ਕਾਲੇਨ ਕਿਯਤਾ ਵੇਸ਼੍ਯਾ ਸਾ ਮृਤਾ ਧਰ੍ਮਨਿष੍ਠਿਤਾ । ਦੇਵਦਾਸੋऽਪਿ ਸ ਤਤੋ ਮृਤਃ ਸ੍ਵੀਯਾਯੁषਕ੍ਸ਼ਯੇ
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਵੈਸ਼ਿਆ ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਮਰ ਗਈ। ਫਿਰ ਦੇਵਦਾਸ ਵੀ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਮੁਕਣ ਤੇ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਗਿਆ।
ਤੇਨ ਪੁਣ੍ਯੇਨ ਭੂਪਾਲ ਹੇਮਕਾਰੋऽਨ੍ਯ ਜਨ੍ਮਨਿ । ਸ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਮਹੀਂ ਰਾਜਨ੍ਨਸ਼ੇषਗੁਣਸਂਯੁਤਃ
ਉਸ ਪੁੰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ! ਉਹ ਸੋਨੇ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਬਣਿਆ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਆਇਆ।
ਸਾਪਿ ਰੂਪਵਤੀ ਵੇਸ਼੍ਯਾ ਤੇਨ ਧਰ੍ਮੇਣ ਤੇऽਭਵਤ੍ । ਨਾਮ੍ਨਾ ਕਾਂਤਿਮਤੀ ਕਾਂਤਾ ਪ੍ਰਣਯੇਨ ਪਰਿਪ੍ਲੁਤਾ
ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਵੈਸ਼ਿਆ ਵੀ, ਉਸ ਧਰਮ ਕਰਕੇ, ਤੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਬਣੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਕਾਂਤਿਮਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ।
ਵਿਵਿਧਾ ਵਾਸਨਾ ਵੀਰ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਪੂਰ੍ਵਸਂਭਵਾਃ । ਵਿਚਿਤ੍ਰਾ ਗਤਯਸ੍ਤਾਤ ਜ੍ਞਾਯਂਤੇ ਨ ਬੁਧੈਰਪਿ
ਹੇ ਵੀਰ! ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਉੱਠਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਅਜੀਬ ਹਨ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਗਿਆਨੀ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।
ਤਮੇਨਂ ਮਾਧਵਂ ਮਾਸਂ ਪ੍ਰਤਿਕਾਰ੍ਯਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਗੋਪਿਤਂ ਤੇਨ ਦੇਵੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਮਾਧਵੇਨ ਚ
ਇਹ ਮਾਧਵ ਮਹੀਨਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮਨਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਹੀਨਾ, ਉਸ ਦੇਵਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਮਾਧਵ ਨੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਅਸਾਧੁਸਂਗੈਰਨਵਾਪ੍ਤਵਿਦ੍ਯੈਰਸਂਯਤੈਰਾਸ਼੍ਰਮਧਰ੍ਮਹੀਨੈਃ । ਅਭੂਤਤੀਰ੍ਥੈਰਕृਤਵ੍ਰਤੈਸ੍ਤੈਰ੍ਨ ਲਭ੍ਯਤੇ ਮਾਧਵਮਾਸਧਰ੍ਮਃ
ਜੋ ਮੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੱਸਦੇ, ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਉਂਦੇ, ਤੀਰਥ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ, ਵਰਤ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ— ਉਹ ਮਾਧਵ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ।
ਗੋਵਿਂਦਕੇਸ਼ਵਮੁਕੁਂਦਹਰੇ ਮੁਰਾਰੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਨਿਵਾਸ ਮਧੁਸੂਦਨ ਕृष੍ਣ ਵਿष੍ਣੋ । ਵਾਣੀ ਵਰਾ ਨ ਵਦਨੇ ਵਸਤੀਤਿ ਯੇषਾਂ ਵੈਸ਼ਾਖਮਾਸਨਿਯਮੋ ਭਵਤੇ ਨ ਤੇषਾਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਗੋਵਿੰਦ, ਕੇਸ਼ਵ, ਮੁਕੁੰਦ, ਹਰੀ, ਮੁਰਾਰੇ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਵਾਸ, ਮਧੁਸੂਦਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਜਾਂ ਵਾਣੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਯੇ ਸਾਧੁਸਾਧੁ ਵਚਨਾਨਿ ਹਿਤਾਧਿਕਾਨਿ ਨਾਕਰ੍ਣਯਂਤਿ ਚ ਹਰੇਸ਼੍ਚਰਿਤਾਮृਤਾਨਿ । ਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਯੇ ਨ ਕਮਲਾਪਤਿਕੇਤਨਾਨਿ ਵੈਸ਼ਾਖਮਾਸਨਿਯਮਂ ਨ ਹਿ ਤੇ ਲਭਂਤੇ
ਜੋ ਚੰਗੀਆਂ ਤੇ ਭਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਜੋ ਹਿਤ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੀ ਕਥਾ ਸੁਣਦੇ, ਤੇ ਜੋ ਕਮਲਾ ਪਤੀ ਦੇ ਘਰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਉਹ ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ।
ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਿਤਾ ਨ ਗੁਰਵੋ ਨ ਵਰਾਯ ਕਨ੍ਯਾ ਦਤ੍ਤਾ ਸਮਾਯ ਸਮਯੇ ਸਮਲਂਕृਤਾ ਯੈਃ । ਅਧ੍ਯਾਪਿਤਾ ਨ ਤਨਯਾ ਵਿਨਯਾਦਿ ਧਰ੍ਮਂ ਵੈਸ਼ਾਖਮਾਸਨਿਯਮਂ ਨ ਹਿ ਤੇ ਲਭਂਤੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਸਮੇਂ ਤੇ ਸੋਹਣੀ ਕੁੜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਰਤਾ ਤੇ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਸਿਖਾਇਆ— ਉਹ ਵੀ ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ- ਇਤ੍ਯੇਵਮਾਦਿਸ਼੍ਯ ਮੁਨਿਰ੍ਨਰੇਸ਼ ਮਾਮਂਤ੍ਰ੍ਯ ਤਂ ਮਂਤ੍ਰਵਿਦਗ੍ਰਗਣ੍ਯਃ । ਸ੍ਨਾਤੁਂ ਯਯੌ ਮਾਧਵਮਾਸਿ ਗਂਗਾਮਭ੍ਯਰ੍ਚਿਤਸ੍ਤੇਨ ਤਦਾ ਸ ਵਿਪ੍ਰਾਃ
ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਇੰਝ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਮুনি ਜੋ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੀ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦੇ ਕੇ, ਮਾਧਵ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਨ੍ਹਾਉਣ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਵਿਧਿਂ ਸ ਰਾਜਾਪਿ ਤਤਸ਼੍ਚਕਾਰ ਵੈਸ਼ਾਖਮਾਸਸ੍ਯ ਮੁਨਿਪ੍ਰਣੀਤਮ੍ । ਪਤ੍ਨ੍ਯਾਸਮਂ ਪੁਣ੍ਯਧਿਯਾ ਤਮੇਵ ਸਂਚਿਂਤਯਁਲ੍ਲੋਕਪਵਿਤ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਜਾ ਨੇ ਮਹਾਂਤਮਾਂ ਵਲੋਂ ਦੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਵੈਸਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਕਰਮ ਆਪਣੀ ਨੇਕ ਦਿਲ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਕਰਮ, ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਲੱਗੇ ਰਹੇ।
ऋषਯ ਊਚੁਃ - ਸੂਤਸੂਤਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਜੀਵਜੀਵ ਸ਼ਤਂਸਮਾਃ । ਯਦ੍ਵਯਂ ਪੁਣ੍ਯਸਮਯਂ ਸ਼੍ਰਾਵਿਤਾ ਜਗਤੋ ਹਿਤਮ੍
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ – ਸੁਤ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨੀ ਹੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਉਮਰ ਸੌ ਸਾਲ ਹੋਵੇ! ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਪੁੰਨ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ ਸੁਣਾਇਆ ਜੋ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਲਈ ਭਲਾ ਹੈ।
ਵਦ ਭੂਯੋऽਪਿ ਭੂਯਿष੍ਠਂ ਪਿਬਾਮਸ੍ਤਾਵਕਂ ਵਚਃ । ਪਾਯਂਪਾਯਂ ਨ ਤृਪ੍ਯਾਮੋ ਵਯਂ ਸੂਤ ਤਦੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਹੋਰ ਵੀ ਬੋਲੋ, ਵਧੇਰੇ ਬੋਲੋ; ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਾਣਦੇ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਮਿੱਠਾ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਵਧੀਆ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਸੁਣ ਕੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਥੱਕਦੇ, ਸੁਤ ਜੀ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ- ਅਤ੍ਰਾਪ੍ਯੁਦਾਹਰਂਤੀਮਮਿਤਿਹਾਸਂ ਪੁਰਾਤਨਮ੍ । ਸਂਵਾਦਮਾਦਿਲੋਕਸ੍ਯ ਜਗਤਾਂ ਜਗਦੀਸ਼ਿਤੁਃ
ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ – ਇੱਥੇ ਵੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵਿਚਕਾਰ ਗੱਲਬਾਤ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਸੀ।
षਟ੍ਸਹਸ੍ਰਾਣਿਚੋਚ੍ਛ੍ਰਾਯੋ ਵਿਸ੍ਤਾਰੇਣ ਪੁਨਸ੍ਤ੍ਰਯਮ੍ । ਏਵਂ ਨਵਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਵਿਧਾਯ ਚ
ਉਸ ਦੀ ਉਚਾਈ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਸੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੌ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਮਾਪਿਆ ਗਿਆ।
ਵਾਮਯਾ ਦਂष੍ਟ੍ਰਯਾ ਗृਹ੍ਯ ਉਦ੍ਧृਤਾਦੌ ਵਸੁਂਧਰਾ । ਦਿਵ੍ਯਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਂ ਵੈ ਦਂष੍ਟ੍ਰਯਾ ਧਾਰਿਤਾ ਮਹੀ
ਖੱਬੀ ਦੰਦ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਉਸ ਦੰਦ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਮਿਆ ਰੱਖਿਆ।
ਧਰ੍ਮਾਖ੍ਯਾਨਪ੍ਰਸਂਗੇਨ ਸੋਵਾਚ ਵਿਨਯਾਦ੍ਵਿਭੁਮ੍ । ਪृਥਿਵ੍ਯੁਵਾਚ- ਏਤੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਮਾਸਾ ਵੈ षष੍ਟਿਰ੍ਦਿਨਸ਼ਤਤ੍ਰਯਮ੍
ਧਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਨੇ ਵਿਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ। ਧਰਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ – ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤ੍ਰੇਸਠ ਸੌ ਦਿਨ।
ਏषਾਂ ਕਿਮੁਤ੍ਤਮਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪ੍ਰਿਯਂ ਚ ਤਵ ਕੇਸ਼ਵ । ਪਵਿਤ੍ਰਃ ਕਾਰ੍ਤਿਕੋ ਮਾਸਸ੍ਤੁਲਾਸਂਸ੍ਥੇ ਦਿਵਾਕਰੇ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਪਿਆਰਾ ਮਹੀਨਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਹੈ, ਕੇਸ਼ਵ ਜੀ? ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਤੁਲਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨਾ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਕਰਸ੍ਥੇ ਰਵੌ ਮਾਸਃ ਪੁਰਾਣੇ ਪਾਵਨਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਮੇषਸ੍ਥੇ ਮਾਧਵੋ ਮਾਸੋ ਭਾਸ੍ਕਰੇ ਪਠ੍ਯਤੇ ਬੁਧੈਃ
ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਮਕਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਮਹੀਨਾ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਮੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਮਾਧਵ ਮਹੀਨਾ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਵਧਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਾਰ੍ਗਸ਼ੀਰ੍षੋऽਪਿ ਮਾਸਾਨਾਂ ਪਾਵਨਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । ਏਵਂ ਮਾਸਾਃ ਪਵਿਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਵਾਸਰਾਃ ਕੇਪਿ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਮਾਰਗਸ਼ੀਰ ਮਹੀਨਾ ਵੀ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਮਹੀਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਦਿਨ ਵੀ ਵਧਾਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯੁਗਾਦਯੋ ਯੁਗਾਂਤਾਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਕਲ੍ਪਾਦਯੋऽਪਿ ਚ । ਸਰ੍ਵੇਭ੍ਯੋऽਪ੍ਯਧਿਕਂ ਮਾਸਮੇਤੇਭ੍ਯੋ ਵਦ ਪਾਵਨਮ੍
ਯੁੱਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ ਅੰਤ, ਅਤੇ ਕਲਪਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ – ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹੀਨਾ ਕਿਹੜਾ ਹੈ, ਦੱਸੋ।
ਸਰ੍ਵਯਜ੍ਞਮਯ ਸ਼੍ਰੀਮਨ੍ਨੇਕਂ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਮੇ ਵਦ । ਵਰਾਹ ਉਵਾਚ- ਵਿਧਿਨਾਵਿਧਿਨਾਚੈਵ ਯੇ ਯਜਂਤਿ ਨਰਾਧਮਾਃ
ਹੇ ਸਭ ਯਗਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਇੱਕ ਨਿਸਚਿਤ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ। ਵਰਾਹ ਨੇ ਆਖਿਆ – ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਠੀਕ ਜਾਂ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਮਾਧਵੇ ਮਾਸਿ ਮਾਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤੈਸ਼੍ਚ ਪੂਜ੍ਯੋऽਸ੍ਮ੍ਯਹਂ ਸਦਾ । ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ੋ ਵਰਾਰੋਹੇ ਮਾਧਵੇ ਤੁ ਮਧੁਰ੍ਹਤ
ਮਾਧਵ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਦਾ ਆਦਰਯੋਗ ਹਨ; ਮਾਧਵ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਦੈਤ ਨੂੰ ਵਰਾਹ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਸੀ।
ਆਦਿਦੈਤ੍ਯਾਵੁਭਾਵੇਤੌ ਹਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਂ ਤੁ ਸਮੁਦ੍ਧृਤਾ । ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਤ੍ਰਯੀ ਧਰ੍ਮੋ ਜ੍ਞਾਨਵਰ੍ਣਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਦੋਵੇਂ ਪਹਿਲੇ ਦੈਤ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ; ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਧਰਮ ਤੇ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਰਣਾਂ ਦੀ ਵਿਆਵਸਥਾ ਬਣੀ।
ਮਾਧਵੇ ਮਾਸਿ ਸਂਭੂਤਾ ਤੇਨ ਮੇ ਮਾਧਵਃਪ੍ਰਿਯਃ । ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਂ ਤृਤੀਯਾਯਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਯਾਂ ਮਾਸਿ ਮਾਧਵੇ
ਮਾਧਵ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਮਾਧਵ ਮਹੀਨਾ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਤੀਜੇ ਚਾਨਣੇ ਮਾਧਵ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁੱਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ ਸੀ।
ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਂ ਚ ਤ੍ਰਯੀ ਧਰ੍ਮਾਃ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਵਰ੍ਦ੍ਧਿਤਾਃ । ਅਕ੍ਸ਼ਯਾ ਸੋਚ੍ਯਤੇ ਲੋਕੇ ਤृਤੀਯਾ ਹਰਿਵਲ੍ਲਭਾ
ਤਿੰਨ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ ਤੇ ਉਹ ਵਧੇ; ਤੀਜਾ ਮਹੀਨਾ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਖੁੱਟ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।
ਸ੍ਨਾਨੇ ਦਾਨਾਰ੍ਚਨੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਜਪੇ ਪੂਰ੍ਵਜਤਰ੍ਪ੍ਪਣੇ । ਯੇऽਰ੍ਚਯਂਤਿ ਯਵੈਰ੍ਵਿष੍ਣੁਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਯਤ੍ਨਤਃ
ਨ੍ਹਾਉਣ, ਦਾਨ, ਪੂਜਾ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਕਰਮ, ਜਪ ਤੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ – ਜਿਹੜੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਜੌ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਤੇषਾਂ ਦਦਾਮ੍ਯਹਂ ਸਰ੍ਵਂ ਯਨ੍ਮਨੋऽਭੀष੍ਟਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਯੇ ਦਦਂਤ੍ਯਪਿ ਦਾਨਾਨਿ ਧਨ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਧਾਰ੍ਮਿਕਾ ਨਰਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਉਹ ਸਾਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਇੱਛਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਧੰਨ ਹਨ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮੀ ਹਨ।
ਯੇ ਯਜਂਤਿ ਹਰੇਰ੍ਨਿਤ੍ਯਮਧ੍ਵਰੈਰ੍ਵਿਵਿਧੈਰਪਿ । ਮਾਧਵੇ ਯਜਤੇ ਯੋ ਮਾਂ ਤੇਭ੍ਯਸ੍ਤਦਧਿਕਂ ਫਲਮ੍
ਜੋ ਲੋਕ ਹਰਿ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਹਰ ਵੇਲੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਮਾਧਵ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਨਾਨਂ ਦਾਨਂ ਜਪੋ ਹੋਮਸ੍ਤਪੋ ਯਜ੍ਞ ਵ੍ਰਤਾਦਿਕਮ੍ । ਵੈਸ਼ਾਖੇ ਯਤ੍ਕृਤਂ ਦੇਵਿ ਤਸ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯਫਲਂ ਸ਼ृਣੁ
ਸਨਾਨ, ਦਾਨ, ਜਪ, ਹੋਮ, ਤਪ, ਯਜ, ਵਰਤ ਆਦਿ—ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਸ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਫਲ ਸੁਣ।