ਸੂਤ ਉਵਾਚ- ਸ਼ृਣੁਧ੍ਵਂ ਮੁਨਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਜਗਦਾਤ੍ਮਨਃ । ਗੋਗੋਪਗੋਪੀਪ੍ਰਾਣਸ੍ਯ ਵृਨ੍ਦਾਵਨਚਰਸ੍ਯ ਚ
ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਸੁਣੋ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਗਤ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਗਾਂ, ਗਵਾਲ ਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਤੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਕਦਾ ਨਾਰਦਃ ਪृष੍ਟੋ ਗੌਤਮੇਨ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ । ਸ ਤਸ੍ਮੈ ਪ੍ਰਾਹ ਯਦ੍ਧ੍ਯਾਨਂ ਤਦ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਗੌਤਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਜੋ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਵਧੀਆ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਜੋ ਧਿਆਨ ਦੱਸਿਆ, ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ- ਸੁਮਪ੍ਰਕਰਸੌਰਭੋਦ੍ਗਲਿਤਮਾਧ੍ਵਿਕਾਦ੍ਯੁਲ੍ਲਸਤ੍ਸੁਸ਼ਾਖਿਨਵਪਲ੍ਲਵਪ੍ਰਕਰਨਮ੍ਰ ਸ਼ੋਭਾਯੁਤਮ੍ । ਪ੍ਰਫੁਲ੍ਲਨਵਮਞ੍ਜਰੀਲਲਿਤਵਲ੍ਲਰੀਵੇष੍ਟਿਤਂ ਸ੍ਮਰੇਤ ਸਤਤਂ ਸ਼ਿਵਂ ਸ਼ਿਤਮਤਿਃ ਸੁਵृਨ੍ਦਾਵਨਮ੍
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਯਾਦ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਤਾਜ਼ਾ ਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਫੁੱਲਾਂ, ਮਿੱਠਾ ਸ਼ਹਦ ਟਪਕਦਾ, ਹਰੇ-ਭਰੇ ਰੁੱਖ ਤੇ ਨਰਮ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ, ਨਵੀਂ ਕਲੀਆਂ ਤੇ ਲਟਦੇ ਲਤਾ-ਬੇਲਾਂ ਦੀ ਰੂਪ-ਰਾਸ ਹੈ।
ਵਿਕਾਸ਼ਿ ਸੁਮਨੋਰਸਾਸ੍ਵਦਨਮਂਜੁਲੈਃ ਸਂਚਰਚ੍ਛਿਲੀਮੁਖਮੁਖੋਦ੍ਗਤੈਰ੍ਮੁਖਰਿਤਾਨ੍ਤਰਂ ਝਂਕृਤੈਃ । ਕਪੋਤਸ਼ੁਕਸਾਰਿਕਾਪਰਭृਤਾਦਿਭਿਃ ਪਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਵਿਰਾਣਿਤਮਿਤਸ੍ਤਤੋ ਭੁਜਗਸ਼ਤ੍ਰੁਨृਤ੍ਯਾਕੁਲਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਚਿੜੀਆਂ — ਤੋਤਾ, ਸਾਰੀਕਾ, ਕੋਕਿਲ ਆਦਿ — ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਚਿਰਚਿਰਾਹਟ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮੋਰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਨੱਚਦੇ ਹਨ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਚਲਚਲਾਹਟ ਭਰਦੇ ਹਨ।
ਕਲਿਨ੍ਦਦੁਹਿਤੁਸ਼੍ਚ ਲਲ੍ਲਹਰਿਵਿਪ੍ਲੁषਾਂ ਵਾਹਿਭਿਰ੍ਵਿਨਿਦ੍ਰ ਸਰਸੀਰੁਹੋਦਰਰਜਸ਼੍ਚ ਯੋਦ੍ਧੂਸਰੈਃ । ਪ੍ਰਦੀਪਿਤ ਮਨੋਭਵਵ੍ਰਜਵਿਲਾਸਿਨੀ ਵਾਸਸਾਂ ਵਿਲੋਲਨਪਰੈਰ੍ਨਿषੇਵਿਤਮਨਾਰਤਂ ਮਾਰੁਤੈਃ
ਉਥੇ, ਵੈਹਲ ਹਵਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਯਮੁਨਾ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਉਠੀ ਹੋਈ ਕਮਲ-ਪੋਖਰ ਦੀ ਧੂੜ ਤੇ ਖਿੜੇ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਰੇਣ ਉਡਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਵਾਲਨਵਪਲ੍ਲਵਂ ਮਰਕਤਚ੍ਛਦਂ ਮੌਕ੍ਤਿਕਪ੍ਰਭਾਪ੍ਰਕਰਕੋਰਕਂ ਕਮਲਰਾਗਨਾਨਾਫਲਮ੍ । ਸ੍ਥਵਿष੍ਠਮਖਿਲਰ੍ਤੁਭਿਃ ਸਤਤਸੇਵਿਤਂ ਕਾਮਦਂ ਤਦਨ੍ਤਰਪਿਕਲ੍ਪਕਾਙ੍ਘ੍ਰਿਪਮੁਦਞ੍ਚਿਤਂ ਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍
ਉਸ ਵਿਚ ਮਨ ਵਿਚ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰੁੱਖ ਸੋਚੋ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਵੇਂ ਲਾਲ ਪੱਤੇ, ਪਨ੍ਹਾ-ਹਰੇ ਪੱਤੇ, ਮੋਤੀ ਵਰਗੇ ਕਲਸ, ਕਮਲ ਰੰਗ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਲ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਰੁੱਤਾਂ 'ਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੁਰਗਵਾਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੇਵਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਹੇਮਸ਼ਿਖਰਾਚਲੇਉਦਿਤਭਾਨੁਵਦ੍ਭਾਸੁਰਾਮਧੋऽਸ੍ਯ ਕਨਕਸ੍ਥਲੀਮਮृਤਸ਼ੀਕਰਾਸਾਰਿਣਃ । ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਮਣਿਕੁਟ੍ਟਿਮਾਂ ਕੁਸੁਮਰੇਣੁਪੁਞ੍ਜੋਜ੍ਜ੍ਵਲਾਂ ਸ੍ਮਰੇਤ੍ਪੁਨਰਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤੋ ਵਿਗਤषਟ੍ਤਰਙ੍ਗਾਂਬੁਧਃ
ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚੋ, ਬਿਨਾ ਥਕਾਵਟ ਤੇ ਛੇ ਲਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਛਤ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀ ਫਰਸ਼ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਦੀਆਂ ਢੇਰੀਆਂ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਤਦ੍ਰਤ੍ਨਕੁਟ੍ਟਿਮਨਿਵਿष੍ਟਮਹਿष੍ਠਯੋਗਪੀਠੇऽष੍ਟਪਤ੍ਰਮਰੁਣਂ ਕਮਲਂ ਵਿਚਿਨ੍ਤ੍ਯ । ਉਦ੍ਯਦ੍ਵਿਰੋਚਨਸਰੋਚਿਰਮੁष੍ਯਮਧ੍ਯੇ ਸਂਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍ਸੁਖਨਿਵਿष੍ਟਮਥੋਮੁਕੁਨ੍ਦਮ੍
ਉਸ ਰਤਨ-ਫਰਸ਼ 'ਤੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਜੋਗ-ਆਸਨ 'ਤੇ, ਲਾਲ ਅਠ-ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਕਮਲ ਸੋਚੋ, ਜਿਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਥੇ ਮੁਕੁੰਦ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਬੈਠਿਆ ਧਿਆਨ ਕਰੋ।
ਸੁਤ੍ਰਾਮਹੇਤਿ ਦਲਿਤਾਞ੍ਜਨਮੇਘਪੁਞ੍ਜਪ੍ਰਤ੍ਯਗ੍ਰਨੀਲਜਲਜਨ੍ਮਸਮਾਨਭਾਸਮ੍ । ਸੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧਨੀਲਘਨਕੁਞ੍ਚਿਤਕੇਸ਼ਜਾਲਂ ਰਾਜਨ੍ਮਨੋਜ੍ਞਸ਼ਿਤਿਕਣ੍ਠਸ਼ਿਖਣ੍ਡਚੂਡਮ੍
ਉਹ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਰੰਗਤ ਤਾਜ਼ਾ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਮੋਟੇ, ਨੀਲੇ ਤੇ ਘੁੰਮਾਏ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਮੋਰ-ਪੰਖ ਦੀ ਮੁਕੁਟ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਖਣ 'ਚ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਹੈ।
ਰੋਲਮ੍ਬਲਾਲਿਤਸੁਰਦ੍ਰੁਮਸੂਨੁਸਂਪਦ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਸਮੁਤ੍ਕਚਨਵੋਤ੍ਪਲਕਰ੍ਣਪੂਰਮ੍ । ਲੋਲਾਲਿਭਿਃ ਸ੍ਫੁਰਿਤਭਾਲਤਲਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਗੋਰੋਚਨਾਤਿਲਕਮੁਜ੍ਜ੍ਵਲਚਿਲ੍ਲਿਚਾਪਮ੍
ਉਹ ਝੂਲਦੇ, ਸੋਹਣੇ, ਸੁਰਗ-ਰੁੱਖ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਕੰਨ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹਦੇ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹਨ, ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਚਮਕਦਾ ਪੀਲਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ, ਤੇ ਭੌਂਹਾਂ ਤੇ ਖੇਡਦੇ ਭੰਬੀਰਿਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਆਪੂਰ੍ਣਸ਼ਾਰਦਗਤਾਙ੍ਕ ਸ਼ਸ਼ਾਙ੍ਕਬਿਮ੍ਬਕਾਨ੍ਤਾਨਨਂ ਕਮਲਪਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਲਨੇਤ੍ਰਮ੍ । ਰਤ੍ਨਸ੍ਫੁਰਨ੍ਮਕਰਕੁਣ੍ਡਲਰਸ਼੍ਮਿਦੀਪ੍ਤਗਣ੍ਡਸ੍ਥਲੀਮੁਕੁਰਮੁਨ੍ਨਤਚਾਰੁਨਾਸਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪੂਰੇ ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਚੰਦ ਦੀ ਥਾਲੀ ਵਾਂਗ ਰੋਸ਼ਨ, ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਵੱਡੀਆਂ, ਗਲ੍ਹਾ ਚਮਕਦੀਆਂ ਮਕਰ ਝੁਮਕੇਆਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਰੰਗੀਨ, ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਤੇ ਸੋਹਣੀ ਨੱਕ ਉਸ ਦੇ ਚਮਕਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵਿੱਚ ਆਇਨੇ ਵਾਂਗ ਝਲਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸਿਨ੍ਦੂਰਸੁਨ੍ਦਰਤਰਾਧਰਮਿਨ੍ਦੁਕੁਨ੍ਦਮਨ੍ਦਾਰਮਨ੍ਦਹਸਿਤਦ੍ਯੁਤਿਦੀਪਿਤਾਸ਼ਮ੍ । ਵਨ੍ਯਪ੍ਰਵਾਲਕੁਸੁਮਪ੍ਰਚਯਾਵਕॢਪ੍ਤਗ੍ਰੈਵੇਯਕੋਜ੍ਜ੍ਵਲਮਨੋਹਰਕਮ੍ਬੁਕਣ੍ਠਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਹੋਠ ਸਿੰਦੂਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਸੋਹਣੇ ਸਨ, ਉਸ ਦੀ ਹਲਕੀ ਮੁਸਕਾਨ ਚੰਦ, ਚੰਬੇ ਅਤੇ ਮੰਦਾਰਾ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਂਗ ਨਰਮ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚਮਕ ਉਠਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਗਰਦਨ ਜੰਗਲੀ ਲਾਲ ਮਣਕਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਚਮਕਦੀਆਂ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀ ਸੀ।
ਮਤ੍ਤਭ੍ਰਮਦ੍ਭ੍ਰਮਰਘੁष੍ਟਵਿਲਮ੍ਬਮਾਨਂ ਸਂਤਾਨਕਪ੍ਰਸਰਦਾਮਪਰਿष੍ਕृਤਾਂਸਮ੍ । ਹਾਰਾਵਲੀਭਗਣਰਾਜਿਤਪੀਵਰੋਰੁਵ੍ਯੋਮਸ੍ਥਲੀਲਸਿਤਕੌਸ੍ਤੁਭਭਾਨੁਮਨ੍ਤਮ੍
ਮਸਤ ਭੰਭੀਰਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵੱਜ ਰਹੀ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਮੋਢੇ ਸਵਰਗੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚੌੜੀ ਛਾਤੀ ਕਈ ਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੀਵਤ੍ਸਲਕ੍ਸ਼ਣਸੁਲਕ੍ਸ਼ਿਤਮੁਨ੍ਨਤਾਂਸਮਾਜਾਨੁਪੀਨਪਰਿਵृਤ੍ਤਸੁਜਾਤਬਾਹੁਮ੍ । ਆਬਨ੍ਧੁਰੋਦਰਮੁਦਾਰਗਭੀਰਨਾਭਿਂ ਭृਙ੍ਗਾਙ੍ਗਨਾਨਿ ਕਰਮਂਜੁਲਰੋਮਰਾਜਿਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਮੋਢੇ ਉੱਚੇ ਤੇ ਚੰਗੀ ਬਣਾਵਟ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦੀ ਚਿੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਬਾਂਹਾਂ ਲੰਬੀਆਂ, ਗੋਲ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ; ਕਮਰ ਪਤਲੀ, ਨਾਬੀ ਡੂੰਘੀ ਤੇ ਉੱਤਮ; ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਭੰਭੀਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਕਾਲੀਆਂ ਰੋਮਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਸਨ।
ਨਾਨਾਮਣਿਪ੍ਰਘਟਿਤਾਙ੍ਗਦਕਙ੍ਕਣੋਰ੍ਮਿ ਗ੍ਰੈਵੇਯਸਾਰਸਨਨੂਪੁਰਤੁਨ੍ਦਬਨ੍ਧਮ੍ । ਦਿਵ੍ਯਾਙ੍ਗਰਾਗਪਰਿਪਿਞ੍ਜਰਿਤਾਙ੍ਗਯष੍ਟਿਮਾਪੀਤਵਸ੍ਤ੍ਰਪਰਿਵੀਤਨਿਤਮ੍ਬਬਿਮ੍ਬਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਣਕਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਬਾਜੂਬੰਦ, ਕੰਗਣ, ਚਮਕਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਕਮਰਬੰਦ, ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਨੂਪੁਰ ਤੇ ਤੋੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਦਿਵਿਆ ਸਰੀਰ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਿਤੰਬ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਚਾਰੂਰੁਜਾਨੁਮਨੁਵृਤ੍ਤਮਨੋਜ੍ਞਜਙ੍ਘਂ ਕਾਨ੍ਤੋਨ੍ਨਤਪ੍ਰਪਦਨਿਨ੍ਦਿਤ ਕੂਰ੍ਮਕਾਨ੍ਤਿਮ੍ । ਮਾਣਿਕ੍ਯਦਰ੍ਪਣਲਸਨ੍ਨਖਰਾਜਰਾਜਦ੍ਰਕ੍ਤਾਙ੍ਗੁਲਿਚ੍ਛਦਨੁਸੁਨ੍ਦਰਪਾਦਪਦ੍ਮਮ੍
ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਾਣਾਂ, ਗੁੱਟਾਂ ਤੇ ਪਿੰਡੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਤੇ ਸੁਡੋਲ ਸਨ; ਪੈਰ ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਕਛੂਏ ਦੀ ਚਮਕ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਤ ਦੇਣ ਵਾਲੇ; ਨਖ ਰੂਬੀ ਵਾਂਗ ਲਾਲ, ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਕਵਾਂ ਲਾਲ ਰਤਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸਨ।
ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਙ੍ਕੁਸ਼ਾਰਿਦਰਕੇਤੁਯਵਾਬ੍ਜਵਜ੍ਰੈਃ ਸਂਲਕ੍ਸ਼ਿਤਾਰੁਣਕਰਾਙ੍ਘ੍ਰਿਤਲਾਭਿਰਾਮਮ੍ । ਲਾਵਣ੍ਯਸਾਰਸਮੁਦਾਯਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਾਙ੍ਗਂ ਸੌਨ੍ਦਰ੍ਯਨਿਨ੍ਦਿਤਮਨੋਭਵ ਦੇਹਕਾਨ੍ਤਿਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਮੱਛੀ, ਅੰਕੁਸ਼, ਤੀਰ, ਝੰਡਾ, ਜੌ, ਤੇ ਵਜਰ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਲੀ ਭਰੀਆਂ ਤਲਵਾਂ ਨਜ਼ਰ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੀਆਂ। ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਸੋਹਣੇਪਨ ਦੇ ਸਾਰ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਮਨਮੋਹਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਜਾਂਦੀ।
ਆਸ੍ਯਾਰਵਿਨ੍ਦਪਰਿਪੂਰਿਤਵੇਣੁਰਨ੍ਧ੍ਰਲੋਲਤ੍ਕਰਾਙ੍ਗੁਲਿਸਮੀਰਿਤਦਿਵ੍ਯਰਾਗੈਃ । ਸ਼ਸ਼੍ਵਦ੍ਭਵੈਃ ਕृਤਨਿਵਿष੍ਟਸਮਸ੍ਤਜਨ੍ਤੁਸਂਤਾਨਸਂਨਤਿਮਨਨ੍ਤਸੁਖਾਮ੍ਬੁਰਾਸ਼ਿਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਵਾਂਸਲੀ ਨੂੰ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਂਗਲੀਆਂ ਉਸ ਦੇ ਛੇਦਾਂ 'ਤੇ ਨੱਚ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਿਵਿਆ ਸੁਰ ਉਪਜ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਂਦਾ, ਅਨੰਤ ਆਨੰਦ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਬਣ ਗਿਆ।
ਗੋਭਿਰ੍ਮੁਖਾਮ੍ਬੁਜਵਿਲੀਨਵਿਲੋਚਨਾਭਿਰੂਧੋਭਰਸ੍ਖਲਿਤਮਨ੍ਥਰਮਨ੍ਦਗਾਭਿਃ । ਦਨ੍ਤਾਗ੍ਰਦष੍ਟਪਰਿਸ਼ਿष੍ਟਤृਣਾਙ੍ਕੁਰਾਭਿਰਾਲਮ੍ਬਿਵਾਲਧਿਲਤਾਭਿਰਥਾਭਿਵੀਤਮ੍
ਉਹ ਗਾਂਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਉਸ ਦੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਪੂਰੇ ਊਧਰਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਹੇਠ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚੱਲਦੀਆਂ, ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਘਾਹ ਦੇ ਕੋਮਲ ਟੁਕੜੇ ਚੁੰਬਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਪੂਛਾਂ ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਫੇਰ ਰਹੀਆਂ।
ਸਂਪ੍ਰਸ੍ਨੁਤਸ੍ਤਨਵਿਭੂषਣਪੂਰ੍ਣਨਿਸ਼੍ਚਲਾਸ੍ਯਾਦ੍ਦृਢਕ੍ਸ਼ਰਿਤਫੇਨਿਲਦੁਗ੍ਧਮੁਗ੍ਧੈਃ । ਵੇਣੁਪ੍ਰਵਰ੍ਤਿਤਮਨੋਹਰਮਨ੍ਦਗੀਤਦਤ੍ਤੋਚ੍ਚਕਰ੍ਣਯੁਗਲੈਰਪਿਤਰ੍ਣਕੈਸ਼੍ਚ
ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਊਧਰਾਂ, ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਠੰਡੀ ਤੇ ਝੱਗ ਵਾਲੀ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਪੱਕੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਵਹ ਰਹੀਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਨ ਉਸ ਦੀ ਵਾਂਸਲੀ ਦੇ ਮਨਮੋਹਣੇ ਤੇ ਹੌਲੇ ਸੰਗੀਤ 'ਤੇ ਖੜੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ, ਅਤੇ ਵੱਛੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਪੀਂਦੇ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਗ੍ਰਸ਼ृਙ੍ਗਮृਦੁਮਸ੍ਤਕਸਂਪ੍ਰਹਾਰਸਂਰਮ੍ਭਭਾਵਨਵਿਲੋਲਖੁਰਾਗ੍ਰਪਾਤੈਃ । ਆਮੇਦੁਰੈਰ੍ਬਹੁਲਸਾਸ੍ਨਗਲੈਰੁਦਗ੍ਰਪੁਚ੍ਛੈਸ਼੍ਚ ਵਤ੍ਸਤਰਵਤ੍ਸਤਰੀਨਿਕਾਯੈਃ
ਵੱਛੇ, ਨਵੇਂ ਸਿੰਗ ਤੇ ਨਰਮ ਸਿਰਾਂ ਨਾਲ, ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਟੱਕਰ ਮਾਰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੁਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪੈਂਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਤੇ ਲਟਕਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ, ਉੱਚੀ ਪੂਛਾਂ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੱਸ ਰਹੀਆਂ, ਅਤੇ ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ।
ਹਮ੍ਭਾਰਵਕ੍ਸ਼ੁਭਿਤਦਿਗ੍ਵਲਯੈਰ੍ਮਹਦ੍ਭਿਰਧ੍ਯੁਕ੍ਸ਼ਭਿਃ ਪृਥੁਕਕੁਦ੍ਭਰਭਾਰਖਿਨ੍ਨੈਃ । ਉਤ੍ਤਮ੍ਭਿਤਸ਼੍ਰੁਤਿਪੁਟੀਪਰਿਪੀਤਵਂਸ਼ਧ੍ਵਾਨਾਮृਤੋਦ੍ਧਤਵਿਕਾਸਿਵਿਸ਼ਾਲਘੋਣੈਃ
ਵੱਡੇ ਸਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੰਭੀਰ ਵਾਜ਼ ਸਾਰੇ ਪਾਸੇ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ, ਵੱਡੀ ਕੁੰਝ ਦੇ ਭਾਰ ਹੇਠ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚੱਲ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੌੜੀਆਂ ਨੱਕਾਂ ਵਾਂਸਲੀ ਦੇ ਸੁਰਾਂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਂਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਕੰਨ ਉੱਚੇ ਖੜੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ।
ਗੋਪੈਃ ਸਮਾਨਗੁਣਸ਼ੀਲਵਯੋਵਿਲਾਸਵੇਸ਼ੈਸ਼੍ਚ ਮੂਰ੍ਛਿਤਕਲਸ੍ਵਨਵੇਣੁਵੀਣੈਃ । ਮਨ੍ਦੋਚ੍ਚਤਾਰਪਟੁਗਾਨਪਰੈਰ੍ਵਿਲੋਲਦੋਰ੍ਵਲ੍ਲਰੀਲਲਿਤਲਾਸ੍ਯਵਿਧਾਨਦਕ੍ਸ਼ੈਃ
ਉਹ ਗਵਾਲੇ, ਜੋ ਗੁਣ, ਚਲਣ, ਉਮਰ ਤੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਸਨ, ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਸੁਰੀਲੇ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਵਾਂਸਲੀ ਤੇ ਵੀਣਾ ਵਜਾ ਰਹੇ, ਹੌਲੇ ਤੇ ਉੱਚੇ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਹਲਕੀਆਂ ਹਿਲਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਨਰਮ ਨਾਚ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ।
ਜਙ੍ਘਾਨ੍ਤਪੀਵਰਕਟੀਰਤਟੀਨਿਬਦ੍ਧਵ੍ਯਾਲੋਲਕਿਙ੍ਕਿਣਿਘਟਾਰਣਿਤੈਰਟਦ੍ਭਿਃ । ਮੁਗ੍ਧੈਸ੍ਤਰਕ੍ਸ਼ੁਨਖਕਲ੍ਪਿਤਕਾਨ੍ਤਭੂषੈਰਵ੍ਯਕ੍ਤਮਂਜੁਵਚਨੈਃ ਪृਥੁਕੈਃ ਪਰੀਤਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਨੌਜਵਾਨ ਮੁੰਡੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਕਮਰਾਂ ਘੁੰਘਰੂਆਂ ਵਾਲੇ ਕਮਰਬੰਦ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ, ਜੋ ਚੱਲਦੇ ਹੋਏ ਝੰਕਾਰ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਬਾਗਾਂ ਦੇ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਸੋਹਣੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮਿੱਠੀਆਂ ਤੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ।
ਅਥ ਸੁਲਲਿਤਗੋਪਸੁਨ੍ਦਰੀਣਾਂ ਪृਥੁਕਬਰੀषਨਿਤਮ੍ਬਮਨ੍ਥਰਾਣਾਮ੍ । ਗੁਰੁਕੁਚਭਰਭਂਗੁਰਾਵਲਗ੍ਨਤ੍ਰਿਵਲਿਵਿਜृਮ੍ਭਿਤਰੋਮਰਾਜਿਭਾਜਾਮ੍
ਫਿਰ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਤੇ ਨਰਮ ਗਵਾਲਣਾਂ ਵਿਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਵੱਲੀਆਂ ਤੇ ਹਿਲਦੀਆਂ ਨਿਤੰਬ ਸਨ, ਭਾਰੀ ਛਾਤੀਆਂ ਪਤਲੀ ਕਮਰ 'ਤੇ ਟਿਕੀਆਂ, ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਭੰਭੀਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਕਾਲੀਆਂ ਰੋਮਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤਦਤਿਰੁਚਿਰਚਾਰੁਵੇਣੁਵਾਦ੍ਯਾਮृਤਰਸਪਲ੍ਲਵਿਤਾਙ੍ਗਜਾਙ੍ਘ੍ਰਿਪਸ੍ਯ । ਮੁਕੁਲਵਿਮਲਰਮ੍ਯਰੂਢਰੋਮੋਦ੍ਗਮਸਮਲਂਕृਤਗਾਤ੍ਰਵਲ੍ਲਰੀਣਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਵਾਂਸਲੀ ਦੀ ਬੇਹੱਦ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀ ਸੁਰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਖਿੜੀ, ਤਾਂ ਗਵਾਲਣਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨਵੇਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਰੋਮ-ਕੰਪ ਨਾਲ ਸਜ ਗਏ।
ਤਦਤਿਰੁਚਿਰ ਮਨ੍ਦਹਾਸਚਨ੍ਦ੍ਰਾਤਪਪਰਿਜृਮ੍ਭਿਤਰਾਗਵਾਰਿਰਾਸ਼ੇਃ । ਤਰਲਤਰਤਰਙ੍ਗਭਙ੍ਗਵਿਪ੍ਰੁਟ੍ਪ੍ਰਕਰਘਨਸ਼੍ਰਮਬਿਨ੍ਦੁਸਂਤਤਾਨਾਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਬੇਹੱਦ ਸੋਹਣੀ, ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਾਨ, ਚੰਦਨੀ ਵਾਂਗ, ਜਿਸ ਦਾ ਦਿਲ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਕੰਪਦੇ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਪਸੀਨੇ ਦੇ ਗਾੜ੍ਹੇ ਬੂੰਦੇ, ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਉਪਜ ਆਈਆਂ।
ਤਦਤਿਲਲਿਤਮਨ੍ਦਚਿਲ੍ਲਿਚਾਪਚ੍ਯੁਤਨਿਸ਼ਿਤੇਕ੍ਸ਼ਣਮਾਰਬਾਣਵृष੍ਟ੍ਯਾ । ਦਲਿਤਸਕਲਮਰ੍ਮਵਿਹ੍ਵਲਾਙ੍ਗਪ੍ਰਵਿਸृਤਦੁਃਸਹਵੇਪਥੁਵ੍ਯਥਾਨਾਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਨਰਮ ਤੇ ਖੇਡਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ, ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਤੀਰ ਵਾਂਗ ਚਲੀਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਕੰਪ ਉਠੇ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸਹਿਣ, ਫੈਲਦੀ ਕੰਪਕਪੀ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ।
ਤਦਤਿਰੁਚਿਰਵੇषਰੂਪਸ਼ੋਭਾਮृਤਰਸਪਾਨਵਿਧਾਨਲਾਲਸਾਨਾਮ੍ । ਪ੍ਰਣਯਸਲਿਲਪੂਰਵਾਹਿਨੀਨਾਮਲਸਵਿਲੋਲਵਿਲੋਚਨਾਮ੍ਬੁਜਾਨਾਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਸੁਰਤ ਅਤੇ ਪਹਿਰਾਵਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਪੀਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਆਲਸੀ ਤੇ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਹਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਿਆਰ ਦੇ ਜਲ ਵਾਂਗ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵਿਸ੍ਰਂਸਤ੍ਕਬਰੀਕਲਾਪਵਿਗਲਤ੍ਫੁਲ੍ਲਤ੍ਪ੍ਰਸੂਨਾਸ੍ਰਵਨ੍ । ਮਾਧ੍ਵੀਲਮ੍ਪਟਚਞ੍ਚਰੀਕਘਟਯਾਸਂਸੇਵਿਤਾਨਾਂ ਮੁਹੁਃ । ਮਾਰੋਨ੍ਮਾਦਮਦਸ੍ਖਲਨ੍ਮृਦੁਗਿਰਾਮਾਲੋਲਕਾਞ੍ਚ੍ਯੁਲ੍ਲਸ-। ਨ੍ਨੀਵੀਵਿਸ਼੍ਲਥਮਾਨਚੀਨਸਿਚਯਾਨ੍ਤਾਰ੍ਚਿਰ੍ਨਿਤਮ੍ਬਤ੍ਵਿषਾਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਖੁਲ੍ਹੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖਿੜੇ ਫੁੱਲ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਧੁ ਲੋਭੀ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਘੇਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਨਾਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਥਰ-ਥਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਮਰਬੰਦੀਆਂ ਤੇ ਪਹਿਰਾਵਾ ਢੀਲਾ ਹੋ ਕੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨੀਵਾਂ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਢੀਲੇ ਹੋ ਕੇ ਕਮਰ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।