ਦੁਰ੍ਲਭਾ ਹਿ ਮਹਾਨਦ੍ਯੋ ਮਾਧਵੇ ਮਾਸਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ । ਤਤੋऽਪਿ ਦੁਰ੍ਲਭਾ ਗਂਗਾ ਰੇਵਾ ਚ ਯਮੁਨਾ ਤਥਾ
ਮਾਧਵ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਹਰ ਥਾਂ ਮਿਲਣੀ ਔਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਗੰਗਾ, ਰੇਵਾ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਔਖੀਆਂ ਹਨ।
ਏਤਾਸੁ ਤਿਸृषੁ ਪ੍ਰਾਯਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯੈਕਾਮਪਿ ਸਾਦਰਮ੍ । ਯਃ ਸ੍ਨਾਤਿ ਮਾਧਵੇ ਮਾਸਿ ਵਿਪਾਪਃ ਸ ਹਰਿਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਜੇ ਕੋਈ ਇੱਕ ਨਦੀ ਵੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਤੇ ਮਾਧਵ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਹਰੀ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦਹੋ ਸਹ ਮਯਾ ਸੁਕृਤੈਕਸਾਰੇ ਵੈਸ਼ਾਖਮਾਸਿ ਚ ਭਵਂਤ ਉਪੇਤ੍ਯ ਰੇਵਾਮ੍ । ਮਜ੍ਜਂਤੁ ਪਾਤਕਕृਤੋ ਮੁਨਿਵृਂਦਜੁष੍ਟੇ ਰੇਵਾਜਲੇ ਨਿਖਿਲਪਾਪਭਯਾਪਹਤ੍ਯੈ
ਇਸ ਲਈ, ਦੋਸਤੋ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ, ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਰੇਵਾ ਤੇ ਆਓ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਪ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਉਹ ਰੇਵਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਰਿਸੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਡੁੱਬ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਡਰ ਦੂਰ ਕਰਨ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤਤਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮੁਦਿਤਾ ਮੁਨਿਨਾ ਸਹ । ਜਗ੍ਮੁਸ੍ਤੇ ਪਾਪਿਨੋ ਰੇਵਾਂ ਸ਼ਂਸਂਤੋऽਦ੍ਭੁਤਕਾਰਿਣੀਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ 'ਤੇ, ਸਾਰੇ ਪਾਪੀ, ਰਿਸੀ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਰੇਵਾ ਵੱਲ ਚਲੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਜੋਕੇ ਕਰਾਮਾਤਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।
ਮੁਨਿਸ਼ਰ੍ਮਾ ਤਤੋ ਗਚ੍ਛਂਸ੍ਤੈਸ੍ਤਥਾਨੁਗਤੋ ਨਰੈਃ । ਦਦਰ੍ਸ਼ ਪਥਿਸਂਤ੍ਰਸ੍ਤਾਨ੍ਪਿਸ਼ਾਚਾਨष੍ਟ ਭੀषਣਾਨ੍
ਮੁਨਿਸ਼ਰਮਾ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹੋਏ, ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਡਰਦੇ-ਡਰਦੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ, ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਪਿਸ਼ਾਚਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਕੁਰ੍ਵਂਤੋ ਵਿਵਿਧਾਞ੍ਛਬ੍ਦਾਨ੍ਭ੍ਰਮਂਤੋऽਪਿ ਤਤਸ੍ਤਤਃ । ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਕੇਸ਼ੋਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਰਕ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਕृष੍ਣਦਂਤਕृਸ਼ੋਦਰਾਨ੍
ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਵਾਜਾਂ ਕਰਦੇ, ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਭਟਕਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਖੜੇ, ਲਹੂ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਕਾਲੇ ਦੰਦ ਤੇ ਪਤਲੇ ਪੇਟ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਅਰਣ੍ਯੇ ਕਂਟਕਾਕ੍ਰਾਂਤੇ ਵृਕ੍ਸ਼ਪਾਨੀਯਵਰ੍ਜਿਤੇ । ਸਮ੍ਮੁਖਂ ਧਾਵਤੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭਯਸਂਵਿਗ੍ਨਮਾਨਸਃ
ਕਾਂਟਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਦੌੜਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਨਮੋਨਾਰਾਯਣਾਯੇਤਿ ਰਕ੍ਸ਼ਰਕ੍ਸ਼ੇਤਿ ਚਾਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਨਮੋ ਨਾਰਾਇਣ! ਬਚਾਓ, ਬਚਾਓ!'
ਨਾਰਾਯਣਾਯੇਤਿ ਨਮੋਭਿਧਾਨਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਧਰ੍ਮੈਕਨਿਧਾਨਮੁਚ੍ਚੈਃ । ਭਵਾਂਤਰੇ ਤੇ ਮਨਸਾ ਪਿਸ਼ਾਚਾ ਯਯੁਰ੍ਨਿਜਾਦृष੍ਟਵਸ਼ੇਨ ਲਬ੍ਧਾਃ
'ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ' ਦੀ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼, ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਖਜਾਨਾ ਹੈ, ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਪਿਸ਼ਾਚ ਆਪਣੇ ਹੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਹੋਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ।
ਵਿਨਯਾਨ੍ਵਿਤਮਨਸੋ ਮੁਨਿਸ਼ਰ੍ਮਾ ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਤਾਨ੍ । ਉਵਾਚ ਮਧੁਰਾਭਾषੀ ਕੇ ਯੂਯਂ ਵਿਕृਤਾ ਨਰਾਃ
ਮੁਨਿਸ਼ਰਮਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਅਜੀਬ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖੋ?'
ਕਿਂ ਵਾ ਕੇਨ ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਯੇਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਚ ਵੈਕृਤਿਃ । ਕਥਮੇਵਂ ਵਿਧਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦੁਃਖਿਨੋऽਤੀਵ ਭੀषਣਾਃ
'ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਜਾਂ ਕਰਤੂਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਰੂਪ ਮਿਲਿਆ? ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇੰਨੇ ਦੁਖੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਡਰਾਉਣੇ ਕਿਉਂ ਹੋ?'
ਪ੍ਰੇਤਾ ਊਚੁਃ - ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪਿਪਾਸਾਰ੍ਦਿਤਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਾਨਾਦੁਃਖਚਯਾਕੁਲਾਃ । ਕृਤਬੁਦ੍ਧੇ ਹृਦਿ ਕ੍ਰੂਰਾ ਨष੍ਟਸਂਜ੍ਞਾ ਵਿਚੇਤਸਃ
ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਅਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ, ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਕਠੋਰ ਇਰਾਦਾ, ਹੋਸ਼ ਖੋ ਬੈਠੇ ਤੇ ਭਟਕਦੇ ਹਾਂ।'
ਨ ਜਾਨੀਮੋ ਦਿਸ਼ਃ ਕ੍ਵਾਪਿ ਮੂਢਾ ਮਾਨਵਘਾਤਿਨਃ । ਤਦੇਤਦ੍ਦੁਃਖਮਾਖ੍ਯਾਤਮੇਤਦੇਵਾਸੁਖਂ ਪੁਨਃ
'ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਭਟਕਦੇ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਾਂ; ਇਹੀ ਸਾਡਾ ਦੁੱਖ ਹੈ, ਤੇ ਇਹੀ ਸਾਡੀ ਬੇਚੈਨੀ ਹੈ।'
ਪ੍ਰਭਾਤਮਿਵ ਸਂਭਾਤਿ ਭਾਸ੍ਕਰੋਦਯਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨਾਰਾਯਣੇਤ੍ਯੁਚ੍ਚੈਰ੍ਭਾषਿਤਂ ਤਵ ਕੋਮਲਮ੍
'ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਸਵੇਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਮਿੱਠੇ 'ਨਾਰਾਇਣ' ਨਾਮ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਡਾ ਮਨ ਚਾਨਣ ਹੋ ਗਿਆ।'
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਵਿਪ੍ਰ ਸ਼ੁਦ੍ਧਭਾਵਂ ਗਤਾ ਵਯਮ੍ । ਦਰ੍ਸ਼ਨੇਨੈਵ ਤੇ ਵਿਪ੍ਰ ਨਾਮਸ਼੍ਰਵਣਤੋ ਹਰੇਃ
'ਤੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਸੀਂ ਪਵਿੱਤਰ ਭਾਵਨਾ ਪਾ ਲਈ; ਤੇਰੇ ਹੀ ਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਹਰੀ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣਨ ਨਾਲ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਸੀਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਏ।'
ਭਵਾਂਤਰਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਵਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਦਯਾਲਵਃ । ਵਿਨਾਸ਼ਯਤ੍ਯਪਯਸ਼ੋ ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਸ਼ਦਯਤ੍ਯਪਿ
'ਅਸੀਂ ਹੋਰ ਜਨਮ ਪਾ ਲਿਆ, ਤੇ ਦਇਆ ਮਿਲ ਗਈ; ਅਸੁਭ ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਦਇਆ ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।'
ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਪਯਤਿ ਪ੍ਰਾਯੋ ਨृਣਾਂ ਵੈष੍ਣਵਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ । ਅਹਂ ਪਰ੍ਯੁषਿਤੋ ਨਾਮ ਸੂਚਕੋऽਯਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਕਃ
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਚੰਗਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ 'ਪਰਯੁਸ਼ਿਤ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਦੂਜਾ ਸੰਕੇਤਕ ਹੈ।
ਸ਼ੀਘ੍ਰਗੋ ਰੋਧਕਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਃ ਪਂਚਮੋਯਂ ਚ ਲੇਖਕਃ । षष੍ਠੋਯਮਿਤਿ ਵਾਗ੍ਦੁष੍ਟਃ ਸਪ੍ਤਮੋਯਂ ਵਿਦੈਵਤਃ
ਇੱਕ ਹੋਰ 'ਸ਼ੀਘਰਗ' ਹੈ, ਜੋ ਰੋਕਦਾ ਹੈ; ਪੰਜਵਾਂ 'ਲੇਖਕ' ਹੈ, ਜੋ ਲਿਖਦਾ ਹੈ; ਛੇਵਾਂ 'ਵਾਗਦੁਸ਼ਟ' ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਬੋਲੀ ਮਾੜੀ ਹੈ; ਸੱਤਵਾਂ 'ਵਿਦੈਵਤ' ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵੈਰੀ ਹੈ।
ਨਿਤ੍ਯਂਯਾਜਨਕਸ਼੍ਚਾਯਮष੍ਟਮਃ ਕष੍ਟਦਾਯਕਃ । ਮੁਨਿਸ਼ਰ੍ਮੋਵਾਚ- ਪ੍ਰੇਤਾਨਾਂ ਕਰ੍ਮਜਾਤਾਨਾਂ ਨਾਮਾਨਿ ਭਵਤਾਂ ਕੁਤਃ
ਅਠਵਾਂ 'ਨਿਤਯੰ ਯਾਜਨਕ' ਹੈ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਰਮ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ 'ਕਸ਼ਟਦਾਇਕ' ਹੈ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੁਨੀਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰੇਤ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਨਾਂ ਕਿਉਂ ਪਾਏ?
ਕਿਂ ਤਤ੍ਕਾਰਣਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਯੇਨ ਯੂਯਂ ਸਨਾਮਕਾਃ । ਪ੍ਰੇਤਾ ਊਚੁਃ - ਮਯਾ ਸ੍ਵਾਦੁ ਸਦਾ ਭੁਕ੍ਤਂ ਦਤ੍ਤਂ ਪਰ੍ਯੁषਿਤਂ ਦ੍ਵਿਜੇ
ਇਹ ਨਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਣ ਤੇ ਪਏ? ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਆਦ ਵਾਲਾ ਖਾਣਾ ਖਾਦਾ ਤੇ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਬਾਸੀ ਖਾਣਾ ਦਿੱਤਾ।
ਆਜ੍ਯੇ ਸਤਿ ਨਿਰਾਜ੍ਯਂ ਚ ਤੇਨ ਪਰ੍ਯ੍ਯੁषਿਤੋऽਸ੍ਮ੍ਯਹਮ੍ । ਮਿਥ੍ਯਾਮਿਥ੍ਯਾਪਰਚ੍ਛਿਦ੍ਰ ਮਰ੍ਮ੍ਮਾਨ੍ਵੇषੀ ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ
ਘੀ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ 'ਪਰਯੁਸ਼ਿਤ' ਹੋਇਆ। ਮੇਰੀ ਆਦਤ ਸੀ, ਸੱਚ ਜਾਂ ਝੂਠ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਤੇ ਰਾਜ ਲੱਭਣਾ।
ਸੂਚਯਾਮਾਸ ਤੇਨਾਸੌ ਸੂਚਕੋऽਸ਼ੁਚਿਰਾਤੁਰਃ । ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਨਸ਼੍ਯਤਿ ਵਿਪ੍ਰੇਣ ਯਾਚਿਤਃ ਕ੍ਸ਼ੁਭਿਤੇਨ ਵੈ
ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ 'ਸੂਚਕ' ਬਣ ਗਿਆ, ਗੰਦਾ ਤੇ ਪੀੜਤ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਪੁੱਛਦਾ, ਉਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।
ਏਤਤ੍ਕਾਰਣਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਸ਼ੀਘ੍ਰਗੋ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ । ਗृਹੋਪਰਿ ਸਦਾ ਸ੍ਵਾਦੁਭੁਕ੍ਤਮੇਤੇਨ ਪਾਪਿਨਾ
ਇਸ ਕਾਰਣ, ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਉਸ ਨੂੰ 'ਸ਼ੀਘਰਗ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਪੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਘਰ ਉੱਤੇ ਸੁਆਦ ਵਾਲਾ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਸੀ।
ਏਕਾਕਿਨਾ ਕੁਮਨਸਾ ਤੇਨਾਸੌ ਰੋਧਕਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਮੌਨੇਨਾਪਿ ਸ੍ਥਿਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪਾਦੇਨ ਲਿਖਤੇ ਮਹੀਮ੍
ਇੱਕਲਾ ਤੇ ਮਾੜੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ, ਉਹ 'ਰੋਧਕ' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਉਹ ਪੈਰ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲਿਖਦਾ ਹੈ।
ਅਸ੍ਮਾਕਮਪਿ ਪਾਪਿष੍ਠੋ ਲੇਖਕੋ ਲੋਕਸਂਗਤਃ । ਗੁਣਿਨੋਯਂ ਗੁਣਾਨ੍ਦ੍ਵੇष੍ਟਿ ਨਿਰ੍ਗੁਣੇ ਚ ਗੁਣਜ੍ਞਤਾਮ੍
ਸਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾਪੀ 'ਲੇਖਕ' ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਗੁਣੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਗੁਣ ਰਹਿਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੁਣ ਲੱਭਦਾ ਹੈ।
ਅਸਂਜ੍ਞੇ ਜ੍ਞਾਨਯੋਗੀ ਚ ਵਾਗ੍ਦੁष੍ਟੋਸੌ ਤਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਨਾਸ੍ਤਿਕ੍ਯਭਾਵਾਦਨਿਸ਼ਂ ਪਿਤृਦੈਵਤ ਮਾਨਵਾਨ੍
ਜਾਣ-ਯੋਗ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਬੇਹੋਸ਼ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ 'ਵਾਗਦੁਸ਼ਟ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਸਤਿਕ ਸੋਚ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਕਦੇ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਨ ਮਨ੍ਯਤੇ ਚ ਸਤ੍ਕਰ੍ਮ ਪਾਪਸ੍ਤੇਨ ਵਿਦੈਵਤਃ । ਸਦਾ ਯਾਚਨਕੋ ਮਿਥ੍ਯਾ ਮਿਥ੍ਯਾਦੌਰ੍ਗਤ੍ਯਦਰ੍ਸ਼ਕਃ
ਉਹ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ; ਇਸ ਕਰਕੇ 'ਵਿਦੈਵਤ' ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵੈਰੀ ਹੈ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਝੂਠੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਾੜੀ ਹਾਲਤ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਭੂਤੋਦ੍ਵੇਜਕੋ ਲੁਬ੍ਧਸ੍ਤੇਨ ਯਾਚਨਕਸ੍ਤ੍ਵਯਮ੍ । ਏਭਿਃ ਪੂਰ੍ਵਕृਤੈਃ ਪਾਪੈਰ੍ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਨਰਕਯਾਤਨਾਮ੍
ਉਹ ਸਭਾ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਲਾਲਚੀ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ 'ਯਾਜਨਕ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਪਾਪਾਂ ਕਰਕੇ ਨਰਕ ਦੀਆਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਭੁਗਤ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰੇਤਾਸ੍ਤੇ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦਦ੍ਯ ਪੁਨਰ੍ਜਾਤਾਃ ਸ੍ਮ ਸੁਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਏਤਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਮਾਤ੍ਮਵृਤ੍ਤਾਂਤਸਂਭਵਮ੍
ਇਹ ਪ੍ਰੇਤ, ਅੱਜ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਦੁਬਾਰਾ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਤੇਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਸਾਡੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ।
ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਂ ਚ ਯਦਿ ਤੇ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਪृਚ੍ਛਾਨ੍ਯਤ੍ਕਥਯਾਮਿ ਤੇ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਉਵਾਚ- ਯੇ ਜੀਵਾ ਭੁਵਿ ਤਿष੍ਠਂਤਿ ਸਰ੍ਵਆਹਾਰਮੂਲਕਾਃ
ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਤੇ ਹੋਰ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿਆਂ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਾਣਿਆਂ 'ਤੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ।