ਸ ਰਾਜਾ ਸਮਰੇ ਹਤ੍ਵਾ ਸਕਲਾਨੇਵ ਸ਼ਾਤ੍ਰਵਾਨ੍ । ਸ਼ਸ਼ਾਸ ਪृਥਿਵੀਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਾਂ ਸਾਬ੍ਧਿਦ੍ਵੀਪਾਂ ਮਹਾਬਲਃ
ਉਹ ਮਹਾਂਬਲੀ ਰਾਜਾ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੇ ਟਾਪੂਆਂ ਸਮੇਤ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਸ ਏਕਦਾ ਮਹੀਪਾਲਃ ਸਮਾਹੂਯ ਸ੍ਵਮਂਤ੍ਰਿਣਃ । ਉਵਾਚੇਦਂ ਵਚਃ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਸਭਾਮਧ੍ਯੇ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ
ਇੱਕ ਵਾਰ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਸਭਾ ਵਿਚ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖਣ ਲੱਗਿਆ।
ਮਨੋਭਦ੍ਰ ਉਵਾਚ-। ਅਮਾਤ੍ਯਾਃ ਪृਥਿਵੀ ਸਰ੍ਵਾ ਮਯੇਯਂ ਪਰਿਪਾਲਿਤਾ । ਨਿਹਤਾ ਰਿਪਵਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਪੁਤ੍ਰਬਲਵਾਹਨਾਃ
ਮਨੋਭਦਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਮੰਤਰੀਓ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਮੈਂ ਸੰਭਾਲੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਫੌਜਾਂ ਤੇ ਰਥਾਂ ਸਮੇਤ, ਮੈ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਪਾਲਿਤਾਨਿ ਸ੍ਵਗੋਤ੍ਰਾਣਿ ਦਾਨੈਰ੍ਵਿਪ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਤੋषਿਤਾਃ । ਸ਼ਿष੍ਟਾਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਪੁਤ੍ਰਬਲਵਾਹਨਾਃ
ਆਪਣੇ ਗੋਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਰਾਜੀ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਫੌਜਾਂ ਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਸਮੇਤ, ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਪਾਲਿਤਾਨਿ ਸ੍ਵਗੋਤ੍ਰਾਣਿ ਯਜ੍ਞੈਃ ਸਰ੍ਵੈਃ ਸਦਕ੍ਸ਼ਿਣੈਃ । ਏਤਦ੍ਧਿ ਜਰਯਾ ਸਰ੍ਵਂ ਮਹਤ੍ਯਾ ਮੇ ਬਲਂ ਹृਤਮ੍
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯੱਗਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨ-ਦੱਖਣਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਮੇਰੀ ਸਾਰੀ ਤਾਕਤ ਖਤਮ ਕਰ ਗਈ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਕਾਨਿਚਿਤ੍ਕਰ੍ਤ੍ਤੁਂ ਨ ਹਿ ਸ਼ਕ੍ਨੋਮਿ ਦੁਰ੍ਬਲਃ । ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਹੀਨੇ ਪੁਰੁषੇ ਰਾਜਸ਼੍ਰੀਰ੍ਨ ਹਿ ਸ਼ੋਭਤੇ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ ਕੋਈ ਵੀ ਕੰਮ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਕੋਲ ਸਮਰਥਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਸੁਭਾਉਂਦੀ।
ਸਰ੍ਵਾਭਰਣਸਂਯੁਕ੍ਤਾ ਵृਦ੍ਧਾਙ੍ਗਾ ਇਵ ਕਾਮਿਨੀ । ਤਾਵਦ੍ਵਿਭ੍ਯਤਿ ਸਰ੍ਵੇऽਪਿ ਸ਼ਤ੍ਰਵਃ ਪृਥਿਵੀਤਲੇ
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਔਰਤ ਸਾਰੇ ਗਹਣੇ ਪਾ ਕੇ ਵੀ ਜੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਬੁੱਢੇ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਹਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਹਾਲਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਡਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਯਾਵਦ੍ਧਿ ਗਤਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਂ ਨੇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਚਾਰੁਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ । ਸਮਸ੍ਤਗੁਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਮਪਿ ਤਦ੍ਗਤਮਾਨਸਮ੍
ਜਦੋਂ ਸਮਰਥਾ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਉਸ ਵਲ ਸੀ।
ਪृਥ੍ਵੀ ਤ੍ਯਜੇਨ੍ਨृਪਂ ਵृਦ੍ਧਂ ਸ੍ਵੈਰਿਣੀਪਾਲਿਤਾ ਯਥਾ । ਭਕ੍ਤਿਲਭ੍ਯਾਗੁਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਗੁਣਲਭ੍ਯਂ ਮਹਦ੍ਯਸ਼ਃ
ਧਰਤੀ ਵੀ ਬੁੱਢੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਆਜ਼ਾਦ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵੇ। ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਤੇ ਵੱਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਨਿਃਸ਼੍ਰੇਯਸਂ ਦਾਨਲਭ੍ਯਂ ਬਲਲਭ੍ਯਾ ਤੁ ਮੇਦਿਨੀ । ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਹੀਨਃ ਕृਪਣੋ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤੋ ਰਿਪੁਸ਼ਾਸਨੇ
ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੁਖ ਦਾਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਕੋਲ ਸਮਰਥਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਬੇਚਾਰਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਹਥ ਵੱਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੂਰ੍ਖਮਾਤ੍ਰਵਚੋ ਗ੍ਰਾਹੀ ਸ ਨृਪਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਨਂਦਨਃ । ਤਤੋऽਹਂ ਸਕਲਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਵਿਭਜ੍ਯ ਵਰਮਂਤ੍ਰਿਣਃ
ਜੋ ਰਾਜਾ ਸਿਰਫ ਮੂਰਖਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਪੂਰਾ ਰਾਜ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।
ਦਾਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਪੁਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਯੁष੍ਮਾਭਿਰ੍ਯਦਿ ਮਨ੍ਯਤੇ । ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣ ਊਚੁਃ - ਯਦੇਤਦ੍ਵਚਨਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤ੍ਵਯਾ ਨੀਤਿਵਿਦਾ ਨृਪ
ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਰਾਜ ਆਪਣੇ ਦੋ ਪੁੱਤਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਵਾਂ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸਹਿਮਤ ਹੋ। ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਨੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਾਡਾ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਹੈ।
ਤਦੇਵ ਮਤਮਸ੍ਮਾਕਂ ਸਂਦੇਹੋ ਨਾਤ੍ਰ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਅਥਾਯਾਤੌ ਨृਪਾਦੇਸ਼ਾਤ੍ਸਂਸਦਂ ਪ੍ਰਤਿ ਸਤ੍ਤਮੌ
ਇਹੀ ਸਾਡਾ ਵੀ ਮਨ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਉਹ ਦੋ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤ ਸੱਭਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ।
ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਯਸ਼ੋਭਦ੍ਰ ਨਾਮਾਨੌ ਤਨਯਾਵੁਭੌ । ਤੌ ਚ ਸਰ੍ਵਗੁਣੋਪੇਤੌ ਕੁਮਾਰੌ ਪ੍ਰਿਯਵਾਦਿਨੌ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤ, ਵੀਰਭਦਰ ਤੇ ਯਸ਼ੋਭਦਰ ਨਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸੀ।
ਪਿਤृਭਕ੍ਤੌ ਸਦਾ ਸ਼ਾਂਤੌ ਬਲਿਨੌ ਧਰ੍ਮਤਤ੍ਪਰੌ । ਤਤਃ ਸ ਭੂਪਃ ਸਹਸਾ ਰਾਜਨੀਤਿ ਵਿਦਾਂਵਰਃ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਿਉ ਦੇ ਭਗਤ, ਸ਼ਾਂਤ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਅਚਾਨਕ
ਵਿਭਜ੍ਯ ਸਕਲਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਦਦੌ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਕੁਤੂਹਲਾਤ੍ । ਅਤ੍ਰਾਂਤਰੇ ਗृਧ੍ਰ ਏਕਃ ਸ੍ਵਕੀਯਸ੍ਤ੍ਰੀ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਪੂਰਾ ਰਾਜ ਵੰਡ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਰਖ ਹੋ ਸਕੇ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਗਿੱਧ ਆਪਣੀ ਮਾਦ ਨਾਲ ਆਇਆ।
ਆਗਤ੍ਯ ਤਤ੍ਸਭਾਮਧ੍ਯੇ ਉਪਵਿष੍ਟੋ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ । ਤਾਵਾਗਤੌ ਸਮਾਲੋਕ੍ਯ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਾਵਤਿਹਰ੍षਿਤੌ
ਉਹ ਗਿੱਧ ਉਸ ਸਭਾ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਇਆ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਪੰਛੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ।
ਰਾਜਾਹ ਯੁਵਯੋਃ ਕਸ੍ਮਾਚ੍ਛੁਭਾਗਮਨਮੁਚ੍ਯਤਾਮ੍ । ਗृਧ੍ਰ ਉਵਾਚ- ਗृਧ੍ਰੋऽਹਂ ਪृਥਿਵੀਪਾਲ ਮਮੇਯਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਪਰਂਤਪਃ
ਰਾਜੇ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਕਿਸ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਆਏ ਹੋ, ਦੱਸੋ। ਗਿੱਧ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਗਿੱਧ ਹਾਂ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਮਾਦ ਹੈ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ।
ਆਗਤੋऽਸ੍ਮਿ ਮੁਦਾ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਸਂਪਦਂ ਪੁਤ੍ਰਯੋਸ੍ਤਵ । ਏਤਯੋਰ੍ਮਹਤੀ ਦृष੍ਟਾ ਵਿਪਤ੍ਤਿਃ ਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮਨਿ
ਮੈਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਵੇਖਣ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿਚ ਇਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਆਈ ਸੀ।
ਇਹ ਜਨ੍ਮਨਿ ਸਂਪਤ੍ਤਿਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਾਵਾਂ ਸਮਾਗਤੌ । ਤਸ੍ਯੈਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਗृਧ੍ਰਸ੍ਯ ਪਰਮਾਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਰਾਜੋਵਾਚ ਪੁਨਰ੍ਵਿਪ੍ਰ ਵਿਸ੍ਮਯਾਵਿष੍ਟਮਾਨਸਃ
ਇਸ ਜਨਮ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਵੇਖਣ ਆਏ ਹਾਂ। ਗਿੱਧ ਦੀ ਇਹ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਦਾ ਮਨ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਮੁੜ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।
ਰਾਜੋਵਾਚ- ਅਤ੍ਯਦ੍ਭੁਤਂ ਵਚੋ ਗृਧ੍ਰ ਤ੍ਵਤ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤਮਿਦਂ ਮਯਾ । ਏਤਯੋਃ ਪੂਰ੍ਵਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤੋ ਭਵਤਾ ਜ੍ਞਾਯਤੇ ਕਥਮ੍
ਰਾਜਾ ਆਖਿਆ— ਗਿੱਧ, ਤੇਰੀ ਇਹ ਬਹੁਤ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਮੈਂ ਸੁਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਾਂ ਦੀ ਪਿਛਲੀ ਕਹਾਣੀ ਤੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਤਾ ਲੱਗੀ?
ਯਦਿ ਜਾਨਾਸਿ ਤਤ੍ਵੇਨ ਪੂਰ੍ਵਵृਤ੍ਤਾਂਤਮੇਤਯੋਃ । ਬ੍ਰੂਹਿ ਤਰ੍ਹਿ ਖਗਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸਰ੍ਵਮੇਤਦਸ਼ੇषਤਃ
ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਾਂ ਦੀ ਪਿਛਲੀ ਕਹਾਣੀ ਸੱਚੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪੰਛੀ, ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਪੂਰਾ ਦੱਸ।
ਗृਧ੍ਰ ਉਵਾਚ- ਨृਪਤੇ ਵृषਲਾਵੇਤੌ ਯੁਗੇ ਦ੍ਵਾਪਰਸਂਜ੍ਞਕੇ । ਗਰਸਂਗਰਨਾਮਾਨੌ ਸਤ੍ਯਘੋषਸੁਤੌ ਸ੍ਥਿਤੌ
ਗਿੱਧ ਨੇ ਆਖਿਆ – ਰਾਜਨ, ਦੁਆਪਰ ਨਾਂ ਵਾਲੇ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਨੀਚ ਜਾਤ ਦੇ ਗਰਸੰਗਰ ਨਾਂ ਦੇ ਭਰਾ, ਸਤਯਘੋਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਏਕਕਾਲੇ ਚ ਭੂਪਾਲ ਮृਤੌ ਨਿਜ ਗृਹਾਂਤਰੇ । ਤਤੋ ਨੇਤੁਮਿਮੌ ਭੂਪ ਦਂष੍ਟ੍ਰਿਣੋ ਯਮਕਿਂਕਰਾਃ
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰ ਗਏ। ਫਿਰ, ਰਾਜਨ, ਯਮ ਦੇ ਦੰਦ ਵਾਲੇ ਦੂਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਆਏ।
ਪਾਸ਼ਹਸ੍ਤਾਃ ਸਮਾਯਾਤਾਃ ਕੋਟਿਕੋਟਿਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ । ਬਬਂਧੁਸ਼੍ਚਰ੍ਮਪਾਸ਼ੇਨ ਦ੍ਵਾਵੇਤੌ ਤੌ ਮਦੋਦ੍ਧਤੌ
ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਫਾਹੇ ਫੜੇ ਹੋਏ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਯਮਦੂਤ ਆ ਗਏ ਤੇ ਗਮੰਡ ਵਿਚ ਚੂਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਚਮੜੇ ਦੇ ਰੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਲਏ।
ਨਿਨ੍ਯੁਸ਼੍ਚ ਨਿਲਯਂ ਮृਤ੍ਯੋਰਤਿਦੁਰ੍ਗਮਵਰ੍ਤ੍ਮਨਾ । ਇਮੌ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਰਾਜਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਗੁਪ੍ਤਮੁਵਾਚ ਹ
ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਬਹੁਤ ਔਖੇ ਰਾਹੀਂ ਲੈ ਗਏ। ਇਹ ਸਭ ਵੇਖ ਕੇ ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਚਿਤਰਗੁਪਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਏਤਯੋਃ ਸਕਲਂ ਵृਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਰਗੁਪ੍ਤ ਵਿਚਾਰ੍ਯਤਾਮ੍ । ਤਸ੍ਯਾਜ੍ਞਯਾ ਚਿਤ੍ਰਗੁਪ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਮ੍
ਇਹ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਵੇਖ, ਚਿਤਰਗੁਪਤ। ਉਸਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਚਿਤਰਗੁਪਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਚੰਗੇ-ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਜਾਂਚ ਲਏ।
ਮੂਲਾਦ੍ਵਿਚਾਰਯਾਮਾਸ ਤਤ ਇਤ੍ਯਾਹ ਚਾਂਤਕਮ੍ । ਚਿਤ੍ਰਗੁਪ੍ਤ ਉਵਾਚ- ਸਤ੍ਯਮੇਤੌ ਮਹਾਬਾਹੋ ਪੁਣ੍ਯਵ੍ਰਤ ਮਹਾਸ਼ਯੌ
ਉਸ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਂਚ ਕੇ ਅੰਤਕ ਨੂੰ ਆਖਿਆ – ਚਿਤਰਗੁਪਤ ਨੇ ਕਿਹਾ – 'ਹਾਂ, ਹੇ ਬਲਵਾਨ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਨੇਕ ਕੰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਉੱਚ ਮਨ ਵਾਲੇ ਸਨ।'
ਅਸ੍ਤਿਚੇਦ੍ਦੁष੍ਕृਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਵਿਲੋਕਿਤਮ੍ । ਸ੍ਵਯਂਦਾਨਂ ਸਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਨ ਹਿ ਦਤ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯੇ
ਜੇ ਕੋਈ ਮੰਦਾ ਕੰਮ ਸੀ ਵੀ, ਉਹ ਵੀ ਵੇਖ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦਾਨ ਤਾਂ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।
ਤੇਨੈਵ ਕਰ੍ਮਣਾ ਰਾਜਨ੍ਨਿਮੌ ਨਰਕਗਾਮਿਨੌ । ਦਾਤਾ ਦਾਨਂ ਸਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਯੋ ਨ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦਿਵਜਾਤਯੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਦਾਨੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ—