ਯਃ ਸ੍ਮਰੇਦ੍ਗੋਪਕਨ੍ਯਾਭਿਃ ਕ੍ਰੀਡਂਤਂ ਗੋਵ੍ਰਜੇ ਸ਼ੁਭੇ । ਸਰ੍ਵਕਾਮਾਨਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸੌਭਾਗ੍ਯਂ ਚੈਵ ਵਿਂਦਤਿ
ਜੋ ਕੋਈ ਗੋਕੁਲ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਗੋਪੀਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਵੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮਹੋਪਸਰ੍ਗਰੋਗਾਦ੍ਯੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਯਸ੍ਤੁ ਸਨਾਤਨਮ੍ । ਜੇਤਾਰਂ ਚ ਮਹਾਰੌਦ੍ਰੀਂ ਕृਤ੍ਯਾਂ ਕਾਸ਼ੀਪੁਰੇ ਸ੍ਥਿਤਾਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵੱਡੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਜਾਂ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਕਾਸੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਭਿਆਨਕ ਕ੍ਰਿਤਿਆ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿਮਤ੍ਰ ਬਹੁਨੋਕ੍ਤੇਨ ਸਰ੍ਵਕਾਲੇषੁ ਚਾਪ੍ਸੁ ਭੇ । ਕृष੍ਣਾਯ ਨਮ ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਮਂਤ੍ਰਮੁਚ੍ਚਾਰਯੇਦ੍ਬੁਧਃ
ਇਥੇ ਵਧੇਰੇ ਕੁਝ ਆਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਹਰ ਵੇਲੇ ਤੇ ਹਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਫ਼ 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ' ਇਹ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰੇ।
ਕृष੍ਣਾਯ ਵਾਸੁਦੇਵਾਯ ਹਰਯੇ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨੇ । ਪ੍ਰਣਤਃ ਕ੍ਲੇਸ਼ਨਾਸ਼ਾਯ ਗੋਵਿਂਦਾਯ ਨਮੋਨਮਃ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਹਰੀ, ਪਰਮਾਤਮਾ, ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਤੈਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਇਮਂ ਮਂਤ੍ਰਂ ਜਪਨ੍ਦੇਵਿ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਤਿਦਿਨਂ ਨਰਃ । ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਇਹ ਮੰਤਰ ਜਪਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਮੇਵ ਦੇਵਾਨਾਮੀਸ਼੍ਵਰੋऽਸੌ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ । ਰਕ੍ਸ਼ਣਾਯ ਚ ਲੋਕਾਨਾਮਵਸ੍ਥਾਂਤਰਮੇਤਿ ਵੈ
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਜਨਾਰਦਨ ਹੀ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਹ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਪੁਰਂ ਹਂਤੁਕਾਮੇਨ ਮਯਾ ਸਂਪੂਜਿਤੋ ਹਰਿਃ । ਬੁਦ੍ਧਰੂਪਧਰਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਮੋਹਯਾਮਾਸ ਤਦ੍ਰਿਪੂਨ੍
ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਹਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਬੁੱਧ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਦਿੱਤਾ।
ਮੋਹਿਤਾਸ੍ਤੇਨ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ । ਨਾਰਾਯਣਾਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਮਯਾ ਨਿਹਤਾ ਦੇਵਸ਼ਤ੍ਰਵਃ
ਉਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਭਟਕ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਵੰਞੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ।
ਅਵਤੀਰ੍ਯ ਕਲਾਵਂਤੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਨਿਵੇਸ਼ਨੇ । ਹਨਿष੍ਯਤਿ ਤਥਾ ਰੌਦ੍ਰਾਨ੍ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਞ੍ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ
ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਜਨਾਰਦਨ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਭਿਆਨਕ ਮਲੇਛਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰੇਗਾ।
ਤੈਸ੍ਤੈਰ੍ਭਾਵੈਰ੍ਮਯਾਵਸ੍ਥਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਜਗਤ੍ਪਤੇਃ । ਕਿਮਨ੍ਯਚ੍ਛ੍ਰੋਤੁਕਾਮਾਸਿ ਤਦ੍ਬ੍ਰਵੀਮਿ ਸ਼ੁਭਾਨਨੇ
ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਮੈਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਸੁਭਾਗਣੇ? ਦੱਸ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਾਦ੍ਮੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਂਚਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਖਂਡੇ। ਉਮਾਮਹੇਸ਼੍ਵਰਸਂਵਾਦੇ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਚਰਿਤੇ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਸ੍ਵਧਾਮਗਮਨਨਿਰੂਪਣਂਨਾਮ ਦ੍ਵਿਪਂਚਾਸ਼ਦਧਿਕਦ੍ਵਿਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਂਪੁਰਾਣ ਪਦਮ ਦੇ ਉੱਤਰਖੰਡ ਵਿੱਚ ਉਮਾ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ, 'ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਣ ਦੀ ਕਥਾ' ਨਾਮਕ ਦੋ ਸੌ ਬਾਵੰਜਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਜੈਮਿਨਿਰੁਵਾਚ- ਕ੍ਰਿਯਾਯੋਗਸ੍ਯ ਤਤ੍ਵਂ ਮੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਵ੍ਯਾਸ ਮਹਾਮਤੇ । ਕ੍ਰਿਯਾਯੋਗਮਹਂ ਜ੍ਞਾਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਭਵਦਗ੍ਰਤਃ
ਜੈਮਿਨੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਵਿਆਸ ਜੀ, ਵੱਡੀ ਸੋਚ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਕਰਮਯੋਗ ਦਾ ਸੱਚਾ ਰੂਪ ਦੱਸੋ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਕਰਮਯੋਗ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ- ਸ਼ਰੀਰਂ ਮਾਨੁषਂ ਵਿਪ੍ਰ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਚਾਤ੍ਰ ਭੂਤਲੇ । ਧੀਰਃ ਸ਼ਰੀਰਮਾਸਾਦ੍ਯ ਮੋਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਯੋਗਮਭ੍ਯਸੇਤ੍
ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਮਨੁੱਖਾ ਸਰੀਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਸਰੀਰ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਅਕਲਮੰਦ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਕਰੇ।
ਕ੍ਰਿਯਾਯੋਗਧ੍ਯਾਨਯੋਗਾਵੁਭੌ ਯੋਗੌ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤੌ । ਤਯੋਰਾਦ੍ਯਃ ਕ੍ਰਿਯਾਯੋਗਃ ਕੁਰ੍ਵਤਾਂ ਸਰ੍ਵਕਾਮਦਃ
ਕਰਮਯੋਗ ਅਤੇ ਧਿਆਨਯੋਗ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਯੋਗ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਕਰਮਯੋਗ ਹੈ, ਜੋ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਗਙ੍ਗਾ ਸ਼੍ਰੀਰ੍ਵਿष੍ਣੁਪੂਜਾ ਚ ਦਾਨਾਨਿ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਤਥਾ ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਭਕ੍ਤਿਰੇਕਾਦਸ਼ੀ ਵ੍ਰਤੇ
ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਦਾਨ ਦੇਣਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਭਗਤੀ, ਅਤੇ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤ—
ਧਾਤ੍ਰੀ ਤੁਲਸ੍ਯੋਰ੍ਭਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਚਾਤਿਥਿਪੂਜਨਮ੍ । ਕ੍ਰਿਯਾਯੋਗਾਙ੍ਗਭੂਤਾਨਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਨੀਤਿ ਸਮਾਸਤਃ
ਆਂਵਲੇ ਅਤੇ ਤੁਲਸੀ ਨਾਲ ਭਗਤੀ, ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਆਦਰ-ਸਤਿਕਾਰ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਰਮਯੋਗ ਦੇ ਅੰਗ ਹਨ, ਇਹ ਸਾਰ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕ੍ਰਿਯਾਯੋਗਾਦृਤੇ ਵਿਪ੍ਰ ਧ੍ਯਾਨਯੋਗੇਨ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਤਿ । ਕ੍ਰਿਯਾਯੋਗਰਤੋ ਯਾਤਿ ਤਦ੍ਵਿष੍ਣੋਃ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਰਮ-ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਧਿਆਨ-ਮਾਰਗ ਨਾਲ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਕਰਮ-ਮਾਰਗ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਥਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਜੈਮਿਨਿਰੁਵਾਚ- ਕ੍ਰਿਯਾਯੋਗਾਙ੍ਗਭੂਤਾਨਿ ਯਾਨਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਨਿ ਭੋਃ ਪ੍ਰਭੋ । ਤਨ੍ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਾਨਿ ਕਥਯ ਯਦਿ ਭੋ ਮਯ੍ਯਨੁਗ੍ਰਹਃ
ਜੈਮਿਨੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਰਮ-ਮਾਰਗ ਦੇ ਜਿਹੜੇ ਭਾਗ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਜੇਕਰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਹੋਵੇ।
ਗਙ੍ਗਾਯਾਃ ਕੇ ਗੁਣਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਵਿष੍ਣੁਪੂਜਾਫਲਂ ਚ ਕਿਮ੍ । ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਨਿ ਕਾਨਿ ਦਾਨਾਨਿ ਕਾ ਵਾ ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਦ੍ਵਿਜਨ੍ਮਨਾਮ੍
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਗੁਣ ਹਨ? ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਕੀ ਫਲ ਹੈ? ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦਾਨ ਕਿਹੜੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੈ?
ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਃ ਫਲਂ ਕਿਂਵਾ ਧਾਤ੍ਰੀਭਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਕੀਦृਸ਼ੀ । ਤੁਲਸ੍ਯਾਃ ਕੀਦृਸ਼ੀ ਭਕ੍ਤਿਃ ਕਿਂ ਵਾ ਚਾਤਿਥਿਪੂਜਨਮ੍
ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਕੀ ਫਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਾਤਰੀ ਰੁੱਖ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੈ? ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਿਹੜੀ ਹੈ?
ਏਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਮੁਨੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਸ੍ਤਿ ਮਮਾਦਰਃ । ਤ੍ਵਤ੍ਤੋऽਨ੍ਯ ਕਥਿਤੁਂ ਕੋऽਪਿ ਨ ਸ਼ਕ੍ਨੋਤਿ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯੇ
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਮੈਨੂੰ ਸੁਣਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਚਾਹ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਇਹ ਸਮਝਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ- ਸਾਧੁਸਾਧੁ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਮਨਸ੍ਤੇ ਵਿਮਲਂ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । ਯਤੋ ਗੁਹ੍ਯਕਥਾਮੇਤਾਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਚ ਕੌਤੁਕਮ੍
ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਵਧੀਆ, ਵਧੀਆ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਤੇਰਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਗੁਪਤ ਗੱਲ ਸੁਣਨ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਹੈ।
ਭਾਗੀਰਥ੍ਯਾ ਗੁਣਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ਕਥਿਤੁਂ ਨ ਹਿ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਮਾਸਤੋ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮੇਕਚੇਤਸਾ
ਭਾਗੀਰਥੀ ਦੇ ਗੁਣ ਪੂਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੱਸਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਤੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਗਙ੍ਗੇਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਰਯੁਗ੍ਮਂ ਚ ਜਪਤ੍ਯਤ੍ਯਨ੍ਤਕੋਮਲਮ੍ । ਮਨ੍ਯੇ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ਤਥਾਪ੍ਯੇਨੋ ਮਹਾਭੂਤਰਸਾਯਨਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ 'ਗੰਗਾ' ਇਹ ਦੋ ਅੱਖਰ ਬੜੀ ਕੋਮਲਤਾ ਨਾਲ ਜਪਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸੁਲਭਾ ਗਙ੍ਗਾ ਤ੍ਰਿषੁ ਸ੍ਥਾਨੇषੁ ਦੁਰ੍ਲਭਾ । ਗਙ੍ਗਾਦ੍ਵਾਰੇ ਪ੍ਰਯਾਗੇ ਚ ਗਙ੍ਗਾਸਾਗਰਸਙ੍ਗਮੇ
ਗੰਗਾ ਹਰ ਥਾਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਤਿੰਨ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਔਖੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ: ਗੰਗਾਦੁਆਰ, ਪ੍ਰਯਾਗ ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਗੰਗਾ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਸਵਾਸਵਾਃ ਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਗਙ੍ਗਾਦ੍ਵਾਰਂ ਮਨੋਰਮਮ੍ । ਸਮਾਗਤ੍ਯ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਸ੍ਨਾਨਦਾਨਾਦਿਕਂ ਮੁਨੇ
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ, ਮਨੋਹਰ ਗੰਗਾਦੁਆਰ ਉੱਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਨ੍ਹਾਉਣ, ਦਾਨ ਦੇਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਮੁਨੀ।
ਦੈਵਯੋਗਾਨ੍ਮੁਨੇ ਤਤ੍ਰ ਯੇ ਤ੍ਯਜਂਤਿ ਕਲੇਵਰਮ੍ । ਮਨੁष੍ਯ ਪਸ਼ੁ ਕੀਟਾਦ੍ਯਾ ਲਭਂਤੇ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਰੱਬ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ, ਜਾਨਵਰ ਜਾਂ ਕੀੜੇ ਉਥੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਅਤ੍ਰੇਤਿਹਾਸਂ ਵਿਪ੍ਰਰ੍षੇ ਕਥ੍ਯਮਾਨਂ ਮਯਾ ਸ਼ੁਣੁ । ਸਮ੍ਯਕ੍ਛ੍ਰਵਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਹੁਣ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਕਹਾਣੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਨੋਭਦ੍ਰੋ ਨਾਮ ਰਾਜਾ ਸੋਮਵਂਸ਼ ਸਮੁਦ੍ਭਵਃ । ਪੂਰ੍ਵਮਾਸੀਜ੍ਜਗਤ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਬਲਵਾਨ੍ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮ੍ਮਵਿਤ੍
ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਚੰਦਰ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਮਨੋਭਦਰ ਨਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਤਸ੍ਯ ਹੇਮਪ੍ਰਭਾ ਨਾਮ ਮਹਿषੀ ਪ੍ਰਿਯਵਾਦਿਨੀ । ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਮਹਾਭਾਗਾ ਸਰ੍ਵਲਕ੍ਸ਼ਣਸਂਯੁਤਾ
ਉਸ ਦੀ ਰਾਣੀ ਦਾ ਨਾਂ ਹੇਮਪ੍ਰਭਾ ਸੀ, ਜੋ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ, ਪਤੀ ਵਤੀ, ਬਹੁਤ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਸਭ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ।