ਸੂਤ ਉਵਾਚ- ਇਤਿ ਦੇਵਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨਤ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਾਧਿਪਂ ਤਤਃ । ਪੁਨਃ ਪਪਾਤ ਸ ਇਹ ਪਰਿਤੁष੍ਟਮਨਾ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਹ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇੱਥੇ ਹੀ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਮੁੜ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਧਰ੍ਮਰਾਜਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਤਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਮਹੀਤਲੇ । ਸਂਸੁਪ੍ਤਇਵ ਚੋਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਬਂਧੁਵਰ੍ਗਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਧਰਮਰਾਜ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਫਿਰ ਉਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਜਾਗਣ ਵਾਂਗ ਉੱਠ ਬੈਠਾ।
ਵਿਧਿਮੇਨਂ ਦ੍ਵਿਜੋ ਭੂਮੌ ਵਰ੍षੇਵਰ੍षੇ ਚ ਸ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਸ੍ਵਯਂ ਚ ਕਾਰਯਾਮਾਸ ਮਾਧਵਸ੍ਨਾਪਨਂ ਜਨਮ੍
ਉਹ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਾ, ਹਰ ਸਾਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਮਾਧਵ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਰੀਤ ਖੁਦ ਕਰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਸੀ।
ਯਮਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਂਵਾਦੋ ਮਯਾਯਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । ਤਸ੍ਯ ਮਾਧਵਮਾਸਸ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯਸ੍ਨਾਨਪ੍ਰਸਙ੍ਗਤਃ
ਯਮ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ, ਜੋ ਮੈਂ ਮਾਧਵ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧ 'ਚ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਵੈਸ਼ਾਖਮਾਸੇ ਸਤਤਂ ਹਰਿਪ੍ਰਿਯੇ ਸ੍ਨਾਨਂ ਵਿਦਧ੍ਯਾਚ੍ਚ ਦਦਾਤਿ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ । ਦਾਨਂ ਚ ਹੋਮਂ ਸੁਕृਤਂ ਤਥਾ ਬੁਧੋ ਹਰੇਃਪਦਂ ਤਸ੍ਯ ਨਦੁਰ੍ਲ੍ਲਭਂ ਕਦਾ
ਜੋ ਕੋਈ ਵੈਸਾਖ ਮਹੀਨੇ 'ਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ, ਭਾਵ ਨਾਲ ਦਾਨ ਤੇ ਹੋਮ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਰੀ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਉਸ ਲਈ ਹਰੀ ਦਾ ਉੱਚਾ ਟਿਕਾਣਾ ਪਾਉਣਾ ਕਦੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਹੀਂ।
ਯਃਸ਼ृਣੋਤ੍ਯੇਕਚਿਤ੍ਤੇਨਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂਮੇषਸੂਰ੍ਯਜਮ੍ । ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਯਾਤਿ ਵਿष੍ਣੋਃ ਪਰਂ ਪਦਮ੍
ਜੋ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਇਸ ਸੂਰਜ-ਜਨਮ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਉੱਚੇ ਟਿਕਾਣੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ऋषਯ ਊਚੁਃ - ਸੂਤਸੂਤ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਤ੍ਵਯਾऽਤਿਕਰੁਣਾਤ੍ਮਨਾ । ਵੈਸ਼ਾਖਮਾਸਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਕੀਰ੍ਤਿਤਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸੂਤ ਜੀ, ਸੂਤ ਜੀ, ਵੱਡੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਦਇਆਲੂ, ਤੁਸੀਂ ਵੈਸਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਨਿਯਮਾ ਮਧੁਹਨ੍ਤੁਰ੍ਯੇ ਮਾਧਵੇ ਕਥਿਤਾਸ੍ਤ੍ਵਯਾ । ਪੂਜਨਂ ਸ੍ਨਾਨਦਾਨਾਦ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੌਤਸ੍ਮਾਰ੍ਤਵਿਧਾਨਤਃ
ਮਧੁ ਦੇ ਵਧੀਏ, ਮਾਧਵ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਨਿਯਮ, ਪੂਜਾ, ਨ੍ਹਾਉਣਾ, ਦਾਨ ਆਦਿ, ਤੁਸੀਂ ਵੇਦ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਯਥਾ ਚ ਮਾਧਵੋ ਦੇਵਃ ਪ੍ਰੀਯਤੇ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਃ । ਅਧੁਨਾ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮੋ ਧ੍ਯਾਨਂ ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਜਿਵੇਂ ਮਾਧਵ ਦੇਵ, ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਧਿਆਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।
ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਭਕ੍ਤਵृਨ੍ਦਾਨਾਂ ਪ੍ਰਿਯਸ੍ਯ ਭਵਤਾਰਣਮ੍
ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ- ਸ਼ृਣੁਧ੍ਵਂ ਮੁਨਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਜਗਦਾਤ੍ਮਨਃ । ਗੋਗੋਪਗੋਪੀਪ੍ਰਾਣਸ੍ਯ ਵृਨ੍ਦਾਵਨਚਰਸ੍ਯ ਚ
ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਸੁਣੋ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਗਤ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਗਾਂ, ਗਵਾਲ ਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਤੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਕਦਾ ਨਾਰਦਃ ਪृष੍ਟੋ ਗੌਤਮੇਨ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ । ਸ ਤਸ੍ਮੈ ਪ੍ਰਾਹ ਯਦ੍ਧ੍ਯਾਨਂ ਤਦ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਗੌਤਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਜੋ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਵਧੀਆ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਜੋ ਧਿਆਨ ਦੱਸਿਆ, ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ- ਸੁਮਪ੍ਰਕਰਸੌਰਭੋਦ੍ਗਲਿਤਮਾਧ੍ਵਿਕਾਦ੍ਯੁਲ੍ਲਸਤ੍ਸੁਸ਼ਾਖਿਨਵਪਲ੍ਲਵਪ੍ਰਕਰਨਮ੍ਰ ਸ਼ੋਭਾਯੁਤਮ੍ । ਪ੍ਰਫੁਲ੍ਲਨਵਮਞ੍ਜਰੀਲਲਿਤਵਲ੍ਲਰੀਵੇष੍ਟਿਤਂ ਸ੍ਮਰੇਤ ਸਤਤਂ ਸ਼ਿਵਂ ਸ਼ਿਤਮਤਿਃ ਸੁਵृਨ੍ਦਾਵਨਮ੍
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਯਾਦ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਤਾਜ਼ਾ ਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਫੁੱਲਾਂ, ਮਿੱਠਾ ਸ਼ਹਦ ਟਪਕਦਾ, ਹਰੇ-ਭਰੇ ਰੁੱਖ ਤੇ ਨਰਮ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ, ਨਵੀਂ ਕਲੀਆਂ ਤੇ ਲਟਦੇ ਲਤਾ-ਬੇਲਾਂ ਦੀ ਰੂਪ-ਰਾਸ ਹੈ।
