ਸ਼ਮਸ੍ਤੁ ਪਂਚਮਂ ਪੁष੍ਪਂ ਦਮਃ षष੍ਠਂ ਚ ਸਪ੍ਤਮਮ੍ । ਧ੍ਯਾਨਂ ਸਤ੍ਯਂ ਚਾष੍ਟਮਂ ਚ ਹ੍ਯੇਤੈਸ੍ਤੁष੍ਯਤਿ ਕੇਸ਼ਵਃ
ਪੰਜਵਾਂ ਫੁੱਲ ਹੈ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਛੇਵਾਂ ਸੰਯਮ, ਸੱਤਵਾਂ ਧਿਆਨ, ਅਠਵਾਂ ਸਚ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੇਸ਼ਵ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਏਤੈਰੇਵਾष੍ਟਭਿਃ ਪੁष੍ਪੈਸ੍ਤੁष੍ਯਤ੍ਯੇਵਾਰ੍ਚਿਤੋ ਹਰਿਃ । ਪੁष੍ਪਾਂਤਰਾਣਿ ਸਂਤ੍ਯੇਵ ਬਾਹ੍ਯਾਨਿ ਮਨੁਜੋਤ੍ਤਮ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਠ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਹਰਿ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਫੁੱਲ ਵੀ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਬਾਹਰਲੇ ਹਨ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ।
ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਕृਤਾਨਿ ਯੈਰ੍ਵਿष੍ਣੁਃ ਪੂਜਿਤਃ ਪਰਿਤੁष੍ਯਤਿ । ਵਾਰੁਣਂ ਸਲਿਲਂ ਪੁष੍ਪਂ ਸੌਮ੍ਯਂ ਘृਤਪਯੋਦਧਿ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕਰਮ ਕੀਤੇ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਵਾਰੁਣ ਪਾਣੀ, ਫੁੱਲ, ਮਿੱਠਾ ਘੀ ਤੇ ਦੁਧ-ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਭੋਗ।
ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯਂ ਤਥਾਨ੍ਨਾਦਿ ਆਗ੍ਨੇਯਂ ਧੂਪਦੀਪਕਮ੍ । ਫਲਪੁष੍ਪਾਦਿਕਂ ਚੈਵ ਵਾਨਸ੍ਪਤ੍ਯਂ ਤੁ ਪਂਚਮਮ੍
ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਭੋਗ, ਅਨ, ਅੱਗ ਦੇ ਧੂਪ ਤੇ ਦੀਵੇ, ਫਲ-ਫੁੱਲ, ਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਰੁੱਖ-ਬੂਟਿਆਂ ਤੋਂ।
ਪਾਰ੍ਥਿਵਂ ਕੁਸ਼ਮੂਲਾਦ੍ਯਂ ਵਾਯਵ੍ਯਂ ਗਂਧਚਂਦਨਮ੍ । ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਖ੍ਯਂ ਵਿष੍ਣੁਪੁष੍ਪਂ ਚ ਵਾਦ੍ਯਂ ਵਿष੍ਣੁਪਦਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਧਰਤੀ ਦੇ ਭੋਗ, ਕੁਸ਼ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਚੰਦਨ ਦੀ ਮਹਕ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਲਈ ਸ਼ਰਧਾ-ਫੁੱਲ, ਤੇ ਵਾਜਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਪੈਰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਭਿਸ੍ਤੁਪੂਜਿਤਃ ਪੁष੍ਪੈਰਪਿ ਵਿष੍ਣੁਃ ਪ੍ਰਸੀਦਤਿ । ਸੂਰ੍ਯੋऽਗ੍ਨਿਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਗਾਵੋ ਵੈष੍ਣਵਃ ਖਂ ਮਰੁਜ੍ਜਲਮ੍
ਇਨ੍ਹਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਸੂਰਜ, ਅੱਗ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਗਾਂ, ਵੈਸ਼ਨਵ, ਅਕਾਸ਼, ਹਵਾ ਤੇ ਪਾਣੀ।
ਭੂਰਾਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਪੂਜਾਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਵਾ ਹਰੇਃ । ਸੂਰ੍ਯ੍ਯੇ ਤੁ ਮਂਤ੍ਰਜਾਪ੍ਯੇਨ ਹਵਿषਾਗ੍ਨੌ ਯਜੇਤ੍ਤਤਃ
ਧਰਤੀ, ਆਤਮਾ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਹਰਿ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਸਥਾਨ ਹਨ; ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰ ਜਪ ਨਾਲ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੀਦੀ ਹੈ।
