ਤਤਃ ਕੁਂਡਲਕਾਨ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਹਯੋ ਬਭ੍ਰਾਮ ਸਰ੍ਵਤਃ । ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਜਗ੍ਰਾਹ ਸ੍ਵਵੀਰ੍ਯਬਲਦਰ੍ਪਿਤਃ
ਫਿਰ ਕੁੰਡਲਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਘੋੜਾ ਹਰ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ। ਕੋਈ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਬਲ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਉੱਤੇ ਘਮੰਡ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ।
ਵਾਲ੍ਮੀਕੇਰਾਸ਼੍ਰਮੇ ਰਮ੍ਯੇ ਹਯਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਮਨੋਰਮਃ । ਤਤ੍ਰ ਯਤ੍ਕੁਤੁਕਂ ਜਾਤਂ ਤਚ੍ਛृਣੁष੍ਵ ਨਰੋਤ੍ਤਮ
ਉਹ ਸੋਹਣਾ ਘੋੜਾ ਸੁੰਦਰ ਵਾਲਮੀਕਿ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਜੋ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ, ਉਹ ਤੂੰ ਸੁਣ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ।
ਤਤ੍ਰਾਰ੍ਭਸ੍ਤਵ ਸਾਰੂਪ੍ਯਂ ਬਿਭ੍ਰਤ੍षੋਡਸ਼ਵਾਰ੍षਿਕਃ । ਜਗ੍ਰਾਹ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪਤ੍ਰਾਂਕਂ ਵਾਜਿਨਂ ਬਲਵਤ੍ਤਮਃ
ਉੱਥੇ ਤੇਰੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਸੋਲਾਂ ਸਾਲ ਦਾ ਨੌਜਵਾਨ ਮੁੰਡਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੇਖਿਆ, ਉਸ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।
ਤਤ੍ਰ ਕਾਲਜਿਤਾ ਯੁਦ੍ਧਂ ਮਹਜ੍ਜਾਤਂ ਨਰੋਤ੍ਤਮ । ਨਿਹਤਸ੍ਤੇਨ ਵੀਰੇਣ ਸ਼ਿਤਧਾਰੇਣ ਹੇਤਿਨਾ
ਉੱਥੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਕਾਲਜਿਤ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ। ਉਸ ਬਹਾਦੁਰ ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ, ਤੇਜ਼ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ, ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਨੇਕੇ ਨਿਹਤਾਃ ਸਂਖ੍ਯੇ ਪੁष੍ਕਲਾਦ੍ਯਾ ਮਹਾਬਲਾਃ । ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਂ ਚਾਪਿ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਂ ਚਕ੍ਰੇ ਵੀਰਸ਼ਿਰੋਮਣਿਃ
ਉਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਕਲ ਆਦਿਕ ਕਈ ਵੱਡੇ ਬਲਵਾਨ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਬਹਾਦੁਰ ਨੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤਦਾ ਰਾਜਾ ਮਹਦ੍ਦੁਃਖਂ ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਹृਦਿਸਂਯੁਗੇ । ਕੋਪੇਨ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਂ ਚਕ੍ਰੇ ਵੀਰੋ ਹਿ ਬਲਿਨਾਂ ਵਰਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਕੇ ਸੋਚਿਆ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੇ ਉਸ ਬਹਾਦੁਰ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸ ਯਾਵਨ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤੋ ਰਾਜ੍ਞਾ ਤਾਵਦਨ੍ਯਃ ਸਮਾਗਤਃ । ਤੇਨੈਤੇਨ ਚ ਸਂਜੀਵ੍ਯ ਨਾਸ਼ਿਤਂ ਕਟਕਂ ਤਵ
ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਰਾਜੇ ਦੇ ਵੱਜਣ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਹੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਾਨਾਂ ਤੁ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਣ੍ਯਾਭਰਣਾਨਿ ਚ । ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਵਾਨਰੌ ਬਦ੍ਧੌ ਜਗ੍ਮਤੁਃ ਸ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਸਭ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਲੈ ਕੇ, ਹਵਾ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰੇ ਬੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
ਕृਪਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪੁਨਸ੍ਤੇਨ ਦਤ੍ਤੋऽਸ਼੍ਵੋ ਯਜ੍ਞਿਯੋ ਮਹਾਨ੍ । ਜੀਵਨਂ ਪ੍ਰਾਪਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਕਟਕਂ ਨष੍ਟਜੀਵਿਤਮ੍
ਫਿਰ ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਵੱਡਾ ਯਜਨ ਵਾਲਾ ਘੋੜਾ ਵਾਪਸ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਤੇਰੀ ਸਾਰੀ ਫੌਜ, ਜਿਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਮੁੜ ਜੀ ਉਠੀ।
ਵਯਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਤਂ ਵਾਹਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਸ੍ਤਵ ਸਮੀਪਤਃ । ਏਤਦੇਵ ਮਯਾ ਜ੍ਞਾਤਂ ਤਦੁਕ੍ਤਂ ਤੇ ਪੁਰੋਵਚਃ
ਅਸੀਂ ਉਹ ਘੋੜਾ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਹਾਂ। ਇਹੀ ਕੁਝ ਮੈਂ ਜਾਣਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।
ਸ਼ੇष ਉਵਾਚ। ਕਥਿਤੌ ਵੈ ਸੁਮਤਿਨਾ ਵਾਲ੍ਮੀਕੇਰਾਸ਼੍ਰਮੇ ਸ਼ਿਸ਼ੂ । ਪੁਤ੍ਰੌ ਸ੍ਵੀਯਾਵਿਤਿ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਂ ਪ੍ਰਤਿ ਸਂਜਗੌ
ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਵਾਲਮੀਕਿ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀ, ਜਦ ਉਹ ਸਮਝ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਮੁੰਡੇ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ।
ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਉਵਾਚ। ਕੌ ਸ਼ਿਸ਼ੂ ਮਮ ਸਾਰੂਪ੍ਯਧਾਰਕੌ ਬਲਿਨਾਂ ਵਰੌ । ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਤਿष੍ਠਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਧਨੁਰ੍ਵਿਦ੍ਯਾਵਿਸ਼ਾਰਦੌ
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਇਹ ਮੇਰੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਮੁੰਡੇ ਕੌਣ ਹਨ? ਉਹ ਉੱਥੇ ਕਿਉਂ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਉਹ ਧਨੁਸ਼ਬਾਣ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ?
ਅਮਾਤ੍ਯਕਥਿਤੌ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਮਯੋ ਮਮ ਜਾਯਤੇ । ਯੌ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਂ ਹਨੂਮਂਤਂ ਲੀਲਯਾਂਗ ਬਬਂਧਤੁਃ
ਮੰਤਰੀਆਂ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਹੈਰਾਨੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ—ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਸੌਖੀ ਨਾਲ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਤੇ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ।
ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛਂਸ ਮੁਨੇ ਸਰ੍ਵਂ ਬਾਲਯੋਸ਼੍ਚ ਵਿਚੇष੍ਟਿਤਮ੍ । ਯਥਾ ਮੇ ਪਰਮਾ ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਭਵਤ੍ਯੇਵਮਭੀਪ੍ਸਿਤਾ
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮুনি, ਮੈਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਦੱਸੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਇਤਿ ਤਤ੍ਕਥਿਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਜਰਾਜਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ । ਉਵਾਚ ਪਰਮਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ੍ਪष੍ਟਾਕ੍ਸ਼ਰਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਉੱਚੇ ਬੋਲ ਕਹੇ।
ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਰੁਵਾਚ। ਤਵਾਂਤਰ੍ਯਾਮਿਣੋ ਨॄਣਾਂ ਕਥਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਚ ਨੋ ਭਵੇਤ੍ । ਤਥਾਪਿ ਕਥਯਾਮ੍ਯਤ੍ਰ ਤਵ ਸਂਤੋषਹੇਤਵੇ
ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਰਾਮ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਅਸਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਫਿਰ ਵੀ, ਤੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਇੱਥੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਰਾਜਨ੍ਯੌ ਬਾਲਕੌ ਮਹ੍ਯਮਾਸ਼੍ਰਮੇ ਬਲਿਨਾਂ ਵਰੌ । ਤ੍ਵਤ੍ਸਾਰੂਪ੍ਯਧਰੌ ਸ੍ਵਾਂਗਮਨੋਹਰਵਪੁਰ੍ਧਰੌ
ਉਹ ਦੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਜੋ ਤਾਕਤਵਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਨ, ਮੇਰੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਦਿਸਦੇ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਤ੍ਵਯਾ ਯਦਾ ਵਨੇ ਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਜਾਨਕੀ ਵੈ ਨਿਰਾਗਸੀ । ਅਂਤਰ੍ਵਤ੍ਨੀ ਵਨੇ ਘੋਰੇ ਵਿਲਪਂਤੀ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ
ਜਦ ਤੂੰ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਤੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ, ਉਸ ਡਰਾਉਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵਾਰ ਵਾਰ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ।
ਕੁਰਰੀਮਿਵ ਦੁਃਖਾਰ੍ਤਾਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯਾਹਂ ਤਵ ਵਲ੍ਲਭਾਮ੍ । ਜਨਕਸ੍ਯ ਸੁਤਾਂ ਪੁਣ੍ਯਾਮਾਸ਼੍ਰਮੇ ਤ੍ਵਾਨਯਂ ਤਦਾ
ਜਦ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪਿਆਰੀ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਦੁੱਖੀ ਤੇ ਤਰਸਯੋਗ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਲੈ ਆਇਆ।
ਤਸ੍ਯਾਃ ਪਰ੍ਣਕੁਟੀਰਮ੍ਯਾ ਰਚਿਤਾ ਮੁਨਿਪੁਤ੍ਰਕੈਃ । ਤਸ੍ਯਾਮਸੂਤ ਪੁਤ੍ਰੌ ਦ੍ਵੌ ਭਾਸਯਂਤੌ ਦਿਸ਼ੋ ਦਸ਼
ਉਸ ਲਈ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸੁਹਾਵਣੀ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਝੋਪੜੀ ਬਣਾਈ। ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ, ਜੋ ਦਸੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਤਯੋਰਕਰਵਂ ਨਾਮ ਕੁਸ਼ੋ ਲਵ ਇਤਿ ਸ੍ਫੁਟਮ੍ । ਵਵृਧਾਤੇऽਨਿਸ਼ਂ ਤਤ੍ਰ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਯਥਾ ਸ਼ਸ਼ੀ
ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕੁਸ਼ ਤੇ ਲਵ ਰੱਖੇ। ਉਹ ਉੱਥੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵਧਦੇ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਕਾਲੇਨੋਪਨਯਾਦ੍ਯਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਕृਤਵਾਨਹਮ੍ । ਵੇਦਾਨ੍ਸਾਂਗਾਨਹਂ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਗ੍ਰਾਹਯਾਮਾਸ ਭੂਪਤੇ
ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਵਾਏ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਵੇਦ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਪੜ੍ਹਾਏ।
ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਸਰਹਸ੍ਯਾਨਿ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਮੁਖਤੋ ਮਮ । ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਂ ਧਨੁਰ੍ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਵਿਦ੍ਯਾਂ ਤਥੈਵ ਚ
ਮੇਰੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸਾਰੇ ਗੁਪਤ ਗਿਆਨ ਸੁਣ, ਜਿਵੇਂ ਆਯੁਰਵੇਦ, ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਆਦਿਕ।
ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਜਾਲਂਧਰੀਂ ਚਾਥ ਸਂਗੀਤਕੁਸ਼ਲੌ ਕृਤੌ । ਗਂਗਾਕੂਲੇ ਗਾਯਮਾਨੌ ਲਤਾਕੁਂਜਵਨੇषੁ ਚ
ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਲੰਧਰੀ ਵਿਦਿਆ ਵੀ ਸਿਖਾਈ, ਤੇ ਗੀਤ-ਸੰਗੀਤ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਗਾਉਂਦੇ ਸਨ।
ਚਂਚਲੌ ਚਲਚਿਤ੍ਤੌ ਤੌ ਸਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯਾਵਿਸ਼ਾਰਦੌ । ਤਦਾਹਮਤਿਸਂਤੋषਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ਼੍ਚਾਹਂ ਰਘੂਤ੍ਤਮ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਚੰਚਲ ਤੇ ਚਲਾਕ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ।
ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਚਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਮਸ੍ਤਕੇ ਨਿਹਿਤਃ ਕਰਃ । ਅਤੀਵਗਾਨਕੁਸ਼ਲੌ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਲੋਕਾ ਵਿਸਿष੍ਮਿਰੇ । षਡ੍ਜਮਧ੍ਯਮਗਾਂਧਾਰਸ੍ਵਰਭੇਦਵਿਸ਼ਾਰਦੌ
ਸਾਰੇ ਅਸਤਰਾਂ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖਿਆ, ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਸੰਗੀਤ ਵਿਚ ਬੇਹੱਦ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸੜਜ, ਮੱਧਮ ਤੇ ਗਾਂਧਾਰ ਸੁਰਾਂ ਵਿਚ ਮਾਹਿਰ ਸਨ।
ਤਥਾਵਿਧੌ ਵਿਲੋਕ੍ਯਾਹਂ ਗਾਪਯਾਮਿ ਮਨੋਹਰਮ੍ । ਭਵਿष੍ਯਜ੍ਞਾਨਯੋਗਾਚ੍ਚ ਕृਤਂ ਰਾਮਾਯਣਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਐਸਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲੋਂ ਮਨਮੋਹਣ ਵਾਲੇ ਗੀਤ ਗਵਾਏ। ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਜੋਗ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਸ਼ੁਭ ਰਾਮਾਇਣ ਰਚੀ।
ਮृਦਂਗਪਣਵਾਦ੍ਯਾਦਿ ਯਂਤ੍ਰਵੀਣਾਵਿਸ਼ਾਰਦੌ । ਵਨੇਵਨੇ ਚ ਗਾਯਂਤੌ ਮृਗਪਕ੍ਸ਼ਿਵਿਮੋਹਕੌ
ਉਹ ਮ੍ਰਿਦੰਗ, ਪਣਵਾ ਤੇ ਹੋਰ ਵਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਤੰਤੂ ਵਾਦਨ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਜੰਗਲ ਜੰਗਲ ਗਾਉਂਦੇ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੇ।
ਅਦ੍ਭੁਤਂ ਗੀਤਮਾਧੁਰ੍ਯਂ ਤਵ ਰਾਮਕੁਮਾਰਯੋਃ । ਸ਼੍ਰੋਤੁਂ ਤੌ ਵਰੁਣੋ ਬਾਲਾ ਵਾ ਨਿਨਾਯ ਵਿਭਾਵਰੀਮ੍
ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਗੀਤ ਦੀ ਅਜੀਬ ਮਿੱਠਾਸ ਸੁਣਨ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਮ, ਵਰੁਣ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਕੋਲ ਰਾਤ ਲੰਘਾ ਗਿਆ।
ਮਨੋਹਰਵਯੋਰੂਪੌ ਗਾਨਵਿਦ੍ਯਾਬ੍ਧਿਪਾਰਗੌ । ਕੁਮਾਰੌ ਜਗਦੁਸ੍ਤਤ੍ਰ ਲੋਕੇਸ਼ਾਦੇਸ਼ਤਃ ਕਲਮ੍
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸੋਹਣੇ ਨੌਜਵਾਨ, ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਚੁੱਕੇ, ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਉੱਥੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ ਸਨ।