ਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਰਧਰ੍ਮੇਣ ਤਂ ਭੂਪਂ ਜਿਤਵਂਤੌ ਬਲਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਨਾਸ੍ਮਾਕਮਨਯੋਰ੍ਭਾਵਿ ਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਰਧਰ੍ਮੇਣ ਯੁਧ੍ਯਤਾਮ੍
ਅਸੀਂ ਕਸ਼ਤਰੀ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਬਲਵਾਨ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਸਾਡੇ ਦੋਵਾਂ ਵਲੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਅਸੀਂ ਕਸ਼ਤਰੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਲੜੇ ਹਾਂ।
ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਨਾ ਪੁਰਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮਸ੍ਮਾਕਂ ਪਠਤਾਂ ਪੁਰਃ
ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਵੇ।
ਕਣ੍ਵਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਕੇਵਾਹਂ ਧृਤ੍ਵਾ ਯਾਗਕ੍ਰਿਯੋਚਿਤਮ੍ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸੁਤਃ ਸ੍ਵਪਿਤ੍ਰਾਪਿ ਯੁਧ੍ਯੇਦ੍ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾਪਿ ਚਾਨੁਜਃ
ਕਣ੍ਵ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਯਜਨ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਨਾਲ ਵੀ ਲੜ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਵੀ।
ਗੁਰੁਣਾ ਸ਼ਿष੍ਯ ਏਵਾਪਿ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨੋ ਪਾਪਸਂਭਵਃ । ਤ੍ਵਦਾਜ੍ਞਾਤੋ ऽਧੁਨਾ ਚਾਵਾਂ ਦਾਸ੍ਯਾਵੋ ਹਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਵੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲੜ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ, ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਅਸੀਂ ਇਹ ਵਧੀਆ ਘੋੜਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦੇਂਦੇ ਹਾਂ।
ਮੋਕ੍ਸ਼੍ਯਾਵਃ ਕੀਸ਼ਾਵੇਤੌ ਹਿ ਕਰਿष੍ਯਾਵੋ ਵਚਸ੍ਤਵ । ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਾਤਰਂ ਵੀਰੌ ਗਤੌ ਰਣੇ ਕਪੀਸ਼੍ਵਰੌ
ਅਸੀਂ ਇਹ ਦੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਛੱਡ ਦਿਆਂਗੇ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲਵਾਂਗੇ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਬੀਰ ਬੰਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਕੋਲ ਗਏ।
ਅਮੁਂਚਤਾਂ ਹਯਂ ਚਾਪਿ ਹਯਮੇਧਕ੍ਰਿਯੋਚਿਤਮ੍ । ਸੀਤਾਦੇਵੀ ਸ੍ਵਪੁਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸੈਨ੍ਯਂ ਨਿਪਾਤਿਤਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹ ਘੋੜਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਯਜਨ ਲਈ ਠੀਕ ਸੀ। ਸੀਤਾ ਮਾਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਫੌਜ ਮਾਰੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਂ ਮਨਸਾ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਭਾਨੁਮੈਕ੍ਸ਼ਤ ਸਾਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍ । ਯਦ੍ਯਹਂ ਮਨਸਾ ਵਾਚਾ ਕਰ੍ਮਣਾ ਰਘੁਨਾਯਕਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਸੂਰਜ ਵਲ ਗਵਾਹ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ: 'ਜੇ ਮੈਂ ਮਨ, ਬੋਲੀ ਤੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਸਿਰਫ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਹੀ ਸਿਮਰਦੀ ਹਾਂ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ—
ਭਜਾਮਿ ਨਾਨ੍ਯਂ ਮਨਸਾ ਤਰ੍ਹਿ ਜੀਵੇਦਯਂ ਨृਪਃ । ਸੈਨ੍ਯਂ ਚਾਪਿ ਮਹਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਯਨ੍ਨਾਸ਼ਿਤਮਿਦਂ ਬਲਾਤ੍
—ਤਾਂ ਇਹ ਰਾਜਾ ਜੀਉਂਦਾ ਰਹੇ, ਤੇ ਇਹ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਵੀ, ਜੋ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਮਾਰੀ ਗਈ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਜੀਉਂਦੀ ਹੋ ਜਾਵੇ।'
ਪੁਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਤਤ੍ਤੁ ਜੀਵੇਤ ਮਤ੍ਸਤ੍ਯਾਜ੍ਜਗਤਾਂਪਤੇ । ਇਤਿ ਯਾਵਦ੍ਵਚੋ ਬ੍ਰੂਤੇ ਜਾਨਕੀਪਤਿਦੇਵਤਾ
'ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੀ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਨਾਲ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋ ਜਾਣ।' ਜਦ ਤਕ ਜਾਨਕੀ, ਪਤੀ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਬਚਨ ਆਖ ਰਹੀ ਸੀ—