ਆਤਿਥ੍ਯੇਨ ਤੁ ਵਿਪ੍ਰਾਗ੍ਰ੍ਯੇ ਗੋषੁ ਗ੍ਰਾਸਰਸਾਦਿਨਾ । ਵੈष੍ਣਵੇ ਬਂਧੁਸਤ੍ਕृਤ੍ਯਾ ਹृਦਯੇ ਧ੍ਯਾਨਨਿष੍ਠਯਾ
ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਅਤਿਥਿ-ਸੇਵਾ, ਗਾਂ ਨੂੰ ਖੁਰਾਕ ਦੇਣ, ਵੈਸ਼ਨਵ ਵਿਚ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਆਦਰ-ਸਤਕਾਰ, ਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਨਾਲ।
ਵਾਯੌ ਮੁਖ੍ਯਧਿਯਾ ਤੋਯੇ ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਸ੍ਤੋਯਪੁਰਸ੍ਕृਤੈਃ । ਸ੍ਥਂਡਿਲੇ ਮਂਤ੍ਰਹृਦਯੈਰ੍ਭੋਗੈਰਾਤ੍ਮਾਨਮਾਤ੍ਮਨਿ
ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ-ਪੂਰਵਕ ਭੋਗ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੰਤਰ-ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ ਭੋਗ ਨਾਲ, ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਸਮਤ੍ਵੇਨਾਰ੍ਚਯੇਦ੍ਵਿਭੁਮ੍ । ਧਿष੍ਣ੍ਯੇष੍ਵੇਤੇषੁ ਤਦ੍ਰੂਪਂ ਸ਼ਂਖਚਕ੍ਰਗਦਾਂਬੁਜੈਃ
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰ-ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਮਤਾ ਨਾਲ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪੂਜਾ-ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ, ਗਦਾ ਤੇ ਕਮਲ ਵਾਲਾ ਰੂਪ।
ਯੁਕ੍ਤਂ ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਂ ਸ਼ਾਂਤਂ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਨਰ੍ਚ੍ਚੇਤ੍ਸਮਾਹਿਤਃ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਃ ਪੂਜਿਤੈਰੇਵ ਪੂਜਿਤੋऽਯਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਚਾਰ ਭੁਜਾ, ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਇਕ-ਰੂਪ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਇਕਾਗ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਭਰ੍ਤ੍ਸਿਤੈਸ਼੍ਚ ਤੈਰ੍ਭੂਪ ਭਵੇਨ੍ਨਿਰ੍ਭਰ੍ਤ੍ਸਿਤੋ ਵਿਭੁਃ । ਨਿਗਮੋ ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਯਦਾਧਾਰੇ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਰਾਜਾ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਵੇਦ ਤੇ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ।
ਵਿਪ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਵੈष੍ਣਵੀਮੂਰ੍ਤਿਃ ਪਾਵਨੀ ਪਰਮਾ ਮਤਾ
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੈਸ਼ਨਵੀ ਮੂਰਤੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਉੱਚੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ੁਭਂ ਜਗਤਿ ਧਰ੍ਮਤ ਏਵ ਲਭ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮੋ ਗਤਿਰ੍ਨਿਗਮਤੋ ਨृਪਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਤ੍ । ਨੂਨਂ ਤਯੋਰਪਿ ਗਤਿਰ੍ਭੁਵਿ ਭੂਮਿਦੇਵਾਸ੍ਤੈਰਰ੍ਚਿਤੈਰਿਹ ਜਗਤ੍ਪਤਿਰਰ੍ਚਿਤਃ ਸ੍ਯਾਤ੍
ਸਾਰੀ ਸ਼ੁਭਤਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਧਰਮ ਦਾ ਰਸਤਾ ਵੇਦ ਤੇ ਰਾਜ-ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੋਂ ਹੈ। ਨਿਸਚਿਤ, ਧਰਤੀ ਦੇਵਤੇ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਰਸਤਾ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨ ਯਜ੍ਞਯੋਗੈਰ੍ਨ ਤਪੋਭਿਰਨ੍ਯੈਰ੍ਨ ਯੋਗਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਨ ਸਮਰ੍ਚਨੇਨ । ਤਥਾ ਵਿਭੁਸ੍ਤੁष੍ਯਤਿ ਦੇਵਦੇਵੋ ਯਥਾ ਮਹੀ ਦੈਵਤਤੋषਣੇਨ
ਯਜਨ, ਤਪ, ਹੋਰ ਯੋਗ, ਜਾਂ ਆਮ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਦੇਵ-ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਭੂ ਉਤਨਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਜਿੰਨਾ ਧਰਤੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਾਲ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵੇਦਪ੍ਰਵਰ੍ਤਕਃ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਰੇਵ ਤੁष੍ਯੇਤ ਤੋषਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦੈਵਤਮ੍
ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਣ-ਭਗਤ, ਬ੍ਰਹਮ-ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਵੇਦ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਹੈ; ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮ-ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਨਰਕੇऽਪਿ ਚਿਰਂ ਮਗ੍ਨਾਃ ਪੂਰ੍ਵਜਾ ਯੇ ਕੁਲਦ੍ਵਯੇ । ਤਦੈਵ ਯਾਂਤਿ ਤੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਯਦਾਰ੍ਚ੍ਚਤਿ ਸੁਤੋ ਹਰਿਮ੍
ਦੋਵਾਂ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜ, ਜੋ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਡੁੱਬੇ ਰਹੇ, ਜਦੋਂ ਪੁੱਤਰ ਹਰਿ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਕਿਂ ਤੇषਾਂ ਜੀਵਿਤੇਨੇਹ ਪਸ਼ੁਵਚ੍ਚੇष੍ਟਿਤੇਨ ਕਿਮ੍ । ਯੇषਾਂ ਨ ਪ੍ਰਵਣਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਾਸੁਦੇਵੇ ਜਗਨ੍ਮਯੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜੋ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਝੁਕਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਥੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕੀਮਤ ਕੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਾਂਗ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ ਹੈ?
ਧ੍ਯਾਨਂ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਨ੍ਨ ਦृष੍ਟਂ ਤੁ ਕੇਨਚਿਤ੍ । ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਭੂਪਕੈਵਲ੍ਯਂ ਕੇਵਲਂ ਮਲਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਧਿਆਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ; ਸੁਣੋ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹੈ।
ਯਥਾ ਦੀਪੋ ਨਿਵਾਤਸ੍ਥੋ ਨਿਸ਼੍ਚਲੋ ਵਾਯੁਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਨ੍ਨਾਸ਼ਯੇਤ੍ਸਰ੍ਵਮਂਧਕਾਰਂ ਮਹਾਮਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਰਹਿਤ ਥਾਂ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਦੀਵਾ, ਜੋ ਹਿਲਦਾ ਨਹੀਂ, ਆਪਣੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ!
ਤਦ੍ਵਦ੍ਦੋषਵਿਹੀਨਾਤ੍ਮਾ ਭਵਤ੍ਯੇਵ ਨਿਰਾਮਯਃ । ਨਿਰਾਸ਼ੋ ਨਿਸ਼੍ਚਲੋ ਵੀਰੋਨਮਿਤ੍ਰਂ ਨ ਰਿਪੁਸ੍ਤਥਾ
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਆਤਮਾ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਨਿਰੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਸ ਰਹਿਤ, ਅਡੋਲ, ਬਹਾਦਰ, ਨਾ ਮਿਤਰ, ਨਾ ਦੁਸ਼ਮਣ।
ਸ਼ੋਕਹਰ੍षੌ ਵਿषਾਦਸ਼੍ਚ ਨ ਲੋਭੋ ਮਤ੍ਸਰੋ ਭ੍ਰਮਃ । ਸਂਭ੍ਰਮਾਲਾਪਮੋਹੈਸ਼੍ਚ ਸੁਖਦੁਃਖੈਰ੍ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਦੁੱਖ-ਸੁਖ, ਸੋਗ-ਖੁਸ਼ੀ, ਨਿਰਾਸ਼ਾ, ਲਾਲਚ, ਈਰਖਾ, ਭਟਕਣ, ਉਲਝਣ, ਭੁੱਲ, ਤੇ ਹੋਰ ਗਲਤੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿषਯੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸਰ੍ਵੈਸ਼੍ਚ ਇਂਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਤਦਾ ਸ ਕੇਵਲਜ੍ਞਾਨੀ ਕੈਵਲ੍ਯਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ
ਉਹ ਸਭ ਇੰਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤਦ ਉਹ ਕੇਵਲ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਜ੍ਵਾਲਾਕਰ੍ਮਪ੍ਰਸਂਗੇਨ ਦੀਪਸ੍ਤੈਲਂ ਪ੍ਰਸ਼ੋषਯੇਤ੍ । ਵਰ੍ਤ੍ਯਾਧਾਰੇਣ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ ਨਿਰ੍ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੋ ਵਾਯੁਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਦੀਵੇ ਦੀ ਜੋਤ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਤੇਲ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਵੱਟੀ ਦੇ ਆਸਰੇ, ਹਵਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕਜ੍ਜਲਂ ਵਮਤੇ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤੈਲਸ੍ਯਾਪਿ ਮਹਾਮਤੇ । ਕृष੍ਣਾ ਸਂਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਰੇਖਾ ਦੀਪਸ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਮਹਾਮਤੇ
ਫਿਰ ਤੇਲ ਤੋਂ ਕਾਜਲ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਤੇ ਦੀਵੇ ਦੀ ਨੋਕ 'ਤੇ ਕਾਲੀ ਲਕੀਰ ਦਿਸਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਯਮਾਕृष੍ਯ ਤਤ੍ਤੈਲਂ ਤੇਜਸਾ ਨਿਰ੍ਮਲੋਭਵੇਤ੍ । ਕਾਯੇ ਚਾਂਤਃ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਦ੍ਵਤ੍ਕਰ੍ਮਤੈਲਂ ਪ੍ਰਸ਼ੋषਯੇਤ੍
ਦੀਵਾ ਆਪਣੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਤੇਲ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਆਤਮਾ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਮ ਦੇ ਤੇਲ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਵਿषਯਾਨ੍ਕਜ੍ਜਲਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਸਂਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ । ਜ੍ਵਾਲਾਵਨ੍ਨਿਰ੍ਮਲੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯੇਤ੍
ਇੰਦਰੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਜਲ ਬਣਾਕੇ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਦਿਖਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜੋਤ ਵਾਂਗ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਕੇ, ਆਪ ਹੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਰੋਧਲੋਭਾਦਿਭਿਃ ਸਂਜ੍ਞੈਰ੍ਵਾਯੁਭਿਃ ਪਰਿਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਨਿਃਸ੍ਪृਹੋ ਨਿਸ਼੍ਚਲੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਤੇਜਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਯਮੁਜ੍ਜ੍ਵਲੇਤ੍
ਕ੍ਰੋਧ, ਲਾਲਚ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਤੇ ਅਡੋਲ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਜੋਤ ਆਪ ਹੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਪਸ਼੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਂ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਸ੍ਥਂ ਸ੍ਵਤੇਜਸਾ । ਕੇਵਲਜ੍ਞਾਨਰੂਪੋऽਯਂ ਮਯਾ ਤੇ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
ਆਪਣੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਤੇ ਟਿਕੇ ਹਨ, ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਕੇਵਲ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਧ੍ਯਾਨਂ ਚੈਵ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਦ੍ਵਿਵਿਧਂ ਤਸ੍ਯ ਚਕ੍ਰਿਣਃ । ਕੇਵਲਜ੍ਞਾਨਰੂਪੇਣ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਪਰਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ
ਮੈਂ ਚਕਰਧਾਰੀ ਦੀ ਦੋਹਰੀ ਧਿਆਨ ਵਿਧੀ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਕੇਵਲ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।