ਏਕਦਾ ਪਾਰ੍ਵਤੀ ਦੇਵੀ ਸ਼ਿਵਂ ਸਂਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਾਨਸਾ । ਪ੍ਰਣਯੇਨ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਵਚਨਂ ਤ੍ਵਿਦਮ੍
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਪਰਵਤੀ ਜੀ ਨੇ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯੁਵਾਚ-। ਅਨਂਤਕੋਟਿਬ੍ਰਹ੍ਮਾਂਡ ਤਦ੍ਬਾਹ੍ਯਾਭ੍ਯਂਤਰਸ੍ਥਿਤੇਃ । ਵਿष੍ਣੋਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਪਰਂ ਤੇषਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਵਰਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਪਰਵਤੀ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਅਣਗਿਣਤ ਬ੍ਰਹਮੰਡਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਵਧੀਆ ਥਾਂ ਸਭ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ।
ਯਤ੍ਪਰਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਮਨੋਰਮਮ੍ । ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਕਥਯਸ੍ਵ ਮਹਾਪ੍ਰਭੋ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਪਿਆਰਾ ਤੇ ਸੁਹਣਾ ਥਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਉਹ ਸਾਰਾ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਮਹਾਂਪ੍ਰਭੂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ।
ਈਸ਼੍ਵਰ ਉਵਾਚ-। ਗੁਹ੍ਯਾਦ੍ਗੁਹ੍ਯਤਰਂ ਗੁਹ੍ਯਂ ਪਰਮਾਨਂਦਕਾਰਕਮ੍ । ਅਤ੍ਯਦ੍ਭੁਤਂ ਰਹਃਸ੍ਥਾਨਮਾਨਂਦਂ ਪਰਮਂ ਪਰਮ੍
ਈਸ਼ਵਰ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਥਾਂ ਹੈ। ਇਹ ਅਤਿ ਅਜੋਬਾ ਤੇ ਰਹੱਸਮਈ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰਿਆ ਥਾਂ ਹੈ।
ਦੁਰ੍ਲਭਾਨਾਂ ਚ ਪਰਮਂ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਮੋਹਨਂ ਪਰਮ੍ । ਸਰ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਮਯਂ ਦੇਵਿ ਸਰ੍ਵਸ੍ਥਾਨੇषੁ ਗੋਪਿਤਮ੍
ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਸਭ ਤੋਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਤੇ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਥਾਂ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵੀ। ਇਹ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਸਭ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸਾਤ੍ਵਤਾਂ ਸ੍ਥਾਨਮੂਰ੍ਦ੍ਧਨ੍ਯਂ ਵਿष੍ਣੋਰਤ੍ਯਂਤਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ । ਨਿਤ੍ਯਂ ਵृਂਦਾਵਨਂ ਨਾਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਂਡੋਪਰਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਸਾਤਵਤਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਲਭ ਥਾਂ ਸਦਾ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਣਬ੍ਰਹ੍ਮਸੁਖੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਨਿਤ੍ਯਮਾਨਂਦਮਵ੍ਯਯਮ੍ । ਵੈਕੁਂਠਾਦਿ ਤਦਂਸ਼ਾਂਸ਼ਂ ਸ੍ਵਯਂ ਵृਂਦਾਵਨਂ ਭੁਵਿ
ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਸਦਾ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੇ ਸੁਖ ਤੇ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਅਟੱਲ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸੀ ਹੈ। ਵੈਕੁੰਠ ਆਦਿਕ ਥਾਂ ਉਸਦੇ ਹਿੱਸੇ ਹਨ, ਪਰ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਆਪ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹੈ।
ਗੋਲੋਕੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਯਤ੍ਕਿਂਚਿਦ੍ਗੋਕੁਲੇ ਤਤ੍ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍ । ਵੈਕੁਂਠਵੈਭਵਂ ਯਦ੍ਵੈ ਦ੍ਵਾਰਿਕਾਯਾਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍
ਗੋਲੋਕ ਦੀ ਜੋ ਸ਼ਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਗੋਕੁਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਵੈਕੁੰਠ ਦੀ ਜੋ ਮਹਿਮਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਯਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਰਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵृਂਦਾਵਨਾਸ਼੍ਰਯਮ੍ । ਕृष੍ਣਧਾਮਪਰਂ ਤੇषਾਂ ਵਨਮਧ੍ਯੇ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸ਼ਾਨ ਜੋ ਸਦਾ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿੱਚ ਵਸਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਥਾਂ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਮਧ੍ਯੇ ਤੁ ਪृਥ੍ਵੀ ਧਨ੍ਯੇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ । ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਮਾਥੁਰਕਂ ਨਾਮ ਵਿष੍ਣੋਰੇਕਾਂਤਵਲ੍ਲਭਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਧਨਵੰਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਮਥੁਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਥਾਂ ਹੈ।
ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਮਧਿਕਂ ਨਾਮਧੇਯਂ ਮਾਥੁਰਮਂਡਲਮ੍ । ਨਿਗੂਢਂ ਵਿਵਿਧਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਪੁਰ੍ਯਭ੍ਯਂਤਰਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਮਥੁਰਾ ਦਾ ਖੇਤਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਧੀਆ ਥਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਪਤ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਂ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਸਹਸ੍ਰਪਤ੍ਰਕਮਲਾਕਾਰਂ ਮਾਥੁਰਮਂਡਲਮ੍ । ਵਿष੍ਣੁਚਕ੍ਰਪਰਿਭ੍ਰਾਮਾਦ੍ਧਾਮ ਵੈष੍ਣਵਮਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਮਥੁਰਾ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹਜ਼ਾਰ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕਮਲ ਦੀ ਆਕਾਰ ਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੀ ਘੁੰਮਣ ਨਾਲ ਅਦਭੁਤ ਵਿਸ਼ਨਵ ਧਾਮ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕਰ੍ਣਿਕਾਪਰ੍ਣਵਿਸ੍ਤਾਰਂ ਰਹਸ੍ਯਦ੍ਰੁਮਮੀਰਿਤਮ੍ । ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਰਣ੍ਯਂ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਕਥਿਤਂ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਇਸਦਾ ਕੇਂਦਰ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਫੈਲਾਅ ਗੁਪਤ ਜੰਗਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਦੋਵਾਂ ਦਸ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭਦ੍ਰ ਸ਼੍ਰੀ ਲੋਹ ਭਾਂਡੀਰ ਮਹਾਤਾਲ ਖਦੀਰਕਾਃ । ਬਕੁਲਂ ਕੁਮੁਦਂ ਕਾਮ੍ਯਂ ਮਧੁ ਵृਂਦਾਵਨਂ ਤਥਾ
ਭਦਰਾ, ਸ਼੍ਰੀ, ਲੋਹਾ, ਭਾਂਡੀਰਾ, ਮਹਾਤਾਲਾ, ਖਦੀਰਾ, ਬਕੁਲਾ, ਕੁਮੁਦਾ, ਕਾਮਿਆ, ਮਧੂ ਤੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵੀ।
ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੈਤਾਵਤੀ ਸਂਖ੍ਯਾ ਕਾਲਿਂਦ੍ਯਾਃ ਸਪ੍ਤ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ । ਪੂਰ੍ਵੇ ਪਂਚਵਨਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਤਿ ਗੁਹ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਹ ਦੋਵਾਂ ਦਸ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ: ਕਾਲਿੰਦੀ ਦੇ ਪੱਛਮ ਪਾਸੇ ਸੱਤ, ਪੂਰਬ ਪਾਸੇ ਪੰਜ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗੁਪਤ ਰਾਜ ਹੈ।
ਮਹਾਰਣ੍ਯਂ ਗੋਕੁਲਾਖ੍ਯਂ ਮਧੁ ਵृਂਦਾਵਨਂ ਤਥਾ । ਅਨ੍ਯਚ੍ਚੋਪਵਨਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਕृष੍ਣਕ੍ਰੀਡਾਰਸਸ੍ਥਲਮ੍
ਗੋਕੁਲ ਨਾਮ ਦਾ ਵੱਡਾ ਜੰਗਲ, ਮਧੂ, ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਤੇ ਹੋਰ ਇਕ ਉਪਵਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੇ ਖੇਡਾਂ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਦਂਬਖਂਡਨਂ ਨਂਦਵਨਂ ਨਂਦੀਸ਼੍ਵਰਂ ਤਥਾ । ਨਂਦਨਂਦਨਖਂਡਂ ਚ ਪਲਾਸ਼ਾਸ਼ੋਕਕੇਤਕੀ
ਕਦੰਬ ਦੇ ਜੰਗਲ, ਨੰਦਵਨ, ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ, ਨੰਦਨੰਦਨ ਦਾ ਬਾਗ, ਤੇ ਪਲਾਸ਼, ਅਸ਼ੋਕ ਤੇ ਕੇਤਕੀ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਹਨ।
ਸੁਗਂਧਮਾਨਸਂ ਕੈਲਮਮृਤਂ ਭੋਜਨਸ੍ਥਲਮ੍ । ਸੁਖਪ੍ਰਸਾਧਨਂ ਵਤ੍ਸਹਰਣਂ ਸ਼ੇषਸ਼ਾਯਿਕਮ੍
ਸੁਗੰਧਤ ਝੀਲ, ਕੈਲਾਸ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਭੋਜਨ ਦੀ ਥਾਂ, ਸੁਖ ਦਾ ਵਾਸ, ਵੱਛਾ ਚੁਰਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਸ਼ੇਸ਼ ਦੀ ਚੌਕੀ ਹਨ।
ਸ਼੍ਯਾਮਪੂਰ੍ਵੋ ਦਧਿਗ੍ਰਾਮਸ਼੍ਚਕ੍ਰਭਾਨੁਪੁਰਂ ਤਥਾ । ਸਂਕੇਤਂ ਦ੍ਵਿਪਦਂ ਚੈਵ ਬਾਲਕ੍ਰੀਡਨਧੂਸਰਮ੍
ਸ਼ਿਆਮਪੂਰਵ, ਦਹੀਂ ਵਾਲਾ ਪਿੰਡ, ਚਕ੍ਰਭਾਨੂ ਦੀ ਨਗਰੀ, ਮਿਲਣ ਦੀ ਥਾਂ, ਦੋ ਪੈਰ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਖੇਡ ਦੀ ਧੂੜ ਹਨ।
ਕਾਮਦ੍ਰੁਮਂ ਸੁਲਲਿਤਮੁਤ੍ਸੁਕਂ ਚਾਪਿ ਕਾਨਨਮ੍ । ਨਾਨਾਵਿਧਰਸਕ੍ਰੀਡਾ ਨਾਨਾਲੀਲਾਰਸਸ੍ਥਲਮ੍
ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਦਰਖ਼ਤ, ਸੋਹਣੀ ਸਜਾਵਟ, ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਭਰਿਆ ਜੰਗਲ; ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਸ ਭਰੀਆਂ ਖੇਡਾਂ, ਤੇ ਨਾਨਾ ਲੀਲਾਵਾਂ ਦੀ ਥਾਂ।
ਨਾਗਵਿਸ੍ਤਾਰਵਿष੍ਟਂਭਂ ਰਹਸ੍ਯਦ੍ਰੁਮਮੀਰਿਤਮ੍ । ਸਹਸ੍ਰਪਤ੍ਰਕਮਲਂ ਗੋਕੁਲਾਖ੍ਯਂ ਮਹਤ੍ਪਦਮ੍
ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਥੰਮ, ਗੁਪਤ ਦਰਖ਼ਤ, ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਕਮਲ, ਗੋਕੁਲ ਨਾਮਕ ਵੱਡਾ ਥਾਂ।
ਕਰ੍ਣਿਕਾਤਨ੍ਮਹਦ੍ਧਾਮ ਗੋਵਿਂਦਸ੍ਥਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਤਤ੍ਰੋਪਰਿ ਸ੍ਵਰ੍ਣਪੀਠੇ ਮਣਿਮਂਡਪਮਂਡਿਤਮ੍
ਕਮਲ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਗੁੱਦੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਧਾਮ, ਗੋਵਿੰਦ ਦਾ ਉੱਤਮ ਸਥਾਨ; ਉਸ ਉੱਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪੀਠ ਤੇ ਮਣੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਮੰਡਪ।
ਕਰ੍ਣਿਕਾਯਾਂ ਕ੍ਰਮਾਦ੍ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਵਿਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਦਲਮੀਰਿਤਮ੍ । ਯਦ੍ਦਲਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪਰਂ ਗੁਹ੍ਯੋਤ੍ਤਮੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਉਪ-ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਵਰਣਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ; ਦੱਖਣ ਵਾਲਾ ਪੱਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਗੁਪਤ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਦਲੇ ਮਹਾਪੀਠਂ ਨਿਗਮਾਗਮਦੁਰ੍ਗਮਮ੍ । ਯੋਗੀਂਦ੍ਰੈਰਪਿ ਦੁष੍ਪ੍ਰਾਪਂ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਯਚ੍ਚ ਗੋਕੁਲਮ੍
ਉਸ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਪੀਠ ਹੈ, ਜੋ ਨਿਗਮ ਤੇ ਆਗਮ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚਣਾ ਔਖਾ ਹੈ; ਯੋਗੀ ਵੀ ਜਿਸ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਤੇ ਉਹ ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ ਗੋਕੁਲ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਦਲਮਾਗ੍ਨੇਯ੍ਯਾਂ ਤਦ੍ਰਹਸ੍ਯਦਲਂ ਤਥਾ । ਸਂਕੇਤਂ ਦ੍ਵਿਪਦਂ ਚੈਵ ਕੁਟੀਦ੍ਵੌ ਤਤ੍ਕੁਲੇ ਸ੍ਥਿਤੌ
ਦੂਜਾ ਪੱਤਾ ਅਗਨੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਗੁਪਤ ਪੱਤਾ ਹੈ; ਮਿਲਣ ਦੀ ਥਾਂ, ਦੋ ਪੈਰ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਉਸ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕੁਟੀਆਂ ਸਥਾਪਤ ਹਨ।
ਪੂਰ੍ਵਂ ਦਲਂ ਤृਤੀਯਂ ਚ ਪ੍ਰਧਾਨਸ੍ਥਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਗਂਗਾਦਿਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਚ੍ਛਤਗੁਣਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਪੂਰਬ ਵਾਲਾ ਤੀਜਾ ਪੱਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਤਮ ਮੁੱਖ ਸਥਾਨ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਆਦਿ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਤੋਂ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧੀਕ ਫਲ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ।
ਚਤੁਰ੍ਥਂ ਦਲਮੈਸ਼ਾਨ੍ਯਾਂ ਸਿਦ੍ਧਪੀਠੇऽਪਿ ਤਤ੍ਪਦਮ੍ । ਵ੍ਯਾਯਾਮਨੂਤਨਾਗੋਪੀ ਤਤ੍ਰ ਕृष੍ਣਂ ਪਤਿਂ ਲਭੇਤ੍
ਚੌਥਾ ਪੱਤਾ ਈਸ਼ਾਨ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਸਿੱਧ ਪੀਠ ਹੈ; ਉਥੇ ਨਵੀਂ ਤੰਦਰੁਸਤ ਗੋਪੀ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਲਂਕਾਰਹਰਣਂ ਤਦ੍ਦਲੇ ਸਮੁਦਾਹृਤਮ੍ । ਉਤ੍ਤਰੇ ਪਂਚਮਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਦਲਂ ਸਰ੍ਵਦਲੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਸ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਗਹਣੇ ਲੈਣ ਦੀ ਗੱਲ ਆਈ ਹੈ; ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵਾਂ ਪੱਤਾ ਸਭ ਪੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ।
ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਦਿਤ੍ਯਮਤ੍ਰੈਵ ਦਲਂ ਚ ਕਰ੍ਣਿਕਾਸਮਮ੍ । ਵਾਯਵ੍ਯਾਂ ਤੁ ਦਲਂ षष੍ਠਂ ਤਤ੍ਰ ਕਾਲੀਹ੍ਰਦਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਇੱਥੇ ਬਾਰਾਂ ਸੂਰਜ ਹਨ, ਤੇ ਇੱਕ ਪੱਤਾ ਕੇਂਦਰੀ ਗੁੱਦੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ; ਵਾਯੂ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਛੇਵਾਂ ਪੱਤਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਕਾਲੀ ਦਾ ਝੀਲ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ।
ਦਲੋਤ੍ਤਮੋਤ੍ਤਮਂ ਚੈਵ ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਸ੍ਥਾਨਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਸਰ੍ਵੋਤ੍ਤਮਦਲਂ ਚੈਵ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਸਪ੍ਤਮਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੱਤਾ ਮੁੱਖ ਸਥਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਤਵਾਂ ਪੱਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ।