ਗੁਰੋਃ ਸ਼ਿष੍ਯਸ੍ਯ ਮਂਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵਿਧਾਨਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਪृਥਕ੍ । ਵਦਾਸ੍ਮਾਕਂ ਮਹਾਭਾਗ ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਨਃ ਪਰਮਃ ਸੁਹृਤ੍
ਹੇ ਵਡਭਾਗੀ, ਗੁਰੂ, ਚੇਲੇ ਤੇ ਮੰਤਰ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਧੀ ਤੇ ਲਕੜਨ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ; ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਿੱਤਰ ਹੋ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ- ਏਕਦਾ ਯਮੁਨਾਤੀਰੇ ਸਮਾਸੀਨਂ ਜਗਦ੍ਗੁਰੁਮ੍ । ਨਾਰਦਃ ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯਾਹ ਦੇਵਦੇਵਂ ਸਦਾਸ਼ਿਵਮ੍
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇੱਕ ਵਾਰ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਜਗਤ ਦੇ ਗੁਰੂ ਬੈਠੇ ਸਨ; ਨਾਰਦ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ- ਦੇਵਦੇਵ ਮਹਾਦੇਵ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞ ਜਗਦੀਸ਼੍ਵਰ । ਭਗਵਦ੍ਧਰ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞ ਕृष੍ਣਮਂਤ੍ਰਵਿਦਾਂ ਵਰ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਹੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਧਰਮ ਦਾ ਤੱਤ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮੰਤਰ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ,
ਕृष੍ਣਮਂਤ੍ਰਾ ਮਯਾ ਲਬ੍ਧਾਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਤੋ ਯੇ ਚ ਪਿਤੁਃ ਪਰੇ । ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਸਾਧਿਤਾਸ੍ਤਤ੍ਵਾਨ੍ਮਂਤ੍ਰਰਾਜਾਦਯੋ ਮਯਾ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮੰਤਰ ਜੋ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੋਂ, ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰ-ਰਾਜ ਆਦਿ ਮੈਂ ਤੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿੱਧ ਕਰ ਲਏ ਹਨ।
ਬਹੁਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰੈਸ੍ਤੁ ਸ਼ਾਕਮੂਲਫਲਾਸ਼ਿਨਾ । ਸ਼ੁष੍ਕਪਰ੍ਣਾਂਬੁਵਾਯ੍ਵਾਦਿ ਭੋਜਿਨਾ ਚ ਨਿਰਾਸ਼ਿਨਾ
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੇ ਫਲ ਖਾ ਕੇ, ਸੁੱਕੇ ਪੱਤੇ, ਪਾਣੀ, ਹਵਾ ਆਦਿ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਾ ਕੇ, ਤੇ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਆਸ ਰੱਖੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਸਂਦਰ੍ਸ਼ਨਾਲਾਪਵਰ੍ਜਿਨਾ ਭੂਮਿਸ਼ਾਯਿਨਾ । ਕਾਮਾਦਿषਡ੍ਗੁਣਂ ਜਿਤ੍ਵਾ ਬਾਹ੍ਯੇਂਦ੍ਰਿਯਨਿਯਮ੍ਯਤਾ
ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੌਂ ਕੇ, ਇੱਛਾ ਆਦਿ ਛੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਬਾਹਰਲੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰ ਕੇ ਜੀਵਨ ਚਲਾਇਆ।
ਏਵਂਕृਤੇऽਪਿ ਨੈਵਾਤ੍ਮਾ ਸਂਤੁष੍ਟੋ ਮਮ ਸ਼ਂਕਰ । ਤਦ੍ਬ੍ਰੂਹਿ ਯਤ੍ਪ੍ਰਸਿਧ੍ਯੇਤ ਸਂਸ੍ਕਾਰਾਦ੍ਯੈਰ੍ਵਿਨਾ ਪ੍ਰਭੋ
ਇਹ ਸਭ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ, ਮੇਰੀ ਆਤਮਾ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਰਸਤਾ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਕਾਰ ਆਦਿ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਸਫਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਕृਦੁਚ੍ਚਾਰਣਾਦੇਵ ਦਦਾਤਿ ਫਲਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਯਦਿ ਯੋਗ੍ਯੋऽਸ੍ਮਿ ਦੇਵੇਸ਼ ਤਦਾ ਮੇ ਕृਪਯਾ ਵਦ
ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਮੈਂ ਯੋਗਯ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤਾਂ ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਸ਼ਿਵ ਉਵਾਚ- ਸਾਧੁ ਪृष੍ਟਂ ਮਹਾਭਾਗ ਤ੍ਵਯਾ ਲੋਕਹਿਤੈषਿਣਾ । ਸੁਗੋਪ੍ਯਮਪਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮਂਤ੍ਰਚਿਂਤਾਮਣਿਂ ਤਵ
ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਪੁੱਛਿਆ, ਹੇ ਮਹਾਨ, ਤੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ; ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਰਹਸ੍ਯਾਨਾਂ ਰਹਸ੍ਯਂ ਯਦ੍ਗੁਹ੍ਯਾਨਾਂ ਗੁਹ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਨ ਮਯਾ ਕਥਿਤਂ ਦੇਵ੍ਯੈ ਨਾਗ੍ਰਜੇਭ੍ਯਃ ਪੁਰਾ ਤਵ
ਇਹ ਗੁਪਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਰਾਜ; ਮੈਂ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ, ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ।
ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯੁਗਲਂ ਤੁਭ੍ਯਂ ਕृष੍ਣਮਂਤ੍ਰਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਮਂਤ੍ਰਚਿਂਤਾਮਣਿਰ੍ਨਾਮ ਯੁਗਲਂ ਦ੍ਵਯਮੇਵ ਚ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜੋੜਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮੰਤ੍ਰ; ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਜੋੜਾ ਹੈ, ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਾਲਾ।
ਪਰ੍ਯਾਯਾ ਅਸ੍ਯ ਮਂਤ੍ਰਸ੍ਯ ਤਥਾ ਪਂਚਪਦੀਤਿ ਚ । ਗੋਪੀਜਨਪਦਂ ਵਲ੍ਲਭਾਂ ਤਂ ਤੁ ਚਰਣਾਨਿਤਿ
ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਹੋਰ ਨਾਂ ਹਨ: ਪੰਜ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ, ਗੋਪੀ ਜਨ ਪਦ, ਵੱਲਭਾ, ਤੇ ਚਰਣਾਂ।
ਸ਼ਰਣਂ ਚ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯੇ ਚ ਏष ਪਂਚਪਦਾਤ੍ਮਕਃ । ਮਂਤ੍ਰਚਿਂਤਾਮਣਿਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ षੋਡਸ਼ਾਰ੍ਣੋ ਮਹਾਮਨੁਃ
‘ਸ਼ਰਣ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਪ੍ਰਪਤ ਹੋਇਆ ਹਾਂ’—ਇਹ ਪੰਜ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਹੈ; ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਸੋਲਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮਹਾ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ।
ਨਮੋ ਗੋਪੀਜਨੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਲ੍ਲਭਾਭ੍ਯਾਂ ਵਦੇਤ੍ਤਤਃ । ਪਦਦ੍ਵਯਾਤ੍ਮਕੋ ਮਂਤ੍ਰੋ ਦਸ਼ਾਰ੍ਣਃ ਖਲੁ ਕਥ੍ਯਤੇ
‘ਗੋਪੀ ਜਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ’ ਕਹਿ ਕੇ, ਫਿਰ ‘ਵੱਲਭਾ’ ਕਹੋ; ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਦਸ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਤਾਂ ਪਂਚਪਦੀਂ ਜਪ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਸਕृਤ੍ । ਕृष੍ਣਪ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਸਾਨ੍ਨਿਧ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਤ੍ਯੇਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਇਹ ਪੰਜ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ, ਭਾਵੇਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਪਣ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪਿਆਰੇਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਨ ਪੁਰਸ਼੍ਚਰਣਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਾ ਨਾਸ੍ਯ ਨ੍ਯਾਸਵਿਧਿਕ੍ਰਮਃ । ਨ ਦੇਸ਼ਕਾਲਨਿਯਮੋ ਨਾਰਿਮਿਤ੍ਰਾਦਿਸ਼ੋਧਨਮ੍
ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਪੂਰਵ ਤਿਆਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਨਿਆਸ ਦੀ ਰੀਤ; ਨਾ ਥਾਂ ਜਾਂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ, ਨਾ ਹੀ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਮਿਤਰ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧਤਾ।
ਸਰ੍ਵੇऽਧਿਕਾਰਿਣਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਚਂਡਾਲਾਂਤਾ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰ । ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਦਯਸ਼੍ਚਾਪਿ ਜਡਮੂਕਾਦਿ ਪਂਗਵਃ
ਇਥੇ ਸਭ ਹੀ ਯੋਗਯ ਹਨ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਚੰਡਾਲ ਤੱਕ, ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ, ਸ਼ੂਦਰ, ਮੂਰਖ, ਗੂੰਗੇ ਤੇ ਲੰਗੜੇ ਵੀ।
ਅਨ੍ਯੇ ਹੂਣਾਃ ਕਿਰਾਤਾਸ਼੍ਚ ਪੁਲਿਂਦਾਃ ਪੁष੍ਕਸਾਸ੍ਤਥਾ । ਆਭੀਰਾਯ ਵਨਾਃ ਕਂਕਾਃ ਖਸਾਦ੍ਯਾਃ ਪਾਪਯੋਨਯਃ
ਹੂਣ, ਕਿਰਾਤ, ਪੁਲਿੰਦ, ਪੁਸ਼ਕਸ, ਆਭੀਰ, ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ, ਕੰਕ, ਖਸ ਆਦਿ, ਤੇ ਪਾਪੀ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੀ।
ਦਂਭਾਹਂਕਾਰਪਰਮਾਃ ਪਾਪਾਃ ਪੈਸ਼ੁਨ੍ਯਤਤ੍ਪਰਾਃ । ਗੋਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਦਿ ਹਂਤਾਰੋ ਮਹੋਪਪਾਤਕਾਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਜੋ ਠੱਗੀ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਰਚੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਾਪੀ ਹਨ, ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਗਾਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਹਤਿਆਰੇ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਵਾਲੇ।
ਜ੍ਞਾਨਵੈਰਾਗ੍ਯਰਹਿਤਾਃ ਸ਼੍ਰਵਣਾਦਿਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ । ਏਤੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਚ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਯੁਰ੍ਮਨੋਰਸ੍ਯਾਧਿਕਾਰਿਣਃ
ਜੋ ਗਿਆਨ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਸੁਣਨ ਆਦਿ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਵੰਜੇ ਹਨ, ਇਹ ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਹੀ ਮੰਤ੍ਰ ਲਈ ਯੋਗਯ ਹਨ।
ਯਦਿ ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਭਵੇਦੇषਾਂ ਕृष੍ਣੇ ਸਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰੇਸ਼੍ਵਰੇ । ਤਦਾਧਿਕਾਰਿਣਃ ਸਰ੍ਵੇ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ
ਜੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਸਭ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਲਈ ਭਕਤੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਭ ਯੋਗਯ ਹਨ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਯੋਗਯ ਨਹੀਂ।
ਯਾਜ੍ਞਿਕੋ ਦਾਨਨਿਰਤਃ ਸਰ੍ਵਤਂਤ੍ਰੋਪਸੇਵਕਃ । ਸਤ੍ਯਵਾਦੀ ਯਤਿਰ੍ਵਾਪਿ ਵੇਦਵੇਦਾਂਗਪਾਰਗਃ
ਯਜਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ, ਸਭ ਤੰਤਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਜਾਂ ਸੰਨਿਆਸੀ, ਜਾਂ ਵੇਦ ਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਿष੍ਠਃ ਕੁਲੀਨੋ ਵਾ ਤਪਸ੍ਵੀ ਵ੍ਰਤਤਤ੍ਪਰਃ । ਅਤ੍ਰਾਧਿਕਾਰੀ ਨ ਭਵੇਤ੍ਕृष੍ਣਭਕ੍ਤਿਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋਵੇ, ਉੱਚ ਘਰ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਤਪ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਜੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਉਹ ਯੋਗਤਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।
ਤਸ੍ਮਾਦਕृष੍ਣਭਕ੍ਤਾਯ ਕृਤਘ੍ਨਾਯ ਨ ਮਾਨਿਨੇ । ਨ ਚ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਵਿਹੀਨਾਯ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨਾਸ੍ਤਿਕਾਯ ਚ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਅਕ੍ਰਿਤਘਨ ਹੈ, ਅਹੰਕਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ ਨਹੀਂ, ਜਾਂ ਜੋ ਨਾਸਤਿਕ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਨ ਚਾਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਵੇ ਵਾਚ੍ਯਂ ਨਾਸਂਵਤ੍ਸਰਸੇਵਿਨੇ । ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣੇऽਨਨ੍ਯਭਕ੍ਤਾਯ ਦਂਭਲੋਭਵਿਵਰ੍ਜਿਨੇ
ਜੋ ਸੁਣਦਾ ਨਹੀਂ, ਜਾਂ ਇਕ ਸਾਲ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣਾ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਜੋ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੂੰ ਹੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਠੱਗੀ ਤੇ ਲਾਲਚ ਨਹੀਂ।
ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਵਿਮੁਕ੍ਤਾਯ ਦੇਯਮੇਤਤ੍ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ । ऋषਿਸ਼੍ਚੈਵਾਹਮੇਤਸ੍ਯ ਗਾਯਤ੍ਰੀਛਂਦ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਮੰਤਰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਜੋ ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਮੰਤਰ ਦਾ ਰਿਸ਼ੀ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਗਾਯਤਰੀ ਇਸ ਦੀ ਛੰਦ ਹੈ।
ਦੇਵਤਾ ਬਲ੍ਲਵੀਕਾਂਤੋ ਮਂਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । ਸਪ੍ਰਿਯਸ੍ਯ ਹਰੇਰ੍ਦਾਸ੍ਯੇ ਵਿਨਿਯੋਗ ਉਦਾਹृਤਃ
ਮੰਤਰ ਦੀ ਦੇਵੀ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਗਵਾਲਣਾਂ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਤਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹਰੀ ਜੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕਰਨੀ ਦੱਸਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਆਚਕ੍ਰਾਦ੍ਯੈਸ੍ਤਥਾ ਮਂਤ੍ਰੈਃ ਪਂਚਾਂਗਾਨਿ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯੇਤ੍ । ਅਥਵਾਪਿ ਸ੍ਵਬੀਜੇਨ ਕਰਾਂਗਨ੍ਯਾਸਕੌ ਚਰੇਤ੍
ਜੋ ਮੰਤਰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪੰਜ ਅੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਹੀ ਬੀਜ ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਹੱਥ ਤੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਨਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਮਂਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਥਮੋ ਵਰ੍ਣੋ ਬਿਂਦੁਨਾ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿਭੂषਿਤਃ । ਗਮਿਤ੍ਯੇਵਂ ਭਵੇਦ੍ਬੀਜਂ ਨਮਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰਿਹੋਦਿਤਾ
ਮੰਤਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੱਖਰ, ਜੋ ਮੂੜ੍ਹ ਤੇ ਬਿੰਦ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਬੀਜ ਬਣਦਾ ਹੈ। 'ਨਮਹ' ਇੱਥੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਂਤਿਮਾਰ੍ਣੈਰ੍ਦਸ਼ਾਂਗਾਨਿ ਤੈਰੇਵ ਚ ਤਥਾਰ੍ਚਨਮ੍ । ਗਂਧਪੁष੍ਪਾਦਿਭਿਸ੍ਤਚ੍ਚ ਜਲੈਰੇਵਾਪ੍ਯਸਂਭਵੇ
ਅੰਤਿਮ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਦਸ ਅੰਗ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਉਪਲਬਧ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਸੁਗੰਧਤ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।