ਸਂਸ੍ਤੂਯਮਾਨੋ ਮੁਨਿਦੇਵਸਂਘੈਰ੍ਯਸ੍ਤਦ੍ਵਿਸ਼ੇषਾਧਿਕਲਬ੍ਧਪੁਣ੍ਯਃ । ਪਰਂ ਪਦਂ ਯੋਗਿਵਰੈਰਲਭ੍ਯਂ ਯਯੌ ਜਗਨ੍ਨਾਥਗਣਾਭਿਵਂਦ੍ਯਃ
ਜਿਸ ਨੇ ਵਧੀਆ ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਪੁੰਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਾਨ ਲੋਕ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਦ੍ਮਪੁਰਾਣੇ ਪਾਤਾਲਖਂਡੇ ਵੈਸ਼ਾਖਮਾਸਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ । ਦ੍ਵ੍ਯੁਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਾਤਾਲ ਖੰਡ ਵਿਚ, ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਦੋ ਸੌ ਦੂਜਾ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਯਮ ਉਵਾਚ- ਏਤਨ੍ਮਾਧਵਮਾਸਸ੍ਯ ਸਮਾਸਾਤ੍ਕਿਂਚਿਦੀਰਿਤਮ੍ । ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਪੂਰ੍ਣਿਮਾਯਾਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ੇषਾਦ੍ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ
ਯਮ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮਾਧਵ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੀ ਮਹੱਤਾ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਵੈਸ਼ਾਖਮਾਸੇ ਮਧੁਸੂਦਨਸ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਂ ਯ ਏਨਂ ਪਠਤੀਤਿਹਾਸਮ੍ । ਸ ਯਾਤਿ ਕृष੍ਣਾਲਯਮਾਸ਼ੁਪੂਤਃ ਕਲ੍ਪਾਨਨੇਕਾਨਿਹ ਮੋਦਤੇ ਚ
ਜੋ ਕੋਈ ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਘਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉੱਥੇ ਕਈ ਯੁੱਗ ਸੁਖ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ ਹੈ।
ਧਨ੍ਯਂ ਯਸ਼ਸ੍ਯਮਾਯੁष੍ਯਮਿਦਂ ਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਯਨਂ ਮਹਤ੍ । ਸ੍ਵਰ੍ਗ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੀਦਂ ਸੌਮਨਸ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਮਘਮਰ੍षਣਮ੍
ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਇੱਜ਼ਤ ਤੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਵੱਡੀ ਚੰਗੀ ਘੜੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਸੁਰਗ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਧਨ-ਦੌਲਤ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਵਧੀਆ ਹੈ ਤੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਦਂ ਮਾਧਵਮਾਸਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਮਾਧਵਪ੍ਰਿਯਮ੍ । ਚਰਿਤ੍ਰਂ ਭੂਪਤੇਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਂਵਾਦਂ ਚਾਵਯੋਰਪਿ
ਇਹ ਮਾਧਵ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਧਵ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਤੇ ਸਾਡੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪਠਿਤ੍ਵਾ ਵਿਧਿਵਦਨੁਮੋਦ੍ਯ ਮਨਃਪ੍ਰਿਯਮ੍ । ਭਵੇਦ੍ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਭਗਵਤਿ ਯਯਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪਾਪਸਂਕ੍ਸ਼ਯਃ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਤੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਨ ਪਸੰਦ ਕਰਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਥ ਗਚ੍ਛ ਮਹੀਦੇਵ ਦੇਵਲੋਕਾਦ੍ਯਥੇਚ੍ਛਯਾ । ਨਿਪਾਤ੍ਯ ਭੁਵਿ ਵੈਦੇਹਂ ਰੁਦਂਤ੍ਯਦ੍ਯਾਪਿ ਬਾਂਧਵਾਃ
ਹੁਣ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾ; ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੇਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅੱਜ ਵੀ ਰੋ ਰਹੇ ਹਨ।
ਵਿਲਪ੍ਯਮਾਨੈਰਪਿ ਬਂਧੁਭਿਸ੍ਤੈਰ੍ਨ ਯਾਵਦਗ੍ਨੌ ਤਵ ਤਚ੍ਛਰੀਰਮ੍ । ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯਤੇ ਹਂਤ ਜਵੈਰ੍ਨ ਤਾਵਦ੍ਯਾਹਿ ਸ੍ਵਯਂ ਸੁਪ੍ਤ ਇਵ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਃ
ਭਾਵੇਂ ਤੇਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਰੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਦ ਤੱਕ ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਜਲਦੀ ਨਾ ਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਜਾਗਦਾ ਹੈ।
ਮਮਪ੍ਰਸਾਦਾਦਿਹ ਪੁਣ੍ਯਯੋਗਃ ਸ਼੍ਰੁਤੋ ਯਥਾਵਤ੍ਤਮਿਮਂ ਵਿਧੇਹਿ । ਵਿਧਾਨਤੋ ਵੈ ਸਮਯੇ ਸਮਂਤੇ ਸਮਾਗਮੋਂऽਤੇ ਭਵਿਤਾ ਸੁਰੈਸ਼੍ਚ
ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦਾ ਢੰਗ ਸੁਣ ਲਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰ, ਤੇ ਸਮੇਂ ਆਉਣ ਤੇ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਹੋਵੇਗਾ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ- ਇਤਿ ਦੇਵਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨਤ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਾਧਿਪਂ ਤਤਃ । ਪੁਨਃ ਪਪਾਤ ਸ ਇਹ ਪਰਿਤੁष੍ਟਮਨਾ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਹ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇੱਥੇ ਹੀ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਮੁੜ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਧਰ੍ਮਰਾਜਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਤਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਮਹੀਤਲੇ । ਸਂਸੁਪ੍ਤਇਵ ਚੋਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਬਂਧੁਵਰ੍ਗਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਧਰਮਰਾਜ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਫਿਰ ਉਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਜਾਗਣ ਵਾਂਗ ਉੱਠ ਬੈਠਾ।
ਵਿਧਿਮੇਨਂ ਦ੍ਵਿਜੋ ਭੂਮੌ ਵਰ੍षੇਵਰ੍षੇ ਚ ਸ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਸ੍ਵਯਂ ਚ ਕਾਰਯਾਮਾਸ ਮਾਧਵਸ੍ਨਾਪਨਂ ਜਨਮ੍
ਉਹ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਾ, ਹਰ ਸਾਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਮਾਧਵ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਰੀਤ ਖੁਦ ਕਰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਸੀ।
ਯਮਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਂਵਾਦੋ ਮਯਾਯਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । ਤਸ੍ਯ ਮਾਧਵਮਾਸਸ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯਸ੍ਨਾਨਪ੍ਰਸਙ੍ਗਤਃ
ਯਮ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ, ਜੋ ਮੈਂ ਮਾਧਵ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧ 'ਚ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਵੈਸ਼ਾਖਮਾਸੇ ਸਤਤਂ ਹਰਿਪ੍ਰਿਯੇ ਸ੍ਨਾਨਂ ਵਿਦਧ੍ਯਾਚ੍ਚ ਦਦਾਤਿ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ । ਦਾਨਂ ਚ ਹੋਮਂ ਸੁਕृਤਂ ਤਥਾ ਬੁਧੋ ਹਰੇਃਪਦਂ ਤਸ੍ਯ ਨਦੁਰ੍ਲ੍ਲਭਂ ਕਦਾ
ਜੋ ਕੋਈ ਵੈਸਾਖ ਮਹੀਨੇ 'ਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ, ਭਾਵ ਨਾਲ ਦਾਨ ਤੇ ਹੋਮ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਰੀ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਉਸ ਲਈ ਹਰੀ ਦਾ ਉੱਚਾ ਟਿਕਾਣਾ ਪਾਉਣਾ ਕਦੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਹੀਂ।
ਯਃਸ਼ृਣੋਤ੍ਯੇਕਚਿਤ੍ਤੇਨਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂਮੇषਸੂਰ੍ਯਜਮ੍ । ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਯਾਤਿ ਵਿष੍ਣੋਃ ਪਰਂ ਪਦਮ੍
ਜੋ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਇਸ ਸੂਰਜ-ਜਨਮ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਉੱਚੇ ਟਿਕਾਣੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ऋषਯ ਊਚੁਃ - ਸੂਤਸੂਤ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਤ੍ਵਯਾऽਤਿਕਰੁਣਾਤ੍ਮਨਾ । ਵੈਸ਼ਾਖਮਾਸਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਕੀਰ੍ਤਿਤਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸੂਤ ਜੀ, ਸੂਤ ਜੀ, ਵੱਡੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਦਇਆਲੂ, ਤੁਸੀਂ ਵੈਸਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਨਿਯਮਾ ਮਧੁਹਨ੍ਤੁਰ੍ਯੇ ਮਾਧਵੇ ਕਥਿਤਾਸ੍ਤ੍ਵਯਾ । ਪੂਜਨਂ ਸ੍ਨਾਨਦਾਨਾਦ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੌਤਸ੍ਮਾਰ੍ਤਵਿਧਾਨਤਃ
ਮਧੁ ਦੇ ਵਧੀਏ, ਮਾਧਵ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਨਿਯਮ, ਪੂਜਾ, ਨ੍ਹਾਉਣਾ, ਦਾਨ ਆਦਿ, ਤੁਸੀਂ ਵੇਦ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਯਥਾ ਚ ਮਾਧਵੋ ਦੇਵਃ ਪ੍ਰੀਯਤੇ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਃ । ਅਧੁਨਾ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮੋ ਧ੍ਯਾਨਂ ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਜਿਵੇਂ ਮਾਧਵ ਦੇਵ, ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਧਿਆਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।
ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਭਕ੍ਤਵृਨ੍ਦਾਨਾਂ ਪ੍ਰਿਯਸ੍ਯ ਭਵਤਾਰਣਮ੍
ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ- ਸ਼ृਣੁਧ੍ਵਂ ਮੁਨਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਜਗਦਾਤ੍ਮਨਃ । ਗੋਗੋਪਗੋਪੀਪ੍ਰਾਣਸ੍ਯ ਵृਨ੍ਦਾਵਨਚਰਸ੍ਯ ਚ
ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਸੁਣੋ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਗਤ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਗਾਂ, ਗਵਾਲ ਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਤੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਕਦਾ ਨਾਰਦਃ ਪृष੍ਟੋ ਗੌਤਮੇਨ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ । ਸ ਤਸ੍ਮੈ ਪ੍ਰਾਹ ਯਦ੍ਧ੍ਯਾਨਂ ਤਦ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਗੌਤਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਜੋ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਵਧੀਆ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਜੋ ਧਿਆਨ ਦੱਸਿਆ, ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ- ਸੁਮਪ੍ਰਕਰਸੌਰਭੋਦ੍ਗਲਿਤਮਾਧ੍ਵਿਕਾਦ੍ਯੁਲ੍ਲਸਤ੍ਸੁਸ਼ਾਖਿਨਵਪਲ੍ਲਵਪ੍ਰਕਰਨਮ੍ਰ ਸ਼ੋਭਾਯੁਤਮ੍ । ਪ੍ਰਫੁਲ੍ਲਨਵਮਞ੍ਜਰੀਲਲਿਤਵਲ੍ਲਰੀਵੇष੍ਟਿਤਂ ਸ੍ਮਰੇਤ ਸਤਤਂ ਸ਼ਿਵਂ ਸ਼ਿਤਮਤਿਃ ਸੁਵृਨ੍ਦਾਵਨਮ੍
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਯਾਦ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਤਾਜ਼ਾ ਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਫੁੱਲਾਂ, ਮਿੱਠਾ ਸ਼ਹਦ ਟਪਕਦਾ, ਹਰੇ-ਭਰੇ ਰੁੱਖ ਤੇ ਨਰਮ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ, ਨਵੀਂ ਕਲੀਆਂ ਤੇ ਲਟਦੇ ਲਤਾ-ਬੇਲਾਂ ਦੀ ਰੂਪ-ਰਾਸ ਹੈ।
ਵਿਕਾਸ਼ਿ ਸੁਮਨੋਰਸਾਸ੍ਵਦਨਮਂਜੁਲੈਃ ਸਂਚਰਚ੍ਛਿਲੀਮੁਖਮੁਖੋਦ੍ਗਤੈਰ੍ਮੁਖਰਿਤਾਨ੍ਤਰਂ ਝਂਕृਤੈਃ । ਕਪੋਤਸ਼ੁਕਸਾਰਿਕਾਪਰਭृਤਾਦਿਭਿਃ ਪਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਵਿਰਾਣਿਤਮਿਤਸ੍ਤਤੋ ਭੁਜਗਸ਼ਤ੍ਰੁਨृਤ੍ਯਾਕੁਲਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਚਿੜੀਆਂ — ਤੋਤਾ, ਸਾਰੀਕਾ, ਕੋਕਿਲ ਆਦਿ — ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਚਿਰਚਿਰਾਹਟ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮੋਰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਨੱਚਦੇ ਹਨ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਚਲਚਲਾਹਟ ਭਰਦੇ ਹਨ।
ਕਲਿਨ੍ਦਦੁਹਿਤੁਸ਼੍ਚ ਲਲ੍ਲਹਰਿਵਿਪ੍ਲੁषਾਂ ਵਾਹਿਭਿਰ੍ਵਿਨਿਦ੍ਰ ਸਰਸੀਰੁਹੋਦਰਰਜਸ਼੍ਚ ਯੋਦ੍ਧੂਸਰੈਃ । ਪ੍ਰਦੀਪਿਤ ਮਨੋਭਵਵ੍ਰਜਵਿਲਾਸਿਨੀ ਵਾਸਸਾਂ ਵਿਲੋਲਨਪਰੈਰ੍ਨਿषੇਵਿਤਮਨਾਰਤਂ ਮਾਰੁਤੈਃ
ਉਥੇ, ਵੈਹਲ ਹਵਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਯਮੁਨਾ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਉਠੀ ਹੋਈ ਕਮਲ-ਪੋਖਰ ਦੀ ਧੂੜ ਤੇ ਖਿੜੇ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਰੇਣ ਉਡਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਵਾਲਨਵਪਲ੍ਲਵਂ ਮਰਕਤਚ੍ਛਦਂ ਮੌਕ੍ਤਿਕਪ੍ਰਭਾਪ੍ਰਕਰਕੋਰਕਂ ਕਮਲਰਾਗਨਾਨਾਫਲਮ੍ । ਸ੍ਥਵਿष੍ਠਮਖਿਲਰ੍ਤੁਭਿਃ ਸਤਤਸੇਵਿਤਂ ਕਾਮਦਂ ਤਦਨ੍ਤਰਪਿਕਲ੍ਪਕਾਙ੍ਘ੍ਰਿਪਮੁਦਞ੍ਚਿਤਂ ਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍
ਉਸ ਵਿਚ ਮਨ ਵਿਚ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰੁੱਖ ਸੋਚੋ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਵੇਂ ਲਾਲ ਪੱਤੇ, ਪਨ੍ਹਾ-ਹਰੇ ਪੱਤੇ, ਮੋਤੀ ਵਰਗੇ ਕਲਸ, ਕਮਲ ਰੰਗ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਲ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਰੁੱਤਾਂ 'ਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੁਰਗਵਾਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੇਵਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਹੇਮਸ਼ਿਖਰਾਚਲੇਉਦਿਤਭਾਨੁਵਦ੍ਭਾਸੁਰਾਮਧੋऽਸ੍ਯ ਕਨਕਸ੍ਥਲੀਮਮृਤਸ਼ੀਕਰਾਸਾਰਿਣਃ । ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਮਣਿਕੁਟ੍ਟਿਮਾਂ ਕੁਸੁਮਰੇਣੁਪੁਞ੍ਜੋਜ੍ਜ੍ਵਲਾਂ ਸ੍ਮਰੇਤ੍ਪੁਨਰਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤੋ ਵਿਗਤषਟ੍ਤਰਙ੍ਗਾਂਬੁਧਃ
ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚੋ, ਬਿਨਾ ਥਕਾਵਟ ਤੇ ਛੇ ਲਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਛਤ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀ ਫਰਸ਼ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਦੀਆਂ ਢੇਰੀਆਂ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਤਦ੍ਰਤ੍ਨਕੁਟ੍ਟਿਮਨਿਵਿष੍ਟਮਹਿष੍ਠਯੋਗਪੀਠੇऽष੍ਟਪਤ੍ਰਮਰੁਣਂ ਕਮਲਂ ਵਿਚਿਨ੍ਤ੍ਯ । ਉਦ੍ਯਦ੍ਵਿਰੋਚਨਸਰੋਚਿਰਮੁष੍ਯਮਧ੍ਯੇ ਸਂਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍ਸੁਖਨਿਵਿष੍ਟਮਥੋਮੁਕੁਨ੍ਦਮ੍
ਉਸ ਰਤਨ-ਫਰਸ਼ 'ਤੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਜੋਗ-ਆਸਨ 'ਤੇ, ਲਾਲ ਅਠ-ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਕਮਲ ਸੋਚੋ, ਜਿਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਥੇ ਮੁਕੁੰਦ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਬੈਠਿਆ ਧਿਆਨ ਕਰੋ।
ਸੁਤ੍ਰਾਮਹੇਤਿ ਦਲਿਤਾਞ੍ਜਨਮੇਘਪੁਞ੍ਜਪ੍ਰਤ੍ਯਗ੍ਰਨੀਲਜਲਜਨ੍ਮਸਮਾਨਭਾਸਮ੍ । ਸੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧਨੀਲਘਨਕੁਞ੍ਚਿਤਕੇਸ਼ਜਾਲਂ ਰਾਜਨ੍ਮਨੋਜ੍ਞਸ਼ਿਤਿਕਣ੍ਠਸ਼ਿਖਣ੍ਡਚੂਡਮ੍
ਉਹ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਰੰਗਤ ਤਾਜ਼ਾ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਮੋਟੇ, ਨੀਲੇ ਤੇ ਘੁੰਮਾਏ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਮੋਰ-ਪੰਖ ਦੀ ਮੁਕੁਟ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਖਣ 'ਚ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਹੈ।
ਰੋਲਮ੍ਬਲਾਲਿਤਸੁਰਦ੍ਰੁਮਸੂਨੁਸਂਪਦ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਸਮੁਤ੍ਕਚਨਵੋਤ੍ਪਲਕਰ੍ਣਪੂਰਮ੍ । ਲੋਲਾਲਿਭਿਃ ਸ੍ਫੁਰਿਤਭਾਲਤਲਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਗੋਰੋਚਨਾਤਿਲਕਮੁਜ੍ਜ੍ਵਲਚਿਲ੍ਲਿਚਾਪਮ੍
ਉਹ ਝੂਲਦੇ, ਸੋਹਣੇ, ਸੁਰਗ-ਰੁੱਖ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਕੰਨ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹਦੇ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹਨ, ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਚਮਕਦਾ ਪੀਲਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ, ਤੇ ਭੌਂਹਾਂ ਤੇ ਖੇਡਦੇ ਭੰਬੀਰਿਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।