ਦੀਪਦਃ ਕਾਂਤਿਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਦੀਪਦੋ ਧਨਮਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ । ਦੀਪਦੋ ਜ੍ਞਾਨਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਦੀਪਦਃ ਪਰਮਂ ਸੁਖਮ੍
ਦੀਪ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਚਮਕ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਦੀਪ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਖੂਤ ਧਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਦੀਪ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਗਿਆਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਦੀਪ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸਰਵੋਤਮ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਦੀਪਦਾਨਾਚ੍ਚ ਸੌਭਾਗ੍ਯਂ ਵਿਦ੍ਯਾਮਤ੍ਯਂਤਨਿਰ੍ਮਲਾਮ੍ । ਆਰੋਗ੍ਯਂ ਪਰਮਾਮृਦ੍ਧਿਂ ਲਭਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਦੀਪ ਦੇਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਅਸੀਮ ਵਿਦਿਆ, ਵਧੀਆ ਸਿਹਤ ਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਤਰੱਕੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਦੀਪਦਃ ਸੁਭਗਾਂ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਸਰ੍ਵਲਕ੍ਸ਼ਣਸਂਯੁਤਾਮ੍ । ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਪੌਤ੍ਰਾਨ੍ਪ੍ਰਪੌਤ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਸਂਤਤਿਂ ਚਾਕ੍ਸ਼ਯਾ ਲਭੇਤ੍
ਦੀਪ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੁਭਾਗਣ ਪਤਨੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣ ਹਨ, ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਪੁੱਤਰ, ਪੌਤਰੇ, ਪਰਪੌਤਰੇ ਤੇ ਅਟੱਲ ਵੰਸ਼ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਪਰਮਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੋ ਰਾਜ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਵੈਸ਼੍ਯੋ ਧਨਪਸ਼ੂਨ੍ਸਰ੍ਵਾਞ੍ਛੂਦ੍ਰਃ ਸੁਖਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਗਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਨੂੰ ਉੱਚ ਰਾਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਵੈਸ਼ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਧਨ ਤੇ ਪਸ਼ੂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਨੂੰ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਕੁਮਾਰੀ ਚਾਪਿ ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਸਰ੍ਵਲਕ੍ਸ਼ਣਸਂਯੁਤਮ੍ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਪਰਮਾਯੁਸ਼੍ਚ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਪੌਤ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਪੁष੍ਕਲਾਨ੍ 6.30.
ਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲਾ ਪਤੀ, ਵਧੀਆ ਆਯੁ ਤੇ ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਪੌਤਰੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਵੈਧਵ੍ਯਂ ਨੈਵ ਯੁਵਤੀ ਕਦਾਚਿਦਪਿ ਪਸ਼੍ਯਤਿ । ਨ ਵਿਯੋਗਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਦੀਪਦਾਨਪ੍ਰਭਾਵਤਃ
ਜਵਾਨ ਔਰਤ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਧਵਾ ਹੋਣ ਦਾ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਵਿੱਛੋੜਾ ਆਉਂਦਾ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਦੀਪ ਦੇਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨਾਧਯੋ ਵ੍ਯਾਧਯਸ਼੍ਚੈਵ ਜਾਯਂਤੇ ਦੀਪਦਾਨਤਃ । ਭਯਾਤ੍ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ ਭੀਤੋ ਬਦ੍ਧੋ ਮੁਚ੍ਯੇਤ ਬਂਧਨਾਤ੍
ਦੀਵੇ ਦੀ ਦਾਤ ਦੇਣ ਨਾਲ ਨਾ ਰੋਗ ਪੈਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਹੋਰ ਦੁੱਖ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਡਰ ਤੋਂ ਛੁਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਪਾਪੈਰ੍ਦੀਪਵ੍ਰਤਪਰਾਯਣਃ । ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਦੇਹੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਵਚਨਂ ਯਥਾ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਣ ਦੇ ਵਰਤ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਗੱਲ 'ਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ।
ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣਾਨਿ ਕृਚ੍ਛ੍ਰਾਣਿ ਚਰਿਤਾਨਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਯੇਨ ਸਾਂਵਤ੍ਸਰੋ ਦੀਪੋ ਬੋਧਿਤਃ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੋ ਹਰੇਃ
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਸਾਲ ਭਰ ਹਰਿ ਜੀ ਲਈ ਦੀਵਾ ਜਗਾਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਤੇ ਕ੍ਰਿਚ੍ਰ ਵਰਤਾਂ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਗੱਲ 'ਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਪੂਣ ਹੈ।
ਤੇ ਧਨ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਸ੍ਤੈਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਜਨ੍ਮਨਃ ਫਲਮ੍ । ਯੈਃ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਹਰਿਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਦੀਪਃਸਾਂਵਤ੍ਸਰਃ ਕृਤਃ
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਧੰਨ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹਰਿ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਸਾਲ ਭਰ ਦੀਵਾ ਜਗਾਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜਨਮ ਸਫਲ ਕਰ ਲਿਆ।
ਯੇऽਪਿ ਸਂਵਰ੍ਤ੍ਤਯਂਤੀਹ ਦੀਪਵਰ੍ਤਿਵਿਲੋਕਨਾਃ । ਤੇ ਯਾਂਤਿ ਪਰਮਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਯਤ੍ਸੁਰੈਰਪਿ ਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਜੋ ਲੋਕ ਇਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਦੀਵੇ ਦੀ ਵੱਟ ਬਣਾਉਂਦੇ ਜਾਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਉੱਚੇ ਥਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਔਖਾ ਹੈ।
ਯੇਨ ਤੈਲਂ ਚ ਵਰ੍ਤਿਂ ਚ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਦੀਪਕੇ । ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ੇਪਯਂਤਿ ਸਤਤਂ ਤੇ ਯਾਂਤਿ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍
ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਮਰੱਥ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਦੀਵੇ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਤੇ ਵੱਟ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਗਚ੍ਛਂਤਂ ਦੀਪਕਂ ਸ਼ਾਂਤਿਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਨੋਤਿ ਪ੍ਰਬੋਧਿਤੁਮ੍ । ਕਥਯਤ੍ਯਨ੍ਯਲੋਕਾਨਾਂ ਤੇऽਪਿ ਤਤ੍ਫਲਭਾਗਿਨਃ
ਜਦੋਂ ਦੀਵਾ ਬੁਝਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਮੁੜ ਜਗਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੀ, ਜਿਹੜੇ ਇਹ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਫਲ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੀਦਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਤੋਕਂ ਸ੍ਤੋਕਂ ਚ ਭਿਕ੍ਸ਼ਿਤ੍ਵਾ ਤੈਲਂ ਦੀਪਾਰ੍ਥਮੇਵ ਚ । ਕਰੋਤਿ ਦੀਪਕਂ ਵਿष੍ਣੋਃ ਪੁਣ੍ਯਂ ਤੇਨਾਪਿ ਲਭ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ, ਦੀਵੇ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹਾ-ਥੋੜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਤੇਲ ਮੰਗ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜੀ ਲਈ ਦੀਵਾ ਬਨਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਪੂਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਦੀਪਂ ਪ੍ਰਜ੍ਵਾਲ੍ਯਮਾਨਂ ਤੁ ਯਃ ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਯਧਮੋ ਨਰਃ । ਕृਤਾਂਜਲਿਪੁਟੋ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਵਿष੍ਣੁਲੋਕਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਮਨੁੱਖ ਵੀ, ਜੇ ਉਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜੀ ਲਈ ਜਗਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਦੀਵਾ ਵੇਖ ਲਵੇ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਦੀਪਪ੍ਰਜ੍ਵਾਲਨੇ ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਕੁਰੁਤੇ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਤ੍ਰਾਪ੍ਯੁਦਾਹਰਂਤੀਮਮਿਤਿਹਾਸਂ ਪੁਰਾਤਨਮ੍ । ਯਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰਵਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਕਿਲ੍ਬਿषੈਃ
ਇਥੇ ਵੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯਾਸ੍ਤਟੇ ਰਮ੍ਯੇ ਸਿਦ੍ਧਾਸ਼੍ਰਮ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਃ । ਤਤ੍ਰੋਵਾਸ ਦ੍ਵਿਜਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਕਪਿਲੋ ਨਾਮ ਵੇਦਵਿਤ੍
ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਇਕ ਆਸ਼ਰਮ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਸੀ ਸਿੱਧ ਆਸ਼ਰਮ। ਉੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਕਪਿਲਾ ਸੀ ਤੇ ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਸੀ।
ਵ੍ਰਤੋਪਵਾਸਨਿਰਤੋ ਦਰਿਦ੍ਰ ਸ਼੍ਰੋਃਤ੍ਰਿਯਸ੍ਤਥਾ । ਭਿਕ੍ਸ਼ਾਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਕੁਰੁਤੇ ਕੁਟੁਂਬ ਪਰਿਪਾਲਨਮ੍
ਉਹ ਵਰਤ ਤੇ ਉਪਵਾਸਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਗਰੀਬ ਸੀ ਤੇ ਸ਼੍ਰੋਤਰੀ ਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਭਿਖ ਮੰਗ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਵ੍ਰਤੋਪਵਾਸਨਿਯਮੈਰ੍ਵਿष੍ਣੁਮਾਰਾਧਯਤ੍ਯਸੌ । ਵਿष੍ਣੁਂ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਵਿਧਿਵਦ੍ਦੀਪਂ ਬੋਧਯਤੇ ਸਦਾ
ਉਹ ਵਰਤ ਤੇ ਉਪਵਾਸਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਂਦਾ ਸੀ।
ਸਮਾਦਾਯ ਚ ਤਤ੍ਤੈਲਂ ਸ੍ਵਗृਹੇ ਪੂਜ੍ਯ ਕੇਸ਼ਵਮ੍ । ਦੀਪਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਪਰਯਾ ਬੋਧਯੇਦ੍ਧਰਿਤੁष੍ਟਯੇ
ਉਹ ਤੇਲ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲਿਆਉਂਦਾ, ਕੇਸ਼ਵ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹਰਿ ਜੀ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਲਈ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਂਦਾ ਸੀ।
ਏਵਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਮਾਨਸ੍ਯ ਕਪਿਲਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਮਾਰ੍ਜਾਰਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਂਦਂष੍ਟ੍ਰਸ੍ਤੁ ਮੂषਕਾਨ੍ਭਕ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ਸਦਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕਪਿਲਾ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਤਿੱਖੀ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੀ ਬਿੱਲੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉੱਥੇ ਚੂਹਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।
ਤਤ੍ਰਾਗਚ੍ਛਤਿ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਮੂषਕਾਨਾਮਹਰ੍ਨਿਸ਼ਮ੍ । ਕृਤ੍ਵਾ ਧ੍ਯਾਨਂ ਸ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਾਰਾਯਣਾਗ੍ਰਤਃ
ਉਹ ਬਿੱਲੀ ਚੂਹਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲਈ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਉੱਥੇ ਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਭੋਜਨ ਦੀ ਆਸ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਇਣ ਸਾਹਮਣੇ ਸਦਾ ਧਿਆਨ ਲਾਈ ਬੈਠੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।
ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਬਹਵਸ੍ਤੇਨ ਮੂषਕਾ ਦ੍ਵਿਜਵੇਸ਼੍ਮਨਿ । ਯੇ ਯੇ ਤੈਲਾਰ੍ਥਮਾਯਾਂਤਿ ਵਰ੍ਤ੍ਯਪਾਹਰਣਾਯ ਚ
ਉਸ ਬਿੱਲੀ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਚੂਹੇ ਖਾਧੇ, ਜੋ ਤੇਲ ਲੈਣ ਜਾਂ ਵੱਟ ਚੁੱਕਣ ਆਉਂਦੇ ਸਨ।
ਤਾਂਸ੍ਤਾਂਸ੍ਤੁ ਭਕ੍ਸ਼ਯਤ੍ਯੇਵ ਮੂषਕਾਨ੍ਧ੍ਯਾਨਤਤ੍ਪਰਃ । ਏਵਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਮਾਨਸ੍ਯ ਕਦਾਚਿਤ੍ਕਾਲਪਰ੍ਯਯਾਤ੍
ਉਹ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੂਹਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਸ ਰੀਤਿ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ, ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ 'ਤੇ—
ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਸ ਕਪਿਲੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਸ੍ਵਗृਹੇ ਸ਼ੁਚਿਃ । ਸੋਪਵਾਸਃ ਸਪਤ੍ਨੀਕਃ ਪੂਜਯਾਮਾਸ ਚਾਚ੍ਯੁਤਮ੍
ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ, ਉਹ ਕਪਿਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਅਚ੍ਯੁਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਤਤੋ ਜਾਗਰਣਂ ਚਕ੍ਰੇ ਸ੍ਤੁਤਿਨृਤ੍ਯਪਰਾਯਣਃ । ਅਰ੍ਦ੍ਧਰਾਤ੍ਰੇ ਤੁ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਨਿਦ੍ਰਯਾ ਮੋਹਿਤੋ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਜਾਗਰਣ ਕਰਦਾ, ਭਜਨ ਤੇ ਨਾਚ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ। ਪਰ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਦੁਜਾ ਨੀਂਦ ਤੇ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ।
ਮਾਰ੍ਜਾਰਸ਼੍ਚਾਗਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਦਂष੍ਟ੍ਰੋ ਲਘੁਕ੍ਰਮਃ । ਲਕ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਗृਹਕੋਣੇ ਸ੍ਥਿਤਃ ਸਦਾ
ਉਥੇ ਇੱਕ ਬਿੱਲੀ ਵੀ ਆ ਗਈ, ਜਿਸਦੇ ਦੰਦ ਤਿੱਖੇ ਤੇ ਚਾਲ ਤੇਜ਼ ਸੀ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਘਰ ਦੇ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਖੜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਤੇ ਨੈਵੇਦਿਆ ਨੂੰ ਤੱਕਦੀ ਰਹਿੰਦੀ।
ਅਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੀਨ੍ਮੂषਿਕਾਂ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਾ ਤੈਲਪਾਨਾਰ੍ਥਮਾਗਤਾਮ੍ । ਮਂਦਤੇਜਸਿ ਦੀਪੇ ਤੁ ਵਰ੍ਤ੍ਯਪਾਹਰਣੋਚਿਤਾਮ੍
ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਚੂਹਾ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਤੇਲ ਪੀਣ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਮੰਦੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਦੀਵੇ ਦੀ ਵੱਟ ਚੁਰਾਉਣ ਦਾ ਆਦੀ ਸੀ।
ਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਯ ਪਦਾਕ੍ਰਮ੍ਯ ਤਦਾ ਸਾ ਬਿਲਮਾਵਿਸ਼ਤ੍ । ਤਸ੍ਯਾਃ ਪਾਦੇਨ ਵੈ ਵਰ੍ਤ੍ਯਾ ਦੀਪਃ ਸਂਬੋਧਿਤੋ ਭृਸ਼ਮ੍
ਚੂਹਾ ਉੱਠ ਕੇ ਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਬਿਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਦੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਵੱਟ ਲੱਗੀ, ਤੇ ਦੀਵਾ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਜਲ ਉਠਿਆ।