ਵਿਕਾਸ਼ਿ ਸੁਮਨੋਰਸਾਸ੍ਵਦਨਮਂਜੁਲੈਃ ਸਂਚਰਚ੍ਛਿਲੀਮੁਖਮੁਖੋਦ੍ਗਤੈਰ੍ਮੁਖਰਿਤਾਨ੍ਤਰਂ ਝਂਕृਤੈਃ । ਕਪੋਤਸ਼ੁਕਸਾਰਿਕਾਪਰਭृਤਾਦਿਭਿਃ ਪਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਵਿਰਾਣਿਤਮਿਤਸ੍ਤਤੋ ਭੁਜਗਸ਼ਤ੍ਰੁਨृਤ੍ਯਾਕੁਲਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਚਿੜੀਆਂ — ਤੋਤਾ, ਸਾਰੀਕਾ, ਕੋਕਿਲ ਆਦਿ — ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਚਿਰਚਿਰਾਹਟ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮੋਰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਨੱਚਦੇ ਹਨ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਚਲਚਲਾਹਟ ਭਰਦੇ ਹਨ।
ਕਲਿਨ੍ਦਦੁਹਿਤੁਸ਼੍ਚ ਲਲ੍ਲਹਰਿਵਿਪ੍ਲੁषਾਂ ਵਾਹਿਭਿਰ੍ਵਿਨਿਦ੍ਰ ਸਰਸੀਰੁਹੋਦਰਰਜਸ਼੍ਚ ਯੋਦ੍ਧੂਸਰੈਃ । ਪ੍ਰਦੀਪਿਤ ਮਨੋਭਵਵ੍ਰਜਵਿਲਾਸਿਨੀ ਵਾਸਸਾਂ ਵਿਲੋਲਨਪਰੈਰ੍ਨਿषੇਵਿਤਮਨਾਰਤਂ ਮਾਰੁਤੈਃ
ਉਥੇ, ਵੈਹਲ ਹਵਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਯਮੁਨਾ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਉਠੀ ਹੋਈ ਕਮਲ-ਪੋਖਰ ਦੀ ਧੂੜ ਤੇ ਖਿੜੇ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਰੇਣ ਉਡਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਵਾਲਨਵਪਲ੍ਲਵਂ ਮਰਕਤਚ੍ਛਦਂ ਮੌਕ੍ਤਿਕਪ੍ਰਭਾਪ੍ਰਕਰਕੋਰਕਂ ਕਮਲਰਾਗਨਾਨਾਫਲਮ੍ । ਸ੍ਥਵਿष੍ਠਮਖਿਲਰ੍ਤੁਭਿਃ ਸਤਤਸੇਵਿਤਂ ਕਾਮਦਂ ਤਦਨ੍ਤਰਪਿਕਲ੍ਪਕਾਙ੍ਘ੍ਰਿਪਮੁਦਞ੍ਚਿਤਂ ਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍
ਉਸ ਵਿਚ ਮਨ ਵਿਚ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰੁੱਖ ਸੋਚੋ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਵੇਂ ਲਾਲ ਪੱਤੇ, ਪਨ੍ਹਾ-ਹਰੇ ਪੱਤੇ, ਮੋਤੀ ਵਰਗੇ ਕਲਸ, ਕਮਲ ਰੰਗ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਲ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਰੁੱਤਾਂ 'ਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੁਰਗਵਾਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੇਵਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਹੇਮਸ਼ਿਖਰਾਚਲੇਉਦਿਤਭਾਨੁਵਦ੍ਭਾਸੁਰਾਮਧੋऽਸ੍ਯ ਕਨਕਸ੍ਥਲੀਮਮृਤਸ਼ੀਕਰਾਸਾਰਿਣਃ । ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਮਣਿਕੁਟ੍ਟਿਮਾਂ ਕੁਸੁਮਰੇਣੁਪੁਞ੍ਜੋਜ੍ਜ੍ਵਲਾਂ ਸ੍ਮਰੇਤ੍ਪੁਨਰਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤੋ ਵਿਗਤषਟ੍ਤਰਙ੍ਗਾਂਬੁਧਃ
ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚੋ, ਬਿਨਾ ਥਕਾਵਟ ਤੇ ਛੇ ਲਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਛਤ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀ ਫਰਸ਼ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਦੀਆਂ ਢੇਰੀਆਂ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਤਦ੍ਰਤ੍ਨਕੁਟ੍ਟਿਮਨਿਵਿष੍ਟਮਹਿष੍ਠਯੋਗਪੀਠੇऽष੍ਟਪਤ੍ਰਮਰੁਣਂ ਕਮਲਂ ਵਿਚਿਨ੍ਤ੍ਯ । ਉਦ੍ਯਦ੍ਵਿਰੋਚਨਸਰੋਚਿਰਮੁष੍ਯਮਧ੍ਯੇ ਸਂਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍ਸੁਖਨਿਵਿष੍ਟਮਥੋਮੁਕੁਨ੍ਦਮ੍
ਉਸ ਰਤਨ-ਫਰਸ਼ 'ਤੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਜੋਗ-ਆਸਨ 'ਤੇ, ਲਾਲ ਅਠ-ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਕਮਲ ਸੋਚੋ, ਜਿਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਥੇ ਮੁਕੁੰਦ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਬੈਠਿਆ ਧਿਆਨ ਕਰੋ।
ਸੁਤ੍ਰਾਮਹੇਤਿ ਦਲਿਤਾਞ੍ਜਨਮੇਘਪੁਞ੍ਜਪ੍ਰਤ੍ਯਗ੍ਰਨੀਲਜਲਜਨ੍ਮਸਮਾਨਭਾਸਮ੍ । ਸੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧਨੀਲਘਨਕੁਞ੍ਚਿਤਕੇਸ਼ਜਾਲਂ ਰਾਜਨ੍ਮਨੋਜ੍ਞਸ਼ਿਤਿਕਣ੍ਠਸ਼ਿਖਣ੍ਡਚੂਡਮ੍
ਉਹ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਰੰਗਤ ਤਾਜ਼ਾ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਮੋਟੇ, ਨੀਲੇ ਤੇ ਘੁੰਮਾਏ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਮੋਰ-ਪੰਖ ਦੀ ਮੁਕੁਟ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਖਣ 'ਚ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਹੈ।
ਰੋਲਮ੍ਬਲਾਲਿਤਸੁਰਦ੍ਰੁਮਸੂਨੁਸਂਪਦ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਸਮੁਤ੍ਕਚਨਵੋਤ੍ਪਲਕਰ੍ਣਪੂਰਮ੍ । ਲੋਲਾਲਿਭਿਃ ਸ੍ਫੁਰਿਤਭਾਲਤਲਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਗੋਰੋਚਨਾਤਿਲਕਮੁਜ੍ਜ੍ਵਲਚਿਲ੍ਲਿਚਾਪਮ੍
ਉਹ ਝੂਲਦੇ, ਸੋਹਣੇ, ਸੁਰਗ-ਰੁੱਖ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਕੰਨ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹਦੇ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹਨ, ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਚਮਕਦਾ ਪੀਲਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ, ਤੇ ਭੌਂਹਾਂ ਤੇ ਖੇਡਦੇ ਭੰਬੀਰਿਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਆਪੂਰ੍ਣਸ਼ਾਰਦਗਤਾਙ੍ਕ ਸ਼ਸ਼ਾਙ੍ਕਬਿਮ੍ਬਕਾਨ੍ਤਾਨਨਂ ਕਮਲਪਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਲਨੇਤ੍ਰਮ੍ । ਰਤ੍ਨਸ੍ਫੁਰਨ੍ਮਕਰਕੁਣ੍ਡਲਰਸ਼੍ਮਿਦੀਪ੍ਤਗਣ੍ਡਸ੍ਥਲੀਮੁਕੁਰਮੁਨ੍ਨਤਚਾਰੁਨਾਸਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪੂਰੇ ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਚੰਦ ਦੀ ਥਾਲੀ ਵਾਂਗ ਰੋਸ਼ਨ, ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਵੱਡੀਆਂ, ਗਲ੍ਹਾ ਚਮਕਦੀਆਂ ਮਕਰ ਝੁਮਕੇਆਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਰੰਗੀਨ, ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਤੇ ਸੋਹਣੀ ਨੱਕ ਉਸ ਦੇ ਚਮਕਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵਿੱਚ ਆਇਨੇ ਵਾਂਗ ਝਲਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸਿਨ੍ਦੂਰਸੁਨ੍ਦਰਤਰਾਧਰਮਿਨ੍ਦੁਕੁਨ੍ਦਮਨ੍ਦਾਰਮਨ੍ਦਹਸਿਤਦ੍ਯੁਤਿਦੀਪਿਤਾਸ਼ਮ੍ । ਵਨ੍ਯਪ੍ਰਵਾਲਕੁਸੁਮਪ੍ਰਚਯਾਵਕॢਪ੍ਤਗ੍ਰੈਵੇਯਕੋਜ੍ਜ੍ਵਲਮਨੋਹਰਕਮ੍ਬੁਕਣ੍ਠਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਹੋਠ ਸਿੰਦੂਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਸੋਹਣੇ ਸਨ, ਉਸ ਦੀ ਹਲਕੀ ਮੁਸਕਾਨ ਚੰਦ, ਚੰਬੇ ਅਤੇ ਮੰਦਾਰਾ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਂਗ ਨਰਮ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚਮਕ ਉਠਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਗਰਦਨ ਜੰਗਲੀ ਲਾਲ ਮਣਕਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਚਮਕਦੀਆਂ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀ ਸੀ।
ਮਤ੍ਤਭ੍ਰਮਦ੍ਭ੍ਰਮਰਘੁष੍ਟਵਿਲਮ੍ਬਮਾਨਂ ਸਂਤਾਨਕਪ੍ਰਸਰਦਾਮਪਰਿष੍ਕृਤਾਂਸਮ੍ । ਹਾਰਾਵਲੀਭਗਣਰਾਜਿਤਪੀਵਰੋਰੁਵ੍ਯੋਮਸ੍ਥਲੀਲਸਿਤਕੌਸ੍ਤੁਭਭਾਨੁਮਨ੍ਤਮ੍
ਮਸਤ ਭੰਭੀਰਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵੱਜ ਰਹੀ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਮੋਢੇ ਸਵਰਗੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚੌੜੀ ਛਾਤੀ ਕਈ ਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੀਵਤ੍ਸਲਕ੍ਸ਼ਣਸੁਲਕ੍ਸ਼ਿਤਮੁਨ੍ਨਤਾਂਸਮਾਜਾਨੁਪੀਨਪਰਿਵृਤ੍ਤਸੁਜਾਤਬਾਹੁਮ੍ । ਆਬਨ੍ਧੁਰੋਦਰਮੁਦਾਰਗਭੀਰਨਾਭਿਂ ਭृਙ੍ਗਾਙ੍ਗਨਾਨਿ ਕਰਮਂਜੁਲਰੋਮਰਾਜਿਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਮੋਢੇ ਉੱਚੇ ਤੇ ਚੰਗੀ ਬਣਾਵਟ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦੀ ਚਿੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਬਾਂਹਾਂ ਲੰਬੀਆਂ, ਗੋਲ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ; ਕਮਰ ਪਤਲੀ, ਨਾਬੀ ਡੂੰਘੀ ਤੇ ਉੱਤਮ; ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਭੰਭੀਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਕਾਲੀਆਂ ਰੋਮਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਸਨ।
ਨਾਨਾਮਣਿਪ੍ਰਘਟਿਤਾਙ੍ਗਦਕਙ੍ਕਣੋਰ੍ਮਿ ਗ੍ਰੈਵੇਯਸਾਰਸਨਨੂਪੁਰਤੁਨ੍ਦਬਨ੍ਧਮ੍ । ਦਿਵ੍ਯਾਙ੍ਗਰਾਗਪਰਿਪਿਞ੍ਜਰਿਤਾਙ੍ਗਯष੍ਟਿਮਾਪੀਤਵਸ੍ਤ੍ਰਪਰਿਵੀਤਨਿਤਮ੍ਬਬਿਮ੍ਬਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਣਕਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਬਾਜੂਬੰਦ, ਕੰਗਣ, ਚਮਕਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਕਮਰਬੰਦ, ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਨੂਪੁਰ ਤੇ ਤੋੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਦਿਵਿਆ ਸਰੀਰ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਿਤੰਬ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਚਾਰੂਰੁਜਾਨੁਮਨੁਵृਤ੍ਤਮਨੋਜ੍ਞਜਙ੍ਘਂ ਕਾਨ੍ਤੋਨ੍ਨਤਪ੍ਰਪਦਨਿਨ੍ਦਿਤ ਕੂਰ੍ਮਕਾਨ੍ਤਿਮ੍ । ਮਾਣਿਕ੍ਯਦਰ੍ਪਣਲਸਨ੍ਨਖਰਾਜਰਾਜਦ੍ਰਕ੍ਤਾਙ੍ਗੁਲਿਚ੍ਛਦਨੁਸੁਨ੍ਦਰਪਾਦਪਦ੍ਮਮ੍
ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਾਣਾਂ, ਗੁੱਟਾਂ ਤੇ ਪਿੰਡੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਤੇ ਸੁਡੋਲ ਸਨ; ਪੈਰ ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਕਛੂਏ ਦੀ ਚਮਕ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਤ ਦੇਣ ਵਾਲੇ; ਨਖ ਰੂਬੀ ਵਾਂਗ ਲਾਲ, ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਕਵਾਂ ਲਾਲ ਰਤਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸਨ।
ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਙ੍ਕੁਸ਼ਾਰਿਦਰਕੇਤੁਯਵਾਬ੍ਜਵਜ੍ਰੈਃ ਸਂਲਕ੍ਸ਼ਿਤਾਰੁਣਕਰਾਙ੍ਘ੍ਰਿਤਲਾਭਿਰਾਮਮ੍ । ਲਾਵਣ੍ਯਸਾਰਸਮੁਦਾਯਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਾਙ੍ਗਂ ਸੌਨ੍ਦਰ੍ਯਨਿਨ੍ਦਿਤਮਨੋਭਵ ਦੇਹਕਾਨ੍ਤਿਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਮੱਛੀ, ਅੰਕੁਸ਼, ਤੀਰ, ਝੰਡਾ, ਜੌ, ਤੇ ਵਜਰ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਲੀ ਭਰੀਆਂ ਤਲਵਾਂ ਨਜ਼ਰ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੀਆਂ। ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਸੋਹਣੇਪਨ ਦੇ ਸਾਰ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਮਨਮੋਹਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਜਾਂਦੀ।
ਆਸ੍ਯਾਰਵਿਨ੍ਦਪਰਿਪੂਰਿਤਵੇਣੁਰਨ੍ਧ੍ਰਲੋਲਤ੍ਕਰਾਙ੍ਗੁਲਿਸਮੀਰਿਤਦਿਵ੍ਯਰਾਗੈਃ । ਸ਼ਸ਼੍ਵਦ੍ਭਵੈਃ ਕृਤਨਿਵਿष੍ਟਸਮਸ੍ਤਜਨ੍ਤੁਸਂਤਾਨਸਂਨਤਿਮਨਨ੍ਤਸੁਖਾਮ੍ਬੁਰਾਸ਼ਿਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਵਾਂਸਲੀ ਨੂੰ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਂਗਲੀਆਂ ਉਸ ਦੇ ਛੇਦਾਂ 'ਤੇ ਨੱਚ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਿਵਿਆ ਸੁਰ ਉਪਜ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਂਦਾ, ਅਨੰਤ ਆਨੰਦ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਬਣ ਗਿਆ।
ਗੋਭਿਰ੍ਮੁਖਾਮ੍ਬੁਜਵਿਲੀਨਵਿਲੋਚਨਾਭਿਰੂਧੋਭਰਸ੍ਖਲਿਤਮਨ੍ਥਰਮਨ੍ਦਗਾਭਿਃ । ਦਨ੍ਤਾਗ੍ਰਦष੍ਟਪਰਿਸ਼ਿष੍ਟਤृਣਾਙ੍ਕੁਰਾਭਿਰਾਲਮ੍ਬਿਵਾਲਧਿਲਤਾਭਿਰਥਾਭਿਵੀਤਮ੍
ਉਹ ਗਾਂਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਉਸ ਦੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਪੂਰੇ ਊਧਰਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਹੇਠ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚੱਲਦੀਆਂ, ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਘਾਹ ਦੇ ਕੋਮਲ ਟੁਕੜੇ ਚੁੰਬਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਪੂਛਾਂ ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਫੇਰ ਰਹੀਆਂ।
ਸਂਪ੍ਰਸ੍ਨੁਤਸ੍ਤਨਵਿਭੂषਣਪੂਰ੍ਣਨਿਸ਼੍ਚਲਾਸ੍ਯਾਦ੍ਦृਢਕ੍ਸ਼ਰਿਤਫੇਨਿਲਦੁਗ੍ਧਮੁਗ੍ਧੈਃ । ਵੇਣੁਪ੍ਰਵਰ੍ਤਿਤਮਨੋਹਰਮਨ੍ਦਗੀਤਦਤ੍ਤੋਚ੍ਚਕਰ੍ਣਯੁਗਲੈਰਪਿਤਰ੍ਣਕੈਸ਼੍ਚ
ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਊਧਰਾਂ, ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਠੰਡੀ ਤੇ ਝੱਗ ਵਾਲੀ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਪੱਕੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਵਹ ਰਹੀਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਨ ਉਸ ਦੀ ਵਾਂਸਲੀ ਦੇ ਮਨਮੋਹਣੇ ਤੇ ਹੌਲੇ ਸੰਗੀਤ 'ਤੇ ਖੜੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ, ਅਤੇ ਵੱਛੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਪੀਂਦੇ।