ਯੌਵਨੋਦ੍ਭਿਨ੍ਨਕੈਸ਼ੋਰਂ ਨਵਯੌਵਨਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਤਦ੍ਵਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਸ੍ਵਂ ਪ੍ਰਪਂਚਮਿਤਰਦ੍ਵਯਃ
ਜਦ ਨੌਜਵਾਨੀ ਤੋਂ ਨਵੀਂ ਜਵਾਨੀ ਉਪਜਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਜਵਾਨੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਉਮਰ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੋ ਵੀ।
ਬਾਲ੍ਯਪੌਗਂਡਕੈਸ਼ੋਰਂ ਵਯੋ ਵਂਦੇ ਮਨੋਹਰਮ੍ । ਬਾਲਗੋਪਾਲਗੋਪਾਲਂ ਸ੍ਮਰਗੋਪਾਲਰੂਪਿਣਮ੍
ਮੈਂ ਬਚਪਨ, ਨੌਜਵਾਨੀ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਉਮਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਬੱਚੇ ਗੋਪਾਲ, ਗੋਪਾਲ ਤੇ ਕਾਮਦੇਵ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਗੋਪਾਲ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਵਂਦੇ ਮਦਨਗੋਪਾਲਂ ਕੈਸ਼ੋਰਾਕਾਰਮਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਯਮਾਹੁਰ੍ਯੌਵਨੋਦ੍ਭਿਨ੍ਨ ਸ਼੍ਰੀਮਨ੍ਮਦਨਮੋਹਨਮ੍
ਮੈਂ ਕਾਮਦੇਵ ਗੋਪਾਲ, ਉਸ ਅਦਭੁਤ ਨੌਜਵਾਨ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਨੌਜਵਾਨੀ ਵਿਚ ਉੱਤਮ, ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਮੋਹਣ ਵਾਲਾ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਅਖਂਡਾਤੁਲਪੀਯੂष ਰਸਾਨਂਦਮਹਾਰ੍ਣਵਮ੍ । ਜਯਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਤੇਰ੍ਗੂਢਂ ਵਪੁਃ ਕੈਸ਼ੋਰਰੂਪਿਣਃ
ਅਟੁੱਟ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਆਨੰਦ ਦਾ ਮਹਾਂਸਮੁੰਦਰ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਲੁਕਵੀਂ ਨੌਜਵਾਨ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਮੂਰਤੀ ਹੈ।
ਏਕਮਪ੍ਯਵ੍ਯਯਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਬਲ੍ਲਵੀਵृਂਦਮਧ੍ਯਗਮ੍ । ਧ੍ਯਾਨਗਮ੍ਯਂ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਰੁਚਿਭੇਦਾਤ੍ਪृਥਗ੍ਧਿਯਃ
ਉਹ ਇਕੋ, ਅਟੱਲ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਦੇ ਗੋਪਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚਿੱਤ ਤੇ ਰੁਚੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਯਨ੍ਨਖੇਂਦੁਰੁਚਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਧ੍ਯੇਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਭਿਃ ਸੁਰੈਃ । ਗੁਣਤ੍ਰਯਮਤੀਤਂ ਤਂ ਵਂਦੇ ਵृਂਦਾਵਨੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਜਿਸ ਦੇ ਨਖਾਂ ਦੀ ਚਾਨਣ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਵृਂਦਾਵਨਪਰਿਤ੍ਯਾਗੋ ਗੋਵਿਂਦਸ੍ਯ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਅਨ੍ਯਤ੍ਰ ਯਦ੍ਵਪੁਸ੍ਤਤ੍ਤੁ ਕृਤ੍ਰਿਮਂ ਤਨ੍ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਵ੍ਰਿੰਦਾ-ਵਨ ਨੂੰ ਗੋਵਿੰਦ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਉਹ ਹੋਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਬਣਾਵਟੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਸੁਲਭਂ ਵ੍ਰਜਨਾਰੀਣਾਂ ਦੁਰ੍ਲ੍ਲਭਂ ਤਨ੍ਮੁਮੁਕ੍ਸ਼ੁਣਾਮ੍ । ਤਂ ਭਜੇ ਨਂਦਸੂਨੁਂ ਯਨ੍ਨਖਤੇਜਃ ਪਰਂ ਮਨੁਃ
ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਉਹ ਸੌਖੇ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਉਹ ਬਹੁਤ ਔਖੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਨੰਦ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਖਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।
ਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯੁਵਾਚ। ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਸ੍ਪृਹਾ ਯਾਵਤ੍ਪਿਸ਼ਾਚੀ ਹृਦਿ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ । ਤਾਵਤ੍ਪ੍ਰੇਮਸੁਖਸ੍ਯਾਤ੍ਰ ਕਥਮਭ੍ਯੁਦਯੋ ਭਵੇਤ੍
ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦ ਤੱਕ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੂਪ ਪਿਸਾਚ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਸੁੱਖ ਦਾ ਚੜ੍ਹਾਉ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਈਸ਼੍ਵਰ ਉਵਾਚ- ਸਾਧੁਪृष੍ਟਂ ਤ੍ਵਯਾ ਭਦ੍ਰੇ ਯਨ੍ਮੇ ਮਨਸਿ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ । ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਸਾਵਧਾਨਾ ਨਿਸ਼ਾਮਯ
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀਏ, ਤੂੰ ਜੋ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਗੁਣਾਨ੍ਸ੍ਮਰਨ੍ਨਾਮ ਗਾਨਂ ਵਾ ਮਨਰਂਜਨਮ੍ । ਬੋਧਯਤ੍ਯਾਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸਤਤਂ ਪ੍ਰੇਮ੍ਣਿ ਲੀਯਤੇ
ਉਸ ਦੇ ਗੁਣ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਗੀਤ ਗਾ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਦ੍ਮਪੁਰਾਣੇ ਪਾਤਾਲਖਂਡੇ ਵृਂਦਾਵਨਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਪਾਰ੍ਵਤੀਸ਼ਿਵਸਂਵਾਦੇ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਰੂਪਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ ਸਪ੍ਤਸਪ੍ਤਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਾਵਨ ਪਦਮਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਾਤਾਲ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿੰਦਾ-ਵਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਪਾਰਵਤੀ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ, 'ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਰੂਪ ਦਾ ਵਰਣਨ' ਨਾਂ ਵਾਲਾ ਸਤੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯੁਵਾਚ- ਵੈष੍ਣਵਾਨਾਂ ਚ ਯਦ੍ਧਰ੍ਮਂ ਸਰ੍ਵਂ ਤਥ੍ਯਂ ਚ ਮੇ ਵਦ । ਯਤ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਮਾਨਵਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਭਵਾਂਭੋਧਿਂ ਤਰਂਤਿ ਹਿ
ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਨੂੰ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸੋ, ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਤੱਬ ਕੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਸਭ ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਈਸ਼੍ਵਰ ਉਵਾਚ- ਅਥ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਧਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਰ੍ਵੈष੍ਣਵਾਨਾਮਿਹੋਚ੍ਯਤੇ । ਗृਹੋਪਲੇਪਨਂ ਚੈਵ ਤਥਾਨੁਗਮਨਂ ਹਰੇਃ
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਦੀ ਬਾਰਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਘਰ ਦੀ ਸਫਾਈ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਹਰੀ ਦੇ ਰਾਹੇ ਚੱਲਣਾ।
ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਚੈਵ ਪਾਦਯੋਃ ਸ਼ੋਧਨਂ ਪੁਨਃ । ਪੂਜਾਰ੍ਥਂ ਪਤ੍ਰਪੁष੍ਪਾਣਾਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯੈਵੋਤ੍ਤੋਲਨਂ ਹਰੇਃ
ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਨੀ, ਫੇਰ ਪੈਰ ਧੋਣੇ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ।
ਕਰਯੋਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ੁਦ੍ਧੀਨਾਮਿਯਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਰ੍ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ । ਤਨ੍ਨਾਮਕੀਰ੍ਤਨਂ ਚੈਵ ਗੁਣਾਨਾਮਪਿ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਨਮ੍
ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪਣਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਗੁਣ ਗਾਉਣਾ।
ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਦੇਵਸ੍ਯ ਵਚਸਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਰਿष੍ਯਤੇ । ਤਤ੍ਕਥਾਸ਼੍ਰਵਣਂ ਚੈਵ ਤਸ੍ਯੋਤ੍ਸਵਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਣੀਆਂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮੇਲੇ ਵੇਖਣੇ ਵੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਯੋਰ੍ਨੇਤ੍ਰਯੋਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਃ ਸਮ੍ਯਗਿਹੋਚ੍ਯਤੇ । ਪਾਦੋਦਕਂ ਚ ਨਿਰ੍ਮਾਲ੍ਯਂ ਮਾਲਾਨਾਮਪਿ ਧਾਰਣਮ੍
ਕੰਨਾਂ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਇੱਥੇ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ: ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਜਲ, ਉਸ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਉਣਾ।
ਉਚ੍ਯਤੇ ਸ਼ਿਰਸਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਃ ਪ੍ਰਣਤਸ੍ਯ ਹਰੇਃ ਪੁਰਃ । ਆਘ੍ਰਾਣਂ ਤਸ੍ਯ ਪੁष੍ਪਾਦੇਰ੍ਨਿਰ੍ਮਾਲ੍ਯਸ੍ਯ ਤਥਾ ਪ੍ਰਿਯੇ
ਸਿਰ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਇਹ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹਰੀ ਦੇ ਅੱਗੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾਉਣਾ; ਅਤੇ, ਪਿਆਰੀਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹੇ ਫੁੱਲਾਂ ਆਦਿਕਾ ਸੁੰਘਣਾ।
ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਿਃ ਸ੍ਯਾਦਂਤਰਸ੍ਯ ਘ੍ਰਾਣਸ੍ਯਾਪਿ ਵਿਧੀਯਤੇ । ਯਤ੍ਰ ਪੁष੍ਪਾਦਿਕਂ ਯਚ੍ਚ ਕृष੍ਣਪਾਦਯੁਗਾਰ੍ਪਿਤਮ੍
ਅੰਦਰਲੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਨੱਕ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਵੀ ਓਥੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਫੁੱਲ ਆਦਿਕ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਣ, ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ।
ਤਦੇਕਂ ਪਾਵਨਂ ਲੋਕੇ ਤਦ੍ਧਿ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਸ਼ੋਧਯੇਤ੍ । ਪੂਜਾ ਚ ਪਂਚਧਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਤਾਸਾਂ ਭੇਦਂ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਮੇ
ਇਹੀ ਇਕੋ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾਫ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ—ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣ।
ਅਭਿਗਮਨਮੁਪਾਦਾਨਂ ਯੋਗਃ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯ ਏਵ ਚ । ਇਜ੍ਯਾ ਪਂਚਪ੍ਰਕਾਰਾਰ੍ਚਾ ਕ੍ਰਮੇਣ ਕਥਯਾਮਿ ਤੇ
ਪਹੁੰਚਣਾ, ਤਿਆਰੀ ਕਰਨੀ, ਜੋੜ, ਪਾਠ ਅਤੇ ਪੂਜਾ—ਇਹ ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ।
ਤਤ੍ਵਾਭਿਗਮਨਂ ਨਾਮ ਦੇਵਤਾਸ੍ਥਾਨਮਾਰ੍ਜਨਮ੍ । ਉਪਲੇਪਂ ਚ ਨਿਰ੍ਮਾਲ੍ਯਦੂਰੀਕਰਣਮੇਵ ਚ
ਤਤਵ ਵਿੱਚ, 'ਪਹੁੰਚਣਾ' ਮਤਲਬ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਥਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ, ਲਗਾਉਣਾ ਅਤੇ ਬਚੀ ਹੋਈਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਟਾਉਣਾ ਹੈ।
ਉਪਾਦਾਨਂ ਨਾਮ ਗਂਧ ਪੁष੍ਪਾਦਿਚਯਨਂ ਤਥਾ । ਯੋਗੋ ਨਾਮ ਸ੍ਵਦੇਵਸ੍ਯ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨੈਵਾਤ੍ਮਭਾਵਨਾ
'ਤਿਆਰੀ' ਮਤਲਬ ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨਾ; 'ਜੋੜ' ਮਤਲਬ ਆਪਣੇ ਹੀ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਇਸ਼ਟ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੋਚਣਾ।
ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯੋ ਨਾਮ ਮਂਤ੍ਰਾਰ੍ਥਾਨੁਸਂਧਾਪੂਰ੍ਵਕੋ ਜਪਃ । ਸੂਕ੍ਤਸ੍ਤੋਤ੍ਰਾਦਿਪਾਠਸ਼੍ਚ ਹਰੇਃ ਸਂਕੀਰ੍ਤ੍ਤਨਂ ਤਥਾ
ਸਵਾਧਿਆਇ ਉਹ ਜਪ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰਾਂ ਦੀ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਭਜਨ, ਸਤੋਤ੍ਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਗੀਤ ਪੜ੍ਹਣੇ ਤੇ ਹਰਿ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਦਿਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਸਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । ਇਜ੍ਯਾ ਨਾਮ ਸ੍ਵਦੇਵਸ੍ਯ ਪੂਜਨਂ ਚ ਯਥਾਰ੍ਥਤਃ
ਸੱਚ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਵਾਰ ਵਾਰ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸਵਾਧਿਆਇ ਹੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਮਨਪਸੰਦ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ 'ਇਜਿਆ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਪਂਚਪ੍ਰਕਾਰਾਰ੍ਚਾ ਕਥਿਤਾ ਤਵ ਸੁਵ੍ਰਤੇ । ਸਾਰ੍ष੍ਟਿ ਸਾਮੀਪ੍ਯ ਸਾਲੋਕ੍ਯ ਸਾਯੁਜ੍ਯ ਸਾਰੂਪ੍ਯਦਾ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਹੇ ਸੁਭਾਗਵਤੀ, ਤੈਨੂੰ ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੂਜਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ: ਸਾਰਸ਼ਟੀ, ਸਾਮੀਪਿਆ, ਸਾਲੋਕਿਆ, ਸਾਯੁਜਿਆ ਤੇ ਸਾਰੂਪਿਆ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸਂਗਾਤ੍ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਸ਼ਿਲਾਰ੍ਚਨਮ੍ । ਕੇਸ਼ਵਾਦੇਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਬਾਹੋਰ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਰ੍ਧ੍ਵਕਰਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ਿਲਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੇਸ਼ਵ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਦੇ ਸੱਜੇ ਤੇ ਉੱਚੇ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇਗੀ।
ਸ਼ਂਖਚਕ੍ਰਗਦਾਪਦ੍ਮੀ ਕੇਸ਼ਵਾਖ੍ਯੋ ਗਦਾਧਰਃ । ਨਾਰਾਯਣਃ ਪਦ੍ਮਗਦਾਚਕ੍ਰਸ਼ਂਖਾਯੁਧੈਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਕੇਸ਼ਵ, ਜੋ ਗਦਾ ਧਾਰੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ, ਗਦਾ ਤੇ ਕਮਲ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਨਾਰਾਇਣ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਲ, ਗਦਾ, ਚਕਰ ਤੇ ਸ਼ੰਖ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਮਾਧਵਸ਼੍ਚਕ੍ਰਸ਼ਂਖਾਭ੍ਯਾਂ ਪਦ੍ਮੇਨ ਗਦਯਾ ਭਵੇਤ੍ । ਗਦਾਬ੍ਜਸ਼ਂਖਚਕ੍ਰੀ ਚ ਗੋਵਿਂਦਾਖ੍ਯੋ ਗਦਾਧਰਃ
ਮਾਧਵ ਚਕਰ ਤੇ ਸ਼ੰਖ ਨਾਲ, ਕਮਲ ਤੇ ਗਦਾ ਵੀ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਗੋਵਿੰਦ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਦਾ ਧਾਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਗਦਾ, ਕਮਲ, ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਚਕਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।