ਵਾਸਃ ਪ੍ਰਤਿਸਰੈਃ ਸੂਤ੍ਰੈਃ ਪਾਵਕਵ੍ਯਜਨੋਚ੍ਛ੍ਰਿਤੈਃ । ਨृਤ੍ਯਵਾਦਿਤ੍ਰਗੀਤੈਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਬਲ੍ਯੁਪਹਾਰਕੈਃ
ਕੱਪੜਿਆਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਗਿਆਂ, ਝੰਡਿਆਂ, ਪੱਖਿਆਂ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਭੇਟਾਂ, ਨੱਚ, ਵਾਜਿਆਂ, ਗੀਤਾਂ ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਨਾਲ—
ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਭੋਜ੍ਯਾਨ੍ਨਪਾਨੈਸ਼੍ਚ ਯਾ ਪੂਜਾ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਨਰੈਃ । ਨਾਰਾਯਣਂ ਸਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਭਕ੍ਤਿਃ ਸਾ ਲੌਕਿਕੀ ਮਤਾ
ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਭੋਜਨ ਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਭਗਤੀ ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਾਯਿਕੀ ਸੈਵ ਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟਾ ਭਕ੍ਤਿਃ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਸਾਧਿਕੀ । ऋਗ੍ਯਜੁਃਸਾਮਜਾਪ੍ਯਾਨਿ ਸਂਹਿਤਾਧ੍ਯਯਨਾਨਿ ਚ
ਇਹ ਭਗਤੀ ਵੀ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਸਫਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਰਿਗ, ਯਜੁਰ ਤੇ ਸਾਮ ਦੇ ਜਪ ਤੇ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਪਾਠ ਨਾਲ—
ਕ੍ਰਿਯਂਤੇ ਵਿष੍ਣੁਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਸਾ ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਵੈਦਿਕੋਚ੍ਯਤੇ । ਵੇਦਮਂਤ੍ਰਹਵਿਰ੍ਯਾਗੈਃ ਕ੍ਰਿਯਾਯਾ ਵੈਦਿਕੀ ਮਤਾ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਭ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਲਈ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਭਗਤੀ ਵੇਦਾਂ ਵਾਲੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵੇਦ ਮੰਤਰਾਂ ਤੇ ਹਵਨ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਕਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਵੇਦਾਂ ਵਾਲੀ ਰੀਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦਰ੍ਸ਼ੇ ਚ ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਂ ਚ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਚਾਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਕਮ੍ । ਪ੍ਰਾਸ਼ਨਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਦਾਨਂ ਪੁਰੋਡਾਸ਼ਂ ਚਰੁ ਕ੍ਰਿਯਾ
ਅਮਾਵੱਸ ਤੇ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ ਨੂੰ ਅੱਗ ਦਾ ਹਵਨ ਕਰਨਾ, ਭੋਜਨ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ, ਦਾਨ ਦੇਣਾ, ਪੂਰੇ ਚਾਵਲ ਦੀ ਭੇਟ ਤੇ ਖੀਰ ਬਣਾਉਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
ਇष੍ਟਿਰ੍ਧृਤਿਃ ਸੋਮਪਾਨਂ ਯਾਜ੍ਞਿਯਂ ਕਰ੍ਮ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ । ਅਗ੍ਨਿਭੂਮ੍ਯਨਿਲਾਕਾਸ਼ ਦ੍ਯੁਤਿ ਸ਼ਂਕਰ ਭਾਸ੍ਕਰਮ੍
ਯੱਗ, ਦ੍ਰਿੜਤਾ, ਸੋਮ ਪੀਣਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਕਰਮ—ਅੱਗ, ਧਰਤੀ, ਹਵਾ, ਅਕਾਸ਼, ਰੌਸ਼ਨੀ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਸੂਰਜ—
ਤਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵਿष੍ਣੁਦੈਵਤਮ੍ । ਆਧ੍ਯਾਤ੍ਮਿਕੀਤਿ ਵਿਵਿਧਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭਕ੍ਤਿਸ੍ਥਿਤਾ ਨृਪ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਨੂੰ ਹੀ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ। ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਤਮਕ ਭਗਤੀਆਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀਆਂ ਹਨ।
ਸਾਂਖ੍ਯਾਖ੍ਯਾਂ ਯੋਗਸਂਜਾਤਾਂ ਸ਼ृਣੁ ਭੂਪ ਯਥੋਦਿਤਾਮ੍ । ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਨਿ ਪ੍ਰਧਾਨਾਦੀਨਿ ਸਂਖ੍ਯਯਾ
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਉਹ ਭਗਤੀ ਸੁਣ ਜੋ ਸਾਂਖਿਆ ਨਾਮ ਵਾਲੀ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਜੋਗ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚੌਵੀ ਤੱਤ, ਜੋ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੋਰ ਹਨ, ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—
ਅਚੇਤਨਾਨਿ ਭੋਗ੍ਯਾਨਿ ਪੁਰੁषਃ ਪਂਚਵਿਂਸ਼ਕਃ । ਚੇਤਨਃ ਸ ਸਮੁਦ੍ਦਿष੍ਟੋ ਕਰ੍ਤਾ ਭੋਕ੍ਤਾ ਚ ਕਰ੍ਮਣਾਮ੍
ਇਹ ਸਾਰੇ ਬੇਜਾਨ ਹਨ ਤੇ ਭੋਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ। ਪਚੀਸਵਾਂ ਪੁਰਖ ਚੇਤਨ ਹੈ, ਉਹੀ ਕਰਤਾ ਤੇ ਭੋਗਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਾ ਨਿਤ੍ਯੋਵ੍ਯਯਸ਼੍ਚੈਵ ਅਧਿष੍ਠਾਤਾ ਪ੍ਰਯੋਜਕਃ । ਪੁਰੁषੋऽਵ੍ਯਕ੍ਤ ਨਿਤ੍ਯਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕਾਰਣਂ ਚ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਆਤਮਾ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਕਾਰਨ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਪੁਰਖ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਮੂਲ ਕਾਰਨ ਤੇ ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।
ਤਤ੍ਤ੍ਵਸਰ੍ਗੋ ਭਾਵਸਰ੍ਗੋ ਭੂਤਸਰ੍ਗਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ । ਸਂਖ੍ਯਾਯਾਃ ਪਰਿਸਂਖ੍ਯਾਯਾਃ ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਚ ਗੁਣਾਤ੍ਮਕਮ੍
ਅਸਲ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਭਾਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਤੇ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਇਹ ਸਭ ਗਿਣਤੀ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹਨ। ਮੁਢਲਾ ਪਦਾਰਥ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸਾਧਰ੍ਮ੍ਯਵੈਧਰ੍ਮ੍ਯਂ ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਚ ਵਿਧਰ੍ਮਿ ਚ । ਕਾਰਣਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ਼੍ਚੈਵ ਕਾਮਿਤ੍ਵਮਿਦਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮੁਢਲੇ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਮਿਲਾਪ ਅਤੇ ਵੱਖਰੇਪਣ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਕਾਰਨ ਤੇ ਇੱਛਾ ਵੀ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹੀ ਗਿਆਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਧਾਨਸ੍ਯ ਵੈਧਰ੍ਮ੍ਯਮਿਦਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਕਰ੍ਤृਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪੁਰੁषਸ੍ਯਾਪ੍ਯਕਰ੍ਤृਤਾ
ਮੁਢਲੇ ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਹੋਰਾਂ ਵਲੋਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾਣਾ, ਇਹੀ ਉਸ ਦਾ ਵੱਖਰੇਪਣ ਹੈ। ਹਰ ਥਾਂ ਕਰਤਾਰਤਾ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪੁਰਖ ਕਰਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਅਚੇਤਨਪ੍ਰਧਾਨੇਨ ਸਮਤ੍ਵਮਿਦਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਂਤਰਂ ਚ ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਨਾਂ ਕਾਰ੍ਯਕਾਰਣਮੇਵ ਚ
ਜੋ ਜੜ੍ਹ ਮੁਢਲੇ ਪਦਾਰਥ ਨਾਲ ਸਮਾਨਤਾ ਹੈ, ਇਹ ਇੱਥੇ ਦੱਸੀ ਗਈ। ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਅਤੇ ਕਾਰਨ-ਫਲ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਯੋਜਨਂ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਤ੍ਵਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਤ੍ਵਪ੍ਰਸਂਖ੍ਯਯਾ । ਸਂਖ੍ਯਾਤਮੁਚ੍ਯਤੇ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੈਰ੍ਵਿਜਯਾਰ੍ਥਵਿਚਿਂਤਕੈਃ
ਉਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ਤਾ ਨੂੰ, ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਜਾਣ ਕੇ, ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਗਿਣਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਮਤ੍ਵਾਸ੍ਯ ਸਦ੍ਭਾਵਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸਂਖ੍ਯਾਂ ਚ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਾਧਿਕਂ ਚਾਪਿ ਭੂਤਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵਿਦੁਰ੍ਬੁਧਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਇਸ ਦੀ ਅਸਲੀ ਹਕੀਕਤ, ਤੱਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਤੇ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਸਾਂਖ੍ਯੈਃ ਕृਤਾ ਭਕ੍ਤਿਰੇषਾ ਭਕ੍ਤਿਰਾਧ੍ਯਾਤ੍ਮਿਕੀ ਸ੍ਮृਤਾ । ਯੋਗਜਾਮਪਿ ਤੇ ਭੂਪ ਸ਼ृਣੁ ਭਕ੍ਤਿਂ ਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਸਾਂਖਿਆਂ ਵਲੋਂ ਬਣਾਈ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਆਤਮਕ ਭਗਤੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਯੋਗ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਭਗਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਪਰੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਧ੍ਯਾਨਵਾਨ੍ਨਿਯਤੇਂਦ੍ਰਿਯਃ । ਭੈਕ੍ਸ਼੍ਯਭਕ੍ਸ਼ਵ੍ਰਤੀ ਚਾਪਿ ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹृਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਭਿੱਖਾ ਖਾਣ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—
ਧਾਰਣਂ ਹृਦਯੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਧ੍ਯਾਯਮਾਨੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ । ਹृਤ੍ਪਦ੍ਮਕਰ੍ਣਿਕਾਸੀਨਂ ਪੀਤਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਸੁਲੋਚਨਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦਿਲ ਦੇ ਕਮਲ ਦੀ ਕੇਂਦਲੀ ਪੱਤੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠਿਆ ਹੈ, ਪੀਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ—
ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨੁਦ੍ਯੋਤਿਤਮੁਖਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸੂਤ੍ਰਕਟੀਤਟਮ੍ । ਸ਼੍ਵੇਤਵਰ੍ਣਂ ਚਤੁਰ੍ਬਾਹੁਂ ਵਰਦਾਭਯਹਸ੍ਤਕਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਚਮਕਦਾਰ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਕਮਰ ਉੱਤੇ ਜਨੇਊ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੰਗ ਚਿੱਟਾ ਹੈ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਡਰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਯੋਗਜਾ ਮਾਨਸੀਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤਿਃ ਪਰਾ ਸ੍ਮृਤਾ । ਯ ਏਵਂ ਭਕ੍ਤਿਮਾਨ੍ਦੇਵਂ ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤਿਃ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਯੋਗ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਮਨ ਦੀ ਸਿੱਧੀ, ਵੱਡੀ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਭਜਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤੀ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਭਕ੍ਤਿਃ ਸਮੁਦ੍ਦਿष੍ਟਾ ਵਿਵਿਧਾ ਨृਪਨਂਦਨ । ਸਾਤ੍ਵਿਕੀ ਰਾਜਸੀ ਚੈਵ ਤਾਮਸੀਭੇਦਤਸ੍ਤ੍ਵਿਮਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਭਗਤੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਭਗਤੀਆਂ ਸਤੋਗੁਣ, ਰਜੋਗੁਣ ਅਤੇ ਤਮੋਗੁਣ ਦੇ ਭੇਦ ਨਾਲ ਹਨ।
ਨਾਨਾਪ੍ਰਕਾਰਾ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਵਿष੍ਣੋਰਮਿਤਤੇਜਸਃ । ਯਥਾਗ੍ਨਿਃ ਸੁਸਮृਦ੍ਧਾਰ੍ਚ੍ਚਿਃ ਕਰੋਤ੍ਯੇਧਾਂਸਿ ਭਸ੍ਮਸਾਤ੍
ਅਣਗਿਣਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਸਮਝਣ ਯੋਗ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੜਦੀ ਅੱਗ ਸਾਰਾ ਈਂਧਨ ਸੁਆਹ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ—
ਪਾਪਾਨਿ ਭਗਵਦ੍ਭਕ੍ਤਿਸ੍ਤਥਾ ਦਹਤਿ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਯਾਵਜ੍ਜਨੋ ਨ ਸ਼ृਣੁਤੇ ਭੁਵਿ ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤਿਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਸੁਧਾਰਸਮਸ਼ੇषਰਸੈਕਸਾਰਮ੍ । ਤਾਵਜ੍ਜਰਾਮਰਣਜਨ੍ਮਸ਼ਤਾਭਿਘਾਤਦੁਃਖਾਨਿ ਤਾਨਿ ਲਭਤੇ ਬਹੁਦੇਹਜਾਨਿ
ਜਦ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤੀ, ਜੋ ਅਸਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸੁਆਦਾਂ ਦਾ ਨਿਚੋੜ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਬੁਢਾਪਾ, ਮੌਤ, ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਦੀਆਂ ਪੀੜਾਵਾਂ ਤੇ ਕਈ ਸਰੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਂਕੀਰ੍ਤਿਤਸ਼੍ਚਿਂਤਿਤਕੀਰ੍ਤਿਰਂਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤਾਨੁਭਾਵੋ ਭਗਵਾਨਨਂਤਃ । ਸਮਂਤਤੋऽਘਵਿਨਿਹਂਤਿ ਮੇਘਂ ਵਾਯੁਰ੍ਯਥਾਭਾਨੁਰਿਵਾਂਧਕਾਰਮ੍
ਜਿਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿਚਾਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਦਰ ਸੁਣ ਕੇ ਅਨੁਭਵਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਨੰਤ ਭਗਵਾਨ ਹਰ ਥਾਂ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਤੇ ਸੂਰਜ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਨ ਦਾਨ ਦੇਵਾਰ੍ਚਨ ਯਾਗ ਤੀਰ੍ਥ ਸ੍ਨਾਨ ਸ਼੍ਰੁਤਾਚਾਰ ਤਪਃ ਕ੍ਰਿਯਾਭਿਃ । ਤਥਾ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਿਂ ਲਭਤੇਂऽਤਰਾਤ੍ਮਾ ਯਥਾ ਹृਦਿਸ੍ਥੇ ਭਗਵਤ੍ਯਨਂਤੇ
ਨਾ ਦਾਨ, ਨਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਨਾ ਯਗ, ਨਾ ਤੀਰਥ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਨਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹਨਾ, ਨਾ ਤਪੱਸਿਆ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਅੰਦਰਲਾ ਆਤਮਾ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਜਦ ਅਨੰਤ ਭਗਵਾਨ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਕਥਾ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾ ਨਰਨਾਥ ਤਥ੍ਯਾਸ੍ਤਾ ਏਵ ਪਥ੍ਯਾ ਹਰਿਨਾਥ ਤਥ੍ਯਾਃ । ਸਂਕੀਰ੍ਤਿਤਾ ਯਤ੍ਰ ਪਵਿਤ੍ਰਮੂਰ੍ਤੇਃ ਸਂਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਚ ਸ਼੍ਰੁਤਸਾਧੁਕੀਰ੍ਤਿਃ
ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ, ਤੇ ਸੱਚਮੁੱਚ, ਹੇ ਹਰੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਉਹੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹਨ; ਜਿਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਪ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਧਨ੍ਯੋਸਿ ਧੀਰਧਰਣੀਧਰ ਧਰ੍ਮਧੁਰ੍ਯ੍ਯ ਧ੍ਯਾਨੈਕਤਾਨ ਹृਦਯਃ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਸ੍ਯ । ਯਨ੍ਨੈष੍ਠਿਕੀਮਤਿਰਸੌ ਤਵ ਸੌਭਗਸ਼੍ਰੀਃ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਨਾਥਸੁਕृਤਃ ਸ਼੍ਰਵਣੇ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾ
ਤੂੰ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਧੀਰਜ ਵਾਲੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਧਾਰਕ, ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਖੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਦਿਲ ਸਦਾ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਦੀ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਅਟੱਲ ਭਗਤੀ, ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਤੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
ਅਨਾਰਾਧ੍ਯ ਹਰਿਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਰਦਂ ਵਿष੍ਣੁਮਵ੍ਯਯਮ੍ । ਕੁਤਃ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਭਵੇਦ੍ਭੂਪ ਪੁਰੁषਸ੍ਯਾਤ੍ਮਮਾਨਿਨਃ
ਹੇ ਰਾਜਾ! ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਅਟੱਲ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਤੇ ਮਾਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਅਸਲ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ?