ਸੁਰਤੋਤ੍ਸਵ ਸਂਗ੍ਰਾਮਾ ਚਿਤ੍ਰਰੇਖਾ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾ । ਗੌਰਾਂਗੀ ਨਾਤਿਦੀਰ੍ਘਾ ਚ ਸਦਾ ਵਾਦਨਤਤ੍ਪਰਾ
ਉਹ ਚਿਤਰੇਖਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਮੇਲੇ ਜੰਗ ਵਰਗੇ ਹਨ। ਉਹ ਗੋਰੀ ਰੰਗਤ ਵਾਲੀ, ਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੰਮੀ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਜਿਆਂ ਵਜਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਦੈਨ੍ਯਾਨੁਰਾਗਨਟਨਾ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਰੋਮਾਂਚਵਿਹ੍ਵਲਾ । ਹਰਿਦਕ੍ਸ਼ਿਣਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ੍ਥਾ ਸਰ੍ਵਮਂਤ੍ਰਪ੍ਰਿਯਾ ਤਥਾ
ਉਹ ਦੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਨੱਚਦੀ ਹੈ, ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਤੇ ਰੋਮਾਂਚ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਹਰੀ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਖੜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਅਨਂਗਲੋਭਮਾਧੁਰ੍ਯਾ ਚਂਦ੍ਰਾ ਸਾ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾ । ਸਲੀਲਮਂਥਰਗਤਿਰ੍ਮਂਜੁਮੁਦ੍ਰਿਤ ਲੋਚਨਾ
ਉਹ ਚੰਦਰਾ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀ ਮਿੱਠਾਸ ਸਭ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਹੌਲੀ ਚਾਲ ਵਾਲੀ ਤੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰੇਮਧਾਰੋਜ੍ਜ੍ਵਲਾਕੀਰ੍ਣਾ ਦਲਿਤਾਂਜਨ ਸ਼ੋਭਨਾ । ਕृष੍ਣਾਨੁਰਾਗਰਸਿਕਾ ਰਾਸਧ੍ਵਨਿਸਮੁਤ੍ਸੁਕਾ
ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅੰਜਨ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਹੋਰ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਤੇ ਰਾਸ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਉਤਾਵਲੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਅਹਂਕਾਰਸਮਾਯੁਕ੍ਤਾ ਮੁਖਨਿਂਦਿਤਚਂਦ੍ਰਮਾਃ । ਮਧੁਰਾਲਾਪਚਤੁਰਾ ਜਿਤੇਂਦ੍ਰਿਯਸ਼ਿਰੋਮਣਿਃ
ਉਸ ਵਿੱਚ ਮਾਣ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚੰਦ ਨੂੰ ਵੀ ਲਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਸੁਂਦਰਸ੍ਮਿਤਸਂਯੁਕ੍ਤਾ ਸਾ ਵੈ ਮਦਨਸੁਂਦਰੀ । ਵਿਵਿਕ੍ਤਰਾਸਰਸਿਕਾ ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਸ਼੍ਯਾਮਮਨੋਹਰਾ
ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਦਨਸੁੰਦਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਰਾਸ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਰੰਗ ਸ਼ਿਆਮ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਸ਼ਿਆਮਤਾ ਨਾਲ ਸਭ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰੇਮ੍ਣਾ ਪ੍ਰੇਮਕਟਾਕ੍ਸ਼ੇਣ ਹਰੇਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਵਿਮੋਹਨੀ । ਜਿਤੇਂਦ੍ਰਿਯਾ ਜਿਤਕ੍ਰੋਧਾ ਸਾ ਪ੍ਰਿਯਾ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾ
ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀ ਨਿਗਾਹਾਂ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਵਜੋਂ ਪਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਸੁਤਪ੍ਤਸ੍ਵਰ੍ਣਗੌਰਾਂਗੀ ਲੀਲਾਗਮਨਸੁਂਦਰੀ । ਸ੍ਮਰੋਤ੍ਥ ਪ੍ਰੇਮਰੋਮਾਂਚ ਵੈਚਿਤ੍ਰਮਧੁਰਾਕृਤਿਃ
ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਪੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਸੋਨੇਰੀ ਹੈ, ਆਉਣ-ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਖੇਡਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਰੂਪ ਮਿੱਠਾ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੈ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰੋਮਾਂਚ ਚੜ੍ਹਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸੁਂਦਰਸ੍ਮਿਤਸਂਯੁਕ੍ਤ ਮੁਖਨਿਂਦਿਤਚਂਦ੍ਰਮਾਃ । ਮਧੁਰਾਲਾਪਚਤੁਰਾ ਜਿਤੇਂਦ੍ਰਿਯਸ਼ਿਰੋਮਣਿਃ
ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚੰਦ ਨੂੰ ਵੀ ਲਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਚਤੁਰ ਹੈ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੋਤੀ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਕੀਰ੍ਤਿਤਾ ਸਾ ਮਧੁਮਤੀ ਪ੍ਰੇਮਸਾਧਨਤਤ੍ਪਰਾ । ਸਂਮੋਹਜ੍ਵਰਰੋਮਾਂਚ ਪ੍ਰੇਮਧਾਰਾ ਸਮਨ੍ਵਿਤਾ
ਉਹ ਮਧੁਮਤੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਮੋਹ ਦੇ ਜ਼ੁਕਾਮ ਤੇ ਰੋਮਾਂਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।
ਦਾਨਧੂਲਿਵਿਨੋਦਾ ਚ ਰਾਸਧ੍ਵਨਿ ਮਹਾਨਟੀ । ਸ਼ਸ਼ਿਰੇਖਾ ਚ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਗੋਪਾਲਪ੍ਰੇਯਸੀ ਸਦਾ
ਉਹ ਦਾਨ ਦੀ ਧੂੜ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਰਾਸ ਦੀ ਧੁਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਨਚਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਸ਼ਿਰੇਖਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੋਪਾਲ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕृष੍ਣਾਤ੍ਮਾ ਸੋਤ੍ਤਮਾ ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਮਧੁਪਿਂਗਲਲੋਚਨਾ । ਤਤ੍ਪਾਦਪ੍ਰੇਮਸਂਮੋਹਾਤ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਪੁਲਕਚੁਂਬਿਤਾ
ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਤੇ ਸ਼ਿਆਮ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸ਼ਹਦ ਵਾਂਗ ਸੁਨਹਰੀ ਹਨ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਮੋਹ ਹੋ ਕੇ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਰੋਮਾਂਚ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਿਵਕੁਂਡੇ ਸ਼ਿਵਾਨਂਦਾ ਨਂਦਿਨੀ ਦੇਹਿਕਾਤਟੇ । ਰੁਕ੍ਮਿਣੀ ਦ੍ਵਾਰਵਤ੍ਯਾਂ ਤੁ ਰਾਧਾ ਵृਂਦਾਵਨੇ ਵਨੇ
ਸ਼ਿਵਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼ਿਵਾਨੰਦਾ ਹੈ, ਦੇਹਿਕਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਨੰਦਿਨੀ ਹੈ। ਦੁਆਰਕਾ ਵਿੱਚ ਰੁਕਮਣੀ ਹੈ ਤੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਾਧਾ ਹੈ।
ਦੇਵਕੀ ਮਥੁਰਾਯਾਂ ਤੁ ਜਾਤਾ ਮੇ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰੀ । ਚਂਦ੍ਰਕੂਟੇ ਤਥਾ ਸੀਤਾ ਵਿਂਧ੍ਯੇ ਵਿਂਧ੍ਯਨਿਵਾਸਿਨੀ
ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੇਵਕੀ ਵਜੋਂ ਜਨਮੀ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦੇਵੀ ਹੈ। ਚੰਦ੍ਰਕੂਟ ਤੇ ਉਹ ਸੀਤਾ ਹੋਈ, ਤੇ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਂਧਿਆਨਿਵਾਸਿਨੀ ਵਜੋਂ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਵਾਰਾਣਸ੍ਯਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ੀ ਵਿਮਲਾ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮੇ । ਵृਂਦਾਵਨਾਧਿਪਤ੍ਯਂ ਚ ਦਤ੍ਤਂ ਤਸ੍ਯੈ ਪ੍ਰਸੀਦਤਾ
ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕਸ਼ੀ ਹੈ, ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਵਿੱਚ ਵਿਮਲਾ ਹੈ। ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੀ ਰਾਜਾਈ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਕृष੍ਣੇਨਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਦੇਵੀ ਤੁ ਰਾਧਾ ਵृਂਦਾਵਨੇ ਵਨੇ । ਨਿਤ੍ਯਾਨਂਦਤਨੁਃ ਸ਼ੌਰਿਰ੍ਯੋऽਸ਼ਰੀਰੀਤਿ ਭਾष੍ਯਤੇ
ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਦੇਵੀ ਰਾਧਾ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਸ਼ੌਰੀ ਦੀ ਨਿੱਤ ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਲੀ ਦੇਹ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸ਼ਰੀਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਾਯ੍ਵਗ੍ਨਿਨਾਕਭੂਮੀਨਾਮਂਗਾਧਿष੍ਠਿਤਦੇਵਤਾ । ਨਿਰੂਪ੍ਯਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋऽਪਿ ਤਥਾ ਗੋਵਿਂਦਵਿਗ੍ਰਹਃ
ਉਹ ਹਵਾ, ਅੱਗ, ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਹੈ। ਇੰਝ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਰੂਪ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਗੋਵਿੰਦ ਦਾ ਸਰੀਰ ਵੀ।
ਸੇਂਦ੍ਰਿਯੋऽਪਿ ਯਥਾ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਤੇਜਸਾ ਨੋਪਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ । ਤਥਾ ਕਾਂਤਿਯੁਤਃ ਕृष੍ਣਃ ਕਾਲਂ ਮੋਹਯਤਿ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਕੋਲ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਪਣੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵੀ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਨ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਕृਤੀ ਮੂਰ੍ਤਿਰ੍ਮੇਦੋਮਾਂਸਾਸ੍ਥਿਸਂਭਵਾ । ਯੋਗੀ ਚੈਵੇਸ਼੍ਵਰਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਨਿਤ੍ਯਵਿਗ੍ਰਹਃ
ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਸਰੀਰਕ ਅਕਲ ਨਹੀਂ ਜੋ ਚਰਬੀ, ਮਾਸ ਜਾਂ ਹੱਡੀ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੋਵੇ। ਜੋਗੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਸਭ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਸਦਾ ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਕਾਠਿਨ੍ਯਂ ਦੇਵਯੋਗੇਨ ਕਰਕਾਘृਤਯੋਰਿਵ । ਕृष੍ਣਸ੍ਯਾਮਿਤਤਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਪਾਦਪृष੍ਠਂ ਨ ਦੇਵਤਾ
ਦੇਵੀ ਜੋਗ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਹਥੇਲੀ ਅਤੇ ਘਿਉ ਵਿਚ ਕਠੋਰਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੰਤ ਸਰੂਪ ਦੇ ਪੈਰ ਦੀ ਤਲੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਨਹੀਂ।
ਵृਂਦਾਵਨਰਜੋਵृਂਦੇ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਯੁਰ੍ਵਿष੍ਣੁਕੋਟਯਃ । ਆਨਂਦਕਿਰਣੇ ਵृਂਦਵ੍ਯਾਪ੍ਤਵਿਸ਼੍ਵਕਲਾਨਿਧਿਃ
ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਦੇ ਧੂੜ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਅਣਗਿਣਤ ਰੂਪ ਹਨ। ਆਨੰਦ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਿਚ ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਕਲਾਵਾਂ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਹੈ।
ਗੁਣਾਤ੍ਮਤਾਤ੍ਮਨਿ ਯਥਾ ਜੀਵਾਸ੍ਤਤ੍ਕਿਰਣਾਂਗਕਾਃ । ਭੁਜਦ੍ਵਯਵृਤਃ ਕृष੍ਣੋ ਨ ਕਦਾਚਿਚ੍ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਃ
ਜਿਵੇਂ ਜੀਵ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤਮਾ ਦੇ ਕਿਰਣ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਗੋਪ੍ਯੈਕਯਾ ਵृਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪਰਿਕ੍ਰੀਡਤਿ ਸਰ੍ਵਦਾ । ਗੋਵਿਂਦ ਏਵ ਪੁਰੁषੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦ੍ਯਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯ ਏਵ ਚ
ਉਥੇ, ਇੱਕ ਹੀ ਗੋਪੀ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਉਹ ਸਦਾ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਗੋਵਿੰਦ ਹੀ ਅਸਲ ਪੁਰਖ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿਕ ਵੀ ਔਰਤਾਂ ਹੀ ਹਨ।
ਤਤ ਏਵ ਸ੍ਵਭਾਵੋਯਂऽਪ੍ਰਕृਤੇਰ੍ਭਾਵ ਈਸ਼੍ਵਰਃ । ਪੁਰੁषਃ ਪ੍ਰਕृਤਿਸ਼੍ਚਾਦ੍ਯੌ ਰਾਧਾਵृਂਦਾਵਨੇਸ਼੍ਵਰੌ
ਉਸੇ ਸੁਭਾਵ ਤੋਂ ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੂਲਤਾ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਅਸਲ ਪੁਰਖ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਰਾਧਾ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ।
ਪ੍ਰਕृਤੇਰ੍ਵਿਕृਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਨਾ ਵृਂਦਾਵਨੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬਦਲਾਅ ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ।
ਸਮੁਦ੍ਭਵੇਨੈਵ ਸਮੁਦ੍ਭਵੇਦਿਦਂ ਭੇਦਂ ਗਤਂ ਤਸ੍ਯ ਵਿਨਾਸ਼ਤੋ ਹਿ । ਸ੍ਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਨਾਸ਼ੋ ਨ ਹਿ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਤਥਾ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਦਿਨਾਸ਼ੇऽਪਿ ਨ ਕृष੍ਣਵਿਚ੍ਯੁਤਿਃ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਤੋਂ ਹੀ ਉਪਜਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਨਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਫ਼ਰਕ ਵੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸੋਨੇ ਦਾ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਮੱਛੀ ਆਦਿਕ ਦੇ ਨਾਸ ਨਾਲ ਵੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਦੇ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਤ੍ਰਿਗੁਣਾਦਿਪ੍ਰਪਂਚੋऽਯਂ ਵृਂਦਾਵਨਵਿਹਾਰਿਣਃ । ਊਰ੍ਮ੍ਮੀਵਾਬ੍ਧੇਸ੍ਤਰਂਗਸ੍ਯ ਯਥਾਬ੍ਧਿਰ੍ਨੈਵ ਜਾਯਤੇ
ਇਹ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਸੰਸਾਰ ਉਸ ਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਲਹਿਰ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਉਠਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਮੁੰਦਰ ਲਹਿਰ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।
ਨ ਰਾਧਿਕਾ ਸਮਾ ਨਾਰੀ ਨ ਕृष੍ਣਸਦृਸ਼ਃ ਪੁਮਾਨ੍ । ਵਯਃ ਪਰਂ ਨ ਕੈਸ਼ੋਰਾਤ੍ਸ੍ਵਭਾਵਃ ਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਪਰਃ
ਰਾਧਿਕਾ ਵਰਗੀ ਕੋਈ ਨਾਰੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਪੁਰਖ ਨਹੀਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ, ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਭਾਵ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।
ਧ੍ਯੇਯਂ ਕੈਸ਼ੋਰਕਂ ਧ੍ਯੇਯਂ ਵਨਂ ਵृਂਦਾਵਨਂ ਵਨਮ੍ । ਸ਼੍ਯਾਮਮੇਵ ਪਰਂ ਰੂਪਮਾਦਿਦੇਵਂ ਪਰੋ ਰਸਃ
ਉਸ ਨੌਜਵਾਨ ਰੂਪ ਦਾ, ਵਣ, ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਦੇ ਜੰਗਲ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਰੂਪ ਨੀਲਾ ਹੈ, ਆਦਿ ਦੇਵਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਸ ਹੈ।
ਬਾਲ੍ਯਂ ਪਂਚਮਵਰ੍षਾਂਤਂ ਪੌਗਂਡਂ ਦਸ਼ਮਾਵਧਿ । ਅष੍ਟਪਂਚਕਕੈਸ਼ੋਰਂ ਸੀਮਾ ਪਂਚਦਸ਼ਾਵਧਿ
ਬਚਪਨ ਪੰਜਵੇਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਨੌਜਵਾਨੀ ਦਸਵੇਂ ਤੱਕ। ਨੌਜਵਾਨੀ ਦੀ ਹੱਦ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਠ ਤੇ ਪੰਜ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣਦੀ ਹੈ।