ਨਿਰ੍ਮਾਲ੍ਯਚਂਦਨੇਨਾਂਗਮਂਕਯੇਤ੍ਤਸ੍ਯ ਨਾਮਭਿਃ । ਲਲਾਟੇ ਚ ਗਦਾ ਧਾਰ੍ਯਾ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਚਾਪਂ ਸ਼ਰਸ੍ਤਥਾ
ਵਰਤੀ ਹੋਈ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਗਦਾ, ਸਿਰ 'ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਵੀ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨਂਦਕਂ ਚੈਵ ਹृਨ੍ਮਧ੍ਯੇ ਸ਼ਂਖਂ ਚਕ੍ਰਂ ਭੁਜਦ੍ਵਯੇ । ਸ਼ਂਖਚਕ੍ਰਾਨ੍ਵਿਤੋ ਵਿਪ੍ਰਃ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨੇ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਯਦਿ
ਨੰਦਕਾ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ, ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਚਕਰ ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ 'ਤੇ; ਜੇ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਚਕਰ ਨਾਲ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਮਰ ਜਾਵੇ—
ਪ੍ਰਯਾਗੇ ਯਾ ਗਤਿਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਸਾ ਗਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾ । ਯੋ ਧृਤ੍ਵਾ ਤੁਲਸੀਪਤ੍ਰਂ ਸ਼ਿਰਸਾ ਵਿष੍ਣੁਤਤ੍ਪਰਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿਚ ਦੱਸੀ ਗਈ ਗਤੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ ਕੇ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ—
ਕਰੋਤਿ ਸਰ੍ਵਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਫਲਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਚਾਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ । ਤੁਲਸੀਕਾष੍ਠਮਾਲਾਭਿਰ੍ਭੂषਿਤਃ ਕਰ੍ਮ ਆਚਰਨ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਸਫਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨ ਕੇ ਉਹ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪਿਤॄਣਾਂ ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਚ ਕृਤਂ ਕੋਟਿਗੁਣਂ ਭਵੇਤ੍ । ਨਿਵੇਦ੍ਯ ਕੇਸ਼ਵੇ ਮਾਲਾਂ ਤੁਲਸੀਕਾष੍ਠਨਿਰ੍ਮਿਤਾਮ੍
ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਕੰਮ ਕਰੋੜਾਂ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਬਣੀ ਮਾਲਾ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ—
ਵਹਤੇ ਯੋ ਨਰੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤਸ੍ਯ ਨਸ਼੍ਯਤਿ ਪਾਤਕਮ੍ । ਪਾਦ੍ਯਾਦਿਭਿਰਥਾਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਇਮਂ ਮਂਤ੍ਰਮੁਦੀਰਯੇਤ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਾਣੀ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ, ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ:
ਯਾ ਦृष੍ਟਾ ਨਿਖਿਲਾਘਸਂਘਸ਼ਮਨੀ ਸ੍ਪृष੍ਟਾ ਵਪੁਃ ਪਾਵਨੀ । ਰੋਗਾਣਾਮਭਿਵਂਦਿਤਾ ਨਿਰਸਨੀ ਸਿਕ੍ਤਾਂਤਕਤ੍ਰਾਸਿਨੀ । ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਸਤ੍ਤਿ ਵਿਧਾਯਿਨੀ ਭਗਵਤਃ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਸਂਰੋਪਿਤਾ । ਨ੍ਯਸ੍ਤਾ ਤਚ੍ਚਰਣੇ ਵਿਮੁਕ੍ਤਿਫਲਦਾ ਤਸ੍ਯੈ ਤੁਲਸ੍ਯੈ ਨਮਃ
ਜੋ ਤੁਲਸੀ, ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਛਿੜਕਣ ਨਾਲ ਆਖਰੀ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਨੇੜੇ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਲਈ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ—ਉਸ ਤੁਲਸੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਦ੍ਮਪੁਰਾਣੇ ਪਾਤਾਲਖਂਡੇ ਵृਂਦਾਵਨਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਦੇਵੀਸ਼੍ਵਰਸਂਵਾਦੇ ਤਿਲਕਾਦਿਨਿਰ੍ਣਯੋਨਾਮ ਨਵਸਪ੍ਤਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਾਤਾਲ ਖੰਡ ਵਿਚ, ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਦੇਵੀ ਤੇ ਇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿਚ, 'ਤਿਲਕ ਆਦਿ ਦੀ ਨਿਰਣੈ' ਨਾਂ ਵਾਲਾ ਉਨੰਜਾ ਚੈਪਟਰ ਹੈ।
ਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯੁਵਾਚ- ਘੋਰੇ ਕਲਿਯੁਗੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਵਿषਯਗ੍ਰਾਹਸਂਕੁਲੇ । ਪੁਤ੍ਰਦਾਰਧਨਾਦ੍ਯਾਰ੍ਤੈਸ੍ਤਤ੍ਕਥਂ ਧਾਰ੍ਯਤੇ ਵਿਭੋ
ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਭਿਆਨਕ ਕਲਿਯੁਗ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੀ ਲਗਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੋਕ ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ, ਧਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਸਹਿਣ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਪ੍ਰਭੂ?
ਤਦੁਪਾਯਂ ਮਹਾਦੇਵ ਕਥਯਸ੍ਵ ਕृਪਾਨਿਧੇ । ਈਸ਼੍ਵਰ ਉਵਾਚ- ਹਰੇਰ੍ਨਾਮ ਹਰੇਰ੍ਨਾਮ ਹਰੇਰ੍ਨਾਮੈਵ ਕੇਵਲਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਤੂੰ ਉਪਾਅ ਦੱਸ, ਮਹਾਦੇਵ। ਇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹਰੀ ਦਾ ਨਾਮ, ਹਰੀ ਦਾ ਨਾਮ, ਹਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ਹੀ ਸਿਰਫ਼।
ਹਰੇਰਾਮ ਹਰੇਕृष੍ਣ ਕृष੍ਣਕृष੍ਣੇਤਿ ਮਂਗਲਮ੍ । ਏਵਂ ਵਦਂਤਿ ਯੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨ ਹਿ ਤਾਨ੍ਬਾਧਤੇ ਕਲਿ
ਹਰੇ ਰਾਮ, ਹਰੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ—ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਨਾਮ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਲਿਯੁਗ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਅਂਤਰਾਂਤਰਕਰ੍ਮਾਣਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਾਮਾਨਿ ਚ ਸ੍ਮਰੇਤ੍ । ਕृष੍ਣਕृष੍ਣੇਤਿ ਕृष੍ਣੇਤਿ ਕृष੍ਣੇਤ੍ਯਾਹ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਕਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਨਾਮ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ' ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕਹੋ।
ਮਨ੍ਨਾਮ ਚੈਵ ਤ੍ਵਨ੍ਨਾਮ ਯੋਜਯਿਤ੍ਵਾ ਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਮਾਤ੍ । ਸੋऽਪਿ ਪਾਪਾਤ੍ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯੇਤ ਤੂਲਰਾਸ਼ੇਰਿਵਾਨਲਃ
ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਤੇ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਭਾਵੇਂ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਵੀ, ਜੇ ਕੋਈ ਉਚਾਰਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਰੂਈ ਦੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਜਯਾਦ੍ਯੇਤਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਵਾਪ੍ਯਥਵਾ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ਬ੍ਦਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ । ਤਚ੍ਚ ਮੇ ਮਂਗਲਂ ਨਾਮ ਜਪਨ੍ਪਾਪਾਤ੍ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ
‘ਜਯਾ’ ਜਾਂ ‘ਸ਼੍ਰੀ’ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਮੰਗਲਮਈ ਨਾਮ ਜੇ ਕੋਈ ਜਪੇ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਿਵਾਨਿਸ਼ਿ ਚ ਸਂਧ੍ਯਾਯਾਂ ਸਰ੍ਵਕਾਲੇषੁ ਸਂਸ੍ਮਰੇਤ੍ । ਅਹਰ੍ਨਿਸ਼ਂ ਸ੍ਮਰਨ੍ਰਾਮਂ ਕृष੍ਣਂ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ
ਦਿਨ-ਰਾਤ, ਸਾਂਝ-ਸਵੇਰ, ਹਰ ਸਮੇਂ, ਜੇ ਕੋਈ ਰਾਮ ਦਾ ਨਾਮ ਸਦਾ ਯਾਦ ਕਰੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸ਼ੁਚਿਰ੍ਵਾ ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਵਾਪਿ ਸਰ੍ਵਕਾਲੇषੁ ਸਰ੍ਵਦਾ । ਨਾਮਸਂਸ੍ਮਰਣਾਦੇਵ ਸਂਸਾਰਾਨ੍ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਪਵਿੱਤਰ, ਹਰ ਵੇਲੇ, ਸਿਰਫ ਨਾਮ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ, ਉਹ ਪਲ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਨਾਪਰਾਧਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਨਾਮਾਪਿ ਚ ਹਰਤ੍ਯਘਮ੍ । ਯਜ੍ਞਵ੍ਰਤਤਪੋਦਾਨਂ ਸਾਂਗਂ ਨੈਵ ਕਲੌ ਯੁਗੇ
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੇ ਪਾਪ ਵੀ ਨਾਮ ਉਚਾਰਨ ਨਾਲ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਯਜਨ, ਵਰਤ, ਤਪ, ਦਾਨ ਆਦਿ ਪੂਰੇ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਪਾਪ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਗਂਗਾਸ੍ਨਾਨਂ ਹਰੇਰ੍ਨਾਮ ਨਿਰਪਾਯਮਿਦਂ ਦ੍ਵਯਮ੍
ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਹਰਿ ਦਾ ਨਾਮ — ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਅਟੱਲ ਹਨ।
ਹਤ੍ਯਾਯੁਤਂ ਪਾਪਸਹਸ੍ਰਮੁਗ੍ਰਂ ਗੁਰ੍ਵਂਗਨਾਕੋਟਿਨਿषੇਵਣਂ ਚ । ਸ੍ਤੇਯਾਨ੍ਯਥਾਨ੍ਯਾਨਿ ਹਰੇਃ ਪ੍ਰਿਯੇਣ ਗੋਵਿਂਦਨਾਮ੍ਨਾ ਨ ਚ ਸਂਤਿ ਭਦ੍ਰੇ
ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹੱਤਿਆ, ਹਜ਼ਾਰ ਭਿਆਨਕ ਪਾਪ, ਅਗਨਤ ਗੁਰੂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਗ, ਚੋਰੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਬੁਰਾਈਆਂ — ਪਿਆਰੇ ਗੋਵਿੰਦਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਹੇ ਭਾਗਵਤੀ, ਇਹ ਸਭ ਪਾਪ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ।
ਅਪਵਿਤ੍ਰਃ ਪਵਿਤ੍ਰੋ ਵਾ ਸਰ੍ਵਾਵਸ੍ਥਾਂ ਗਤੋऽਪਿ ਵਾ । ਯਃ ਸ੍ਮਰੇਤ੍ਪੁਂਡੀਕਾਕ੍ਸ਼ਂ ਸ ਬਾਹ੍ਯਾਭ੍ਯਂਤਰਃ ਸ਼ੁਚਿਃ
ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਪੁੰਡਰੀਕਾਖਸ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਮਸਂਸ੍ਮਰਣਾਦੇਵ ਤਥਾ ਤਸ੍ਯਾਰ੍ਥਚਿਂਤਨਾਤ੍ । ਸੌਵਰ੍ਣੀਂ ਰਾਜਤੀਂ ਵਾਪਿ ਤਥਾ ਪੈष੍ਟੀਂ ਸ੍ਰਗਾਕृਤਿਮ੍
ਨਾਮ ਦੀ ਯਾਦ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ, ਕੋਈ ਸੋਨੇ, ਚਾਂਦੀ ਜਾਂ ਆਟੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵੀ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪਾਦਯੋਸ਼੍ਚਿਹ੍ਨਿਤਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪੂਜਾਂ ਚੈਵ ਸਮਾਰਭੇਤ੍ । ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਸ੍ਯ ਪਦੋਂਗੁष੍ਠਮੂਲੇ ਚਕ੍ਰਂ ਬਿਭਰ੍ਤਿ ਯਃ
ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਾ ਕੇ, ਪੂਜਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਸੱਜੇ ਪੈਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਉਂਗਲ ਦੇ ਨੀਵੇਂ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਉਹ ਚੱਕਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਨਮ੍ਰਜਨਸ੍ਯਾਪਿ ਸਂਸਾਰਚ੍ਛੇਦਨਾਯ ਚ । ਮਧ੍ਯਮਾਂਗੁਲਿਮੂਲੇ ਤੁ ਧਤ੍ਤੇ ਕਮਲਮਚ੍ਯੁਤਃ
ਉਥੇ, ਜੋ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਸਾਰਕ ਬੰਧਨ ਕੱਟਣ ਲਈ; ਮੱਝਲੇ ਉਂਗਲ ਦੇ ਨੀਵੇਂ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਅਚੁਤ ਕਮਲ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਧ੍ਯਾਤृਚਿਤ੍ਤਦ੍ਵਿਰੇਫਾਣਾਂ ਲੋਭਨਾਯਾਤਿਸ਼ੋਭਨਮ੍ । ਪਦ੍ਮਸ੍ਯਾਧੋਧ੍ਵਜਂ ਧਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਾਨਰ੍ਥਜਯਧ੍ਵਜਮ੍
ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਅਤੇ ਭੌਂਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਹ ਕਮਲ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਧਵਜ (ਵਿਜੈ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ) ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੁਖਾਂ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ।
ਕਨਿष੍ਠਾਮੂਲਤੋ ਵਜ੍ਰਂ ਭਕ੍ਤਪਾਪੌਘਭੇਦਨਮ੍ । ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਮਧ੍ਯੇਂऽਕੁਸ਼ਂ ਭਕ੍ਤਚਿਤ੍ਤੇ ਰਭਸਕਾਰਣਮ੍
ਛੋਟੀ ਉਂਗਲ ਦੇ ਨੀਵੇਂ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਉਹ ਵਜਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਤੋੜਦਾ ਹੈ; ਪੈਰ ਦੇ ਪਾਸੇ ਮੱਝਲੇ ਹਿੱਸੇ 'ਚ ਅੰਕੁਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਭਗਤ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਭੋਗਸਂਪਨ੍ਮਯਂ ਧਤ੍ਤੇ ਯਵਮਂਗੁष੍ਠਪਰ੍ਵਣਿ । ਮੂਲੇ ਗਦਾਂ ਚ ਪਾਪਾਦ੍ਰਿਭੇਦਨੀਂ ਸਰ੍ਵਦੇਹਿਨਾਮ੍
ਵੱਡੇ ਉਂਗਲ ਦੇ ਜੋੜ 'ਤੇ ਉਹ ਜੌ ਦਾ ਦਾਣਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭੋਗ-ਸੰਪਦਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ; ਨੀਵੇਂ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਗਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਤੋੜਦੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯਾਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਯ ਧਤ੍ਤੇ ਸ ਭਗਵਾਨਜਃ । ਪਦ੍ਮਾਦੀਨ੍ਯਪਿ ਚਿਹ੍ਨਾਨਿ ਤਤ੍ਰ ਦਕ੍ਸ਼ੇਣ ਯਤ੍ਪੁਨਃ
ਸਾਰੀ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਚਾਨਣ ਲਈ, ਉਹ ਅਜਨਮਾ ਪ੍ਰਭੂ ਇਹ ਚਿੰਨ੍ਹ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਸੱਜੇ ਪੈਰ 'ਤੇ ਕਮਲ ਆਦਿ ਹੋਰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਹਨ।
ਵਾਮਪਾਦੇ ਵਸੇਤ੍ਸੋऽਯਂ ਬਿਭਰ੍ਤ੍ਤਿ ਕਰੁਣਾਨਿਧਿਃ । ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਗੋਵਿਂਦਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮਾਨਂਦਰਸਸੁਂਦਰਮ੍
ਖੱਬੇ ਪੈਰ 'ਤੇ, ਇਹ ਦਇਆ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਉਹ ਚਿੰਨ੍ਹ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਗੋਵਿੰਦਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਆਨੰਦ-ਰਸ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।
ਸ਼ृਣੁਯਾਤ੍ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਯੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ ਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਮਾਸਕृਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਿष੍ਣੋਃ ਪ੍ਰੀਤਿਕਰਂ ਪਰਮ੍
ਜੋ ਇਹ ਸੁਣੇ ਜਾਂ ਨਿੱਤ ਕੀਰਤਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤਿ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਕਰਮ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਜ੍ਯੇष੍ਠੇ ਤੁ ਸ੍ਨਾਪਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਛ੍ਰੀਵਿष੍ਣੋਰ੍ਯਤ੍ਨਤਃ ਸ਼ੁਚਿਃ । ਦੈਨਂਦਿਨਂ ਤੁ ਦੁਰਿਤਂ ਪਕ੍ਸ਼ਮਾਸਰ੍ਤ੍ਤੁਵਰ੍षਜਮ੍
ਜੈਠ ਮਹੀਨੇ 'ਚ, ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਲ ਤੇ ਯਤਨ ਕਰਕੇ, ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਦਿਨ-ਦਿਨ ਦੇ ਪਾਪ, ਪੱਖ, ਮਹੀਨਾ, ਰੁੱਤ ਤੇ ਸਾਲ ਦੇ ਪਾਪ ਵੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।