ਧਨਪੁਤ੍ਰਵਿਹੀਨਸ੍ਤੁ ਬਹੁਦੁਃਖਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਦਾਰਿਦ੍ਰੇਣ ਸੁਦੁਃਖੇਨ ਸਰ੍ਵਦੈਵਪ੍ਰਪੀਡਿਤਃ
ਉਹ ਧਨ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ, ਬਹੁਤ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਪੀੜਤ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਪੁਤ੍ਰੋਪਾਯਂ ਧਨਸ੍ਯਾਪਿ ਦਿਵਾਰਾਤ੍ਰੌ ਪ੍ਰਚਿਂਤਯੇਤ੍ । ਏਕਦਾ ਤੁ ਪ੍ਰਿਯਾ ਤਸ੍ਯ ਸੁਮਨਾ ਨਾਮ ਸੁਵ੍ਰਤਾ
ਉਹ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਧਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੇ ਉਪਾਏ ਸੋਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ; ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਉਸ ਦੀ ਨੇਕ ਪਤਨੀ ਸੁਮਨਾ—
ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਚਿਂਤਯੋਪੇਤਮਧੋਮੁਖਮਲਕ੍ਸ਼ਯਤ੍ । ਸਮਾਲੋਕ੍ਯ ਤਦਾ ਕਾਂਤਂ ਤਮੁਵਾਚ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ
ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸੋਚ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਵੇਖਿਆ; ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਐਸਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਮਸ਼ਹੂਰ ਔਰਤ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਦੁਃਖਜਾਲੈਰਸਂਖ੍ਯੈਸ੍ਤੁ ਤਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਕਰ੍षਿਤਮ੍ । ਵ੍ਯਾਮੋਹੇਨ ਪ੍ਰਮੂਢੋਸਿ ਤ੍ਯਜ ਚਿਂਤਾਂ ਮਹਾਮਤੇ
ਤੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਅਣਗਿਣਤ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ; ਤੂੰ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਗੁੰਮਰਾਹ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ—ਵੱਡੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਚਿੰਤਾ ਛੱਡ ਦੇ।
ਮਮ ਦੁਃਖਂ ਸਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਸ੍ਵਸ੍ਥੋ ਭਵ ਸੁਖਂ ਵ੍ਰਜ । ਨਾਸ੍ਤਿ ਚਿਂਤਾਸਮਂ ਦੁਃਖਂ ਕਾਯਸ਼ੋषਣਮੇਵ ਹਿ
ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਦੱਸ, ਮਨ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹਾਸਲ ਕਰ; ਚਿੰਤਾ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਤਾਂ ਸਂਤ੍ਯਜ੍ਯ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤੇਤ ਸ ਸੁਖੇਨ ਪ੍ਰਮੋਦਤੇ । ਚਿਂਤਾਯਾਃ ਕਾਰਣਂ ਵਿਪ੍ਰ ਕਥਯਸ੍ਵ ਮਮ ਪ੍ਰਭੋ
ਇਸਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੇਰੇ ਸਵਾਮੀ, ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ-। ਪ੍ਰਿਯਾਵਾਕ੍ਯਂ ਸ ਸਂਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਦੇਵਸ਼ਰ੍ਮਾ ਮਹਾਮਤਿਃ । ਉਵਾਚ ਵਚਨਂ ਪ੍ਰੀਤੋ ਦੁਃਖਿਤੋऽਪਿ ਸਤੀਸਖਃ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਸ਼ਰਮਾ, ਵੱਡਾ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਦੁੱਖੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਆਪਣੇ ਸਚੇ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਦੇਵਸ਼ਰ੍ਮੋਵਾਚ-। ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਚਿਂਤਿਤਂ ਭਦ੍ਰੇ ਕਿਂਚਿਦ੍ਦੁਃਖਸ੍ਯ ਕਾਰਣਮ੍ । ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਤੁ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚੈਵਾਵਧਾਰ੍ਯਤਾਮ੍
ਦੇਵਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੋ ਤੂੰ ਸੋਚਿਆ ਹੈ, ਪਿਆਰੀ, ਉਹੀ ਮੇਰੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਤੇ ਸਮਝ।
ਨ ਜਾਨੇ ਕੇਨ ਪਾਪੇਨ ਧਨਹੀਨੋऽਸ੍ਮਿ ਸੁਵ੍ਰਤੇ । ਤਥਾ ਪੁਤ੍ਰਵਿਹੀਨੋऽਸ੍ਮਿ ਏਤਦ੍ਦੁਃਖਸ੍ਯ ਕਾਰਣਮ੍
ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿਸ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਧਨ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਨੇਕ ਪਤਨੀ; ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਨਹੀਂ—ਇਹੀ ਮੇਰੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਸੁਮਨੋਵਾਚ-। ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮਭਿਧਾਸ੍ਯਾਮਿ ਸਰ੍ਵਸਂਦੇਹਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਸ੍ਵਰੂਪਮੁਪਦੇਸ਼ਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਵਿਜ੍ਞਾਨਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਸੁਮਨਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਦੱਸਾਂਗੀ ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਮਿਟਾ ਦੇਵੇ—ਉਪਦੇਸ਼ ਦਾ ਅਸਲ ਰੂਪ, ਸਾਰੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ।
ਸਂਤੋष ਏਵ ਪਰਮਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸੌਖ੍ਯਾਦਿਕਾਰਣਮ੍ । ਅਸਂਤੋषਃ ਪਰਂ ਪਾਪਮਿਤ੍ਯਾਹ ਭਗਵਾਨ੍ਹਰਿਃ
ਸੰਤੋਖ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਹੈ ਤੇ ਸੁਖ ਆਦਿ ਦਾ ਕਾਰਨ, ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਨੇ ਆਖਿਆ; ਅਸੰਤੋਖ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਹੈ।
ਲੋਭਃ ਪਾਪਸ੍ਯ ਬੀਜੋऽਯਂ ਮੋਹੋ ਮੂਲਂ ਚ ਤਸ੍ਯ ਵੈ । ਅਸਤ੍ਯਂ ਤਸ੍ਯ ਹਿ ਸ੍ਕਂਧੋ ਮਹਾਸ਼ਾਖਾ ਸੁਵਿਸ੍ਤਰਾਤ੍
ਲੋਭ ਪਾਪ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ, ਮੋਹ ਉਸ ਦੀ ਜੜ੍ਹ; ਝੂਠ ਉਸ ਦਾ ਤਨਾ ਹੈ, ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਂ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਫੈਲੀਆਂ ਹਨ।
ਮਦਕੌਟਿਲ੍ਯ ਪਤ੍ਰਾਣਿ ਕੁਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਪੁष੍ਪਿਤਃ ਸਦਾ । ਅਨृਤਂ ਤਸ੍ਯ ਸੌਗਂਧ੍ਯਮਜ੍ਞਾਨਂ ਫਲਮੇਵ ਚ
ਉਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਨਸ਼ਾ ਅਤੇ ਤਿੜਕ ਹਨ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੰਦੇ ਮਨ ਨਾਲ ਫੁੱਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਝੂਠ ਹੈ, ਤੇ ਫਲ ਅਗਿਆਨਤਾ ਹੀ ਹੈ।
ਕੁਡ੍ਯਂ ਪਾषਂਡਚੌਰਾਸ਼੍ਚ ਕ੍ਰੂਰਾਃ ਕੂਟਾਸ਼੍ਚ ਪਾਪਿਨਃ । ਪਕ੍ਸ਼ਿਣੋ ਮੋਹਵृਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਮਹਾਸ਼ਾਖਾਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ
ਕੁਪਥੀ, ਚੋਰ, ਕਠੋਰ ਤੇ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਪਾਪੀ, ਮਾਨੋ, ਉਸ ਭਟਕਾਵਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ 'ਤੇ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਕੰਧ, ਰੱਸੀਆਂ ਤੇ ਪੰਛੀ ਹਨ।
ਅਜ੍ਞਾਨਂ ਸੁਫਲਂ ਤਸ੍ਯ ਰਸੋ ਧਰ੍ਮਂ ਫਲਸ੍ਯ ਹਿ । ਭਾਵੋਦਕੇਨ ਸਂਵृਦ੍ਧਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਕ੍ਰਤੁ ਪ੍ਰਿਯਾ
ਉਸ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦਾ ਵਧੀਆ ਫਲ ਅਗਿਆਨਤਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਫਲ ਦਾ ਸਵਾਦ ਧਰਮ-ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ; ਭਾਵ-ਜਲ ਨਾਲ ਪਲਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਰਸਮ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪਿਆਰੀ ਹੈ।
ਅਧਰ੍ਮੇषੁ ਰਸਸ੍ਤਸ੍ਯ ਉਤ੍ਕ੍ਲੇਦੈਰ੍ਮਧੁਰਾਯਤੇ । ਤਾਦृਸ਼ੈਸ਼੍ਚ ਫਲੈਸ਼੍ਚੈਵਸਫਲੋ ਲੋਭਪਾਦਪਃ
ਉਸ ਦਾ ਸਵਾਦ ਅਧਰਮ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਖਮੀਰ ਹੋਣ ਨਾਲ ਮਿੱਠਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਐਸੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ, ਲਾਲਚ ਦਾ ਰੁੱਖ ਫਲ-ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਚ੍ਛਾਯਾਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਯੋ ਨਰਃ ਪਰਿਵਰ੍ਤਤੇ । ਫਲਾਨਿ ਤਸ੍ਯ ਸੋऽਸ਼੍ਨਾਤਿ ਸ੍ਵਪਕ੍ਵਾਨਿ ਦਿਨੇਦਿਨੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਉਥੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਸ ਦੇ ਪੱਕੇ ਫਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।
ਫਲਾਨਾਂ ਚ ਰਸੇਨਾਪਿ ਅਧਰ੍ਮੇਣ ਤੁ ਪੋषਿਤਃ । ਸ ਸਂਪੁष੍ਟੋ ਭਵੇਨ੍ਮਰ੍ਤ੍ਯਃ ਪਤਨਾਯ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ
ਫਲਾਂ ਦੇ ਸਵਾਦ ਨਾਲ ਵੀ, ਜੋ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਪਲਿਆ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜੇਹੜਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੋਟਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਤਨ ਵੱਲ ਹੀ ਚੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚਿਂਤਾਂ ਪਰਿਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਸ੍ਵਾਮਿ ਲੋਭਂ ਨ ਕਾਰਯੇਤ੍ । ਧਨਪੁਤ੍ਰਕਲਤ੍ਰਾਣਾਂ ਚਿਂਤਾਮੇਤਾਂ ਨ ਕਾਰਯੇਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਲਾਲਚ ਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰੋ; ਧਨ, ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਪਤਨੀ ਲਈ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰੋ।
ਯੋ ਹਿ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਨਚੇਤ੍ਕਾਂਤ ਮੂਰ੍ਖਾਣਾਂ ਪਥਮੇਵ ਹਿ । ਮृषਾ ਚਿਂਤਯਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦਿਵਾਰਾਤ੍ਰੌ ਵਿਮੋਹਿਤਃ
ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਵੀ, ਮੂਰਖਾਂ ਵਾਂਗ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਝੂਠੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦਿਨ ਰਾਤ ਭਟਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਭਾਰ੍ਥਂ ਚ ਪ੍ਰਵਿਂਦਾਮਿ ਕਥਂ ਪੁਤ੍ਰਾਨਹਂ ਲਭੇ । ਏਵਂ ਚਿਂਤਯਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦਿਵਾਰਾਤ੍ਰੌ ਵਿਮੋਹਿਤਃ
ਉਹ ਦਿਨ ਰਾਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, 'ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਸੁਭ ਕਾਰਜ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂ?'—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਭਟਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ਣਮੇਕਂ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ਸ ਚਿਂਤਾਮਧ੍ਯੇ ਮਹਤ੍ਸੁਖਮ੍ । ਪੁਨਸ਼੍ਚੈਤਨ੍ਯਮਾਯਾਤਿ ਮਹਾਦੁਃਖੇਨ ਪੀਡ੍ਯਤੇ
ਚਿੰਤਾ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਹ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੱਡਾ ਸੁਖ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਹੋਸ਼ ਆਉਣ ਤੇ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜ੍ਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਿਂਤਾਮੋਹੌ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਅਨੁਵਰ੍ਤਸ੍ਵ ਤਂ ਦ੍ਵਿਜ । ਸਂਸਾਰੇ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸਂਬਂਧਃ ਕੇਨ ਸਾਰ੍ਧਂ ਮਹਾਮਤੇ
ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਭਟਕਾਵਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਸ ਰਾਹ 'ਤੇ ਚੱਲੋ, ਹੇ ਦੁਜਾ-ਜਨਮ ਵਾਲੇ; ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਸੱਚਾ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਵੱਡੀ ਸੋਚ ਵਾਲੇ।
ਮਿਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਬਾਂਧਵਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਪਿਤਾਮਾਤਾ ਸੁਤਾਸ੍ਤਥਾ । ਸ੍ਵਸਂਬਂਧਾ ਭਵਂਤ੍ਯੇਤੇ ਕਲਤ੍ਰਾਦਿ ਤਥੈਵ ਚ
ਮਿੱਤਰ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਪੁੱਤਰ, ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ, ਧੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਤੇ ਪਤਨੀ—all ਇਹੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਦੇਵਸ਼ਰ੍ਮੋਵਾਚ-। ਸਂਬਂਧਃ ਕੀਦृਸ਼ੋ ਭਦ੍ਰੇ ਤਨ੍ਮੇ ਵਿਸ੍ਤਰਤੋ ਵਦ । ਯੇਨ ਜਾਯਂਤਿ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਧਨਪੁਤ੍ਰਾਦਿ ਬਾਂਧਵਾਃ
ਦੇਵਸ਼ਰਮਨ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰੇ—ਧਨ, ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇ—ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।'
ਸੁਮਨੋਵਾਚ-। ਭਰ੍ਤਃ ਪਂਚਵਿਧਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਜਾਯਂਤੇ ਤਾਨ੍ਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍ । ਨ੍ਯਾਸਾਪਹਾਰਕਂ ਚੈਕਮृਣਸਂਬਂਧਿਨਂ ਪਰਮ੍
ਸੁਮਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਪਤੀ, ਪੰਜ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗੀ: ਇਕ ਜੋ ਅਮਾਨਤ ਚੁਰਾ ਲੈਂਦਾ, ਇਕ ਕਰਜ਼ੇ ਵਾਲਾ—ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ।'
ਰਿਪੁਂ ਲਭ੍ਯਮੁਦਾਸੀਨਮਿਤਿ ਕਾਂਤ ਭਵਂਤਿ ਤੇ । ਲਕ੍ਸ਼ਣਾਨਿ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤੇषਾਮੀਸ਼ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍
ਦੁਸ਼ਮਣ, ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਉਦਾਸੀਨ—ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਇਹ ਹਨ; ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੱਸਾਂਗੀ।
ਪੁਤ੍ਰਾ ਮਿਤ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਿਯਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਪਿਤਾ ਮਾਤਾ ਚ ਬਾਂਧਵਾਃ । ਸ੍ਵੇਨਸ੍ਵੇਨ ਹਿ ਜਾਯਂਤੇ ਸਂਬਂਧੇਨ ਮਹੀਤਲੇ
ਪੁੱਤਰ, ਮਿੱਤਰ, ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ, ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ—ਇਹ ਸਭ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸੰਬੰਧ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਨ੍ਯਾਸਾਪਹਾਰਭਾਵੇਨ ਯਸ੍ਯ ਯੇਨ ਹृਤਂ ਭੁਵਿ । ਨ੍ਯਾਸਸ੍ਵਾਮੀ ਭਵੇਤ੍ਪੁਤ੍ਰੋ ਗੁਣਵਾਨ੍ਰੂਪਵਾਨ੍ਭੁਵਿ
ਜਿਸ ਨੇ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਅਮਾਨਤ ਲੈ ਲਈ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਲਿਆ, ਉਹ ਅਮਾਨਤ ਦਾ ਮਾਲਕ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਣਵਾਨ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯੇਨ ਹ੍ਯਪਹृਤਂ ਨ੍ਯਾਸਂ ਤਸ੍ਯ ਗੇਹੇ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਨ੍ਯਾਸਾਪਹਾਰਣਂ ਦੁਃਖਂ ਸ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਦਾਰੁਣਂ ਗਤਃ
ਜਿਸ ਨੇ ਅਮਾਨਤ ਚੁਰਾਈ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਅਮਾਨਤ ਦੀ ਚੋਰੀ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਦੇ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।