸਕਲਮਰ੍ਮਵਿਹ੍ਵਲਾਙ੍ਗਪ੍ਰਵਿਸृਤਦੁਃਸਹਵੇਪਥੁਵ੍ਯਥਾਨਾਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਨਰਮ ਤੇ ਖੇਡਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ, ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਤੀਰ ਵਾਂਗ ਚਲੀਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਕੰਪ ਉਠੇ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸਹਿਣ, ਫੈਲਦੀ ਕੰਪਕਪੀ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ।
ਤਦਤਿਰੁਚਿਰਵੇषਰੂਪਸ਼ੋਭਾਮृਤਰਸਪਾਨਵਿਧਾਨਲਾਲਸਾਨਾਮ੍ । ਪ੍ਰਣਯਸਲਿਲਪੂਰਵਾਹਿਨੀਨਾਮਲਸਵਿਲੋਲਵਿਲੋਚਨਾਮ੍ਬੁਜਾਨਾਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਸੁਰਤ ਅਤੇ ਪਹਿਰਾਵਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਪੀਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਆਲਸੀ ਤੇ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਹਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਿਆਰ ਦੇ ਜਲ ਵਾਂਗ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵਿਸ੍ਰਂਸਤ੍ਕਬਰੀਕਲਾਪਵਿਗਲਤ੍ਫੁਲ੍ਲਤ੍ਪ੍ਰਸੂਨਾਸ੍ਰਵਨ੍ । ਮਾਧ੍ਵੀਲਮ੍ਪਟਚਞ੍ਚਰੀਕਘਟਯਾਸਂਸੇਵਿਤਾਨਾਂ ਮੁਹੁਃ । ਮਾਰੋਨ੍ਮਾਦਮਦਸ੍ਖਲਨ੍ਮृਦੁਗਿਰਾਮਾਲੋਲਕਾਞ੍ਚ੍ਯੁਲ੍ਲਸ-। ਨ੍ਨੀਵੀਵਿਸ਼੍ਲਥਮਾਨਚੀਨਸਿਚਯਾਨ੍ਤਾਰ੍ਚਿਰ੍ਨਿਤਮ੍ਬਤ੍ਵਿषਾਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਖੁਲ੍ਹੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖਿੜੇ ਫੁੱਲ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਧੁ ਲੋਭੀ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਘੇਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਨਾਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਥਰ-ਥਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਮਰਬੰਦੀਆਂ ਤੇ ਪਹਿਰਾਵਾ ਢੀਲਾ ਹੋ ਕੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨੀਵਾਂ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਢੀਲੇ ਹੋ ਕੇ ਕਮਰ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਖਲਿਤਲਸਿਤਪਾਦਾਮ੍ਭੋਜਮਨ੍ਦਾਭਿਘਾਤਚ੍ਛੁਰਿਤਮਣਿਤੁਲਾਕੋਟ੍ਯਾਕੁਲਾਸ਼ਾਮੁਖਾਨਾਮ੍ । ਚਲਦਧਰਦਲਾਨਾਂਕੁਡ੍ਮਲਾਪਕ੍ਸ਼੍ਮਲਾਕ੍ਸ਼ਿ- ਦ੍ਵਯਸਰਸਿਰੁਹਾਣਾਮੁਲ੍ਲਸਤ੍ਕੁਣ੍ਡਲਾਨਾਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਪੈਰ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਰਤਨ ਵਾਲੇ ਥਰੜਾਂ ਨੂੰ ਛੁਹਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਚਲਦਿਆਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਥਰ-ਥਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੋਠ ਕੰਬਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਦੀ ਕਲੀ ਵਾਂਗ ਥਰ-ਥਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਮਕਦੇ ਕੁੰਡਲ ਹਿਲਦੇ ਹਨ।
ਦ੍ਰਾਘਿष੍ਠਸ਼੍ਵਸਨਸਮੀਰਣਾਭਿਤਾਪਪ੍ਰਮ੍ਲਾਨੀਭਵਦਰੁਣੌष੍ਠਪਲ੍ਲਵਾਨਾਮ੍ । ਨਾਨੋਪਾਯਨਵਿਲਸਤ੍ਕਰਾਮ੍ਬੁਜਾਨਾਮਾਲੀਭਿਃ ਸਤਤਨਿषੇਵਿਤਂ ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਰਮ ਤੇ ਲਾਲ ਹੋਠ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਲੰਬੀ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੇ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸੁੱਕ ਗਏ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੋਹਫਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤਾਸਾਮਾਯਤਲੋਲਨੀਲਨਯਨਵ੍ਯਾਕੋਸ਼ਲੀਨਾਮ੍ਬੁਜ- ਸ੍ਰਗ੍ਭਿਃ ਸਂਪਰਿਪੂਜਿਤਾਖਿਲਤਨੁਂ ਨਾਨਾਵਿਲਾਸਾਸ੍ਪਦਮ੍ । ਤਨ੍ਮੁਗ੍ਧਾਨਨਪਙ੍ਕਜਪ੍ਰਵਿਗਲਨ੍ਮਾਧ੍ਵੀਰਸਾਸ੍ਵਾਦਿਨੀਂ- ਬਿਭ੍ਰਾਣਂ ਪ੍ਰਣਯਾਨ੍ਮਦਾਕ੍ਸ਼ਿਮਧੁਹृਨ੍ਮਾਲਾਂ ਮਨੋਹਾਰਿਣੀਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਤੇ ਲੋੜੀਆਂ ਨੀਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਖੁਲ੍ਹੀਆਂ ਕਮਲ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ, ਮਧ, ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਸੂਮ ਚਿਹਰੇ, ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਕਮਲ ਹਨ, ਚੱਖਦੇ ਹਨ।
ਗੋਪੀਗੋਪਪਸ਼ੂਨਾਂ ਬਹਿਃ ਸ੍ਮਰੇਦਗ੍ਰਤੋऽਸ੍ਯ ਗੀਰ੍ਵਾਣਘਟਾਂਵਿਤ੍ਤਾਰ੍ਥਿਨੀਂ ਵਿਰਿਞ੍ਚਿਤ੍ਰਿਨਯਨਸ਼ਤਮਨ੍ਯੁਪੂਰ੍ਵਿਕਾਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਪਰਾਮ੍
ਬਾਹਰ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ, ਜੋ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇੰਦਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਸਤਿਕਾਰ ਤੇ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨਾਲ ਹੀ ਗੋਆਂ, ਗੋਪਾਂ ਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਦ੍ਵਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਤੋ ਮੁਨਿਨਿਕਰਂ ਦृਢਧਰ੍ਮਵਾਞ੍ਛਯਾ ਸਮਾਮ੍ਨਾਯਪਰਮ੍ । ਯੋਗੀਨ੍ਦ੍ਰਾਨਥ ਪृष੍ਠੇ ਮੁਮੁਕ੍ਸ਼ਮਾਣਾਨ੍ਸਮਾਧਿਨਾ ਤੁ ਸਨਕਾਦ੍ਯਾਨ੍
ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ, ਰੁੜਕ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਤੇ ਉੱਚੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਪਿੱਛੇ, ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ ਜਿਵੇਂ ਸਨਕ ਆਦਿ, ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ।
ਸਵ੍ਯੇ ਸਕਾਨ੍ਤਾਨਥ ਯਕ੍ਸ਼ਸਿਦ੍ਧਗਨ੍ਧਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯਾਧਰਚਾਰਣਾਂਸ਼੍ਚ । ਸਕਿਨ੍ਨਰਾਨਪ੍ਸਰਸਸ਼੍ਚ ਮੁਖ੍ਯਾਃ ਕਾਮਾਰ੍ਥਿਨੀਰ੍ਨਰ੍ਤਨਗੀਤਵਾਦ੍ਯੈਃ
ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨਾਲ, ਯਕਸ਼, ਸਿੱਧ, ਗੰਧਰਵ, ਵਿਦਿਆਧਰ, ਚਾਰਣ, ਕਿਨਨਰ ਤੇ ਮੁੱਖ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਨਾਚ-ਗੀਤ-ਵਾਦਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ।
ਸ਼ਙ੍ਖੇਨ੍ਦੁਕੁਨ੍ਦਧਵਲਂ ਸਕਲਾਗਮਜ੍ਞਂ ਸੌਦਾਮਿਨੀਤਤਿਪਿਸ਼ਙ੍ਗਜਟਾਕਲਾਪਮ੍ । ਤਤ੍ਪਾਦਪਙ੍ਕਜਗਤਾਮਮਲਾਂ ਚ ਭਕ੍ਤਿਂ ਵਾਞ੍ਛਨ੍ਤਮੁਜ੍ਝਿਤਤਰਾਨ੍ਯਸਮਸ੍ਤਸਙ੍ਗਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਂਪ, ਚੰਦ, ਜਾਂ ਚੰਬੇ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਟਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਲਕੀਰਾਂ ਹਨ, ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਭਕਤੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਸੰਬੰਧ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਨਾਨਾਵਿਧ ਸ਼੍ਰੁਤਿਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਸਪ੍ਤਰਾਗਗ੍ਰਾਮਤ੍ਰਯੀਗਤਮਨੋਹਰਮੂਰ੍ਛਨਾਭਿਃ । ਸਂਪ੍ਰੀਣਯਨ੍ਤਮੁਦਿਤਾਭਿਰਪਿ ਪ੍ਰਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਂਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਨਭਸਿ ਮਾਂ ਦ੍ਰੁਹਿਣਪ੍ਰਸੂਤਮ੍
ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੁਣਾਂ ਤੇ ਸੱਤ ਰਾਗਾਂ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਤਾਲਾਂ ਦੀ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਧੁਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਰਮਿਆ ਹੋਇਆ, ਧਿਆਨ ਕਰ।
ਇਤਿ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾऽਤ੍ਮਾਨਂ ਪਟੁਵਿਸ਼ਦਧੀਰ੍ਨਨ੍ਦਤਨਯਂ ਨਰੋ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯੈਵਾऽਰ੍ਘਪ੍ਰਭृਤਿਭਿਰਨਿਨ੍ਦ੍ਯੋਪਹृਤਿਭਿਃ । ਯਜੇਦ੍ਭੂਯੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ੍ਵਵਪੁषਿ ਬਹਿष੍ਠੈਸ਼੍ਚ ਵਿਭਵੈਰਿਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਯਦਭਿਲषਿਤਂ ਭੂਸੁਰਵਰਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੰਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸਾਫ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ, ਅਰਘ ਆਦਿ ਨਿਰਮਲ ਚੜ੍ਹਾਵਿਆਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਬਾਹਰੀ ਵਸਤੂਆਂ ਨਾਲ, ਦੁਬਾਰਾ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਦ੍ਮਪੁਰਾਣੇ ਪਾਤਾਲਖਂਡੇ ਵੈਸ਼ਾਖਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਤ੍ਰ੍ਯੁਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਾਤਾਲ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਵਿਸਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਇੱਕ ਸੌ ਤਿੰਨਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ।
ऋषਯ ਊਚੁਃ - ਭੂਯੋ ਵਦ ਮਹਾਭਾਗ ਰਾਮਚਾਰਿਤ੍ਰਮਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਰਾਮਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਸਰ੍ਵਸ੍ਵਂ ਭਕ੍ਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰੀਤਿਦਾਯਕਮ੍
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੇ, ਸਾਨੂੰ ਰਾਮ ਦੇ ਅਜੋਕੇ ਚਰਿਤਰ ਮੁੜ ਦੱਸੋ। ਰਾਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਸਾਰ, ਜੋ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ- ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਂ ਕ੍ਰਤੁਵਰਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਦਾਸ਼ਰਥਿਰ੍ਯਥਾ
ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਯਗ ਕਰਕੇ—
ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੋ ਲੋਕਕृਤ੍ਯੇषੁ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਕृਤ੍ਯੇषੁ ਕੋਵਿਦਃ । ਅਯੋਧ੍ਯਾਂ ਗਂਤੁਕਾਮੇਨ ਸ਼ਂਕਰੇਣ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਜੋ ਲੋਕ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਅਯੋਧਿਆ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਨਾਲ—
ਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯਾ ਸਹ ਦੇਵੇਨ ਉषਿਤਃ ਸਰਯੂਤਟੇ । ਮੁਨਯਸ੍ਤਂ ਸਮਭ੍ਯੇਤ੍ਯ ਸ਼ਂਕਰਂ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਿਣਮ੍
ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਸਰਯੂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ।
ਕਸ਼੍ਯਪਾਦ੍ਯਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛੁਰਮਿਤੌਜਸਮ੍ । ਸ੍ਵਾਗਤਂ ਤੇ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸਭਾਰ੍ਯਃ ਕੁਤ ਆਗਤਃ
ਕਸ਼ਯਪ ਆਦਿ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਣਗਣ ਹੈ, ਪੁੱਛਿਆ: 'ਸਵਾਗਤ ਹੈ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਆਪਣੇ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਥੋਂ ਆਏ ਹੋ?'
ਕਿਮਾਗਮਨਕृਤ੍ਯਂ ਤੇ ਕਂ ਦੇਸ਼ਂ ਗਂਤੁਮੁਦ੍ਯਤਃ । ਸ਼ਂਕਰ ਉਵਾਚ- ਅਹਂ ਸ਼ਂਭੁਰਿਤਿ ਖ੍ਯਾਤੋ ਵਿਪ੍ਰੋ ਹਿਮਗਿਰਿਸ੍ਥਿਤਃ
'ਤੁਹਾਡਾ ਆਉਣ ਦਾ ਕੀ ਕਾਰਨ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜੇ ਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ ਹੈ?' ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਮੈਂ ਸ਼ੰਭੂ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਹਿਮਾਚਲ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ।'
ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਚ ਰਾਘਵਂ ਗਚ੍ਛੇ ਮਮ ਕਾਰ੍ਯਂ ਮਹਤ੍ਤਤਃ । ਮਾਮਾਹ੍ਵਯਤਿ ਰਾਜਾਸੌ ਪੁਰਾਣਸ਼੍ਰਵਣੇ ਰਤਃ
ਮੈਂ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਣ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਆਗਚ੍ਛਂਤੁ ਭਵਂਤੋऽਪਿ ਰਾਘਵਃ ਪਰਿਤੁष੍ਯਤਿ । ਤਤਸ੍ਤੇ ਮੁਨਯਃ ਸ਼ਂਭੁਰ੍ਯਯੂ ਰਾਮਦਿਦृਕ੍ਸ਼ਯਾ
ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਵੀ ਆ ਜਾਓ; ਰਾਘਵ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਧੂ, ਸ਼ੰਭੂ ਸਮੇਤ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਚਲੇ ਗਏ।
ਤਾਨਾਗਤਾਨ੍ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਤੁ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਰਾਮਾਯ ਚੋਕ੍ਤਵਾਨ੍ । ਤਤਃ ਸਤ੍ਵਰਮੁਤ੍ਥਾਯ ਨਿਰ੍ਯਯੌ ਸ ਪੁਰੋਹਿਤਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਖਬਰ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ। ਫਿਰ, ਜਲਦੀ ਉਠ ਕੇ, ਮੁਖ ਪੁਰੋਹਿਤ ਬਾਹਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਅਰ੍ਘ੍ਯਪਾਦ੍ਯਾਦਿਕੈਸ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਪੂਜਯਾਮਾਸ ਤਾਨृषੀਨ੍ । ਗृਹਰਾਜਂ ਤਤਃ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਪ੍ਰਾਵੇਸ਼ਯਦਰਿਂਦਮਃ
ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪੈਰ ਧੋਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਿਵਾਜਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਿਆ।