ਸਮਾਗਚ੍ਛ ਪ੍ਰਿਯੇ ਕਾਂਤੇ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮਾਂ ਪਰਿਰਂਭਯ । ਰੇਮੇ ਵਰ੍षਪ੍ਰਮਾਣੇਨ ਤਤ੍ਰ ਚੈਵ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ
"ਆ ਜਾ, ਪਿਆਰੀ, ਸੋਹਣੀਏ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ।" ਉਥੇ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਦੁਇਜ, ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ।
ਤਦੋਕ੍ਤਂ ਰਮਣੇਸ਼ੇਨ ਤਾਂ ਦੇਵੀਂ ਰਾਧਿਕਾਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਇਯਂ ਮੇ ਪ੍ਰਕृਤਿਸ੍ਤਤ੍ਰ ਚਾਸੀਨ੍ਨਾਰਦਰੂਪਧृਕ੍
ਰਮਣ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਜੋ ਗੱਲ ਉਸ ਰਾਧਿਕਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਆਖੀ, ਉਹ ਇਹ ਸੀ: "ਇਹ ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਸਰੂਪਤਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਮੈਂ ਨਾਰਦ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ ਸੀ।"
ਨੀਤ੍ਵਾਮृਤਸਰੋ ਰਮ੍ਯਂ ਸ੍ਨਾਨਾਰ੍ਥਂ ਸਂਨਿਯੋਜਯ । ਤਯਾ ਮੇ ਰਮਣਸ੍ਯਾਂਤੇ ਗਦਿਤਂ ਪ੍ਰਿਯਭਾषਿਤਮ੍
"ਇਸ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸਰੋਵਰ ਤੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਲੈ ਜਾ।" ਸਾਡੀ ਰਸ-ਮੌਜ ਮਗਰੋਂ, ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਆਖੀਆਂ।
ਅਹਂ ਚ ਲਲਿਤਾਦੇਵੀ ਰਾਧਿਕਾਯਾ ਚ ਗੀਯਤੇ । ਅਹਂ ਚ ਵਾਸੁਦੇਵਾਖ੍ਯੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕਾਮਕਲਾਤ੍ਮਕਃ
"ਮੈਂ ਲਲਿਤਾ ਦੇਵੀ ਵੀ ਆਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਰਾਧਿਕਾ ਵਜੋਂ ਵੀ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਵੀ ਹਾਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਾਮ-ਤੱਤ ਦਾ ਸਰੂਪ।"
ਸਤ੍ਯਂ ਯੋषਿਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪੋऽਹਂ ਯੋषਿਚ੍ਚਾਹਂ ਸਨਾਤਨੀ । ਅਹਂ ਚ ਲਲਿਤਾਦੇਵੀ ਪੁਂਰੂਪਾ ਕृष੍ਣਵਿਗ੍ਰਹਾ
"ਸੱਚਮੁੱਚ, ਮੈਂ ਔਰਤ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਸਦੀਵੀ ਔਰਤ ਹੀ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਲਲਿਤਾ ਦੇਵੀ ਵੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਪੁਰਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹਾਂ।"
ਆਵਯੋਰਂਤਰਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸਤ੍ਯਂਸਤ੍ਯਂ ਹਿ ਨਾਰਦ । ਏਵਂ ਯੋ ਵੇਤ੍ਤਿ ਮੇ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸਮਯਂ ਚ ਤਥਾ ਮਨੁਮ੍
"ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਸੱਚ ਹੈ, ਹੇ ਨਾਰਦ। ਜੋ ਮੇਰਾ ਇਹ ਤੱਤ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੰਤ੍ਰ ਤੇ ਰੀਤ ਵੀ—"
ਸ ਸਮਾਚਾਰਸਂਕੇਤਂ ਲਲਿਤਾ ਵਤ੍ਸ ਮੇ ਪ੍ਰਿਯਃ । ਇਦਂ ਵृਂਦਾਵਨਂ ਨਾਮ ਰਹਸ੍ਯਂ ਮਮ ਵੈ ਗृਹਮ੍
"ਉਹ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤ, ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਲਲਿਤਾ ਦੀ ਰੀਤ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜੋ ਵ੍ਰਿੰਦਾ-ਵਨ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਗੁਪਤ ਘਰ ਹੈ।"
ਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼੍ਯਂ ਕਦਾ ਕੁਤ੍ਰ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨ ਪਸ਼ੌ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਤਤੋऽਨੁਰਾਧਿਕਾਦੇਵੀ ਮਾਂ ਨੀਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਸਰੋਵਰੇ
"ਇਹ ਕਦੇ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਦੱਸਣਾ ਨਹੀਂ; ਫਿਰ ਅਨੁਰਾਧਿਕਾ ਦੇਵੀ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਸਰੋਵਰ ਤੇ ਲੈ ਗਈ।"
ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਸਾ ਕृष੍ਣਚਂਦ੍ਰਸ੍ਯ ਚਰਣਾਂਤੇ ਗਤਾ ਪੁਨਃ । ਤਤੋ ਨਿਮਜ੍ਜਨਾਦੇਵ ਨਾਰਦੋऽਹਮੁਪਾਗਤਃ
ਉਹ ਉਥੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਚੰਦ੍ਰ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਕੋਲ ਖੜੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਡੁਬੋਣ ਮਗਰੋਂ, ਮੈਂ ਨਾਰਦ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ।
ਵੀਣਾਹਸ੍ਤੋ ਗਾਨਪਰਸ੍ਤਦ੍ਰਹਸ੍ਯਂ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਦਾ । ਸ੍ਵਯਂਭੁਵਂ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਤਤ੍ਰਾਗਾਂ ਵਿष੍ਣੁਪਾਰ੍षਦਮ੍
ਵੀਣਾ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ, ਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਮੈਂ ਉਹ ਗੁਪਤ ਰਾਜ ਵਾਰ ਵਾਰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗਾਂਦਾ ਰਿਹਾ; ਸਵੈਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਗਿਆ।
ਸ੍ਵਯਂਭੁਵਾ ਤਥਾ ਦृष੍ਟਂ ਨੋਕ੍ਤਂ ਕਿਂਚਿਤ੍ਤਦਾ ਪੁਨਃ । ਇਤਿ ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਵਤ੍ਸ ਸੁਗੋਪ੍ਯਂ ਚ ਮਯਾ ਤ੍ਵਯਿ
ਸਵੈਭੂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ। ਹੇ ਪੁੱਤ, ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਗੱਲ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਤ੍ਵਯਾਪਿ ਕृष੍ਣਚਂਦ੍ਰਸ੍ਯ ਕੇਵਲਂ ਧਾਮਚਿਤ੍ਕਲਮ੍ । ਗੋਪਨੀਯਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਮਾਤੁਰ੍ਜਾਰਇਵ ਪ੍ਰਿਯਮ੍
ਤੂੰ ਵੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਚੰਦ੍ਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਚੇਤਨ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੀ ਗੱਲ ਛੁਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਬੜੀ ਸੰਭਾਲ ਨਾਲ ਲੁਕਾਈ ਰੱਖ।
ਯਥਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਮਯਾ ਸ਼ਿष੍ਯੇ ਗੌਤਮੇ ਸਰਹਸ੍ਯਕਮ੍ । ਤਥਾ ਭਵਤ੍ਸੁ ਕਾਰ੍ਤ੍ਸ੍ਨ੍ਯੇਨ ਕਥਿਤਂ ਚਾਤਿਗੋਪਿਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਗੌਤਮ ਨੂੰ ਇਹ ਸਾਰੇ ਭੇਦ ਦੱਸੇ ਹਨ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਚੰਗਿਆਂ ਵਿਚ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਲੁਕਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਯਤ੍ਰ ਕੁਤ੍ਰ ਕਦਾਚਿਤ੍ਤੁ ਪ੍ਰਕਾਸ਼੍ਯਂ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵਾਃ । ਤਦਾ ਸ਼ਾਪੋ ਭਵੇਦ੍ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਕृष੍ਣਚਂਦ੍ਰਸ੍ਯ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍
ਹੇ ਸਿਆਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਮੌਰ, ਇਹ ਕਦੇ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ, ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣਾ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਚੰਦ੍ਰ ਵਲੋਂ ਸ਼ਾਪ ਪੱਕਾ ਹੈ।
ਇਮਂ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਲੀਲਾਭਿਰ੍ਯੁਤਮਧ੍ਯਾਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਯਃ ਪਠੇਚ੍ਛृਣੁਯਾਦ੍ਵਾਪਿ ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਉੱਤਮ ਅਧਿਆਇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਦ੍ਮਪੁਰਾਣੇ ਪਾਤਾਲਖਂਡੇ ਵृਂਦਾਵਨਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਨਾਰਦੀਯਾਨੁਨਯੇ ਪਂਚਸਪ੍ਤਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਾਤਾਲ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਮਹਾਤਮ ਦੇ ਨਾਰਦ ਅਨੁਸੰਧਾਨ ਵਾਲੇ ਪਚੱਤਰਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਈਸ਼੍ਵਰ ਉਵਾਚ-। ਅਤ੍ਰ ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲਂ ਨਿਹਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦਂਤਵਕ੍ਤ੍ਰਃ ਕृष੍ਣੇਨ ਯੋਦ੍ਧੁਂ ਮਥੁਰਾਮਾਜਗਾਮ
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਦੰਤਵਕ੍ਰ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਮਥੁਰਾ ਆ ਗਿਆ।
ਕृष੍ਣਸ੍ਤੁ ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਥਮਾਰੁਹ੍ਯ ਤੇਨ ਸਹ ਮਥੁਰਾਮਾਯਯੌ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਆਪਣੀ ਰਥੀ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਥੁਰਾ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ।
ਅਥ ਤਂ ਹਤ੍ਵਾ ਯਮੁਨਾਮੁਤ੍ਤੀਰ੍ਯ ਨਂਦਵ੍ਰਜਂ ਗਤ੍ਵਾ ਪਿਤਰਾਵਭਿਵਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਤਾਭ੍ਯਾਮਾਲਿਂਗਿਤਃ ਸਕਲ ਗੋਪਵृਦ੍ਧਾਨ੍ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਤਾਨਾਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਬਹੁਵਸ੍ਤ੍ਰਾਭਰਣਾਦਿਭਿਸ੍ਤਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਸਂਤਰ੍ਪਯਾਮਾਸ
ਫਿਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਯਮੁਨਾ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਨੰਦ ਜੀ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਗੋਪਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ, ਗਹਿਣੇ ਆਦਿਕ ਦੇ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਕਾਲਿਂਦ੍ਯਾਃ ਪੁਲਿਨੇ ਰਮ੍ਯੇ ਪੁਣ੍ਯਵृਕ੍ਸ਼ਸਮਾਕੀਰ੍ਣੇ ਗੋਪਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਰਹਰ੍ਨਿਸ਼ਂ ਕ੍ਰੀਡਾਸੁਖੇਨ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਂ ਤਤ੍ਰ ਸਮੁਵਾਸ
ਕਾਲਿੰਦੀ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰੁੱਖ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਥੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੇ ਗੋਪੀਆਂ ਨਾਲ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਖੇਡਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਵਾਸ ਕੀਤਾ।
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਥਲੇ ਨਂਦਗੋਪਾਦਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਜਨਾਃ ਪੁਤ੍ਰਦਾਰਸਹਿਤਾਃ ਪਸ਼ੁਪਕ੍ਸ਼ਿਮृਗਾਦਯੋऽਪਿ ਵਾਸੁਦੇਵਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਦਿਵ੍ਯਰੂਪਧਰਾ ਵਿਮਾਨਸਮਾਰੂਢਾਃ ਪਰਮਂ ਲੋਕਂ ਵੈਕੁਂਠਮਵਾਪੁਃ
ਉਥੇ ਨੰਦ ਜੀ, ਸਾਰੇ ਗੋਪ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਘਰਵਾਲੀਆਂ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪਸ਼ੂ, ਪੰਛੀ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਵੀ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਵਿਮਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਵੈਕੁੰਠ ਦੇ ਪਰਮ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਸ੍ਤੁ ਨਂਦਗੋਪਵ੍ਰਜੌਕਸਾਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਨਿਰਾਮਯਂ ਸ੍ਵਪਦਂ ਦਤ੍ਵਾ ਦੇਵਗਣੈਃ ਸ੍ਤੂਯਮਾਨਃ। ਸ਼੍ਰੀਮਤੀਂ ਦ੍ਵਾਰਾਵਤੀਂ ਵਿਵੇਸ਼
ਪਰ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੇ ਨੰਦਗੋਪਾਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਿਰਮਲ ਧਾਮ ਦੇ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾ ਕੇ, ਸ਼੍ਰੀਮਤਿ ਦੁਆਰਕਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਤਤ੍ਰ ਵਸੁਦੇਵੋਗ੍ਰਸੇਨਸਂਕਰ੍षਣਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨਾਨਿਰੁਦ੍ਧਾਕ੍ਰੂਰਾਦਿਭਿਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਸਂਪੂਜਿਤਃ षੋਡਸ਼ਸਹਸ੍ਰਾष੍ਟਾਧਿਕਮਹਿषੀਭਿਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਧਰੋ ਦਿਵ੍ਯਰਤ੍ਨਮਯ ਲਤਾਗृਹਾਂਤਰੇ-। षੁ ਸੁਰਤਰੁਕੁਸੁਮਾਰ੍ਚਿਤਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਤਰਪਰ੍ਯਂਕੇषੁ ਰਮਯਾਮਾਸ
ਉਥੇ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਉਗ੍ਰਸੇਨ, ਸੰਕਰਸ਼ਣ, ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ, ਅਨਿਰੁੱਧ, ਅਕ੍ਰੂਰ ਆਦਿ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਸੋਲਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਠ ਰਾਣੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਾਰੀਂ ਪਾਸੇ ਸਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਦਿਵ੍ਯ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਜੜੇ ਲਤਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੁੰਦਰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਨਰਮ ਮੰਜਿਆਂ ਉੱਤੇ, ਰਮਣ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਅਸੀਦਵ੍ਯਾਕृਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਰਕਾਘृਤਯੋਰਿਵ । ਪ੍ਰਕृਤਿਸ੍ਥੋ ਗੁਣਾਨ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਦ੍ਰਵੀਭੂਤ੍ਵਾ ਦਿਵਂ ਗਤਃ
ਉਥੇ ਅਵ੍ਯਾਕ੍ਰਿਤ ਰੂਪ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਉ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪਿਘਲ ਕੇ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਦ੍ਮਪੁਰਾਣੇ ਪਾਤਾਲਖਂਡੇ ਵृਂਦਾਵਨਮਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਪਾਰ੍ਵਤੀ-ਸ਼ਿਵਸਂਵਾਦੇ षਟ੍ਸਪ੍ਤਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਾਤਾਲ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਮਹਾਤਮ ਦੇ ਪਾਰਵਤੀ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਾਲੇ ਛਿਅੱਤਰਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯੁਵਾਚ- ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਸਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਨਾਮਾਰ੍ਥਪਦਗੌਰਵਮ੍ । ਈਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਚ ਤਤ੍ਸ੍ਥਾਨਾਨਾਂ ਵਿਭੂਤਯਃ
ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਨਾਮਾਂ, ਅਰਥਾਂ ਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਈਸ਼ਵਰ ਦਾ ਸੱਚਾ ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਵਡਿਆਈਆਂ ਦੱਸੋ।
ਤਦ੍ਵਿष੍ਣੋਃ ਪਰਮਂ ਧਾਮ ਵ੍ਯੂਹਭੇਦਾਸ੍ਤਥਾ ਹਰੇਃ । ਨਿਰ੍ਵਾਣਾਖ੍ਯਾਹਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਮਮ ਸਰ੍ਵਂ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰ
ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ! ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਦੇ ਪਰਮ ਧਾਮ, ਹਰੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰਵਾਣ ਦੀ ਅਸਲ ਹਕੀਕਤ ਦੱਸੋ।
ਈਸ਼੍ਵਰ ਉਵਾਚ- ਸਾਰੇ ਵृਂਦਾਵਨੇ ਕृष੍ਣਂ ਗੋਪੀਕੋਟਿਭਿਰਾਵृਤਮ੍ । ਤਤ੍ਰ ਗਂਗਾ ਪਰਾਸ਼ਕ੍ਤਿਸ੍ਤਤ੍ਸ੍ਥਮਾਨਂਦਕਾਨਨਮ੍
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੇ ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਲੱਖਾਂ ਗੋਪੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਉਥੇ ਗੰਗਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਆਨੰਦਮਈ ਜੰਗਲ ਹੈ।
ਨਾਨਾ ਸੁਕੁਸੁਮਾਮੋਦਸਮੀਰਸੁਰਭੀਕृਤਮ੍ । ਕਲਿਂਦਤਨਯਾ ਦਿਵ੍ਯਤਰਂਗਰਾਗਸ਼ੀਤਲਮ੍
ਉਹ ਥਾਂ ਕਈ ਸੋਹਣੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਸੁਗੰਧਿਤ ਹੋਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਕਾਲਿੰਦੀ ਦੀ ਧੀ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਠੰਢੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਏਵਂ ਹਿਤਾਰ੍ਥਾਯ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਨਾਂ ਸਮਸ੍ਤਭੂਭਾਰਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਯਦੁਵਂਸ਼ੇऽਵਤੀਰ੍ਯ ਸਕਲਰਾਕ੍ਸ਼ਸਵਿਨਾਸ਼ਂ ਕृਤਮਹਾਂਤਮੁਰ੍ਵੀਭਾਰਂ ਨਾਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾ ਨਂਦਵ੍ਰਜਦ੍ਵਾਰਿਕਾਵਾਸਿਨਃ ਸ੍ਥਾਵਰਜਂਗਮਾਨ੍ਭਵਬਂਧਨਾਨ੍ਮੋਚਯਿਤ੍ਵਾ ਪਰਮੇ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੇ ਯੋਗਿਧ੍ਯੇਯੇ ਰਮ੍ਯੇ ਧਾਮ੍ਨਿ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦਿਵ੍ਯਮਹਿष੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਸਂਸੇਵ੍ਯਮਾਨੋ ਵਾਸੁਦੇਵੋऽਖਿਲੇषੂਵਾਚ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਭਾਰ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਲਈ, ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਕੇ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਾਰ ਹਟਾ ਕੇ, ਨੰਦਪਿੰਡ ਅਤੇ ਦੁਆਰਕਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਥਾਵਰ ਤੇ ਜੰਗਮ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਮੌਤ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਮ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਯੋਗੀਆਂ ਵਲੋਂ ਧਿਆਏ ਜਾਂਦੇ ਸੋਹਣੇ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਜੀ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀਆਂ ਦਿਵ੍ਯ ਰਾਣੀਆਂ ਆਦਿ ਵਲੋਂ ਸੇਵੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਭ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।