ਤਾਵਦ੍ਬਲਂ ਚ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਜੀਵਿਤਂ ਰਣਮੂਰ੍ਦ੍ਧਨਿ
ਉਸੇ ਵੇਲੇ, ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਜੀਉਂਦੀ ਹੋ ਗਈ।
ਸ਼ੇष ਉਵਾਚ। ਕ੍ਸ਼ਣਾਨ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਂ ਜਹੌ ਵੀਰਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਃ ਸਮਰਾਂਗਣੇ । ਅਨ੍ਯੇऽਪਿ ਵੀਰਾਬਲਿਨੋ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਸੁਜੀਵਿਤਾਃ
ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ। ਹੋਰ ਵੀ ਬੀਰ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਯੋਧੇ, ਜੋ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋ ਗਏ।
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੋ ਵਾਜਿਨਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਪੁਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਚ ਸ਼ਿਰਸ੍ਤ੍ਰਾਣਰਹਿਤਂ ਸੈਨ੍ਯਜੀਵਿਤਮ੍
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਘੋੜਾ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਸਿਰ ਦੀ ਡਾਲੀ ਦੇ, ਫੌਜ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੀਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ।
ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਚਿਤ੍ਰਮਿਦਂ ਸ੍ਵਾਂਤੇ ਚਕਾਰਚ ਜਗਾਦ ਹ । ਸੁਮਤਿਂ ਮਂਤ੍ਰਿਣਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਵਿਰਹਿਤਂ ਤਦਾ
ਇਹ ਅਚੰਭਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ ਤੇ ਸੁਮਤੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਤਰੀ ਸੀ ਤੇ ਹੁਣ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਕृਪਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਹਯਂ ਪ੍ਰਾਦਾਦ੍ਬਾਲੋ ਯਜ੍ਞਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਤਯੇ । ਗਚ੍ਛਾਮ ਰਾਮਂ ਤਰਸਾ ਹਯਾਗਮਨਕਾਂਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਘੋੜਾ, ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਨੌਜਵਾਨ ਸੀ, ਯਜਨ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। 'ਆਓ, ਜਲਦੀ ਰਾਮ ਕੋਲ ਚੱਲੀਏ, ਜੋ ਘੋੜੇ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਰਥੇ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਹਯਮਾਦਾਯ ਵੇਗਤਃ । ਯਯੌ ਤਦਾਸ਼੍ਰਮਾਦ੍ਦੂਰਂ ਭੇਰੀਸ਼ਂਖਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਘੋੜਾ ਲੈ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਥੋਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ, ਨਾ ਤਾ ਭੇਰੀ ਵੱਜੀ, ਨਾ ਸਿੰਘ।
ਤਤ੍ਪृष੍ਠਤੋ ਮਹਾਸੈਨ੍ਯਂ ਚਤੁਰਂਗਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਚਚਾਲ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਸਂਭਗ੍ਨਂ ਸ੍ਵਭਾਰੇਣ ਫਣੀਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੂਰੀ ਚਾਰ ਫੌਜਾਂ ਵਾਲੀ ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਚੱਲੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਹਿੱਲ ਰਹੀ ਸੀ।
ਜਵੇਨ ਜਾਹ੍ਨਵੀਂ ਤੀਰ੍ਤ੍ਵਾ ਕਲ੍ਲੋਲਜਲਸ਼ਾਲਿਨੀਮ੍ । ਜਗਾਮ ਵਿषਯੇ ਸ੍ਵੀਯੇ ਸ੍ਵਕੀਯਜਨਸ਼ੋਭਿਤੇ
ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲਹਿਰਾਂ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਜਹਨਵੀ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ ਸੀ।
ਪੁष੍ਕਲੇਨ ਯੁਤੋ ਰਾਜਾ ਸੁਰਥੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਰਥੇ ਮਣਿਮਯੇ ਤਿष੍ਠਨ੍ਮਹਤ੍ਕੋਦਂਡਧਾਰਕਃ
ਰਾਜਾ ਪੁਸ਼ਕਲ ਤੇ ਸੁਰਥ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਣੀਆਂ ਵਾਲੇ ਰਥ 'ਤੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਤੇ ਵੱਡਾ ਧਨੁਸ਼ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਹਯਂ ਤਂ ਪੁਰਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਰਤ੍ਨਮਾਲਾਵਿਭੂषਿਤਮ੍ । ਸ਼੍ਵੇਤਾਤਪਤ੍ਰਂ ਤਸ੍ਯੈਵ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਚਾਮਰਭੂषਿਤਮ੍
ਘੋੜਾ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅੱਗੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚਿੱਟਾ ਛਤਰੀ ਤੇ ਚਾਮਰ ਲਹਿਰਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਅਨੇਕਰਥਸਾਹਸ੍ਰੈਃ ਪਰਿਤੋ ਬਲਿਭਿਰ੍ਨृਪੈਃ । ਉਦ੍ਯਤ੍ਕੋਦਂਡਲਲਿਤੈਰ੍ਵੀਰਨਾਦਵਿਭੂषਿਤੈਃ
ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਥਾਂ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਬੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਾਂ ਨਾਲ ਮੈਦਾਨ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਕ੍ਰਮੇਣ ਨਗਰੀਂ ਪ੍ਰਾਪ ਸੂਰ੍ਯਵਂਸ਼ਵਿਭੂषਿਤਾਮ੍ । ਅਨੇਕੈਃ ਕੇਤੁਭਿਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੈਰ੍ਭੂषਿਤਾਂ ਦੁਰ੍ਗਰਾਜਿਤਾਮ੍
ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜੋ ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਸੀ, ਕਈ ਸੋਹਣੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਿਲੇ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਰਾਮਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੇਨ ਸਹਾਮੁਨਾ । ਪੁष੍ਕਲੇਨ ਚ ਵੀਰੇਣ ਯਯੌ ਹਰ੍षਮਨੇਕਧਾ
ਰਾਮ ਨੇ ਜਦ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਘੋੜਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਤੇ ਵੱਡੇ ਵੀਰ ਪੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਥੇ ਗਿਆ।
ਕਟਕਂ ਨਿਰ੍ਦਿਦੇਸ਼ਾਸੌ ਚਤੁਰਂਗਂ ਮਹਾਬਲਮ੍ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਪ੍ਰੇषਯਾਮਾਸ ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਬਲਿਨਾਂ ਵਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਦਾ ਕੂਚ ਆਰੰਭਾਇਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਭੇਜਿਆ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਸੈਨ੍ਯਸਹਿਤੋ ਗਤ੍ਵਾ ਭ੍ਰਾਤਰਮਾਗਤਮ੍ । ਪਰਿਰੇਭੇ ਮੁਦਾਕ੍ਰਾਂਤਃ ਕ੍ਸ਼ਤਸ਼ੋਭਿਤਗਾਤ੍ਰਕਮ੍
ਲਕਸ਼ਮਣ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਵਾਪਸ ਆਏ ਭਰਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਜਖਮਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਨ।
ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਕੁਸ਼ਲਂ ਪृष੍ਟੋ ਵਾਰ੍ਤਾਂ ਚਾਤ੍ਰ ਚਕਾਰ ਸਃ । ਪਰਮਂ ਹਰ੍षਮਾਪਨ੍ਨਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਃ ਸਂਗਤੋ ਮੁਦਾ
ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਸਭ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛਦਾ ਤੇ ਹਾਲ-ਚਾਲ ਲੈਂਦਾ। ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਵੀ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ।
ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਃ ਸ੍ਵਰਥੇ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਸਹ ਮਹਾਮਨਾਃ । ਸੈਨ੍ਯੇਨ ਮਹਤਾ ਵੀਰੋ ਯਯੌ ਸ੍ਵਨਗਰੀਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਸੌਮਿਤ੍ਰ, ਆਪਣੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਭਰਾ ਸਮੇਤ ਤੇ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।
ਸਰਯੂਃ ਪੁਣ੍ਯਸਲਿਲਾ ਪਵਿਤ੍ਰਿਤ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯਾ । ਰਾਮਪਾਦਰਜਃ ਪੂਤਾ ਸ਼ਰਚ੍ਚਂਦ੍ਰਸਮਪ੍ਰਭਾ
ਸਰਯੂ ਦਰਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਰਾਮ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਪਤਝੜ ਦੇ ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਹਂਸਕਾਰਂਡਵਾਕੀਰ੍ਣਾ ਚਕ੍ਰਵਾਕੋਪਸ਼ੋਭਿਤਾ । ਵਿਚਿਤ੍ਰਤਰਵਰ੍ਣੈਸ਼੍ਚ ਪਕ੍ਸ਼ਿਭਿਰ੍ਨਾਦਿਤਾ ਭृਸ਼ਮ੍
ਉਸ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਹੰਸ ਤੇ ਕਾਂਜ, ਚਕਵਾਂ ਦੀ ਸੋਭਾ ਨਾਲ, ਤੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ।
ਮਂਡਪਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਬਹੁਸ਼ੋ ਰਾਮਚਂਦ੍ਰੇਣਕਾਰਿਤਾਃ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਵੇਦਵਿਦਾਂ ਪृਥਕ੍ਪਾਠਨਿਨਾਦਕਾਃ
ਉਥੇ ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਨੇ ਕਈ ਮੰਡਪ ਬਣਾਏ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪਾਠ ਦੀ ਗੂੰਜ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ।
ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਬਹਵੋ ਧਨੁਃਪਾਣਿ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤਾਃ । ਜ੍ਯਾਟਂਕਾਰੇਣ ਬਹੁਨਾ ਨਾਦਯਂਤੋ ਮਹੀਤਲਮ੍
ਉਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਸ਼ਤਰੀ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਧਨੁਸ਼ ਫੜੇ ਸੋਹਣੇ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਦੀ ਧੁਨ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਗੂੰਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।