ਤਦੇਕਂ ਪਾਵਨਂ ਲੋਕੇ ਤਦ੍ਧਿ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਸ਼ੋਧਯੇਤ੍ । ਪੂਜਾ ਚ ਪਂਚਧਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਤਾਸਾਂ ਭੇਦਂ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਮੇ
ਇਹੀ ਇਕੋ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾਫ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ—ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣ।
ਅਭਿਗਮਨਮੁਪਾਦਾਨਂ ਯੋਗਃ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯ ਏਵ ਚ । ਇਜ੍ਯਾ ਪਂਚਪ੍ਰਕਾਰਾਰ੍ਚਾ ਕ੍ਰਮੇਣ ਕਥਯਾਮਿ ਤੇ
ਪਹੁੰਚਣਾ, ਤਿਆਰੀ ਕਰਨੀ, ਜੋੜ, ਪਾਠ ਅਤੇ ਪੂਜਾ—ਇਹ ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ।
ਤਤ੍ਵਾਭਿਗਮਨਂ ਨਾਮ ਦੇਵਤਾਸ੍ਥਾਨਮਾਰ੍ਜਨਮ੍ । ਉਪਲੇਪਂ ਚ ਨਿਰ੍ਮਾਲ੍ਯਦੂਰੀਕਰਣਮੇਵ ਚ
ਤਤਵ ਵਿੱਚ, 'ਪਹੁੰਚਣਾ' ਮਤਲਬ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਥਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ, ਲਗਾਉਣਾ ਅਤੇ ਬਚੀ ਹੋਈਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਟਾਉਣਾ ਹੈ।
ਉਪਾਦਾਨਂ ਨਾਮ ਗਂਧ ਪੁष੍ਪਾਦਿਚਯਨਂ ਤਥਾ । ਯੋਗੋ ਨਾਮ ਸ੍ਵਦੇਵਸ੍ਯ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨੈਵਾਤ੍ਮਭਾਵਨਾ
'ਤਿਆਰੀ' ਮਤਲਬ ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨਾ; 'ਜੋੜ' ਮਤਲਬ ਆਪਣੇ ਹੀ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਇਸ਼ਟ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੋਚਣਾ।
ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯੋ ਨਾਮ ਮਂਤ੍ਰਾਰ੍ਥਾਨੁਸਂਧਾਪੂਰ੍ਵਕੋ ਜਪਃ । ਸੂਕ੍ਤਸ੍ਤੋਤ੍ਰਾਦਿਪਾਠਸ਼੍ਚ ਹਰੇਃ ਸਂਕੀਰ੍ਤ੍ਤਨਂ ਤਥਾ
ਸਵਾਧਿਆਇ ਉਹ ਜਪ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰਾਂ ਦੀ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਭਜਨ, ਸਤੋਤ੍ਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਗੀਤ ਪੜ੍ਹਣੇ ਤੇ ਹਰਿ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਦਿਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਸਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । ਇਜ੍ਯਾ ਨਾਮ ਸ੍ਵਦੇਵਸ੍ਯ ਪੂਜਨਂ ਚ ਯਥਾਰ੍ਥਤਃ
ਸੱਚ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਵਾਰ ਵਾਰ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸਵਾਧਿਆਇ ਹੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਮਨਪਸੰਦ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ 'ਇਜਿਆ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਪਂਚਪ੍ਰਕਾਰਾਰ੍ਚਾ ਕਥਿਤਾ ਤਵ ਸੁਵ੍ਰਤੇ । ਸਾਰ੍ष੍ਟਿ ਸਾਮੀਪ੍ਯ ਸਾਲੋਕ੍ਯ ਸਾਯੁਜ੍ਯ ਸਾਰੂਪ੍ਯਦਾ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਹੇ ਸੁਭਾਗਵਤੀ, ਤੈਨੂੰ ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੂਜਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ: ਸਾਰਸ਼ਟੀ, ਸਾਮੀਪਿਆ, ਸਾਲੋਕਿਆ, ਸਾਯੁਜਿਆ ਤੇ ਸਾਰੂਪਿਆ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸਂਗਾਤ੍ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਸ਼ਿਲਾਰ੍ਚਨਮ੍ । ਕੇਸ਼ਵਾਦੇਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਬਾਹੋਰ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਰ੍ਧ੍ਵਕਰਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ਿਲਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੇਸ਼ਵ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਦੇ ਸੱਜੇ ਤੇ ਉੱਚੇ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇਗੀ।
ਸ਼ਂਖਚਕ੍ਰਗਦਾਪਦ੍ਮੀ ਕੇਸ਼ਵਾਖ੍ਯੋ ਗਦਾਧਰਃ । ਨਾਰਾਯਣਃ ਪਦ੍ਮਗਦਾਚਕ੍ਰਸ਼ਂਖਾਯੁਧੈਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਕੇਸ਼ਵ, ਜੋ ਗਦਾ ਧਾਰੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ, ਗਦਾ ਤੇ ਕਮਲ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਨਾਰਾਇਣ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਲ, ਗਦਾ, ਚਕਰ ਤੇ ਸ਼ੰਖ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਮਾਧਵਸ਼੍ਚਕ੍ਰਸ਼ਂਖਾਭ੍ਯਾਂ ਪਦ੍ਮੇਨ ਗਦਯਾ ਭਵੇਤ੍ । ਗਦਾਬ੍ਜਸ਼ਂਖਚਕ੍ਰੀ ਚ ਗੋਵਿਂਦਾਖ੍ਯੋ ਗਦਾਧਰਃ
ਮਾਧਵ ਚਕਰ ਤੇ ਸ਼ੰਖ ਨਾਲ, ਕਮਲ ਤੇ ਗਦਾ ਵੀ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਗੋਵਿੰਦ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਦਾ ਧਾਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਗਦਾ, ਕਮਲ, ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਚਕਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪਦ੍ਮਸ਼ਂਖਾਰਿ ਗਦਿਨੇ ਵਿष੍ਣੁਰੂਪਾਯ ਤੇ ਨਮਃ । ਸਸ਼ਂਖਾਬ੍ਜ ਗਦਾਚਕ੍ਰ ਮਧੁਸੂਦਨ ਮੂਰ੍ਤਯੇ
ਕਮਲ, ਸ਼ੰਖ, ਸ਼ਤ੍ਰੁ ਤੇ ਗਦਾ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਰੂਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ। ਸ਼ੰਖ, ਕਮਲ, ਗਦਾ ਤੇ ਚਕਰ ਵਾਲੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ।
ਨਮੋ ਗਦਾਰਿਸ਼ਂਖਾਬ੍ਜਯੁਕ੍ਤਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮਾਯ ਚ । ਸਾਰਿਕੌਮੋਦਕੀ ਪਦ੍ਮਸ਼ਂਖ ਵਾਮਨ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਯੇ
ਗਦਾ, ਸ਼ੰਖ ਦੇ ਵੈਰੀ ਤੇ ਕਮਲ ਵਾਲੇ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਾਰੰਗ ਧਨੁ, ਕੌਮੋਦਕੀ ਗਦਾ, ਕਮਲ ਤੇ ਸ਼ੰਖ ਵਾਲੇ ਵਾਮਨ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਣਾਮ।
ਚਕ੍ਰਾਬ੍ਜਸ਼ਂਖਗਦਿਨੇ ਨਮਃ ਸ਼੍ਰੀਧਰਮੂਰ੍ਤ੍ਤਯੇ । ਹृषੀਕੇਸ਼ਸਾਰਿਗਦਾਸ਼ਂਖਪਦ੍ਮਿਨ੍ਨਮੋਸ੍ਤੁ ਤੇ
ਚਕਰ, ਕਮਲ, ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਗਦਾ ਵਾਲੇ ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਾਰੰਗ ਧਨੁ, ਗਦਾ, ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਕਮਲ ਵਾਲੇ ਹ੍ਰੀਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਣਾਮ।
ਸਾਬ੍ਜਸ਼ਂਖਗਦਾਚਕ੍ਰਪਦ੍ਮਨਾਭ ਸ੍ਵਮੂਰ੍ਤ੍ਤਯੇ । ਦਾਮੋਦਰਸ਼ਂਖਗਦਾਚਕ੍ਰਪਦ੍ਮਿਨ੍ਨਮੋਸ੍ਤੁ ਤੇ
ਕਮਲ, ਸ਼ੰਖ, ਗਦਾ ਤੇ ਚਕਰ ਵਾਲੇ ਪਦਮਨਾਭ ਦੇ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸ਼ੰਖ, ਗਦਾ, ਚਕਰ ਤੇ ਕਮਲ ਵਾਲੇ ਦਾਮੋਦਰ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਣਾਮ।
ਸ਼ਂਖਾਬ੍ਜਚਕ੍ਰਗਦਿਨੇ ਨਮਃ ਸਂਕਰ੍षਣਾਯ ਚ । ਸਾਰਿਸ਼ਂਖਗਦਾਬ੍ਜਾਯ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨਮੋਸ੍ਤੁਤੇ
ਸ਼ੰਖ, ਕਮਲ, ਚਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਵਾਲੇ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਾਰੰਗ ਧਨੁ, ਸ਼ੰਖ, ਗਦਾ ਤੇ ਕਮਲ ਵਾਲੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਣਾਮ।
ਸ਼ਂਖਚਕ੍ਰਗਦਾਬ੍ਜਾਯ ਧृਤ ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨਮੂਰ੍ਤ੍ਤਯੇ । ਨਮੋऽਨਿਰੁਦ੍ਧਾਯ ਗਦਾਸ਼ਂਖਾਬ੍ਜਾਰਿਵਿਧਾਰਿਣੇ
ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ, ਗਦਾ ਤੇ ਕਮਲ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਗਦਾ, ਸ਼ੰਖ, ਕਮਲ ਤੇ ਚਕਰ ਦੇ ਵੈਰੀ ਵਾਲੇ ਅਨਿਰੁੱਧ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਣਾਮ।
ਸਾਬ੍ਜਸ਼ਂਖਗਦਾਚਕ੍ਰਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਮੂਰ੍ਤ੍ਤਯੇ । ਨਮੋऽਧੋਕ੍ਸ਼ਜਰੂਪਾਯ ਗਦਾਸ਼ਂਖਾਰਿ ਪਦ੍ਮਿਨੇ
ਕਮਲ, ਸ਼ੰਖ, ਗਦਾ ਤੇ ਚਕਰ ਵਾਲੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਦੇ ਉਤਮ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਗਦਾ, ਸ਼ੰਖ, ਕਮਲ ਦੇ ਵੈਰੀ ਤੇ ਕਮਲ ਵਾਲੇ ਅਧੋਕਸ਼ਜ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਣਾਮ।
ਨृਸਿਂਹਮੂਰ੍ਤ੍ਤਯੇ ਪਦ੍ਮਗਦਾਸ਼ਂਖਾਰਿਧਾਰਿਣੇ । ਪਦ੍ਮਾਰਿਸ਼ਂਖਗਦਿਨੇ ਨਮੋਸ੍ਤ੍ਵਚ੍ਯੁਤਮੂਰ੍ਤ੍ਤਯੇ
ਕਮਲ, ਗਦਾ, ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਚਕਰ ਦੇ ਵੈਰੀ ਵਾਲੇ ਨਰਸਿੰਘ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਕਮਲ, ਸ਼ੰਖ ਦੇ ਵੈਰੀ ਤੇ ਗਦਾ ਵਾਲੇ ਅਚੁਤ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਣਾਮ।
ਸਗਦਾਬ੍ਜਾਰਿਸ਼ਂਖਾਯ ਨਮਃ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਮੂਰ੍ਤ੍ਤਯੇ । ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਸ਼ਿਲਾਦ੍ਵਾਰਗਤਲਗ੍ਨਦ੍ਵਿਚਕ੍ਰਧृਕ੍
ਗਦਾ, ਕਮਲ, ਸ਼ੰਖ ਦੇ ਵੈਰੀ ਤੇ ਸ਼ੰਖ ਵਾਲੇ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ਿਲਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਦੋ ਚਕਰ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਣਾਮ।
ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਭਰੇਖਃ ਸ਼ੋਭਾਢ੍ਯਃ ਸਦੇਵਃ ਸ਼੍ਰੀਗਦਾਧਰਃ । ਲਗ੍ਨਦ੍ਵਿਚਕ੍ਰੋ ਰਕ੍ਤਾਭਃ ਪੂਰ੍ਵਭਾਗਸ੍ਤੁ ਪੁष੍ਕਲਃ
ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਚਿੱਟੀ ਲਕੀਰ ਹੈ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਗਦਾ ਧਾਰੀ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਦੋ ਚਕਰ ਹਨ, ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਭਰਪੂਰ ਹੈ—
ਸਂਕਰ੍षਣੋऽਥ ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨਃ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਚਕ੍ਰਸ੍ਤੁ ਪੀਤਕਃ । ਸੁਦੀਰ੍ਘਸੁषਿਰਚ੍ਛਿਦ੍ਰੋ ਹ੍ਯਨਿਰੁਦ੍ਧਸ੍ਤੁ ਵਰ੍ਤ੍ਤੁਲਃ
ਉਹ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਹੈ, ਫਿਰ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਹੈ; ਸੁੱਖਮ ਚਕਰ ਪੀਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਨਿਰੁੱਧ ਗੋਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਬਹੁਤ ਲੰਮਾ ਤੇ ਗਹਿਰਾ ਹੈ।
ਨੀਲੋ ਦ੍ਵਾਰੇ ਤ੍ਰਿਰੇਖਸ਼੍ਚ ਅਥ ਨਾਰਾਯਣੋऽਸਿਤਃ । ਮਧ੍ਯੇ ਗਦਾਕृਤੀ ਰੇਖਾ ਨਾਭਿਪਦ੍ਮਂ ਮਹੋਨ੍ਨਤਮ੍
ਨੀਲਾ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ, ਤਿੰਨ ਲਕੀਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਨਾਰਾਇਣ ਕਾਲਾ ਹੈ; ਵਿਚਕਾਰ ਗਦਾ ਵਾਂਗ ਲਕੀਰ ਹੈ, ਤੇ ਨਾਭੀ-ਕਮਲ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਹੈ।
ਪृਥੁਚਕ੍ਰੋ ਨृਸਿਂਹੋ ਯਃ ਕਪਿਲੋ ਯਸ੍ਤ੍ਰਿਬਿਂਦੁਕਃ । ਅਥਵਾ ਪਂਚਬਿਂਦੋਸ੍ਤੁ ਪੂਜਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਃ
ਜਿਸਦਾ ਚੱਕਰ ਚੌੜਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਨਰਸਿੰਘ ਹੈ; ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਚਿੱਟੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੋਣ, ਉਹ ਕਪਿਲ ਹੈ; ਜੇ ਕੋਈ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਪੰਜ ਚਿੱਟਿਆਂ ਵਾਲੇ ਦੀ ਹੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਵਰਾਹਃ ਸ ਤ੍ਰਿਲਿਂਗੋ ਯੋ ਵਿषਮਦ੍ਵਯਚਕ੍ਰਕਃ । ਨੀਲਸ੍ਤ੍ਰਿਰੇਖਃ ਸ੍ਥੂਲੋऽਥ ਕੂਰ੍ਮਮੂਰ੍ਤਿਃ ਸਬਿਂਦੁਕਃ
ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਲਕੀਰਾਂ ਤੇ ਅਣਸਮਾਨ ਦੋ ਚੱਕਰ ਹੋਣ, ਉਹ ਵਰਾਹ ਹੈ। ਨੀਲਾ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਲਕੀਰਾਂ ਤੇ ਵੱਡਾ ਆਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਹੈ। ਕੂਰਮ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਉੱਤੇ ਚਿੱਟਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕृष੍ਣਃ ਸਵਰ੍ਤੁਲਾਵਰ੍ਤ੍ਤ ਪਾਂਡੁਰੋ ਧृਤਪृष੍ਠਕਃ । ਸ਼੍ਰੀਧਰਃ ਪਂਚਰੇਖਸ਼੍ਚ ਵਨਮਾਲੀ ਗਦਾਂਕਿਤਃ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਦੋ ਗੋਲ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ। ਪਾਂਡੁਰ ਉੱਤੇ ਉਭਰੀ ਹੋਈ ਪਿੱਠ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਉੱਤੇ ਪੰਜ ਲਕੀਰਾਂ, ਜੰਗਲ ਦੀ ਮਾਲਾ ਤੇ ਗਦਾ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ।
ਵਾਮਨੋ ਵਰ੍ਤੁਲੋ ਨਾਮ ਮਧ੍ਯਚਕ੍ਰਃ ਸਨੀਲਕਃ । ਨਾਨਾਵਰ੍ਣਾਨੇਕਮੂਰ੍ਤਿ ਨਾਗਭੋਗੀ ਤ੍ਵਨਂਤਕਃ
ਵਾਮਨ ਨੂੰ ਗੋਲ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਕਰ ਤੇ ਨੀਲਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੋਵੇ। ਅਨੇਕ ਰੰਗਾਂ, ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ, ਸੱਪ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਅਨੰਤਕਾ ਹੈ।
ਸ੍ਥੂਲੋ ਦਾਮੋਦਰੋ ਨੀਲੋ ਮਧ੍ਯੇ ਚਕ੍ਰਃ ਸਨੀਲਕਃ । ਸਂਕਰ੍षਣਦ੍ਵਾਰਕੋਵ੍ਯਾਦਥ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸੁਲੋਹਿਤਃ
ਦਾਮੋਦਰ ਵੱਡਾ ਤੇ ਨੀਲਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਕਰ ਤੇ ਨੀਲਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ। ਫਿਰ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਤੇ ਦੁਆਰਕਾ ਹਨ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਚਟਕਦੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਸੁਦੀਰ੍ਘਰੇਖਾਸੁषਿਰ ਏਕਚਕ੍ਰਾਂਬੁਜਃ ਪृਥੁਃ । ਪृਥੁਚਕ੍ਰਃ ਸ੍ਥੂਲਛਿਦ੍ਰਃ ਕृष੍ਣੋ ਬਿਂਦੁਸ਼੍ਚ ਬਿਂਦੁਮਾਨ੍
ਬਹੁਤ ਲੰਬੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ, ਖੋਖਲਾ, ਇਕ ਚੱਕਰ, ਕਮਲ ਆਕਾਰ ਤੇ ਚੌੜਾ ਹੋਵੇ। ਚੌੜਾ ਚੱਕਰ, ਵੱਡਾ ਛੇਦ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਚਿੱਟਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਤੇ ਚਿੱਟਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।
ਹ੍ਯਗ੍ਰੀਵੋਂऽਕੁਸ਼ਾਕਾਰਃ ਪਂਚਰੇਖਃ ਸਕੌਸ੍ਤੁਭਃ । ਵੈਕੁਂਠੋ ਮਲ੍ਲਵਦ੍ਭਾਤਿ ਏਕਚਕ੍ਰਮਯੋਸਿਤਃ
ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਹਥੀ ਦੇ ਅੰਕੁਸ ਵਰਗਾ, ਪੰਜ ਲਕੀਰਾਂ ਤੇ ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ ਨਾਲ ਹੈ। ਵੈਕੁੰਠਾ ਪਹਲਵਾਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਚੱਕਰ ਤੇ ਦੋ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾਲ।
ਮਤ੍ਸ੍ਯੋ ਦੀਰ੍ਘਾਂਬੁਜਾਕਾਰੋ ਦੀਰ੍ਘਰੇਖਸ਼੍ਚ ਪਾਂਡੁਰਃ । ਰਾਮਚਕ੍ਰੋ ਦਕ੍ਸ਼ਰੇਖੋ ਯਃ ਸ਼੍ਯਾਮਃ ਸ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮਃ
ਮਤਸਯ ਲੰਮਾ ਤੇ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਲੰਮੀ ਲਕੀਰ ਤੇ ਫਿੱਕਾ ਰੰਗ ਹੈ। ਰਾਮ ਚੱਕਰ ਉੱਤੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਲਕੀਰ ਹੈ, ਤੇ ਗੂੜ੍ਹਾ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ ਹੈ।