ਸੁਮਤੇ ਮਂਤ੍ਰਿਣਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸ਼ਂਸ਼ ਮੇ ਵਾਗ੍ਮਿਨਾਂ ਵਰ । ਕ ਏਤੇ ਭੂਮਿਪਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਕਥਮਤ੍ਰ ਸਮਾਗਤਾਃ
ਸੁਮਤੇ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਕੌਣ ਹਨ ਤੇ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ?
ਕੁਤ੍ਰਕੁਤ੍ਰ ਹਯਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਕੇਨਕੇਨ ਨਿਯਂਤ੍ਰਿਤਃ । ਕਥਂ ਵੈ ਮੋਚਿਤੋ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਮਹਾਬਲਸੁਸ਼ਾਲਿਨਾ
ਘੋੜਾ ਕਿੱਥੇ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ, ਕੌਣ ਕੌਣ ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਹੁਨਰਮੰਦ ਭਰਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਛੁਡਾਇਆ?
ਸ਼ੇष ਉਵਾਚ। ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਮਂਤ੍ਰਿਣਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਸੁਮਤਿਃ ਪ੍ਰਾਹ ਰਾਘਵਮ੍ । ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਮੇਘਗਂਭੀਰ ਨਾਦੇਨ ਚ ਸੁਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍
ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੰਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਸੁਮਤੀ, ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਤੇ ਗੂੰਜੇਦਾਰ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸੁਮਤਿਰੁਵਾਚ। ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਸ੍ਯ ਪੁਰਸ੍ਤੇऽਦ੍ਯ ਮਯਾ ਕਥਮੁਦੀਰ੍ਯਤੇ । ਪृਚ੍ਛਸਿ ਤ੍ਵਂ ਲੋਕਰੀਤ੍ਯਾ ਸਰ੍ਵਂ ਜਾਨਾਸਿ ਸਰ੍ਵਦृਕ੍
ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਬੋਲ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਤੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਤੂੰ ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।
ਤਥਾਪਿ ਤਵ ਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਂ ਸ਼ਿਰਸ੍ਯਾਧਾਯ ਸਰ੍ਵਦਾ । ਬ੍ਰਵੀਮਿ ਤਚ੍ਛृਣੁष੍ਵਾਦ੍ਯ ਸਰ੍ਵਰਾਜਸ਼ਿਰੋਮਣੇ
ਫਿਰ ਵੀ, ਤੇਰਾ ਹੁਕਮ ਸਿਰ ਮੱਥੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਹੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਮੋਤੀ, ਹੁਣ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਦਹੋ ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਜਗਤੀਤਲੇ । ਪਰਿਬਭ੍ਰਾਮ ਤੇ ਵਾਹੋ ਭਾਲਪਤ੍ਰਸੁਸ਼ੋਭਿਤਃ
ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਮਾਲਕ, ਤੇਰਾ ਘੋੜਾ, ਜਿਸਦਾ ਮੱਥਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਘੁੰਮਿਆ।
ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਜਗ੍ਰਾਹ ਸ੍ਵਨਾਮਬਲਦਰ੍ਪਿਤਃ । ਸ੍ਵਂ ਸ੍ਵਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਸਮਰ੍ਪ੍ਯਾਥ ਪ੍ਰਣੇਮੁਸ੍ਤੇ ਪਦਾਂਬੁਜਮ੍
ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਜਾਂ ਤਾਕਤ ਦੇ ਗੁਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਫੜਿਆ; ਹਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਤੈਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਨਿਵਾ ਗਿਆ।
ਕੋ ਵਾ ਰਾਵਣ ਦੈਤ੍ਯੇਂਦ੍ਰ ਨਿਹਂਤੁਰ੍ਵਾਜਿਸਤ੍ਤਮਮ੍ । ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਵਿਜਯਾਕਾਂਕ੍ਸ਼ੀ ਜਰਾਮਰਣਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਕੌਣ, ਜੋ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਜੁਆਨੀ ਜਾਂ ਮੌਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਉੱਤਮ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਫੜ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਅਹਿਚ੍ਛਤ੍ਰਾਂ ਗਤਸ੍ਤਾਵਤ੍ਤਵ ਵਾਜੀ ਮਨੋਰਮਃ । ਤਦ੍ਰਾਜਾ ਸੁਮਦਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਤਵ ਪ੍ਰਭੋ
ਤੇਰਾ ਸੋਹਣਾ ਘੋੜਾ ਅਹਿਚੱਤਰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ; ਤੇਰਾ ਘੋੜਾ ਆਇਆ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਰਾਜਾ ਸੁਮਦ ਨੇ
ਸਪੁਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਬਲਃ ਸਰ੍ਵਸੈਨ੍ਯੇਨ ਬਲਿਨਾ ਵृਤਃ । ਸਰ੍ਵਂ ਸਮਰ੍ਪਯਾਮਾਸ ਰਾਜ੍ਯਂ ਨਿਹਤਕਂਟਕਮ੍
ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ, ਪੂਰੇ ਫੌਜ ਸਮੇਤ, ਬਹੁਤ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਕਰਕੇ, ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਤੈਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਯੋ ਰਾਜਾ ਜਗਤਾਂ ਨੇਤ੍ਰੀਂ ਮਾਤਰਂ ਜਗਦਂਬਿਕਾਮ੍ । ਪ੍ਰਸਾਦ੍ਯ ਚਿਰਮਾਯੁष੍ਯਂ ਲੇਭੇ ਰਾਜ੍ਯਮਕਂਟਕਮ੍
ਉਹ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਂ, ਜਗਦੰਬਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ, ਉਸਨੂੰ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਾਜ ਮਿਲਿਆ।
ਸ ਏष ਤ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਣਮਤਿ ਸੁਮਦਃ ਪ੍ਰਭੁਸੇਵਿਤਮ੍ । ਤਂ ਗृਹਾਣ ਕृਪਾਦृष੍ਟ੍ਯਾ ਚਿਰਾਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਕਾਂਕ੍ਸ਼ਕਮ੍
ਇਹ ਸੁਮਦ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਨਿਵਾ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਉਸਨੂੰ ਦਇਆ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਕਬੂਲ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਤੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਤਤਃ ਸੁਬਾਹੁਭੂਪਸ੍ਯ ਨਗਰੇ ਬਲਪੂਰਿਤੇ । ਦਮਨਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵੈ ਪੁਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਜਗ੍ਰਾਹ ਹਯੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਫਿਰ, ਸੁਬਾਹੁ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦਮਨ ਨੇ ਉਹ ਉੱਤਮ ਘੋੜਾ ਫੜ ਲਿਆ।
ਤੇਨ ਸਾਕਂ ਮਹਦ੍ਯੁਦ੍ਧਂ ਬਭੂਵ ਦਮਨੇਨ ਚ । ਪੁष੍ਕਲੋ ਜਯਮਾਪੇਦੇ ਸਂਮੂਰ੍ਛ੍ਯ ਸੁਭੁਜਾਤ੍ਮਜਮ੍
ਉਸ ਨਾਲ ਦਮਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ; ਪੁਸ਼ਕਲ ਨੇ, ਸੁਬਾਹੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਹਰਾਕੇ, ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ।
ਤਤਃ ਸੁਬਾਹੁਃ ਸਂਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਰਣੇ ਪਵਨਜਂ ਬਲਾਤ੍ । ਯੁਯੁਧੇ ਤਵ ਪਾਦਾਬ੍ਜਸੇਵਕਂ ਬਲਿਨਾਂ ਵਰਮ੍
ਫਿਰ ਸੁਬਾਹੁ ਨੇ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੋ ਕੇ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦੇ ਪੁੱਤ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ।
ਤਸ੍ਯ ਪਾਦਾਹਤੋ ਜ੍ਞਾਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ਼ਾਪਤਿਰਸ੍ਕृਤਮ੍ । ਤੁਭ੍ਯਂ ਸਮਰ੍ਪ੍ਯ ਸਕਲਂ ਵਾਜਿਨਃ ਪਾਲਕੋऽਭਵਤ੍
ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਤੇ ਵੱਜਣ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਲੁਕਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਮੁੜ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੈਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਘੋੜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ।
ਏष ਤ੍ਵਾਂ ਸੁਭੁਜੋ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਣਮਤ੍ਯੁਨ੍ਨਤਾਂਗਕਃ । ਕृਪਾਦृष੍ਟ੍ਯਾਭਿषਿਂਚ ਤ੍ਵਂ ਸੁਬਾਹੁਂ ਨਯਕੋਵਿਦਮ੍
ਹੁਣ ਇਹ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀਆਂ ਭੁਜਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਦਇਆ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਨਯਾ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਸੁਬਾਹੁ ਨੂੰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ।
ਤਤੋ ਮੁਕ੍ਤੋ ਹਯੋ ਰੇਵਾਹ੍ਰਦੇ ਸ ਨਿਮਮਜ੍ਜ ਹ । ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਮੋਹਨਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੇਨ ਬਲੀਯਸਾ
ਫਿਰ ਛੁਟਿਆ ਹੋਇਆ ਘੋੜਾ ਰੇਵਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ, ਤਾਕਤਵਰ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਮੋਹਣ ਵਾਲਾ ਅਸਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਤਤੋ ਦੇਵਪੁਰੇ ਪ੍ਰਾਗਾਚ੍ਛਿਵਵਾਸਵਿਭੂषਿਤੇ । ਤਤ੍ਰਤ੍ਯਂ ਤੁ ਵਿਜਾਨਾਸਿ ਯਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਤਤ੍ਰ ਚਾਗਤਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਗਿਆ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਘਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਵੀ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ।
ਵਿਦ੍ਯੁਨ੍ਮਾਲੀ ਹਤੋ ਦੈਤ੍ਯਃ ਸਤ੍ਯਵਾਨ੍ਸਂਗਤਸ੍ਤਤਃ । ਸੁਰਥੇਨ ਸਮਂ ਯੁਦ੍ਧਂ ਜਾਨਾਸਿ ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਮਤੇ
ਵਿਦ੍ਯੁਨਮਾਲੀ ਨਾਮਕ ਦੈਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਸਤ੍ਯਵਾਨ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਜੋ ਸੁਰਥਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਤੂੰ, ਵੱਡੀ ਸਮਝ ਵਾਲਿਆ, ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ।
ਤਤਃ ਕੁਂਡਲਕਾਨ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਹਯੋ ਬਭ੍ਰਾਮ ਸਰ੍ਵਤਃ । ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਜਗ੍ਰਾਹ ਸ੍ਵਵੀਰ੍ਯਬਲਦਰ੍ਪਿਤਃ
ਫਿਰ ਕੁੰਡਲਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਘੋੜਾ ਹਰ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ। ਕੋਈ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਬਲ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਉੱਤੇ ਘਮੰਡ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ।
ਵਾਲ੍ਮੀਕੇਰਾਸ਼੍ਰਮੇ ਰਮ੍ਯੇ ਹਯਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਮਨੋਰਮਃ । ਤਤ੍ਰ ਯਤ੍ਕੁਤੁਕਂ ਜਾਤਂ ਤਚ੍ਛृਣੁष੍ਵ ਨਰੋਤ੍ਤਮ
ਉਹ ਸੋਹਣਾ ਘੋੜਾ ਸੁੰਦਰ ਵਾਲਮੀਕਿ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਜੋ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ, ਉਹ ਤੂੰ ਸੁਣ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ।
ਤਤ੍ਰਾਰ੍ਭਸ੍ਤਵ ਸਾਰੂਪ੍ਯਂ ਬਿਭ੍ਰਤ੍षੋਡਸ਼ਵਾਰ੍षਿਕਃ । ਜਗ੍ਰਾਹ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪਤ੍ਰਾਂਕਂ ਵਾਜਿਨਂ ਬਲਵਤ੍ਤਮਃ
ਉੱਥੇ ਤੇਰੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਸੋਲਾਂ ਸਾਲ ਦਾ ਨੌਜਵਾਨ ਮੁੰਡਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੇਖਿਆ, ਉਸ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।
ਤਤ੍ਰ ਕਾਲਜਿਤਾ ਯੁਦ੍ਧਂ ਮਹਜ੍ਜਾਤਂ ਨਰੋਤ੍ਤਮ । ਨਿਹਤਸ੍ਤੇਨ ਵੀਰੇਣ ਸ਼ਿਤਧਾਰੇਣ ਹੇਤਿਨਾ
ਉੱਥੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਕਾਲਜਿਤ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ। ਉਸ ਬਹਾਦੁਰ ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ, ਤੇਜ਼ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ, ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਨੇਕੇ ਨਿਹਤਾਃ ਸਂਖ੍ਯੇ ਪੁष੍ਕਲਾਦ੍ਯਾ ਮਹਾਬਲਾਃ । ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਂ ਚਾਪਿ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਂ ਚਕ੍ਰੇ ਵੀਰਸ਼ਿਰੋਮਣਿਃ
ਉਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਕਲ ਆਦਿਕ ਕਈ ਵੱਡੇ ਬਲਵਾਨ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਬਹਾਦੁਰ ਨੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤਦਾ ਰਾਜਾ ਮਹਦ੍ਦੁਃਖਂ ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਹृਦਿਸਂਯੁਗੇ । ਕੋਪੇਨ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਂ ਚਕ੍ਰੇ ਵੀਰੋ ਹਿ ਬਲਿਨਾਂ ਵਰਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਕੇ ਸੋਚਿਆ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੇ ਉਸ ਬਹਾਦੁਰ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸ ਯਾਵਨ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤੋ ਰਾਜ੍ਞਾ ਤਾਵਦਨ੍ਯਃ ਸਮਾਗਤਃ । ਤੇਨੈਤੇਨ ਚ ਸਂਜੀਵ੍ਯ ਨਾਸ਼ਿਤਂ ਕਟਕਂ ਤਵ
ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਰਾਜੇ ਦੇ ਵੱਜਣ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਹੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਾਨਾਂ ਤੁ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਣ੍ਯਾਭਰਣਾਨਿ ਚ । ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਵਾਨਰੌ ਬਦ੍ਧੌ ਜਗ੍ਮਤੁਃ ਸ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਸਭ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਲੈ ਕੇ, ਹਵਾ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰੇ ਬੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
ਕृਪਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪੁਨਸ੍ਤੇਨ ਦਤ੍ਤੋऽਸ਼੍ਵੋ ਯਜ੍ਞਿਯੋ ਮਹਾਨ੍ । ਜੀਵਨਂ ਪ੍ਰਾਪਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਕਟਕਂ ਨष੍ਟਜੀਵਿਤਮ੍
ਫਿਰ ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਵੱਡਾ ਯਜਨ ਵਾਲਾ ਘੋੜਾ ਵਾਪਸ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਤੇਰੀ ਸਾਰੀ ਫੌਜ, ਜਿਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਮੁੜ ਜੀ ਉਠੀ।
ਵਯਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਤਂ ਵਾਹਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਸ੍ਤਵ ਸਮੀਪਤਃ । ਏਤਦੇਵ ਮਯਾ ਜ੍ਞਾਤਂ ਤਦੁਕ੍ਤਂ ਤੇ ਪੁਰੋਵਚਃ
ਅਸੀਂ ਉਹ ਘੋੜਾ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਹਾਂ। ਇਹੀ ਕੁਝ ਮੈਂ ਜਾਣਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।